Tag Archives: vrouwen in de politiek

Engelse politiek wint aan diversiteit

Meer vrouwen. Meer mensen met een gekleurde huid. Meer homoseksuele en lesbische parlementsleden. Dat en meer leverden de Engelse verkiezingen op. Zo kwam het aantal vrouwelijke politici op het hoogste niveau ooit. De toegenomen diversiteit hangt samen met de opkomst van de jonge kiezer en de winst van Labour. Deze partij schoof op naar links en hecht meer waarde aan diversiteit dan de conservatieven.

Foto: The Mirror

Nu de rook van de recente verkiezingen een beetje is opgetrokken, wordt duidelijk hoe zeer het politieke landschap veranderde. Vrouwen komen van ver. Begin vorige eeuw behaalden Engelse vrouwen het kiesrecht. In 1918 volgde daarna de eerste vrouw in het parlement, Constance Markievicz. Zij speelde een grote rol in de Ierse strijd voor onafhankelijkheid. Als lid van de partij Sinn Fein lukte het haar niet haar zetel ook daadwerkelijk te benutten. Zodoende zagen de heren pas een jaar later, in 1919, voor het eerst een vrouw in de politieke bankjes. Dat was Nancy Astor, voor de conservatieven.

Daarna begonnen vrouwen aan een gestage opmars. In 2015 bereikten vrouwelijke politici een voorlopig hoogtepunt. Ze kwamen met z’n 191-en in het parlement. Nu, twee jaar later, stijgt dat getal naar 207. Aangezien het parlement 650 zetels telt, komen vrouwen uit op 32 procent van het totaal.

Ook op andere fronten nam de diversiteit toe. Zo steeg het aantal mensen met een gekleurde huid van 41 naar 51. Onder hen diverse vrouwen, zoals Kemi Badenoch, Fiona Onasanya, Eleanor Smith en Marsha de Cordova. Slechts één van hen behoort tot de conservatieve partij, de andere drie zijn allemaal van Labour. Preet Grill en Tanmanjeet Singh Dhesi, ook van Labour, worden bovendien de allereerste Sikhs in het parlement. De politici die zichzelf zien als homoseksueel, lesbisch of transgender kregen ook versterking. Hun aantal steeg van circa 32 naar circa 40.

Al met al kun je dus zeker stellen dat de groep politici een veel diversere samenstelling krijgt dan voorheen. Of dit zich ook vertaalt in concrete politieke macht, is nog onzeker. Voorlopig houdt de conservatieve Theresa May de touwtjes stevig in handen. Ze onderhandelt op dit moment voor politieke steun met de Ierse Democratic Unionist Party (DUP). Deze partij heeft zeer conservatieve standpunten. Zo wil de DUP abortus blijven verbieden. De partij moet ook niks hebben van homoseksualiteit en denkt dat klimaatverandering een mythe is.

 

 

Hillary Clinton moet kop houden, blijft strijdbaar

Auteur en journaliste Rebecca Traister interviewde politica Hillary Clinton voor New York Magazine. Het resultaat is een prachtig portret van een vrouw die bijna presidente van de V.S. werd, inclusief een eerlijke analyse van haar verkiezingscampagne en alles wat er na haar verlies gebeurde. Clinton hield een mooie toespraak voor afstuderende studenten van haar oude universiteit, schrijft een boek en richt een stichting op, Onward Together. De reactie op die strijdbare houding? Clinton, hou je kop, trek je terug en wordt onzichtbaar.

Die ‘zwijg, trut’ reacties zijn opvallend omdat Clinton niet zoveel anders doet dan voorgaande kandidaten die presidentsverkiezingen verloren:

Her boiling anger at the press and at various out-of-nowhere campaign developments doesn’t make her worse than Gore, Kerry, Romney, and McCain — it makes her one of them. And that really only leaves one thing that is just so very different about Hillary Clinton. Let’s see if you can guess what it is.

Niet alleen Clinton moet haar kop houden, dat geldt ook voor haar aanhangers. Al die miljoenen vrouwen (en mannen) die hoopten op een verandering ten goede, kwamen nauwelijks in beeld tijdens Clinton’s campagne en daarna al helemaal niet. Ook hier speelt een dubbele moraal: iedereen moet wel de woede en het verdriet van Trump aanhangers begrijpen, maar de woede en het verdriet van Clinton aanhangers vegen de V.S. het liefst onder het tapijt.

Dat mensen iedere dialoog zo woest de grond in willen trappen, heeft echter een reden. Clinton de schuld geven van alles en haar daarna manen op te rotten, leidt de aandacht af van alle problemen die de V.S. op dit moment in hun greep houden. De werking van de journalistiek, beeldvorming rond ambitieuze vrouwen, de invloed van Rusland, Republikeinen die de stem van alles wat niet blank en mannelijk is proberen te onderdrukken, bijvoorbeeld door kiesdistricten anders te begrenzen, er speelt vanalles. Clinton’s verlies was niet ‘normaal’, en vanwege die buitengewone problemen is het juist van het grootste belang wél na te praten over wat er gebeurde.

De manier waarop mensen met Clinton om gaan, toont daarnaast aan hoeveel zaken rondom rolpatronen nog onopgelost voortwoekeren. Da’s Ook Traister besteedt daar aandacht aan in haar interview. Zo mogen vrouwen nog steeds niet openlijk streven naar macht en invloed. Clinton:

Sandberg predicted to Clinton that her reception during the campaign would be very different from the 69 percent approval rating she’d gained as secretary of State. “Sheryl was right-on,” says Clinton. “Once I moved from serving someone — a man, the president — to seeking that job on my own, I was once again vulnerable to the barrage of innuendo and negativity and attacks that come with the territory of a woman who is striving to go further.”

Clinton probeerde zichzelf te blijven, maar ze kon niet hetzelfde politieke spel spelen als de mannen. Zo kon ze niet expliciet woede tonen – veel mensen zouden haar dan meteen neersabelen als boze bitch. Het inhouden van emoties, zelfbeheersing toen, kende echter weer het nadeel dat mensen haar kil en niet authentiek vonden.

Dit is die beruchte ‘de klos als je het doet, de klos als je het niet doet’ dynamiek die vrouwen in netelige situaties brengt. Zo had Clinton moeite met het intimiderende gedrag van Trump tijdens de drie debatten. Vooral de tweede, waar Trump als een stalker achter haar aan liep op het podium. Ze kon hem geen klap voor z’n kop verkopen of gaan schreeuwen ‘ga weg’. Dus hield ze zich in en kwam presidentieel over – op zich positief en winst. Maar haar zelfcontrole had een ander nadeel:

 “So I ended up with another ‘win,’ ” she says. “But I also ended up with him really satisfying a lot of his potential voters.

Nu de verkiezingen voorbij zijn, valt op dat veel mensen Clinton en haar naaste medewerkers persoonlijk de schuld geven van haar verlies. Ze was een slechte kandidaat, haar campagne stapelde fout op fout, sjonge jonge, wat een nutteloze trut, dat ze niet eens kon winnen van de allerslechtste, meest incompetente seksistische idioot in mensenheugenis:

When I ask Clinton about the eagerness to blame her and her alone for the election result, she gets impatient. “Oh, I don’t know, you’d have to talk to a psychologist about it. There’s always, what’s that word … Schadenfreude — ‘cut her down to size,’ ‘too big for her own britches’ — I get all that. But I don’t see this being done to other people who run, particularly men. So I’m not going to engage in it. I take responsibility, I admit that I’m not a perfect candidate — and don’t know anybody who was — but at the end of the day we did a lot of things right and we weathered enormous headwinds and we were on our way to winning. So that is never going to satisfy my detractors. And you know, that’s their problem.”

Met die houding stoomt ze door. Zo hield ze recent een zeer positief ontvangen toespraak tijdens de buluitreiking van studenten van Clinton’s oude Alma Mater, Wellesley College. Net als in de toespraak waarin ze haar verkiezingsnederlaag toegaf en Trump feliciteerde, legde ze de nadruk op de positie van meisjes en vrouwen, hun kansen en hun toekomst. Wel verdorie, ‘waar was die Clinton tijdens de door haar schuld verloren verkiezingscampagne?’ heet het nu. Onder andere Melissa McEwan van weblog Shakesville heeft een duidelijke mening over die dynamiek:

Following Clinton’s address, a number of Important People wondered: “Where was this Hillary Clinton during the election?” There is, perhaps, no more dishonest or self-serving musing anyone could make in response to that address, which was classic Clinton. It is a musing that is naught but rank victim-blaming and gaslighting. A rhetorical device meant to absolve oneself of having failed to see who she really is. She was right in front of our faces, all along. I spent the entirety of the campaign writing about “this Hillary Clinton,” which was one of the great privileges and highlights of my professional life. She was there to behold, for anyone who was not busy instead being enchanted by Trump’s empty podium or four decades of misogynist filth. The difference between now and the campaign is not in Clinton: The difference is that she is no longer seeking power. The terrifying threat of female power is gone. (For now.)

Hoe dan ook, Clinton zorgt ervoor dat ze zelf aan het woord blijft. Ze werkt onder andere aan haar memoires, met uiteraard veel aandacht voor haar ervaringen gedurende de verkiezingen. Melissa McEwan heeft alvast een titel bedacht voor dit vooralsnog titelloze manuscript:

Nederland kan eeuwen wachten op vrouwelijke premier, als de genderdiscussie zo primitief blijft

De verkiezingen in de V.S. leveren scherpe analyses over gender op, vanwege het seksistische gedrag van Donald Trump en het feit dat de strijd om het hoogste ambt gaat tussen een man en een vrouw. Hoe zit het in Nederland met het emancipatoire bewustzijn? Niet goed, blijkt uit allerlei incidenten. Dat is vervelend, want inzicht in de situatie rondom gender is cruciaal om te begrijpen waarom mannen in de politiek de macht blijven houden. Zonder kritische discussies over die situatie kunnen we nog eeuwen langer wachten op een vrouwelijke premier in Nederland.

