Tag Archives: vrouwen in de Tweede Kamer

Twee manieren om een vrouwvriendelijkere regering te krijgen

Stem op partijen die concrete voorstellen doen om de situatie van vrouwen te verbeteren. Zoals GroenLinks, D’66 en Artikel 1. En stem op vrouwelijke kandidaten die laag op de kieslijst van hun partij staan. Als we massaal die twee wegen bewandelen, hebben we in een mum van tijd een regering die veel meer vrouwen bevat dan nu. Dan gaan mannelijke politici vrouwen serieuzer nemen, (ze moeten wel), en komen de belangen van de helft van de bevolking hoger op de agenda.

Welke partijen hebben het goed voor met vrouwen? Onder andere tijdschrift Opzij en organisatie Women Inc. zochten het uit. Volgens Opzij hebben Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA de beste papieren. Zij willen in actie komen tegen de loonkloof, pleiten voor uitbreiding van het karige ouderschapsverlof voor kersverse vaders, en willen meer diversiteit aan de top. Artikel 1 nam zelfs een feministisch manifest op in het programma.

Women Inc. geeft op haar website een overzicht welke thema’s partijen in hun verkiezingsprogramma’s opnamen, en of ze dat uitgebreid deden of alleen een paar loze kreten toevoegden. Opnieuw scoren Artikel 1, D’66, GroenLinks en PvdA hoog.  Opzij en Women Inc. komen zodoende onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde beeld. Kijk verder vooral ook even bij tijdschrift Villeine, die per partij een vertegenwoordiger aan de tand voelde over het feministische gehalte van hun programma.

Naast algemene overzichten letten sommige organisaties op bepaalde onderwerpen. Zo bekeek het Centrum voor Individu en Samenleving CISA de programma’s vanuit het perspectief van alleenstaanden.  Dat is belangrijk omdat vrouwen mensen zijn, individuen, en omdat veel oudere vrouwen alleenstaand worden na de dood van hun partner.

Zoals verwacht komen Christelijke partijen niet goed uit de bus. Ze stellen het gezin duidelijk voorop, vanuit een jaren vijftig wereldbeeld waarbij vrouwen vooral moeder de huisvrouw zijn. Dit opgaan in het gezin laat vrouwen als individu verdwijnen en werkt zodoende niet mee met vrouwenemancipatie. Bovendien negeren deze partijen met hun gezinsideologie de belangen van de inmiddels 2,9 miljoen eenpersons huishoudens (waaronder dus die vele alleenstaande oudere vrouwen). GroenLinks komt wat dat betreft als beste uit de bus, op de voet gevolgd door D’66.

Kenniscentrum Atria scande de partijen op hun plannen om de loonkloof tussen de seksen te dichten. Deze genderscan wijst uit dat CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PVV, SGP, VVD en 50PLUS niks zeggen over dit structurele onrecht. SP, PvdA, D’66, DENK en de Partij voor de Dieren besteden hier wél aandacht aan. Zo wil PvdA het onderbetalen van vrouwen aanpakken en dit bij wet regelen – want officieel mag het al niet om vrouwen minder te betalen voor hetzelfde werk, alleen handhaaft de overheid niet. Dus komen werkgevers nu makkelijk weg met deze vorm van discriminatie.

Dan de samenstelling van de Tweede Kamer. Je mag van een volksvertegenwoordiging verwachten dat vrouwen evenredig vertegenwoordigd zijn en evenveel macht hebben als hun mannelijke collega’s, maar dat is nog nooit het geval geweest. We zijn er echter met ons allen bij. Veranderen kan makkelijk, onderzocht Michaël Amir in zijn eindscriptie voor de studie Informatiekunde:

”De hoogste vrouw wordt namelijk toch wel verkozen.” Volgens Amir is het echter met een simpele aanpassing in de stemkeuze heel gemakkelijk om meer vrouwen in het parlement te krijgen. “Door je stem uit te brengen op een willekeurige vrouw uit de lijst van jouw favoriete partij, kunnen er veel meer vrouwen in de Tweede Kamer komen.” Via die tactiek maken veel meer verkiesbare vrouwen gebruik van de voorkeurstem, zegt Amir.

