Tag Archives: vrouwen in games

Kracht Furiosa ontbreekt in game Mad Max

Mad Max Fury Road zou feministische propaganda bedrijven, beweerden sommige mensen. Nou, zij die vonden dat vrouwen te belangrijk waren in het verhaal, kunnen gerust zijn. In het op de film gebaseerde computerspel Mad Max Wasted Land ontbreekt de kracht van Furiosa en de andere vrouwelijke personages totaal. Vrouwen komen in deze game alleen voor in de marge, om het verhaal van mannen te bevorderen.

Doe mij maar de film.

Vakblad Polygon bekeek de game en toonde zich diep teleurgesteld:

The closest thing Mad Max has to a female lead, a woman not coincidentally named Hope, is a concubine for the villain and a love interest for Max. Her sole purpose in the plot is to make the bad guys more evil and provide motivation for the hero to fight. She’s a damsel in distress stereotype, and it’s more disheartening after having seen such a great example of the opposite in theaters just a few months ago.

Hoe kan het dat de film zulke krachtige vrouwelijke personages kende, en dat niets van die progressieve insteek terugkeert in het computerspel? Vakblad Ars Tecnica constateert hetzelfde euvel als Polygon en zoekt naar een verklaring in het lange productieproces. De film, Fury Road, kende een nogal woelige ontstaansgeschiedenis. De premiere schoof keer op keer op naar een latere datum en wisselde een aantal keer van studio. Bij iedere wisseling gingen ook de rechten voor het computerspel in andere handen over.

Daarnaast veranderde het verhaal van de film tijdens de lange productietijd. De game-makers moesten gokken hoe het verhaal zou gaan en met welke personages ze rekening moesten houden. Film en game begonnen steeds meer uit elkaar te raken. Het personage van Furiosa kreeg zodoende een cruciale rol in de film, maar kwam uiteindelijk niet terug in het scenario voor het computerspel. Vrij vertaald zei een vertegenwoordiger van Warner Bros dat ze niet eens over haar begonnen met George, de regisseur (” (“You know, we just never even went there with George.”)

De wereld verandert echter. Vakblad Polygon kan zo een reeks games opnoemen die geen vrouwenprobleem hebben, zelfs als een vrouwelijk personage een late toevoeging was. Ook spelers worden zich bewust van seksisme. Ze roeren zich en publiceren recensies met titels als Furiosa zal het er niet mee eens zijn.

Weblog The Mary Sue constateerde dat Mad Max en andere actiefilms meestal een mannelijke doelgroep kennen. Fury Road ontpopte zich tot een zeldzame witte raaf, een uniek geval, een film waarbij het een wonder mag heten dat een filmstudio zo’n revolutionair verhaal accepteerde. Het bijbehorende computerspel onderstreept deze unieke status. We zijn weer terug bij de ouwe status quo van mannen, mannen, auto’s, geweren en vooruit, nog meer mannen. Balen!

 

GTA V mept vrouwen terug in hun hok

De lancering van Grand Theft Auto deel vijf zorgde voor chaos op verschillende plekken in Nederland. Bij een vestiging van Saturn in Tilburg wilden rond middernacht zoveel mensen tegelijkertijd naar binnen, dat ze de voorste kopers onder de voet liepen. Een man stikte bijna. Populair spelletje dus. Welk vrouwbeeld krijgen de miljoenen gamers echter voorgeschoteld, als zij GTA V kopen en hun console aanzetten?

Als straatprostituee zijn vrouwen welkom in het GTA universum.

Vorige delen uit de serie waren enorm vrouwvijandig. Deel vijf blijkt meer van hetzelfde. Recensente Carolyn Petit van Gamespot, een van de grootste recensie-sites in de V.S., geeft weliswaar een 9 en looft allerlei onderdelen van het spel, maar kan er niet om heen dat GTA V verschrikkelijk seksistisch is. Het spel bevat geen enkel element om tegenwicht te bieden aan alle uitspraken over, en beelden van, vrouwen als seksobject, als gebruiksvoorwerp (om precies te zijn: een urinoir) en als eendimensionaal wegwerpartikel.

