Tag Archives: vrouwen in het bedrijfsleven

Seksisme ondermijnt zelfvertrouwen

Mannen hebben meer zelfvertrouwen dan vrouwen, stelt opinietijdschrift The Atlantic vast op basis van diverse studies. Dat belemmert vrouwen om in werk en studie te excelleren. Maar hoe ontstaat die situatie? Ligt het aan de hersenen? Komt het door de invloed van hormonen? Spelen sociale factoren een rol?, vraagt het blad zich af. O wacht, wat gebeurt er eigenlijk als een vrouw zich assertief en vol zelfvertrouwen door de samenleving beweegt?

 

Wat het ook is, volgens The Atlantic moeten vrouwen vooral zelf aan de bak om de situatie te verbeteren en carrière te maken. Het opinieblad biedt daarmee een typisch voorbeeld van de verwarring die ontstaat als media seksisme negeren en uitgaan van de status quo. Terwijl het tijdschrift zo dichtbij komt. Want na het samenvatten van allerlei onderzoeken en na het behandelen van factoren zoals hersenen en hormonen, constateren de twee auteurs van het artikel dit:

Yes, women suffer consequences for their lack of confidence—but when they do behave assertively, they may suffer a whole other set of consequences, ones that men don’t typically experience. Attitudes toward women are changing, and for the better, but a host of troubling research shows that they can still pay a heavier social and even professional penalty than men do for acting in a way that’s seen as aggressive. If a woman walks into her boss’s office with unsolicited opinions, speaks up first at meetings, or gives business advice above her pay grade, she risks being disliked or even—let’s be blunt—being labeled a bitch. The more a woman succeeds, the worse the vitriol seems to get. It’s not just her competence that’s called into question; it’s her very character.

Kortom, vrouwen krijgen sociaal straf als zij ruimte innemen, hun mening geven, of assertief onderhandelen. Goh…. En wat moet er nu gebeuren? Hét antwoord op deze hele complexe situatie rondom zelfvertrouwen is volgens het opinieblad dat vrouwen hun gedrag moeten veranderen:

to become more confident, women need to stop thinking so much and just act. […] Almost daily, new evidence emerges of just how much our brains can change over the course of our lives, in response to shifting thought patterns and behavior. If we keep at it, if we channel our talent for hard work, we can make our brains more confidence-prone. What the neuroscientists call plasticity, we call hope.

De omgeving kan achterover leunen en doorgaan zoals altijd. Hup, vrouwen, aan de slag. Doe iets.

Sorry, Atlantic, da’s te gemakkelijk. Dat vrouwen achterstanden oplopen wordt niet veroorzaakt door hun gebrek aan zelfvertrouwen, signaleert de Huffington Post. Seksisme veroorzaakt het probleem. Dat vrouwen iets moeten doen negeert bovendien andere fundamentele principes. Zoals:

The reality is that even women who have lept across the “confidence gap” into upper-level management are not always regarded as highly as their male counterparts. How do we know that projecting confidence will pay off for us professionally? And do we really want to create a work culture where women are told that to succeed they must emulate the business strategies of powerful men?

Dat is de reden waarom feministen en andere weldenkende mensen zeer kritisch staan tegenover fenomenen als cultuur, psychologische en neurologische theorieën, en de manier waarop de maatschappij ingericht is. Als vrouwen alleen succes kunnen hebben door zich aan te passen aan een wereld die blanke, welvarende mannen als norm neemt, gaat er iets mis. Dan kunnen mensen niet zijn wie ze zijn. Vrouwen al helemaal niet, omdat ze de verkeerde sekse hebben en op ongelukkige momenten lastige situaties veroorzaken met gedoe rondom zwangerschappen en gezeur over de overgang.

Bovendien hou je op die manier praktijken in stand die je misschien anders wilt zien. Waarom kun je alleen succes hebben als je niet gehinderd wordt door kinderen, zes dagen per week twaalf uur per dag werkt en je persoonlijke leven uitbesteedt aan partners, aannemers, schoonmakers en ander personeel? Moet dat de norm zijn? Worden we daar betere mensen van? Waarom draaien we het niet eens om en vragen we ons af wat als mannen gesocialiseerde mensen kunnen leren van als vrouwen gesocialiseerde mensen?