Politiek in Nederland blijft, praktisch en symbolisch, iets van blanke mannen. Vrouwen zijn een minderheid in de politiek. Als het er echt op aan komt houden mannen de touwtjes strak in handen. Zo lieten twee mannelijke partijleiders bij de vorige formatiebesprekingen hun vrouwelijke nummer twee thuis. In plaats daarvan namen ze blanke mannelijke vertrouwelingen mee naar de onderhandelingen. Ook blijven de zwaarste/machtigste posten stevig in het mannelijk kamp, inclusief het premierschap.

Na de verkiezingen in maart 2017 is de kans op herhaling groot. Ten eerste omdat alleen al het constateren van het feit dat vrouwen ontbraken bij de vorige formatie, destijds zorgde voor een golf van vijandige ‘terug in je hok’ reacties. Mensen wilden er niet over praten. Vrouwen moesten niet zeuren. Met zo’n houding leer je niks en doen mannen bij de volgende formatie weer hetzelfde.

Ten tweede omdat alle berichten over werving en selectie rieken naar een verkokerde blik, waarbij mannen in eigen kring op zoek gaan naar soortgelijke mannen, middels een proces waar Marieke van den Brink uitgebreid promotie-onderzoek naar deed. Het veld van partijleiders zal in 2017 opnieuw bijna geheel blank en mannelijk zijn, zelfs als nog niet duidelijk is hoe de strijd uitpakt, zoals bij de PvdA. Uit een opinieonderzoek van EenVandaag blijkt dat vrouwen zulke praktijken eerder signaleren en problematisch vinden dan mannen. Maar dat mannen vooral naar vrouwen wijzen als schuldige:

Onder mannen is een derde het eens met de stelling dat partijen liever mannen dan vrouwen kandideren, onder vrouwen de helft. En misschien gaat het verder: met de stelling dat vrouwen worden gediscrimineerd door partijen is 30 procent van de mannen het eens, maar een grotere groep van 44 procent van de vrouwen vermoedt discriminatie. […] het ligt, zo is de indruk, ook aan wat vrouwen zelf zouden doen en laten, al zijn het vooral mannen die het antwoord op de schuldvraag bij de vrouwen zelf zoeken. [vetgedrukt door red.]

Die blindheid voor het structurele machtsvoordeel van mannen maakt dat allerlei mechanismen onzichtbaar blijven, die ervoor zorgen dat de hiërarchie tussen de seksen intact blijft. Kiezers beginnen bijvoorbeeld de man over- en de vrouw onder te waarderen.  Wint een vrouw alsnog, dan gebeurt dat vaker in situaties waarbij een partij er slecht voor staat en laten partijgenoten haar bij tegenslag sneller vallen. De vrouwelijke partijleider ruimt zodoende eerder het veld dan mannelijke collega’s.

Ten derde omdat het mannelijk overwicht een machocultuur in stand houdt. Het problematische haantjesgedrag van mannelijke parlementariërs was al in 1997 onderwerp van kritische stukken in de kranten. Ruim tien jaar later schreef Femke Halsema over dat machogedoe in haar politieke memoires en anno nu vertonen de heren nog steeds masculien machtsvertoon op een apenrots vol alfamannetjes.

Deze machocultuur koppelt mee met algemeen onbehagen zodra een vrouw té zichtbaar wordt in een mannenbolwerk. Dat onbehagen over een verstoring in de hiërarchie zorgt voor weerstand. Die weerstand uit zich onder andere in taalgebruik en ‘grapjes’ met een snijdende ondertoon. Zo heeft de vooral uit vrouwen bestaande Commissie Zorg de bijnaam ‘de commissie van de kijvende wijven’. En als twee politici met elkaar in debat gaan, kopt een landelijk dagblad ‘Bitchfight in de ministerraad’.

Al deze factoren leiden tot een seksistisch denkraam waarbinnen mannen gelden als de stevige debaters en vrouwen hysterisch zijn. Vervolgens wordt het logisch dat mannen voor mannen kiezen en dat vrouwen denken ‘ik kan het niet, ik maak geen kans’ en het niet eens meer proberen. Vervolgens kun je vrouwen daar dan op afrekenen en is de vicieuze cirkel weer rond.

Het kritische debat over dit seksistische klimaat staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Analyses blijken steken op een  neerbuigend ‘zie je wel, vrouwen willen niet, ze liggen te slapen’. Zie hier voor een voorbeeld van zo’n analyse, waarbij vrouwen niet alleen verantwoordelijk gesteld worden voor hun eigen marginalisering, maar ook nog de veeg uit de pan krijgen dat ze sowieso niet goed genoeg zijn.

Een ander voorbeeld: vrouwen krijgen in ons land, nota bene van collega’s zoals Kamerlid Marith Volp, nog steeds het advies wat Margaret Thatcher al kreeg (en wat niet werkte want je ontkomt niet aan je sekse): zacht en laag praten. Ja, doei! Het probleem is meestal dat de omgeving meer waarde hecht aan wat een man zegt. Hoe hij het zegt maakt niet uit. En zij? Zij moet haar kop houden. Zegt of doet ze toch iets, dan is ze een bitch of een manwijf of een kenau of, zoals Trump uitriep, een nasty woman.

We horen steeds ‘het komt wel goed’. ‘We moeten geduld hebben’. ‘Hopelijk meldt zich op een gegeven moment een vrouw’. Als de feministische analyse blijft steken op het niveau ‘vrouwen willen niet‘ (maar waaróm ”willen” ze niet?), of ‘we moeten geduld hebben, dan komt het vanzelf goed’, blijven mannen aan de macht in de Nederlandse politiek omdat we vrouwen buiten sluiten.

Willen we dat echt?

Interviewer verpest Clinton-Trump debat met seksisme

Een televisie-evenement waarbij presentator Matt Lauer presidentskandidaten Clinton en Trump interviewde, leverde hoon en kritiek op van talloze journalisten, politici en ”gewone burgers”. Vanwege een enorme dosis seksisme. Lauer liet Trump praten, liet hem wegkomen met leugens en stelde nauwelijks kritische vragen. Bij Clinton daarentegen wemelde het van de aanvallende vragen. Bovendien onderbrak hij haar te pas en te onpas.

Clinton kreeg na afloop nog een trap na van de Republikeinen. De voorzitter van het Nationale Comité van de partij, Reince Priebus, klaagde dat Clinton te weinig glimlachte tijdens het interview. Dat soort kritiek krijgen mannen zelden tot nooit. Republikeinse campagnevoerders, Trump voorop, gebruiken die seksistische kritiek echter graag. Ze plaatsen dit bovendien in een bredere context. Clinton zou er niet presidentieel uit zien. Dat klopt, signaleert de Washington Post:

Trump is not wrong that Hillary Clinton does not have That Presidential Look. She is, after all, female, something that no prior president has had the misfortune to be.

Waarna behulpzaam uitlegt volgt hoe Clinton alsnog ‘the look‘ kan krijgen. Bijvoorbeeld door een deel van haar tanden uit te laten trekken, het haar te krullen, er mee in de regen te lopen en daarna niks aan doen, en door een rijke plantagehouder te worden. Dán ben je pas presidentieel. Een militair uniform dragen helpt ook.

Het enige goede nieuws is dat veel mensen inmiddels luide kritiek uiten op Lauer en Priebus, en steunende berichten aan of ten behoeve van Clinton op sociale media zetten. Zo leidde de kritiek als zou Clinton niet genoeg glimlachen van tot een golf van mensen die op Twitter foto’s plaatsen van hun eigen gezicht, met als hashtag #presidentialface. Diverse media maakten Lauer bovendien met de grond gelijk voor zijn houding ten opzichte van Clinton. Ook Twitter stond bol van de kritiek op de presentator.

Diverse media aarzelden niet om het beestje, ook in koppen boven de artikelen, bij de naam te noemen: seksisme. Of zelfs vrouwenhaat. Zonder laffe citaat-komma’s om afstand te nemen van dit soort termen. Journalisten wezen daarbij op de bredere gevolgen van de seksistische behandeling van Clinton:

Matt Lauer’s bias against women ruined his ability to pass for a journalist last night. He failed to inform the people, and that is the job. Not only did he hurt the American public, but he sent signals to young girls that this is how they will be treated even when they are the smartest person in the room.

Clinton toont wat vrouwen met politieke ambitie tegen houdt

Hillary Clinton maakt pijnlijk de catch-22 duidelijk waar ambitieuze vrouwen zoveel last van hebben. Wil je ergens komen, dan moet je er naar streven. Maar streef je ernaar, dan ben je zichtbaar ambitieus. En als samenleving vinden we ambitieuze vrouwen naar. Studies brachten dit algemene patroon al aan het licht, maar Clinton levert een prachtige casus op voor het deelgebied politiek. Dan geldt de afkeer nog intenser. Want een politica wil niet alleen promotie, ze wil (meer) politieke macht.

Zelden houden de media zo nauwkeurig bij wat een ambitieuze politica doet en hoe populair ze is volgens peilingen, dan in het geval van Hillary Clinton. Uit alles blijkt dat mensen een irrationele afkeer van Clinton krijgen, zodra ze campagne voert. Zie de grafiek hierboven, met pijlen wanneer Clinton een gooi deed naar een hogere positie. Precies op die momenten duikelt haar populariteit omlaag. Heeft ze de promotie eenmaal binnen, dan slaan mensen weer om als een blad aan een boom en komen ze er ”opeens” (opnieuw) achter dat ze goed werk verricht.

Die duikelingen in populariteit hangen van tegenstrijdigheden aan elkaar. Ten eerste vijandbeelden. Clinton is een linkse communist én een superrechtse streber. Beide denkbeelden sluiten elkaar uit, maar dat weerhoudt niemand ervan om haar reputatie voor de honden te gooien.

Een tweede irrationele houding is dat mensen Clinton in de media oproepen om campagne te voeren voor bepaalde posities. Zodra ze dat echter doet, sabelen mensen haar neer.  McEwan neemt als voorbeeld 2008, toen opiniemakers Clinton bijna smeekten om de macht van de Republikeinen te ondermijnen. Zodra ze echter de strijd om de nominatie aanging, volgden de artikelen met als teneur ‘rot op’ elkaar op een gegeven moment zo snel op, dat McEwan de ”pak je tieten op en ga naar huis” watch begon, naast de al lopende Hillary Sexism Watch.