Dat had ze niet mogen zeggen. Haters negeerden alle lof en geven haar er nu van langs omdat ze het waagde iets te zeggen over vrouwenhaat. Mensen begonnen zelfs een petitie om haar ontslag te bewerkstelligen. ‘Zodat GTA V z’n goede reputatie houdt en dat feministische gezeik stopt’. Jawel. Terwijl Petit gewoon haar werk deed. Het zou onprofessioneel en raar zijn als ze het seksisme negeerde, terwijl dat als een rode draad door allerlei interacties en spelsituaties heen loopt.

Petit is bovendien slechts één van de velen die op dit aspect wijst. Chris Plante van Polygon schrijft bijvoorbeeld:

its treatment of women is a relic from the current generation, which is too often fixated on bald men and big breasts. In terms of landscape and architecture, San Andreas is the most realistic virtual world I’ve visited, but the population is aggressively, comically, distractingly male. I cannot think of any piece of media more fascinated with the male phallus.

Webmagazin Jezebel speelde het spel en kwam pas na veertig uur missies volbrengen een enigszins ‘gewoon’ vrouwelijk personage tegen. Ze fungeert niet als het mikpunt van al dan niet seksistische grappen. Ze is geen hoer die je na de daad mag vermoorden. Nee, ze is een crimineel met talent, genaamd Taliana. Een van de bespeelbare mannelijke hoofdpersonen pikt haar op nadat ze strandde langs de snelweg. Als je haar helpt, wil zij op haar beurt jou meehelpen met een overval. Ze vraagt daar veel minder geld voor dan de mogelijke mannelijke kandidaten. Ja lieve mensen, de loonkloof werkt vrolijk door in een gamewereld, signaleert Jezebel.

Gezien Taliana’s interessante achtergrond lijkt het Jezebel geweldig als GTA V haar tot bespeelbare hoofdpersoon zou maken:

I can imagine her violent entry into GTA V as some sort of crashing through from this alternate GTA V. In that version of the game, the three playable protagonists include two men and a woman—her. They meet early on, and in their 40th hour of play time, they try to rob a bank or something […] I’d play that. I hope Rockstar would make that. I’d never think about a GTA the same way again.

Het webmagazine is niet de enige die zich afvraagt waarom GTA nog nooit een vrouwelijke hoofdpersoon had. Ook zakenblad Forbes hoopt op een vrouw in de hoofdrol. Alleen dat al zou het hypermasculiene agressieve anti vrouw sfeertje een ander karakter geven. Het zit er echter niet in. Producent Rock Star wil dat hypermasculiene sfeertje graag behouden.  Alles draait om mannelijkheid, en een vrouw past daar niet in.

Het bedrijf toont zich daarmee net zo reactionair als de inhoud van de games die ze maken:

…other games about organized crime, like Saints Row, have managed to incorporate playable female characters without losing fans or castrating their male audience. At this point, when theGTA series is on its fifth official installment (not counting handheld spinoffs or expansion packs), Houser’s insistence on excluding women seems defensive and reactionary, bordering on infantile.

Wereld van computerspelletjes heeft anno 2013 nog steeds moeite met vrouwelijke hoofdpersoon

In welk jaar leven we eigenlijk? Dat vraagt de Zesde Clan zich wel eens af. Bijvoorbeeld naar aanleiding van het bericht dat ontwikkelaars van computerspelletjes zich totaal niet kunnen voorstellen dat een vrouwelijk personage een hoofdrol heeft in het verhaal. Het moet een man zijn, omdat het altijd een man is, en een vrouwelijk personage is gewoon ondenkbaar.

Assassin’s Creed 3, waar vrouwen natuurlijk wel welkom zijn voor wat eye candy en een leuk decolleté.

Website The Border House geldt als een kritische volger van trends en ontwikkelingen in de gamerwereld. Waar ze een computerspel de hemel in kunnen prijzen doen ze dat, want het zijn liefhebbers. Maar de kritische houding maakt dat ze geregeld op de barricades klimmen. Bijvoorbeeld als vrouwen er in games bekaaid vanaf komen. Sterker nog, ze tellen niet mee:

Grand Theft Auto V will have three protagonists, all of them men. Adding to the trend, Chris Perna from Epic said that it would be “tough to justify” having a female lead in a Gears game given sales expectations. And Ashraf Ismail from Ubisoft told IGN that, when designing the lead character for the upcoming Assassin’s Creed IV: Black Flag, his team “actually never thought, ‘could this be a woman?’”