Verandering moet van meerdere kanten komen, op allerlei manieren. Dat begint bij ouders en scholen die individueel maatwerk zouden moeten leveren, al naar gelang het karakter van het kind, en leerlingen genderneutrale studie adviezen moeten geven. En gaat door bij bedrijven, die moeten stoppen met zwangerschapsdiscriminatie. Totdat het eindigt bij ons allemaal: wij zouden als ‘vrouwelijk’ gekwalificeerde eigenschappen en werkzaamheden hoger moeten waarderen.

Dat en nog veel meer moet er gebeuren, voordat de buitenwereld een prettiger oord wordt voor de helft van de bevolking:

Many women don’t lack confidence. They lack income. They lack opportunity. They lack internal support. They lack the fuck-you savings fund that allows us to walk away quickly from a toxic boss or environment to find a place that will reward and value us.

Jaaroverzichten, ook voor feministen

Ja, ja, volop misstanden in de wereld etc., maar mensen konden in 2013 ook plezier beleven met inspirerende feministische hoogtepunten. PolicyMic zocht 28 momenten uit waar je een echt YES!!!!-gevoel van krijgt. Gevoelens van kracht, vreugde, herkenning, erkenning, en hoop.

Opzij riep Edith Schippers uit tot machtigste vrouw van 2013.

Het jaaroverzicht van 2013 kent een hoog sterrengehalte. Deze vrouwen hebben, vanwege hun roem, een platform, en gebruiken dat. Beyoncé die trots verkondigde ‘ja, ik ben een feministe’. Jennifer Lawrence die de laatdunkende houding jegens vrouwenlichamen bekritiseerde, en vrouwen aanmoedigde zichzelf fysiek goed te voelen. Bollywoodactrice Mallika Sherawat die korte metten maakte met een seksistische journalist, en hardop uitsprak dat vrouwen in India er beroerd vanaf komen, dat dit onrecht is en dat er verandering moet komen. Goed zo!

Naast uitspraken besteedt de lijst ook aandacht aan concrete acties. Seksueel geweld en aanvallen op het principe baas in eigen buik zorgden voor de meeste solidariteit. Massale verontwaardiging over een dodelijke verkrachting in India, waarna de overheid eindelijk wetgeving aan nam om vrouwen beter te beschermen tegen seksueel geweld. Een speciale televisie uitzending om geld in te zamelen voor de gezondheidszorg aan vrouwen in Texas, die op dit moment hevig lijden onder de gevolgen van de sluiting van klinieken. Acties waardoor Facebook zich eindelijk gedwongen zag de vele uitingen van vrouwenhaat in te perken.

Wat zullen we in Nederland een feministisch hoogtepunt noemen? Op zich staat het er niet zo goed voor, constateerde Ascha ten Broeke eerder dit jaar tot haar spijt. De Sinterklaasfolders toonden tenenkrommende stereotypen, feministisch maandblad Opzij staat in de etalage en kan mogelijk doorstarten bij de Groene Amsterdammer, en allerlei vrouwen roepen in de media om het hardst dat ze juist géén feministe willen zijn, of feministen agressief vinden en liever aanschurken tegen een echte man. Kortom, diepe, diepe zucht.

Maar toch, een voorzet. Het artikel van twee intelligente studentes die oproepen al dat conservatieve denken over ‘echte mannen’ en ‘echte vrouwen’ los te laten. Want die bestaan niet. Waarna het duo in een landelijke krant het begrip gender nog eens goed uitlegt en besluit met de opmerking:

Het zou moeten gaan over hoe de maatschappij bijdraagt aan de constructie van mannelijkheid of vrouwelijkheid in plaats van hoe men denkt dat de biologie dat doet. Dat laatste slaat de discussie namelijk dood: zo is het en het kan niet anders. Dus laten we de discussie rondom gender open houden, zodat iedereen zijn eigen invulling kan geven aan zijn of haar eigen vorm van man of vrouw zijn.