Ten derde roepen mensen in koor dat Clinton liegt. Opiniemaker Michael Arnovitz herleidt die beschuldiging tot een invloedrijk opiniestuk uit 1996, geschreven door een conservatieve blanke man. Daarna bleven Republikeinen de beschuldiging stug herhalen. Op die manier lijken er steeds schandalen om Hillary heen te hangen. Mensen zeggen dat ze liegt en bedriegt, wie weet klopt dat. O kijk, er lopen onderzoeken, geen wonder, misschien liegt en bedriegt ze immers wel. Cirkelredeneringen te over. Terwijl uit alles blijkt dat Clinton een behoorlijk eerlijke politica is.

Ja, aanvallen en verwijten horen er bij als je campagne voert. Als politicus moet je daar mee om gaan, punt. Maar mensen als Sadie Doyle, Melissa McEwan en bovengenoemde Arnovitz wijzen erop dat Clinton een speciaal soort vitriool over zich heen krijgt, op basis van een enorm seksisme in de samenleving. Je kunt het als vrouw nooit goed doen. Iets wat Clinton zelf ook beseft, en wat ze met presentator Jimmy Kimmel op de hak nam:

De catch-22 situatie rondom Clinton speelt ook in de Nederlandse politiek. Als land en cultuur coderen we politiek als iets voor blanke mannen. Wil je meer dan de marge en/of de tweede plek, dan krijg je het schrikbeeld van Agnes Kant en dat willen we niet:

Agnes Kant heeft het niet gered. Zij heeft ook te horen gekregen dat ze te fel was, te agressief, en ze heeft zichzelf teruggetrokken. Het verhaal van Kant laat in mijn ogen de taaiheid van de traditie zien.

Nu zelfs de SGP vrouwelijke kandidaten toestaat, houdt niks vrouwen formeel tegen om campagne te voeren, de positie van partijvoorzitter te veroveren en macht naar zich toe te trekken. Maar zoals vele feministen en mensen zoals cultureel antropologe Kate Fox weten: ongeschreven wetten kunnen net zo dwingend zijn. Geen wonder dat Nederland, als het gaat om vrouwen in de politiek, alleen redelijk goed scoort op het niveau van algemene kamerleden. Alles daarboven ligt problematisch.

Vrouw geeft mening? Daar moet een piemel in

Dasja Abresch. Deze vrouw probeerde tijdens een bijeenkomst in Steenbergen haar mening te geven over de komst van asielzoekers. De reactie van een aantal jonge blanke mannen achterin de zaal kwam snel. ”Daar moet een piemel in’, scandeerden ze. Abresch had zichtbaar last van het spreekkoor, maar ze sprak door. Hulde! Ze is een heldin. Maar de vraag blijft. Waarom kan een vrouw niet in het openbaar spreken zonder bedreiging met verkrachting?

Zelf gaf Abresch te kennen dat ze haar plicht wilde doen, toen ze liet merken voor de komst van asielzoekers te zijn. In dit geval hielp het waarschijnlijk dat ze een ex-raadslid is en zodoende weet hoe je in het openbaar kunt spreken. Ze heeft ervaring en kon doorzetten, ondanks het spreekkoor van de mannen achterin. Maar hoe is dat voor andere vrouwen, die deze ervaring niet hebben en misschien wat minder stevig in hun schoenen staan? Hoeveel zouden afzien van mee-debatteren, omdat ze het risico lopen op dit:

DAAR MOET EEN PIEMEL IN!!!

Wat bezielde die mannen om dat te schreeuwen? Zouden ze dat ook doen als een man het woord nam? Of zouden de heren angstig zijn dat iemand hen in dat geval van homoseksualiteit zou verdenken, wat natuurlijk onverdraaglijk zou zijn voor hun fragiele mannelijke ego? Welk man- en vrouwbeeld hebben zij, dat ze zo volautomatisch de link leggen tussen ‘vrouw’ en ‘gewelddadige penetratie’ zodra een vrouw in het openbaar het woord neemt?

Dat zijn vragen die wat mij betreft vaker gesteld mogen worden. Niet alleen aan de piemelscandeerders, maar aan mannen als groep met een specifieke cultuur. Teveel mannen kampen met opvattingen over mannelijkheid, die te vaak leiden tot agressie. Zeer veel vrouwen hebben last van die agressie, zodra ze zich digitaal of fysiek in de openbaarheid begeven.

Zoals zo vaak was het in dit geval een vrouw die Abresch steunde. Irene Plas begon een twitteractie om haar een groot boeket bloemen te bezorgen. Mannen, wat doen jullie? Spreek elkaar aub aan als je andere mannen hoort dreigen met verkrachting. Onderzoek je eigen ideeën over mannelijkheid, hoe zich dat uit, en hoe dit verband kan houden met het soort agressie wat leidt tot ‘daar moet een piemel in’ zodra een vrouw in het openbaar het woord neemt. Misschien dat vrouwen dan wat makkelijker mee kunnen doen in de politiek, zonder dit soort seksistische haat.

NB voor wannabe commentators op dit stuk: agressieve mannelijkheid bekritiseren staat niet gelijk aan mannen haten. Lees Feminsm 101 aub.

Vrouwen in de politiek

Stemrecht hebben en je verkiesbaar kunnen stellen, betekent niet automatisch ook een gelijkwaardig aandeel in de macht. Vrouwen komen nog steeds veel belemmeringen tegen om goed aan de slag te kunnen in de politiek. Van een als mannelijk gecodeerde cultuur, waarbij je als vrouw spitsroeden loopt tussen te mannelijk/bazig en te vrouwelijk/voetveeg, en een vijandige pers tot aan ongeloof in een vrouwelijke kandidatuur, het leidt allemaal tot een ongelijke positie. Tijdschrift Elle maakt dat pijnlijk duidelijk met een filmpje. Als je mannen weg-photoshopt bij politieke aangelegenheden mag je blij zijn als er twee vrouwen in de kamer over blijven. Kijk en huiver:

 

Gender blijft probleem voor Clinton

Clinton stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen van de V.S. Volgens Amerikaanse media heeft ze geleerd van haar poging in 2008. Destijds probeerde haar campagne gender buiten de deur te houden. Die strategie leidde ertoe dat Clinton te mannelijk overkwam, terwijl het niet zorgde voor een vermindering van seksistische aanvallen. Deze keer gaat Clinton gender niet uit de weg. Integendeel, haar sekse en genderkwesties in het algemeen vormen de basis van haar campagne. Maar of het nu wel goed zal gaan….?

Sommige Amerikaanse media kondigen zelfs aan dat Clinton als een feministe campagne zal voeren. Wetende dat Republikeinen alle negatieve stereotypen over mannenhatende feministen van stal zullen halen, wil Clinton haar status als grootmoeder benutten:

by channeling them through her newest role: Grandma. “My granddaughter has just as much God-given potential as a boy who was born in that hospital on the same day,” she told a convention of female real estate executives in October.

Daarnaast verwachten insiders dat Clinton een punt gaat maken van het historische karakter van haar campagne. Vrouwen traden zelden op als hoofdkandidaat van hun eigen presidentscampagne. In 1872 probeerde Victoria Woodhull het bijvoorbeeld, maar ze kreeg nauwelijks stemmen. Wel veel hoon. In 1972 deed Shirley Chisholm een poging, maar ook die campagne faalde. Kortom, vrouwelijke kandidaten schitteren vooral door afwezigheid.

Obama lukte het om als eerste zwarte man president te worden. Zou Clinton als eerste blanke vrouw president kunnen worden? Goeie vraag. Misschien schrikt Clinton met haar genderfocus mannen af. Maar het gaat dieper. Veel Amerikanen zeggen dat ze voor gelijke rechten etc. zijn, maar vinden vrouwen eigenlijk inferieur. Kiezers en de media nemen vrouwelijke kandidaten ook veel kritischer de maat dan mannelijke kandidaten.

Daarbij komen vrouwen regelmatig terecht in scenario’s waarbij je niet kúnt winnen. Als je vriendelijk bent vinden mensen je een slappe leider, treed je assertief op dan ben je prompt een bitch. Zulke onmogelijke spagaten leiden tot overtuigingen dat vrouwelijke kandidaten tot mislukken gedoemd zijn. Seksistische verslaggeving doet daar nog een schepje bovenop, en klaar is uw doemscenario.

Clinton’s campagne leidde in 2008 tot talloze staaltjes walgelijk seksisme.

In Nederland besteden bladen als Intermediair aandacht aan dit soort ‘double bind’ situaties die de emancipatie van vrouwen in de weg staan. Het blad noemt de in Amerikaanse onderzoeken geschetste situaties herkenbaar. Zeker in de politiek zou ik daar aan toevoegen. Ons land heeft tot nu toe geen enkele vrouwelijke premier gehad. Mannelijke partijleiders vergeten hun vrouwelijke nummer twee bij formatiebesprekingen, en wie daar vragen over stelt krijgt te horen dat hij/zij zeurt.

Met het huidige politieke klimaat in Nederland ziet het er niet naar uit dat hier snel verandering in komt. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen. Ik laat graag ervaringsdeskundige Pauline van Viegen aan het woord:

Zolang kandidaatstellingscommissies zich beklagen over het beperkte aantal (geschikte) vrouwen dat zich meldt en vervolgens enkel de moeite nemen om “uit de groslijst enkele acceptabele vrouwspersonen op te diepen”, om vervolgens een lijst te presenteren waar voornamelijk mannen op staan, moeten we vooral niet verbaasd zijn wanneer er zich een volgende keer wederom nauwelijks vrouwen melden. Men wekt immers de indruk dat politiek een mannenaangelegenheid is, waar voor vrouwen weinig ruimte is.

Zal het in de V.S. anno 2015 en 2016 beter gaan dan in Nederland? We zullen ’t zien…

Christelijke partij? Islamitische partij? Voor feministen maakt het niks uit

O jee, nu twee Turkse partijleden uit de PvdA zijn gezet, of zelf opstapten, net welke versie je moet geloven, ontstaat er misschien een Islamitische- of moslimpartij. De horror! De horror! Maar weet je wat nou het fijne is? Als feministe kun je het gekrakeel aanhoren en rustig achteroverleunen. Christelijke partij, Islamitische partij, het maakt niet uit. Al dat soort partijen spreken prachtig over de verheven taken van vrouwen, maar verbannen hen ondertussen naar een tweederangs positie op grond van een heilig boek.