Letterlijke citaten uit interviews. Border House is er klaar mee, met al die excuses. Want sommige games schenden nota bene hun eigen fantasie-universum door vrouwen buiten te sluiten. Een commentator bij het artikel van Border House signaleert bijvoorbeeld dat de slogan voor de Assassin’s Creed spelletjes neerkomt op ‘niets is waar, alles is geoorloofd’. Alles, behalve een vrouwelijke hoofdrol blijkbaar. Dan verdwijnt prompt dat gevoel van vrijheid, eindeloze mogelijkheden en nieuwe ontdekkingen.

Ubisoft voelde die tegenstrijdigheden blijkbaar, want de producent deed een beroep op de historische context van de Amerikaanse Revolutie als smoes om af te zien van een vrouwelijke hoofdrol in Assassin’s Creed. Dat excuus kennen we. Die dook laatst nog op om het gebrek aan fatsoenlijke vrouwelijke personages in de film Argo goed te praten. Net als bij die film gebeurde, zijn het ook nu weer kritische buitenstaanders die signaleren dat er van alles gebeurt wat niet past in de tijdgeest, zonder dat iemand er van op kijkt. De historische context is geen probleem, totdat het gaat om de plek die vrouwen in kunnen nemen. Dat geeft te denken.

Gameproducenten negeren bovendien succesvolle voorbeelden. De serie Mass Effect geeft spelers bijvoorbeeld de mogelijkheid een vrouw of een man te kiezen. De vrouwelijke variant van de hoofdrolspeler, ‘FemShep’, kan op veel enthousiasme rekenen. Een scenarioschrijver van Mass Effect deed onlangs dan ook een oproep aan collega’s om meer vrouwen de hoofdrol te geven. Geloofwaardige, complexe karakters, net zoals bij mannelijke personages gebeurt. Dat kan prima.

Spelers kunnen kiezen voor een vrouwelijke hoofdpersoon. Deze optie is populair, omdat je dan een daadkrachtig handelende heldin krijgt die het spel probleemloos draagt.

Ook de marketing smoezen blijken een mythe. Games met een vrouw in de hoofdrol halen lagere verkoopcijfers, heet het. Soms klopt dat, maar als je kijkt wat er precies gebeurt wordt het verschil vooral verklaard doordat het budget voor marketing in het niet valt bij de lancering van computerspelletjes met een man in de hoofdrol. Ook zijn het vaak de kleinere bedrijven die het spel ontwikkelen, waardoor de kwaliteit soms minder wordt.

Zo noemt Border House het voorbeeld van Velvet Assassin, een spel gebaseerd op het leven van Violette Szabo, die in de tweede wereldoorlog in het verzet ging en tegen de Duitsers vocht. Kun je een prachtspel van maken, maar helaas:

Despite this strong premise, Velvet Assassin didn’t get picked up by Electronic Arts or Activision or Ubisoft; it was produced by a team of “about 35 people” (according to a developer interview) and published by Southpeak Interactive. With those financial limitations in mind, it’s a miracle that Velvet Assassin was playable

Logisch dat het Formule 1 team met de Ferrari het op de weg wint van de gewone burger in een Suzuki Alto. Dat heeft niks te maken met personen, maar met geld en middelen.

Kortom, het is nogal ongelijk verdeeld in de gamer-wereld. Mythes en vooroordelen tieren welig. Veel betrokkenen zijn mannen die in teams van mannen werken, en glazig gaan kijken bij het idee van een vrouw die het spel draagt. Dan droogt de creativiteit opeens op. Het enige wat helpt is zelf ervaren dat er veel meer mogelijk is, en blijven wijzen op de talloze positieve voorbeelden. Dan krijgen Lara Croft en FemShep hopelijk gezelschap van meer heldinnen.