Hoogtepunt! Ook Sunny Bergman maakte weer veel indruk, deze keer met haar documentaire over seksualiteit en de dubbele moraal. Van Dale nam het door haar gelanceerde begrip ‘sletvrees’ op in de nominaties voor het woord van het jaar. Hoogleraar Angela Maas die ervoor wil zorgen dat de medische wereld alerter wordt op de manieren waarop aandoeningen zoals hartklachten zich uiten bij vrouwen. Daar redt ze levens mee, want vrouwen zijn in de gezondheidszorg nog steeds slechter af dan mannen. Auteur Joke van Leeuwen die de AKO-prijs won en eens te meer liet zien dat vrouwen geweldig kunnen schrijven.

Ook vierden we in 2013 invloedrijke vrouwen. Tijdschrift Opzij maakte een overzicht en riep minister Edith Schippers uit tot machtigste vrouw – een ietwat omstreden benoeming trouwens, maar goed. Management Scope beperkte zich tot de wereld van bestuurders en benoemde commissaris Margot Scheltema als invloedrijkste vrouw van 2013. Het blad hoopt op een positief effect van nieuwe wetgeving rondom vrouwen in besturen:

…als organisaties eenmaal een vrouw binnen hebben, houden ze die kennelijk zo lang mogelijk vast. Om in 2016 aan het quotum te kunnen voldoen van minstens dertig procent vrouwen in de ondernemingstop, zullen er echter nog heel wat meer bij moeten komen. Allereerst zal de Wet bestuur en toezicht wellicht een ruilverkaveling op gang brengen tussen de have too much en de have not enough op de lijst, maar hopelijk manifesteert zich naast de arrivées ook een nieuwe generatie.

Wie weet. Ondanks sombere berichten broeit en bruist het in Nederland, en gebeuren er ook bij ons mooie dingen. Inspirerende voorbeelden te over.

Vrouwen zwijgen vaker als zij in de minderheid zijn

Zet een paar vrouwen en een heel stel mannen bij elkaar. Zeg dat het een bijeenkomst is om bij meerderheid van stemmen een beslissing te nemen. En zie: mannen praten, veel en luid, en vrouwen, om te beginnen al in de minderheid, trekken zich verbaal terug. Met andere woorden, ze spreken veel minder dan de mannen. Dat blijkt uit onderzoek van de Brigham Young University en Princeton.

Dat het om een cultureel fenomeen gaat bleek toen de onderzoekers de situatie veranderden. Op het moment dat ze aangaven dat er een unaniem besluit moest komen, veranderde de situatie acuut:

The time inequality disappeared when researchers instructed participants to decide by a unanimous vote instead of majority rule. Results showed that the consensus-building approach was particularly empowering for women who were outnumbered by men in their group. Study co-author Tali Mendelberg of Princeton says these findings apply to many different settings.

Het wegvallen van de vrouwelijke stem blijkt grote gevolgen te hebben. Zodra een unanieme beslissing nodig was en vrouwen wél spreektijd claimden, veranderde de besluitvorming en kwamen de gemengde groepen op hele andere oplossingen uit:

…Notably, the groups arrived at different decisions depending on women’s participation – swinging the group’s stance on the level of generosity given to the lowest member of the group. “When women participated more, they brought unique and helpful perspectives to the issue under discussion,” Karpowitz said. “We’re not just losing the voice of someone who would say the same things as everybody else in the conversation.”

Webmagazine Jezebel speculeert dat het ‘vrouwen die zichzelf als minderheid kleiner maken en mannen die het woord vasthouden-fenomeen’ past bij allerlei andere maatschappelijke verschijnselen, die inhouden dat mannen de norm zijn en dat vrouwen wel drie keer na moeten denken voordat ze iets stoms doen. Het past bij beeldvorming over de expert en de leider als een wijze man, dus vrouwen beginnen al als ‘de ander’. Het past bij een fenomeen zoals mansplaining.