Nederland kent al partijen die hun geloofsovertuigingen vertalen in politieke actie. Neem de SGP. Wat je ambities en talenten ook zijn, op grond van een heilig boek wil deze partij iedere vrouw in het keurslijf van moeder, huisvrouw en hulpje van de man dwingen. Dat standpunt leidt tot een systematische achterstelling van de helft van de Nederlandse bevolking.

Zo sloot de SGP vrouwen decennia lang uit van democratische grondrechten. Pas na meerdere uitspraken van de allerhoogste gerechtshoven bonden de mannenbroeders schoorvoetend in en mochten vrouwen zich kandidaat stellen voor politieke ambten. Wilden vrouwen zelf helemaal niet,  heette het. Vrouwen beperken hun grondrechten vrijwillig. Oh? Nog geen spreekwoordelijke minuut later was de eerste kandidatuur van een SGP-vrouw een feit.

De SGP doet ook zeer enge dingen zodra vrouwen zwanger worden. Dan telt opeens alleen de foetus nog en moeten burgerrechten van vrouwen wijken. Recht op fysieke autonomie? Niks daarvan. Recht op bewegingsvrijheid? Niks daarvan. De SGP staat niet alleen in die minachting voor de lichamelijke integriteit van vrouwen. Ook partijen als de Christen-Unie en het CDA staan klaar om beperkingen in te stellen op dat gebied.

Zou het met een Turkse partij anders gaan? Over de twee vertrokken PvdA leden doen inmiddels allerlei verhalen de ronde. Ze zouden geradicaliseerd zijn en geen tegenspraak van vrouwelijke PvdA-fractieleden hebben getolereerd. Als dat klopt onderscheiden ze zich in niks van de gemiddelde SGP-man. De schaarse voorbeelden spreken boekdelen. Zo was de Nederlandse Moslim Partij (Venlo) in 2009 de enige partij zonder vrouwen op de lijst.

Kortom, bij al het gekrakeel kan een feministe rustig haar schouders ophalen. Feministen gaan uit van gelijkwaardigheid en gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Politieke partijen die religie leidend laten zijn, propageren bijna altijd acties die haaks staan op dit uitgangspunt. Het heilige boek heet anders, maar dat soort partijen wil meestal hetzelfde: dat mannen de plannen maken, vrouwen het eten. Dus of je als vrouw nou door de kat of de hond gebeten wordt maakt niet uit. Het is één pot nat. Klaar. Op naar het volgende onderwerp!

Mannelijke politici krijgen hun eigen catwalk

Opwinding in Engeland: de leidende partij husselde de huidige regeringsploeg door elkaar. Enkele blanke mannelijke politici moesten het veld ruimen en een stuk of drie vrouwen namen hun plek in. Prompt buitelden de Britse media over elkaar heen in hun haast om Het Einde Van De Man te bewenen. Andere media zagen de zonzijde en publiceerden een catwalk met uitgebreide beschrijvingen van de kleding van de nieuwe meisjes. Maar… maar…. en de mannen dan? Het is je reinste seksisme! Mannen verdienen hun eigen catwalk.

Mannelijke politici verdienen hun eigen catwalk!

De Britse krant The Independent kon het onrecht niet aanzien en gaf mannelijke politici als Michael Gove en Philip Hammond alsnog hun welverdiende moment in de spotlights:

Squinting in the sunlight, his spiked silver thatch catching the sunlight, Michael Gove left Downing Street yesterday bereft of the Education Secretary position he has held for the last four years, but with a new role as Chief Whip. His choice of clothes gave nothing away about what he thought about his new persuasive post, his tie was muted, a subtle blue spot designed to allow him to blend into the background.

Ook de Huffington Post boog zich over de kledingkeuze van de heren, om de balans tussen de seksen te herstellen. De journalisten van dit medium gaven blijk van een andere smaak op modegebied. Zo velden ze een heel ander oordeel over het pak van Michael Gove. Ze prezen zijn serieuze bril en zijn keuze voor een leigrijze aktetas.

Kledingkeuzen en de uitstraling van politici. Meer wil je toch niet weten over de politieke herstructurering rond Downing Street?

Commentaar van Nick Clegg op de Downing Street catwalk berichtgeving.

Vrouwen en gemeenteraadsverkiezingen

Hoewel de SGP het er liever niet over wilde hebben, konden de mannenbroeders de vooruitgang niet ontkennen. Een SGP-vrouw schreef geschiedenis in Vlissingen door als eerste vrouw ooit een raadszetel te bekleden voor deze conservatieve partij. Voor het overige boden de gemeenteraadsverkiezingen echter vooral meer van hetzelfde: een flinke ondervertegenwoordiging van vrouwen.

De gemeenteraad van Amsterdam.

Uit onderzoek van organisatie ProDemos blijkt dat vrouwen dit jaar gemiddeld 29% van de kandidaten leverden. Lokaal kunnen de percentages flink variëren. Zo telden de IJsselsteinse lijsten slechts 14% vrouwen.  Dat gemiddelde percentage kandidaten vertaalde zich vier jaar geleden in een flinke ondervertegenwoordiging van vrouwen. Gemeenteraden bestaan gemiddeld slechts voor een kwart uit vrouwen, terwijl we toch echt de helft van de bevolking uitmaken. Na deze verkiezingen zal daar weinig in veranderen.

PvdA-afdelingsvoorzitter Wanda Dijkstra liet vorig jaar via het blad Binnenlands Bestuur weten dat traditionele rollenpatronen vrouwen de kop kosten:

Het is heel opvallend dat vrouwen meteen met bezwaren komen. Ze weten niet hoe ze het moeten combineren met hun werk en met hun gezin. Terwijl mannen uit gewoon meteen zeggen: Leuk! En laten vervolgens alles uit hun handen vallen.

Dijkstra vervolgt dat vrouwen hetzelfde zouden moeten doen. Klinkt popie-jopie, maar zulke adviezen houden geen rekening met de realiteit. Een recent proefschrift van Justine Ruitenberg wees uit dat de Nederlandse samenleving een zware druk op vrouwen uitoefent om huishouden en kinderen als hun belangrijkste bezigheid te zien. Vooral moeders krijgen te maken met onbegrip en verwijten vanuit hun sociale omgeving, als ze afwijken van de deeltijdnorm in het werk. Gooi raadswerk in die mix van impliciete eisen en verwachtingen, en het wordt helemaal lastig om ergens toe te komen.

Bovendien blijkt uit allerlei andere onderzoeken dat vrouwensoms  weinig invloed kunnen uitoefenen op het creëren van meer kansen. Je kunt alles doen volgens de handboekjes, en alsnog aan de zijlijn blijven staan. Dat komt omdat mensen stereotiepe verwachtingen hebben van vrouwen, en hen in hokjes duwen op basis van vooroordelen. Vrouwen kunnen alleen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gedrag. Ze kunnen andere mensen niet heropvoeden. Dat moeten die mensen zelf doen, omdat zij verantwoordelijk blijven voor hun eigen houding.

Totdat er breed iets gebeurt verandert er weinig. Wat dat betreft is het zorgelijk dat ProDemos signaleert dat initiatieven om voor meer diversiteit te zorgen, inmiddels zijn verdwenen. Wegbezuinigd. Een woordvoerder van de organisatie:

“Je kunt je beter in de belangen van je achterban verplaatsen als je er zelf deel van uitmaakt. Voor mannen is het dan ook moeilijker om zich in vrouwen te verplaatsen. Daarnaast is het belangrijk dat er goede vrouwelijke rolmodellen zijn, waardoor vrouwen zelf ook gemotiveerd worden om de politiek in te gaan.”

Gemeenten en politieke partijen moeten zich ervan bewust worden dat het hier niet gaat om een vrouwenprobleem, maar om een probleem op het gebied van democratie en kwaliteit van bestuur. Het lokale bestuur lijdt onder eenheidsworst. Je mist belangrijke ervaringen en inzichten. De ondervertegenwoordiging van de helft van de bevolking holt bovendien de democratie uit.

De Zesde Clan zou graag zien dat lui Mars en Venusdenken plaats maakt voor oprechte bewustwording rondom gender. Vervolgens vergt het gerichte inspanningen van politieke partijen om meer vrouwen op de kandidatenlijst te krijgen. Het zou daarnaast helpen als mannen meer échte verantwoordelijkheid op zich nemen voor het huishouden en de zorg voor kinderen. Dan kan hij de kinderen wat vaker voorzien van een warme maaltijd als zij alles uit haar handen laat vallen voor het raadswerk. Idee?

Nieuwsronde: achtergrond-editie

Wat langere, analytische stukken in de nieuwsronde van deze week. Want bij de waan van de dag is het goed om af en toe stil te staan bij trends, onderliggende thema’s, en achtergronden bij het nieuws. Enjoy…

– De Engelse kwaliteitskrant The Guardian publiceerde een serie over vrouwelijke politici. Wat maken ze mee in de democratische arena? Kun je patronen ontdekken of heeft iedere vrouw andere ervaringen? Al snel bleek uit de rondgang dat de vrouwen een overtuiging delen. Namelijk dat ontwikkelingen langzaam maar zeker de goede kant op gaan. Dat geeft hoop en motiveert hen om verder te werken aan een betere wereld. Die hoop en motivatie hebben ze hard nodig, want dit deelden de politici ook:

Around the globe, female politicians struggle with preconceived ideas of how women should speak and behave; they struggle, too, to reconcile motherhood with long, unpredictable hours and a career that rarely allows for maternity leave. […] Depressingly often, too, female politicians report ugly and highly sexualised abuse from men who seek to intimidate them out of power.