Verhalen met vrouwen vallen op

Tijd voor goed nieuws. Als je videospelletjes doet, kom je uiteraard een hoop gender ellende tegen, maar steeds vaker gebeuren er leuke dingen op je scherm. Zoals verhaallijnen waarin drie intelligente, goed uitgewerkte vrouwelijke personages in actie komen, zonder dat het spel er verder bij stil staat. Dat gebeurt pas als je merkt dat het jezelf opvalt. Daarnaast stappen bedrijven en gamesontwerpers steeds vaker bewust af van het ‘male pale and stale’ stramien.

Mass Effect schrikt er niet voor terug vrouwelijke personages een prominente rol te geven.

Het zou niet op moeten vallen, geeft website The Mary Sue toe. Gender zou er niet toe moeten doen. Wij zijn allemaal gelijkwaardig, we letten alleen op kwaliteit, iedereen doet wat-ie lekker zelf wil. Waarom moeten we het dan over man of vrouw hebben. Klopt helemaal, aldus deze site, en dat is precies de vinger op de zere plek leggen:

regardless of what I believe about gender (namely that we all deserve equal respect and opportunities, and that the notion of “boys versus girls” needs to die already), popular culture is telling me something different. It’s a bothersome dissonance, and the only way I know how to grok it is by putting narratives under the microscope. That’s not to say that the problem is with individual stories. On paper, there’s nothing wrong with an all-male cast, or a story that lacks prominent female characters. As isolated storytelling possibilities, those are perfectly valid. But in the context of a dominant trend that spans across media (that is, more than one medium) and genres, they warrant dissection. Nothing will change if we just ignore it and hope that the imbalance will correct itself. When has that ever worked?

Negeren is bovendien moeilijk omdat mensen en bedrijven constant besluiten nemen waarbij de sekse van een personage er wel degelijk toe doet. Zo houden bedrijven vrouwelijke personages meestal van het beeldmateriaal op de verpakking af, omdat ze denken dat mannelijke gamers het spel dan niet meer willen kopen. Het vergt een bewust proces van nadenken en een strategie uitstippelen om dat te veranderen, zoals spelontwerper Naughty Dog deed:

“I believe there’s a misconception that if you put a girl or a woman on the cover, the game will sell less. I know I’ve been in discussions where we’ve been asked to push Ellie to the back and everyone at Naughty Dog just flat-out refused.” It’s refreshing to hear that Naughty Dog stood their ground on the issue of the game’s cover, and that it is making conscious efforts to raise the bar for game writing everywhere.

Ook een ander bedrijf, de ontwikkelaars van de game Dragon Age, beseffen dat het anders kan en moet. Niet alleen werken er relatief veel vrouwen in het team van Dragon Age, maar de makers staan ook stil bij het belang van het vrouwelijke perspectief in de verhaallijnen. Dat belang bleek onder andere uit een discussie over een wending in het verhaal, waarbij de mannen in het team het incident prima vonden, terwijl de vrouwen terugschrokken en aangaven dat het veel te veel de kant op ging van verkrachting:

It wasn’t intended that way. In fact, the writer of the plot was mortified. The intention was that it come across as creepy and subverting… […] In this case, it was not a long trip for the person playing through the plot to see what was happening at a slightly different angle, and it was no longer good-creepy. It was bad-creepy. It was discomforting and not cool at all. And this female writer was not alone. All the other women at the table nodded their heads, and had noted the same thing in their critiques. […] As soon as it was pointed out, it was obvious… but why hadn’t we seen it?

Omdat, als je alleen mannen hebt, je een groot risico hebt dat je eenzijdig kijkt. Diversiteit werkt. Het zorgt voor meerdere perspectieven, en daardoor kom je soms tot andere conclusies. In dit geval de conclusie dat deze verhaallijn niet werkte en veranderd moest worden, aldus een van de ontwikkelaars van deze game.

Zolang dit soort gewoontes nog actief zijn in de samenleving, blijft het relevant om te letten op gender. Wie doet wat, wie wordt op welke manier afgebeeld, wat zegt ons dat. En gelukkig hebben steeds meer mensen hier oog voor. Goede ontwikkelingen!