Het waargenomen gedrag past ook bij de vele manieren waarop vrouwen leren dat ze bescheiden, hulpvaardig en verzorgend moeten zijn, want anders dan. Jezebel:

Perhaps most significantly, it just goes back to that hoary old double standard—when men speak up to be heard they are confident and assertive; when women do it we’re shrill and bitchy. It’s a cliche, but it’s true. And it leaves us in this chicken/egg situation—we have to somehow change our behavior (i.e. stop conceding and start talking) while simultaneously changing the perception of us (i.e. asserting that assertiveness does not equal bitchiness). But how do you assert that your assertiveness isn’t bitchiness to a culture that perceives assertiveness as bitchiness? And how do you start talking to change the perception of how you talk when that perception is actively keeping you from talking? Answer: UGH, I HAVE NO IDEA.

Desondanks is het goed dat een wetenschappelijk verantwoord uitgevoerde studie harde feiten biedt. Want een door vele vrouwen doorleefde realiteit, krijgt nu eindelijk handen en voeten. Heel erg nuttig:

Womanhood is full of frustrating hunches, and society is full of people who want to pooh-pooh those hunches. “I’m pretty sureI’m being treated like shit right now because of my vagina,” we women say. “Shut UP, women! Because men get injured in industrial accidents! Therefore, equality reigns!” the pooh-poohers reply. There’s almost nothing as satisfying as having one’s hunches backed up by science.

Klassieke gezinsvader denkt negatiever over vrouwelijke collega’s

Mannen die een traditioneel leven leiden, met een fulltime huisvrouw, denken negatiever over vrouwen die betaald werk verrichten. Vaker dan gemiddeld schatten deze mannen een vrouwelijke leidinggevende lager in, of vinden ze dat een meerderheid van vrouwen in een team voor problemen zorgt. Omdat mannen vaker dan vrouwen een hogere functie bekleden, heeft de conservatieve denkwijze van zulke mannen een negatieve invloed op de loopbaankansen van vrouwen.

Eigen vrouw onbetaald thuis, dan andere vrouwen ook!

De Harvard Business Review besteedt aandacht aan deze situatie. De uitkomst is niet uniek. Meerdere onderzoeken tonen de bewuste en onbewuste vooroordelen aan, met een link tussen traditioneel gezinsleven en een negatievere houding ten opzichte van vrouwen:

I saw this in my own research for Ending the Gauntlet: Removing Barriers to Women’s Success in the Law. Many of the women partners I interviewed described a lack of support and sponsorship from key men in their firms. Several talked to male colleagues who admitted that the success of married women as equity partners invalidated the choices they and their wives had made about how to divide the responsibilities of work and family.

Met andere woorden: Wie voor een traditioneel huwelijk koos, kan het minder hebben als andere mensen een andere keuze maken. Omdat hun eigen vrouw betaald werk opgaf, moeten andere vrouwen ook maar met minder genoegen nemen. Die houding heeft gevolgen voor het herkennen van kwaliteit en het beoordelen van medewerkers, benadrukt webmagazine Jezebel:

They presented male employers with identical job applicants—same experience, same qualifications, same resume—except one was named Dave and the other Diane. Then men in traditional marriages rated “Diane” significantly lower than Dave. Because, you know, vagina. […] So much of these things that we yell about all day exist in weird, invisible spaces—subtle systemic inequalities, exploitation dressed up as feminism, just a feeling we have that something is fucked. That’s why it’s so satisfying to see evidence that stuff is definitely fucked.

De resultaten van zulke studies winnen nog meer aan kracht, omdat het omgekeerde ook is aangetoond. Topmannen die vader worden van een dochter, worden alerter op de obstakels die vrouwen tegenkomen. Dat uit zich onder andere in het feit dat ze  medewerksters betere salarissen betalen – en zo de loonkloof verkleinen, in ieder geval in hun eigen bedrijf:

The birth of a daughter to a male CEO particularly benefitted women who were more educated or who worked for smaller firms. These results have implications for our understanding not only of the origins of discrimination and the gender gap in wages but also of social preferences and the influence of managerial style on firm policies.

Zoals zo vaker blijkt het persoonlijke politiek, of, in dit geval, economisch….