– Trouw publiceerde een essay over vrouwenbesnijdenis, en de verbanden met islam en gewoonterecht. Een prima achtergrond om discussies over deze verminkende ingreep bij meisjes beter te begrijpen. Wat vinden vrouwen er zelf van? Hier en daar tref je hun ervaringen aan op internet, meestal in de context van de strijd tegen besnijdenis. Want ja, die praktijk komt ook voor in Nederland. Het is geen ver-van-mijn-bed verhaal…

– Logisch dat vrouwen blijven steken in allerlei ondergeschikte baantjes. Ze kunnen het niet, beschikken niet over de juiste kwaliteiten, en hebben het talent niet om iets te bereiken in de wetenschap, de kunsten of de politiek. Zelfs voor zoiets vrouwelijks als koken deugen ze niet. Sorry, dames, laat eerst maar eens zien dat je een goede echtgenote en moeder bent, voordat je allerlei andere ambities najaagt…

– De Belgische politici Evie Embrechts en Ida Dequeecker kennen de debatten over vrouwen die geheel zelf, vrijwillig kiezen voor een anderhalf verdienersmodel, waarbij alle flexibiliteit en compromissen van haar moeten komen. Ze wijzen erop dat deze discussie niet gevoerd kan worden zonder na te denken over je uitgangspositie. Hou je rekening met structuren, of geloof je in een gelijk speelveld waarbij iedereen dezelfde keuzevrijheid heeft? Embrechts en Dequeecker analyseren de kwestie en geven wat handvaten om zulke debatten zuiverder te voeren.

– De organisaties achter twee grote science fiction en fantasy-prijzen, de Arthur C. Clarke Award en BSFA Awards, zien eindelijk in dat ze niet langer geloofwaardig zijn als ze bijna alleen blanke mannelijke genomineerden presenteren. Dit jaar pakken ze het anders aan. Hun bewustwording past binnen een context van toenemende alertheid op genderdiscriminatie. Vooruitgang! Bovendien hebben dit soort debatten een bredere impact dan ‘alleen een sf-aangelegenheid’. De discussie past bij iedere beweging naar meer diversiteit op welk terrein dan ook, omdat vaak dezelfde patronen optreden:

it has not escaped notice that those who protest against “pimpage” are mainly straight cis able-bodied white men, while those trying to get heard are often not in that group. In any field traditionally dominated by one particular cultural group, the arrival of people from another culture will be seen as an invasion, even if their numbers are quite small. This can quickly lead to an angry backlash.

-Baas in eigen buik blijven wordt steeds moeilijker in de Verenigde Staten. Magazine Mother Jones zette op een rij wie zich bezig houden met anti-abortus wetgeving, welke voorstellen het halen en welke niet, en wat vrouwen kunnen verwachten in 2014. Met infographics en talloze interessante weetjes. Zoals: politici die de reproductieve rechten van vrouwen in willen perken, komen met een overweldigende meerderheid uit de Republikeinse (conservatieve) hoek. En ja, het zijn bijna allemaal mannen….

– Regelmatig lees je stereotiepe verhalen over mannen, vrouwen en relaties. Wie wordt het meest beledigd door dat soort artikelen? Mannen of vrouwen? Slate Magazine telde het aantal beledigingen in een artikel over vrouwen die tijdens hun studie snel een man aan de haak moeten slaan, anders wordt het nooit meer wat met ze. Met hilarische uitkomsten.

Vrouwen leggen het af tegen minder gekwalificeerde mannen

Obama heeft een jongensclub-probleem. Dat constateert magazine The Nation naar aanleiding van het huidige gekonkel rondom de benoeming van een nieuwe voorzitter van de Federal Reserve. Even dreigde een zekere Larry Summers de baan te krijgen, iemand die bewezen slechte economische adviezen gaf en zich schuldig maakte aan seksisme. Toch steunde Obama zijn kandidatuur lange tijd. Er waren protesten, handtekeningenacties en politieke dreiging voor nodig om een uiterst competente vrouw, Janet Yellen, in de race te houden. Nog steeds is onzeker wie de baan uiteindelijk krijgt.

Yellen’s mogelijke kandidatuur leed volgens The Nation onder een roddelcampagne:

The argument against Yellen has been made mostly through whispers by advisers and others that she lacks “gravitas.” Or perhaps it’s that she is too independent of a thinker, pushing her colleagues toward better policies, or is too well prepared. Basically, she appeared to be twice as good but still fall short.

Het is niet voor het eerst dat een vrouwelijke kandidatuur ondermijnd wordt door zwartmakerij en indirecte gefluisterde aanvallen. Toen het hoogste gerechtshof in de V.S. de kandidatuur van Elena Kagan overwoog, barstte zo’n zelfde roddelcampagne los. En twee onafhankelijk uitgevoerde wetenschappelijke studies brachten in kaart dat seksistische aantijgingen in de media de presidentskandidatuur van Hillary Clinton zodanig ondermijnden, dat haar campagne uiteindelijk kansloos werd. Het was niet de enige factor in haar nederlaag, maar wel een zeer belangrijke.

Ook bij Obama kampen vrouwen met dit culturele klimaat. Ze krijgen te maken met subtiele vormen van uitsluiting. The Nation en andere media wezen erop dat Summers bijvoorbeeld golfde met Obama. Alle golfvriendjes van de president zijn van het mannelijk geslacht. Golf lijkt triviaal, maar biedt een gelegenheid om op een informele manier vriendschappelijke banden aan te knopen met een machtige man. Yellen kon alleen maar dromen van zulke geprivilegieerde toegang tot de president. In 2009 gebeurde hetzelfde, alleen dan met basketbal. Obama sportte alleen met mannen, en begreep werkelijk niet waarom vrouwen daar zo moeilijk over deden.

Op die manier bevinden machtige mannen zich in netwerken met voornamelijk andere mannen. Zoek je een betrouwbare kandidaat, dan zoek je eerst in je eigen kring en eindig je in de meeste gevallen met een man. Rutte liet dit gebeuren, toen hij betrouwbare, ‘capabele’ mensen zocht voor zijn kabinet. Pardon, mannen. Hetzelfde zie je bij benoemingen voor de post van hoogleraar. Het is niet dat mannen samenzweren. Welnee, vrouwen zijn geweldig en diversiteit is prima en hoera. Alleen schuiven ze als het puntje bij paaltje komt een in hun ogen betrouwbare man naar voren, want die zou beter zijn.

Deze voorbeelden tonen aan hoe seksisme in deze moderne tijd functioneert:

if you draw most of your top economic policymakers from a network that’s easily more than 80-percent male, you may occasionally come up with a woman candidate. But the vast majority of the people you select are going to be men. Or, put differently: The way to refute the boys club charge isn’t to point to the one woman who happened to emerge from this network. It’s to show that you’re reaching outside the network to recruit, something the Burwell pick emphatically doesn’t show.

Deze foto van Obama’s mannenploeg zorgde voor veel ophef.

Obama kreeg kritiek op die informele ‘mannen de voorkeur geven’- houding. Voor zijn tweede termijn beloofde Obama meer diversiteit, maar tot nu toe stelde hij opnieuw een regeringsploeg samen waar mannen de baas zijn. De Amerikaanse variant van de Eerste en Tweede Kamer bevatten veel meer vrouwen dan twee decennia geleden. Vrouwen rukten ook op in het bedrijfsleven. De percentages vrouwen in de regering van Obama bleven echter steken op het niveau van twintig jaar geleden. Aan het aanbod van getalenteerde vrouwen lag het niet.

Die onbalans geeft de benoeming bij de Federal Reserve juist zo’n lading:

“There’s room for improvement, and we’ve seen some missed opportunities,” said Debbie Walsh, the director of the Center for American Women and Politics at Rutgers University. “We’re all watching the Fed to see what will happen there.”

De benoeming bij de Federal Reserve wordt Obama’s seksisme test. De Zesde Clan is zeeeeeer benieuwd hoe hij zich hier uit gaat redden.

Nieuwsronde: internationale politieke editie

Formele rechten zeggen niks als machtige mannen seksistische tradities kracht bijzetten. Zodoende mogen vrouwen in veel landen stemmen en gekozen worden. Of ze van dat recht gebruik kunnen maken, ligt echter aan tal van factoren. Ondanks weerstanden weten vrouwen toch door te dringen tot landelijke regeringen in steeds meer landen. Lichtpuntjes te over. Gelukkig! Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Bij aanstaande verkiezingen in Chili draait het om twee sterke vrouwelijke kandidaten. Evelyn Matthei neemt het op tegen Michelle Bachelet. Bachelet was al een keer eerder president van Chili, en stond tot voor kort aan het hoofd van VN Vrouwen. Bachelet vindt ophef over deze situatie seksistisch: ,,There’s something sexist about saying that the candidates are two women. Has anyone ever remarked on it when the candidates are two men?” Inderdaad.
  • In Haiti is het nog niet zover. Het land heeft een wet die zegt dat het parlement voor minstens dertig procent uit vrouwen moet bestaan, maar vrouwen vechten helaas nog steeds voor een plekje aan tafel. Het Lagerhuis, 99 zetels, telt bijvoorbeeld slechts vijf vrouwen. In januari vorig jaar had deze situatie kunnen verbeteren, omdat er in die maand verkiezingen gehouden zouden worden. Uitstel volgde echter op uitstel. De verkiezingen moeten nog steeds komen.
  • Vrouwen in Swaziland, een staat in Zuidelijk Afrika, hebben formeel het recht te stemmen en zich kandidaat te stellen voor politieke functies. Mannelijke machthebbers zien dat echter niet zitten. Ze beroepen zich op oude tradities om vrouwelijke kandidaten buiten spel te zetten, en roepen kiezers op hun stem alleen op mannen uit te brengen.
  • Malawi is wat dat betreft een stuk verder. Sinds april vorig jaar mag Joyce Banda zich het eerste vrouwelijke staatshoofd van Afrika noemen. Bij haar aantreden erfde ze een failliete bedoening. Nu, ruim een jaar later, staat Malawi er wat beter voor. Banda bezuinigde flink. Daarbij ontzag ze zichzelf niet. Ze verkocht het presidentiële vliegtuig en reduceerde haar eigen salaris met dertig procent. Banda maakt zich bovendien sterk voor vrouwenrechten: ,,The message I am trying to send is ‘Nothing for us without us’ – nothing for women without their involvement and inclusion.”
  • Ook Senegal krijgt (voor het eerst) een vrouwelijke premier. Aminata Touré staat bekend om haar liefde voor voetbal en haar feministische idealen. Omdat ze korte metten maakt met corruptie en ook op andere terreinen krachtdadig optreedt, gaven de media haar voorspelbaar genoeg een bijnaam die Thatcher bekend voor zou komen, als ze nog leefde: “Touré is known as the Iron Lady. Every woman who rises to a certain level of government becomes an Iron Lady in the press. The men are, well, just guys.”
  • Nederland heeft opvallend weinig vrouwen in de lokale politiek. Al meer dan twintig jaar blijft hun aandeel steken op 25 procent. Dat is veel lager dan in de ons omringende landen. Onderzoek wijst op een conservatief klimaat. Gemeenten hebben pas sinds 2006 geregeld dat een lokale politica na een zwangerschap terug kan keren in haar functie. Ook tellen gemeenteraden veel kleine partijen. Meestal benoemen die mannen in de top, en als je dan slechts een zetel wint, gaat die zetel ‘dus’ naar een man. Landelijk doen vrouwen het met 39 procent een stuk beter.
  • De Verenigde Staten lijken zo modern, maar als vrouwen deelnemen aan verkiezingen besteden de media nog steeds veel meer aandacht aan hun uiterlijk en vermeende karakter, dan aan hun deskundigheid, visie en ideeën. Er zijn signalen dat die seksistische berichtgeving de kansen van vrouwelijke kandidaten schaadt: ,,…when the media focuses on a female politician’s appearance, voters actually vacate her in droves.” Zo’n Barbie kan nooit deskundig zijn….
  • Vrouwen kunnen minder politieke feitjes oplepelen dan mannen. Onderzoekers troffen deze situatie wereldwijd aan, van Colombia tot Engeland. Ze wijten het verschil aan een combinatie van ouderwetse overtuigingen die nog steeds effect hebben, de onzichtbaarheid van vrouwen in de media, zodat politiek iets voor mannen lijkt, en het feit dat vrouwen domweg minder vrije tijd hebben dan mannen. Terwijl die na het eten uitbuikt en naar de zoveelste politieke talkshow met louter mannelijke gasten kijkt, staat zij in de keuken af te wassen.