Ga dus niet voor de hoogst geplaatste vrouw op de kieslijst, meestal de nummer twee. Die komt er wel. Stem juist op een vrouw die ergens halverwege staat, of onderaan. Als veel mensen dat doen, en behalve voor een vrouw ook stemmen op een partij die vrouwen serieus neemt, kan de Nederlandse politiek er na 15 maart opeens heel anders uit zien.

Advertenties

Trouw legt eenheidsworst Tweede Kamer bloot

Fijn dat dagblad Trouw lekker ging tellen. Feit: de politieke kandidatenlijsten bestaan voor tweederde uit welvarende, blanke mannen uit de Randstad. Partijen willen geen risico nemen, signaleert de krant. Alleen voorkeursstemmen kunnen het tij enigszins keren. Op die manier kunnen kiezers lager geplaatste kandidaten alsnog in de Kamer krijgen. Laten we dat massaal doen om te gedenken dat vrouwen honderd jaar geleden het passieve kiesrecht kregen.

Laat dat even tot je doordringen. Als de redactie van Trouw het goed zag (en ik heb geen reden daaraan te twijfelen) geldt alles wat niet blank, man en uit een bepaalde klasse komt, als risico. Niet doen, tenzij. Dit past bij allerlei onderzoeken naar benoemingen. Vrouwen krijgen pas een kans als het blanke mannelijke model overduidelijk niet meer werkt en de zaak bijna verloren is. De zogenaamde glazen klif.

Op deze manier ontstaat een hardnekkige vicieuze cirkel. Als cultuur zien we ‘politiek’  als iets van mannen, iets waar vrouwen niet bij horen en niet aan moeten beginnen. En inderdaad, of het nou gaat om provincies, gemeentes, de groep burgemeesters of de waterschappen: het is man, man, man. En blank. Partijleider Marianne Thieme hierover:

Ik loop inmiddels tien jaar op het Binnenhof rond, heb in die periode veel vrouwen zien komen, maar er meer nog zien gaan. Een eeuw nadat Aletta Jacobs en de haren hun strijd wisten te verzilveren, is het aantal vrouwen in de Tweede Kamer nog altijd minder dan de helft, 56 om precies te zijn. Fors minder dan de 64 die er na de vorige verkiezing zaten. Van de 17 fractievoorzitters ben ik de enige vrouwelijke lijsttrekker. Dat is ronduit kwalijk. Het beeld dat de kiezer van de politiek heeft, is een masculiene arena waarin mannen elkaar overtroeven in een verbaal wedstrijdje ver-plassen.

Zo krijg je bolwerken waar je als vrouw nauwelijks tussen komt, onder andere omdat je de afwijkende Ander bent en je je misschien niet thuis voelt bij macho ver-plas wedstrijden. Krijg je toch een kans, dan is het risico op falen groter. Wat weer alle vooroordelen over vrouwen bevestigt. Kip, zie ei. Ei, zie kip.

Het Parlementair Documentatie Centrum van de Universiteit van Leiden, die de kandidatenlijsten op verzoek van Trouw doornam, constateert dat partijen binnen die behoudende voorkeur voor blanke mannen nog op andere manieren op veilig spelen. Er staan opvallend veel militairen, agenten, officieren van justitie en rechters op verkiesbare plaatsen. De ‘law and order‘ types zeg maar, stoere jongens die de eerste de beste crisis met enge asielzoekers of radicale moslims wel eens even flink zullen aanpakken. Bovendien ontbreken jongeren onder de dertig bijna geheel, evenals ouderen boven de zestig.