Nieuwsronde

Waar vrouwen ter wereld ook politiek actief zijn, een ding weet je zeker: ze krijgen seksistische opmerkingen naar hun hoofd geslingerd over hun seksualiteit, kleding, kapsel en nare karakter. Zonder enige moeite kon The Guardian een top tien samenstellen met tenenkrommende minachting voor politici. Ondertussen bestaat het nieuwe klasje astronauten dat namens NASA de ruimte in gaat, voor het eerst in de geschiedenis voor de helft uit vrouwen. Dat en meer in deze nieuwsronde.

Deze vier vrouwen gaan via de NASA op ruimtemissie

  • Kapsels! Jurken! Mannen die niet met je willen debatteren want je bent niemand! En als je bewust geen kinderen hebt gekregen, moet je helemaal opzouten. Dat en meer kregen politici naar hun hoofd geslingerd in landen als Engeland, Australië, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Frankrijk, Chili…. Noem maar op. De Engelse krant The Guardian stelde een top tien van seksistische incidenten samen, die allemaal wijzen op een patroon: de vrouw als geminachte Ander die niets te zoeken heeft in de politiek, en terug de keuken in moet.
  • Tijdschrift Opzij vraagt om reacties. Alledaags seksisme meegemaakt? Laat het weten en meld je ervaringen bij dit blad. Opzij publiceert een deel van de reacties in het septembernummer. Dat wordt namelijk een special over seksisme. Als voorbeeld noemt het magazine onder andere de roze klusvrouwen in de campagne Stoerebouwers.nl, of ”die goeie ouwe Hema die in de folder vindt dat meisjes met taartjes spelen en jongens met knikkers.”
  • Ondertussen goed nieuws over internettrollen. Terwijl feministen zich met reële problemen bezig houden, zoals de hardnekkige loonkloof, zijn er mensen die niets anders doen dan hun werk volgen om deze feministen te vertellen hoe naar, dom en vervelend ze wel niet zijn. Voor mensen die feministen haten, lezen deze internettrollen ontzettend veel feministische teksten. Ironie!
  • Ondertussen heeft al die haat helaas ook een negatief effect. Zo kwamen meiden van 16, 17 en 18 jaar erachter dat alleen al praten over feminisme leidt tot bedreigingen van hun mannelijke leeftijdsgenoten. De school greep in, alleen niet zoals je zou verwachten. In plaats van de haat aan te pakken, adviseerden ze de meisjes om in te binden.
  • Gyneacologe Diana Greene Foster kwam erachter dat er nauwelijks goed onderzoek bestaat om te kijken wat er gebeurt met vrouwen die tegen hun wil moeder worden. Amerikaanse vrouwen die een ongewenste zwangerschap niet konden afbreken, blijken op allerlei manieren schade te lijden. Zo zijn ze financieel veel slechter af dan vrouwen die nog net op tijd een abortus kregen. Ook hebben ze meer gezondheidsklachten.
  • Tegenover iedere Mars en Venusdenker staat gelukkig ook iemand die beseft dat mannen en vrouwen van de aarde afkomstig zijn, deal with it. Tijdschrift Lover neemt het neurobiologische gedachtengoed kritisch onder de loep en prikt heel wat mythes door.
  • Seksisme hield Russische vrouwen uit de ruimte, meldt de Belgische krant De Morgen. De uitspraak komt van ex-kosmonaute Jelena Dobrokvasjina, ter gelegenheid van het feit dat vijftig jaar geleden de eerste vrouw eindelijk het heelal mocht verkennen. Dobrokvasjina zelf werd wel geselecteerd, maar mocht niet mee op ruimtemissies.
  • In de Verenigde Staten gaat het een stuk beter. De nieuwste lichting astronauten bestaat voor de helft uit vrouwen. NASA selecteerde vier vrouwen en vier mannen uit een groep van zesduizend sollicitanten.
  • Verkrachting goedpraten? Iedereen kan het leren. Na weer nieuwe schandalen in de V.S. kon Salon zeer eenvoudig een handleiding maken met vijf eenvoudige stappen. Iedereen die deze tactieken gebruikt, wéét nu dat hij/zij aan de foute kant van de mensenrechten lijn zit.
  • Elders ferme taal tegen seksisme. Wen er maar aan dat vrouwen in het leger dienen, of ga weg, aldus David Morrison, hoofd van het Austeralische leger. Geestelijk leider de Dalai Lama sluit niet uit dat een vrouw hem kan opvolgen, en in Spanje opende een fototentoonstelling over de tweede feministische golf.

Televisieseries tonen genderpolitiek in alle vormen en maten

Wat zo grappig is aan televisieseries: ze bieden vermaak, en tegelijkertijd laten ze soms haarscherp zien hoe mechanismen in de samenleving werken. Onderdrukking, marginalisering, genderpolitiek, het komt allemaal voorbij op het kleine scherm. Drie series laten zien dat samenlevingen complex in elkaar zitten, en dat de producenten bewuste keuzes maken over de manier waarop ze mannen en vrouwen afbeelden.

Van het herkauwen van het blanke, mannelijke overheersingsmodel, tot aan een genuanceerde verkenning van vrouwen in machtsposities, de keuze is enorm. Laten we beginnen met een negatief voorbeeld: The Walking Dead. De allereerste aflevering van seizoen 1 (het derde seizoen is inmiddels af en uitgezonden in de V.S.) begint meteen met twee macho agenten in een politieauto. Ze praten over ‘hun’ vrouwen. Vrouwen zijn bitcherig. Vrouwen zijn de oorzaak van de opwarming van de aarde, want ze zijn te stom om het licht uit te doen als ze een kamer verlaten. Zo leer je talloze ‘feiten’ over de aard van de vrouw.

Walking Dead: red me, schatje, want ik kan zelfs het lichtknopje niet vinden!

Vanaf die tirade gaat het snel bergafwaarts in de serie. Er breekt een zombie apocalypse uit. Dat biedt mogelijkheden voor het doorbreken van oude structuren, zou je zeggen, maar nee. In geen tijd maakt het scenario van blanke mannen helden, en van vrouwen passieve wezens, die gered moeten worden. Vrouwen koken en poetsen terwijl de mannen besluiten nemen. Zelfs een jong kind heeft vanwege zijn goede geslacht (man) meer zeggenschap over wat er gebeurt dan volwassen vrouwen – en dat jongetje leert meteen vrouwen te minachten en zichzelf zeer hoog te achten.

De serie is een toonbeeld van een blank patriarchaat. Iets wat niet had gehoeven, want in de stripboeken waar de televisieserie op gebaseerd is, vervullen vrouwen veel sterkere rollen. Het scenario van de televisieserie zwakt hen af, reduceert ze, en geeft blanke mannen bewust alle ruimte. Een lijn die zich vrolijk doorzet in het derde seizoen. Zonder verzachtende omstandigheden of kritische noot. Integendeel, behalve vrouwen behandelen de scenario’s zwarten ook als wegwerp personages.

Dan Game of Thrones. Deze fantasyserie speelt zich af in een samenleving waar mannen de boventoon voeren. Maar anders dan The Walking Dead had de auteur van de reeks boeken, waar de serie op gebaseerd is, een feministische kijk op de zaak. De makers van de televisieserie namen die kritische toon over. Ze tonen net zo’n patriarchaat als The Walking Dead, maar met veel aandacht voor complexe vrouwen, die ondanks alle discriminatie toch blijven vechten voor hun eigen plek onder de zon.

De show geeft zodoende een veel genuanceerder beeld. Sommige vrouwen hebben meer ruimte dan andere vrouwen, en ook onder de mannen komen personages voor die het zwaar hebben, omdat ze niet voldoen aan de mannelijke norm. Bijvoorbeeld vanwege hun geringe lengte.

Game of Thrones: vrouwen staan hun mannetje.

Naast complexe genderpolitiek tonen, doet het scenario nog iets anders. Het verhaal rekent af met allerlei cliché opmerkingen om seksisme te ontkennen:

I also love how much of a mockery the show makes of the old rationalizations for sexism that claimed women exert their power in the home: “the hand that rocks the cradle” or “the power behind the throne” kind of garbage people still push today. Cersei has made it her life’s work to manipulate men, but she finds pretty quickly that their actual, real world power trumps hers.