Wil je als kiezer met je voorkeursstem meer diversiteit bereiken, dan moet je het slim aanpakken. Vrouwenbelangen signaleert dat je als kiezer, om effect te hebben, je stem ‘moet’ geven op een vrouw die nét buiten de boot dreigt te vallen. Dat betekent dat je

  • de meest recente peiling neemt om het aantal zetels te weten
  • Stel, partij X zou volgens de prognose 6 zetels krijgen. De vrouw op de zevende of achtste plek zou dan nét buiten de boot vallen.
  • Stemmen op die vrouwelijke kandidaat vergroot de kans dat er meer vrouwen in de kamer komen (de kandidate op plek drie of vier haalt het toch wel)

Ook als het niet lukt, heeft het zin om je voorkeursstem aan een lager geplaatste vrouw op de kandidatenlijst te geven. Je stem blijft behouden voor de partij die jouw voorkeur heeft, dus er gaat niks verloren. Maar je geeft een signaal af: meer vrouwen aub. Partij X, doe niet zo behoudend.

Senegalese vrouwen breken door in parlement

In één klap gingen vrouwen in Senegal van 22 naar 45 procent van de zetels in het lagere huis (Lower House). Dankzij een nieuwe wet die politieke partijen verplicht evenveel mannen als vrouwen op hun kieslijsten te zetten, zodat vrouwen op een gelijkwaardige manier vertegenwoordigd zijn. Ze hebben nu voldoende massa om daadwerkelijk de cultuur in de politiek te veranderen. De reacties laten dan ook niet op zich wachten. Het parlement gaat naar de haaien met al die incompetente vrouwen, roepen conservatieve groeperingen.

IPS Gender Wire signaleert dat deze groep al langer problemen had met de status van het Lower House in Senegal. Tot nu toe fungeerde dit overheidsorgaan vooral als applausmachine. Juridische veranderingen moeten het gremium meer zelfstandige macht geven. Dat gaat niet lukken met al die vrouwen erbij, waarschuwen tegenstanders. Want ja, het zijn immers vrouwen. Ze zullen vast alleen als excuus Truus op de lijst gezet zijn, omdat dit van de nieuwe wet nou eenmaal moet.

Geheel niet verrassend, dit soort verwijten en negatieve verklaringen. Voorstanders van de toenemende invloed van vrouwen wijzen erop dat de vrouwen die gekozen zijn, juist hoog opgeleid zijn en veel ervaring hebben. Onder hen bevinden zich onder andere een oppositieleidster met een lange staat van dienst in de politiek, een voormalige journaliste en senator, en een arts.

Progressieve organisaties verwachten dat zij een goed voorbeeld voor andere vrouwen zullen vormen. Een voorbeeld om na te volgen, zodat steeds meer vrouwen inzien dat zij kans maken in de politiek. Met andere woorden: deze vrouwen staan onder een hogere druk dan de mannen om goed te presteren, juist omdat ze deel uitmaken van een voorhoede. Dat het parlement naar de haaien gaat kan, maar dat ligt dan niet aan deze pioniers.

Mensen die het groeiende aandeel vrouwen in de politiek toejuichen, hopen dat de 50-50 wetgeving wordt uitgebreid naar staatsbedrijven, de visserij en de landbouw, zodat man en vrouw beiden gelijke toegang krijgen tot banen of andere middelen om een inkomen te verwerven.

UPDATE: Senegal gaat het met deze percentages hoe dan ook beter doen dan Nederland. Zojuist werd bekend dat politieke partijen in Nederland nog geen derde deel vrouwen op hun kieslijsten hebben staan. Ze kregen lang niet altijd een hoge plek, en kunnen dus misgrijpen – een plek op een kieslijst betekent immers niet automatisch een zetel. Vrouwen die zich wel kandidaat stellen, moeten aanhoren dat het vooral gaat om de vraag of zij jong en fris genoeg zijn, of niet. Waarmee de verhoudingen weer duidelijk zijn.