Vanwege die kritische ondertoon en sterke vrouwenrollen vinden veel vrouwen de serie geweldig. En tsja, er komen blote borsten en billen in voor, maar dat is niet hetzelfde als seksisme. Je zou het kunnen zien als tonen wat er gebeurt als mannen vrouwen zien als gebruiksvoorwerpen. Sommigen zien zulke blootscènes zelfs als een poging van de scenarioschrijvers om een knieval te maken voor mannelijke kijkers, omdat familierelaties eigenlijk de motor van het verhaal vormen. Soms lijkt het verhaal wel een op vrouwen gerichte soap zoals Dallas of Dynasty, maar dan met zwaarden en draken.

[UPDATE: Bovenstaande betrof seizoen 1 van Game of Thrones, waarin het nog meeviel met de blote borsten. Seizoen twee schijnt regelmatig te ver te gaan met naaktscènes, die te pas en te onpas op het scherm verschijnen zodat ze los komen te staan van het verhaal, de ontwikkelingen stop zetten, en ontaarden in exploitatie. De serie krijgt om die reden steeds meer kritiek in de Verenigde Staten.)

Wat gebeurt er als je een patriarchale samenleving hebt, die begint te veranderen? Wat als vrouwen daadwerkelijk op eigen kracht een machtspositie kunnen bereiken? De serie Mad Men lijkt over mannen op een marketingbureau te gaan, maar de vrouwen spelen een minstens zo belangrijke rol. Het woord feminisme valt nergens. Desondanks beïnvloedt deze emancipatiebeweging het verhaal. De vrouwelijke personages ontwikkelen zich, ze beginnen in de jaren zestig aan een transformatie, van afhankelijke huisvrouw tot zelfbewust en zelfstandig mens.

Tot slot Borgen. De Deense serie Borgen probeert antwoord te vinden op zulke vragen, aan de hand van een vrouw die verkiezingen wint en staatshoofd wordt. Ze moet dealen met louche oppositiepartijen, een hijgerige media, druk van man en kinderen die vinden dat ze thuis ook een rol heeft, en meer van zulke moderne perikelen. Want hoe doe je dat, vrouw zijn combineren met leiderschap? Dit is geheel nieuw terrein. Iedereen moet wennen en niemand heeft er een pasklaar antwoord op:

There is no uniform for women. As the first moments of Borgen make clear – a Machiavelli quote about war, followed by a makeup brush plunging into powder – women are still caught between two worlds, and are often left tentative, talented, yet not entirely confident as to how to proceed. The show explores this territory with wit and care. There’s the moment in coalition talks, for instance, when one of Nyborg’s rivals suggests that, as the surprise winner in the elections, she should sit at the head of the table during negotiations. (She takes his advice, but only once he has left the room.)

Borgen verkent nieuw terrein met een vrouw als staatshoofd.

Borgen vervult daarmee een belangrijke pioniersrol. De serie rekent af met het stereotype van de blonde Scandinavische vrouw, geeft actrices de kans om krachtige personages te spelen, en steekt gunstig af ten opzichte van het gebruikelijke aanbod op de televisie. Borgen boekt inmiddels grote successen, en meer dan vijftig landen kochten de uitzendrechten, juist vanwege de focus op vrouwen:

Pilou is clear that the success of The Killing and Borgen is down to putting female leads in traditional male parts. ‘For a hundred years it has been about the guys. But think about it – if the family’s at home Sunday night 8pm, man, wife, two kids, who’s in charge? The woman. And they want to see women in lead roles. I like that.’

Dat succes is gunstig. Want wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het goed is als kijkers sterke vrouwelijke personages zien. Ze gaan echte vrouwen positiever bekijken als hun fictieve tegenhanger krachtig wordt neergezet. Deze sterke vrouwenrollen bieden ook een tegenwicht voor het gebruikelijke dieet van televisieseries waarbij seksisme hoogtij viert. Dus, minder Walking Dead! Meer Game of Thrones en Borgen!

BONUS: De Zesde Clan heeft altijd een zwak gehad voor de fantasy pulpserie Xena (uit 1995). Ja, een prinses. Ja, een krijgsheldin. Ja, heeeeele slechte speciale effecten. Maar ook een show met een feministische ondertoon, en met een heldin die niet gedefinieerd wordt door haar relatie met een of meer mannen. Dat is tot op de dag van vandaag revolutionair:

One wants to question how such a show was even allowed into television programming, because a deep examination of its inner workings provides society with some very incredible, novel, and spectacular ways of portraying women.

Kunnen ‘ze’ anno 2013 nog steeds een voorbeeld aan nemen.

Discussie over vrouwenquotum laait weer op

Over de ongeschreven regel dat mannen beter zijn en dat het dus logisch is dat zij tachtig tot negentig procent van de topfuncties in bezit hebben, hoor je niemand. Maar probeer meer vrouwen een kans te geven, en de herrie barst los. Toch doet Eurocommissaris Viviane Reding volgens bronnen bij de EU opnieuw een poging tot het instellen van een vrouwenquotum van veertig procent, bij grote beursgenoteerde ondernemingen.

Een eerdere poging faalde. Twee argumenten keren steeds terug zodra dit onderwerp op de agenda komt. Een quotum zou verlies aan kwaliteit betekenen, omdat talentvolle mannen geen kans meer krijgen en er te weinig vrouwen zouden zijn. Als ze er wel blijken te zijn, ontstaat er een probleem. Gelukkig kunnen we dan met ons allen terugvallen op de impliciet afgesproken overtuiging dat mannen en het mannelijke beter zijn. Dus de vrouwen zijn er wel, maar ze zijn niet goed genoeg, vandaar die verlaging van de kwaliteit als ze via een quotum alsnog een kans krijgen.

Twee: vrouwen zelf zouden geen quotum moeten willen, omdat zij er vanzelf komen. Hier achteraan volgen dan meteen oproepen aan vrouwen om vooral geduld te hebben, en sussende uitspraken als zou talent altijd erkend worden, dus als je goed bent krijg je vanzelf kansen.

Om met dit laatste te beginnen: zulke uitspraken gaan uit van een eerlijke wereld, waarin het speelveld voor man en vrouw volstrekt gelijk is. In de praktijk is dat niet zo. Vrouwen zelf ervaren dat zij heel anders beoordeeld worden dan mannen. Het Belgische kamerlid Caroline Gennez merkte bijvoorbeeld dat de buitenwereld haar achtereenvolgens afschilderde als de marionet van een mannelijke voorganger, als bitch en daarna als te emotioneel. Naast openlijke weerstand kreeg ze ook te maken met subtieler seksisme:

Als ik het aan het begin van mijn voorzitterschap oneens was met bepaalde mannen in mijn partij deed men alsof men dat niet snapte en gaf men nogmaals dezelfde uitleg. Zo dacht men dat ik wel zou volgen, terwijl ik gewoon een andere mening had.

Dit soort individuele ervaringen lijken anecdotes, maar passen naadloos bij wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat vrouwen zeer weinig ruimte krijgen. Ze doen het snel fout. Je kunt als vrouw vriendelijk zijn, maar dan ben je volgens de buitenwereld al snel niet competent. Of je bent competent, en tegelijkertijd ‘dus’ ook een kille bitch. Maak je een foutje tijdens het bewaren van een wankel evenwicht tussen deze twee posities, dan lopen je vooruitzichten schade op omdat de omgeving je straft voor het overtreden van de regels die voor vrouwen gelden.

Meer vrouwen is verlies aan kwaliteit, boehoehoe, talentvolle mannen hebben het nakijken, is een argument waar het seksisme vanaf druipt. Niemand lijkt nu een traan te laten om de vele talentvolle vrouwen die nu het nakijken hebben. En wie vrouw gelijk stelt aan minder kwaliteit leeft duidelijk nog in de middeleeuwen, toen mannelijke autoriteiten vrouwen afschilderden als zwakke wezens, die zich moesten beperken tot huis en haard. Dat is helaas een houding die tot op de dag van vandaag opgang doet, en zich uit in pogingen om vrouwen de mond te snoeren en naar huis te sturen:

Het gaat niet om de lompe opmerkingen op zich, het gaat om de strategie. Door een vrouw consequent ‘een troela’ te noemen, ondermijn je haar autoriteit. Op weinig subtiele manier geef je ze te kennen dat wat ze te vertellen hebben helemaal niets voorstelt. Dat ze ‘het’ niet kunnen, kortom.

Zulke ingesleten mechanismen, zulke structurele achterstelling, doorbreek je niet met mooie woorden en vage beloften waar geen enkele consequentie aan verbonden is. Vrouwen hoeven zich dan ook niks aan te trekken van oproepen als zouden ze zelf niet via een quotum aan de macht moeten willen komen. Alleen al het feit dat ze tot nu toe zoveel discriminatie overleefd hebben, geeft al aan dat ze talent te over hebben. In een rechtvaardige wereld zou hun talent allang beloond zijn. Ze hebben recht op de kans die een quotum hen eindelijk biedt.

Stelselmatige discriminatie pak je aan met harde maatregelen, zoals een vrouwenquotum, net zo lang totdat een vrouw in een machtspositie even normaal wordt als een man in diezelfde machtspositie:

As Ms. Sweeney puts it, “We’ll know we have equality when we have as many incompetent women in senior positions as we have men.”

Senegalese vrouwen breken door in parlement

In één klap gingen vrouwen in Senegal van 22 naar 45 procent van de zetels in het lagere huis (Lower House). Dankzij een nieuwe wet die politieke partijen verplicht evenveel mannen als vrouwen op hun kieslijsten te zetten, zodat vrouwen op een gelijkwaardige manier vertegenwoordigd zijn. Ze hebben nu voldoende massa om daadwerkelijk de cultuur in de politiek te veranderen. De reacties laten dan ook niet op zich wachten. Het parlement gaat naar de haaien met al die incompetente vrouwen, roepen conservatieve groeperingen.

IPS Gender Wire signaleert dat deze groep al langer problemen had met de status van het Lower House in Senegal. Tot nu toe fungeerde dit overheidsorgaan vooral als applausmachine. Juridische veranderingen moeten het gremium meer zelfstandige macht geven. Dat gaat niet lukken met al die vrouwen erbij, waarschuwen tegenstanders. Want ja, het zijn immers vrouwen. Ze zullen vast alleen als excuus Truus op de lijst gezet zijn, omdat dit van de nieuwe wet nou eenmaal moet.

Geheel niet verrassend, dit soort verwijten en negatieve verklaringen. Voorstanders van de toenemende invloed van vrouwen wijzen erop dat de vrouwen die gekozen zijn, juist hoog opgeleid zijn en veel ervaring hebben. Onder hen bevinden zich onder andere een oppositieleidster met een lange staat van dienst in de politiek, een voormalige journaliste en senator, en een arts.

Progressieve organisaties verwachten dat zij een goed voorbeeld voor andere vrouwen zullen vormen. Een voorbeeld om na te volgen, zodat steeds meer vrouwen inzien dat zij kans maken in de politiek. Met andere woorden: deze vrouwen staan onder een hogere druk dan de mannen om goed te presteren, juist omdat ze deel uitmaken van een voorhoede. Dat het parlement naar de haaien gaat kan, maar dat ligt dan niet aan deze pioniers.

Mensen die het groeiende aandeel vrouwen in de politiek toejuichen, hopen dat de 50-50 wetgeving wordt uitgebreid naar staatsbedrijven, de visserij en de landbouw, zodat man en vrouw beiden gelijke toegang krijgen tot banen of andere middelen om een inkomen te verwerven.

UPDATE: Senegal gaat het met deze percentages hoe dan ook beter doen dan Nederland. Zojuist werd bekend dat politieke partijen in Nederland nog geen derde deel vrouwen op hun kieslijsten hebben staan. Ze kregen lang niet altijd een hoge plek, en kunnen dus misgrijpen – een plek op een kieslijst betekent immers niet automatisch een zetel. Vrouwen die zich wel kandidaat stellen, moeten aanhoren dat het vooral gaat om de vraag of zij jong en fris genoeg zijn, of niet. Waarmee de verhoudingen weer duidelijk zijn.

Nieuwsronde

Artsen en ziekenhuizen moeten gericht onderzoek doen naar verouderingsprocessen bij vrouwen. Zoveel vrouwen zijn slachtoffer van mensenhandel en huiselijk geweld, dat de opvang de toestroom niet meer aan kan. En als Franse minister moet je goed je best doen om boven de verbale intimidatie van je mannelijke collega’s uit te komen. Dat en meer in deze nieuwsronde.

De Franse minister Cecile Duflot had deze jurk niet aan mogen trekken volgens mannelijke ‘collega’s’.

  • De vrouwenopvang in Nederland luidt de noodklok. Zoveel vrouwen hebben hulp nodig, dat alle plekken bezet zijn. Het duurt daardoor te lang voordat slachtoffers van huiselijk geweld terecht kunnen in de opvang. Ook spelen er problemen rondom slachtoffers van mensenhandel. Deze vrouwen komen nogal eens uit het buitenland en kunnen nergens anders terecht. Daardoor houden ze ongewild te lang een noodbed bezet.
  • Vrouwen in Bolivia nemen steeds vaker deel aan de (lokale) politiek. De meesten deden eerst ervaring op bij sociale bewegingen, meldt nieuwsagentschap IPS. Daarna waren ze niet meer te houden en stroomden door naar  ‘officiële’  functies.
  • De Franse minister Cecile Duflot kon een toespraak voor het parlement niet afmaken, omdat mannelijke collega’s haar wegjoelden vanwege haar uiterlijk. De seksisten klaagden dat haar jurk hen afleidde. Normaal gesproken zwegen vrouwen over dit soort gedrag, maar sinds Dominique Strauss-Kahn werkelijk alle grenzen overschreed, staat minachtend gedrag jegens vrouwen in een slecht daglicht. Filmpjes van het incident haalden internet en veroorzaakten een schandaal. Duflot zelf hoopt dat een gelijkwaardiger aandeel vrouwen in de politiek leidt tot veranderingen ten goede.
  • Drie staten in de V.S. trokken fondsen in voor Planned Parenthood, de Amerikaanse variant van de Rutgers stichting. Gelukkig kan de organisatie laagdrempelige medische zorg blijven bieden, dankzij president Obama. Die nam de financiering over en zorgt ervoor dat kantoren open blijven en vrouwen preventief onderzoek naar borstkanker kunnen blijven krijgen.
  • Vrouw en hartklachten? Nou, dan ben je een lastige patiënt. En hoe het zit met de gevolgen van de daling van het hormoon oestrogeen na de overgang? Geen idee, want er is geen onderzoek naar gedaan. Dat moet veranderen, stelt ZonMw, de organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie, in het rapport ‘Vrouwen zijn anders’. De instantie gaat de komende maanden de boer op om iedereen te overtuigen van de noodzaak van meer onderzoek naar veroudering bij vrouwen.
  • Caitlin Moran’s boek Vrouw zijn, hoe doe je dat, komt naar de Verenigde Staten. Zo maken ze feministen tegenwoordig niet meer, verzucht Slate Magazine nostalgisch: ,,Moran calls for “zero tolerance” of “all the patriarchal bullshit”: a colleague’s crude “joke,” Disney princesses, botox. To all those women who recoil from the word feminist, she asks, “What part of  ‘liberation for women’ is not for you? Is it freedom to vote? The right not to be owned by the man you marry? ‘Vogue’ by Madonna? Jeans? Did all that good shit GET ON YOUR NERVES? Or were you just DRUNK AT THE TIME OF THE SURVEY?”’
  • Die roze en blauwe ghetto’s bij Bart Smit hoeven echt niet. Neem een voorbeeld aan het beroemde Engelse warenhuis Harrods. Daar hebben ze de speelgoedafdeling ingericht naar thema. Of je een jongetje of een meisje bent maakt niet uit. Iedereen kan vrijuit rondlopen en kijken wat hij/zij leuk vindt.
  • Meten is weten, maar informatie over de situatie van vrouwen ontbreekt nogal eens. Het zijn immers maar vrouwen. Wat zij doen maakt niet zoveel uit. Gaaaaaap, op naar belangrijkere onderwerpen. Onder andere de Wereld Bank en de Verenigde Staten willen daar verandering in brengen. Ze steken extra energie in onderzoeken naar de positie van vrouwen wereldwijd. Op basis van feiten kunnen hulporganisaties vrouwen gerichter bijstaan in het verbeteren van hun situatie.
  • Als vrouwen daadwerkelijk Hollywood zouden domineren... dan zou een totaal onbekende vrouw na het regisseren van een reclame meteen honderd miljoen dollar krijgen voor het regisseren van een superheldenfilm (over Wonder Woman bijvoorbeeld), zonder dat iemand met z’n ogen zou knipperen. Om een voorbeeld te noemen. Een vrouw mag dromen, toch?
  • Leve de Olympische Spelen, maar waag het als atlete niet om te vergeten dat je allereerst een vrouw bent, die er goed uit moet zien want anders dan.

Nederland ziet uittocht van vrouwelijke politici

Ineke van Gent. Nebahat Albayrak. Gerdi Verbeet. Allemaal gaven ze aan op te stappen. Nederland ziet, net zoals opinieblad Opzij ook al signaleerde in 2006, een uittocht van vrouwelijke politici. Op zich een logisch moment. De verkiezingen komen eraan, en als je wil stoppen is dit het juiste moment. Partijen weten dan waar ze aan toe zijn, wie ze wel op kandidaatlijsten kunnen zetten en wie niet. Toch valt het op dat er zoveel vrouwen zijn die vertrekken.

Ineke van Gent is één van de vrouwen die de tweede kamer voor gezien houden.

Dat opvallen kan verschillende redenen hebben. Theorie A houdt in dat vrouwen er met media-aandacht bekaaid vanaf komen en bij wijze van spreken pas nieuwswaardig zijn als ze weggaan. Theorie B houdt in dat het extra opvalt als vrouwen vertrekken, omdat ze sowieso een minderheid vormen – een van zes trekt meer de aandacht dan een van zesentwintig. Theorie C zou kunnen zijn dat vrouwen massaler opstappen dan mannen. Dat leidt automatisch tot vervolgvragen, zoals is dat inderdaad zo, en waarom vertrekken vrouwen.

Tijd en geld voor jarenlang wetenschappelijk onderzoek heeft De Zesde Clan niet. Over de vraag ‘waarom vertrekken ze’ kunnen we hier en daar wel iets lezen. De rode draad lijkt ‘het is tijd voor iets anders’. Ineke van Gent in de Volkskrant:

‘Ik doe het werk met passie en plezier. Maar ik zit 25 jaar, bijna de helft van mijn leven, in de politiek. Eerst in de gemeenteraad in Groningen, de laatste jaren in de Tweede Kamer. Dat is helemaal mijn ding, maar het is tijd voor heel iets anders. Wat, dat weet ik nog niet.’

Nebahat Albayrak, volgens de NOS:

Ze vindt het tijd voor andere dingen. “Op een moment als dit moet je je afvragen of je nog eens vier jaar wilt blijven en dat is bij mij niet het geval,” zegt Albayrak. Ze weet nog niet wat ze na september gaat doen.

Gerdi Verbeet, in Metro:

“Het voorzitterschap van de Kamer is een buitengewoon eervol, uitdagend en boeiend ambt. Maar het is ook een zware functie, lange dagen in woelige tijden”, stelt Verbeet in een verklaring. “Ik heb mij met alles wat ik in mij heb, ingezet om voor alle leden een goede voorzitter te zijn.” Verbeet wil zich niet verplichten om opnieuw vier jaar lang beschikbaar te zijn als volksvertegenwoordiger. Daarom stelt zij zich niet opnieuw kandidaat voor de Tweede Kamer.

Opzij zocht in 2006 ook naar een mogelijke achterliggende reden voor het opstappen van vrouwelijke politici. Het blad schreef:

Misschien plakken mannen meer aan het pluche, wachten ze even af of de partij hen nog wil hebben voor zij afscheid nemen. Karimi heeft al in januari – ver voordat er van een kabinetscrisis sprake was – aan Femke Halsema gemeld dat ze geen derde periode in de Kamer wilde. ‘Acht jaar zijn slopend, zeker bij een kleine fractie. Je maakt werkweken van 80 uur, hebt haast geen privé-leven. Ik vond het tijd voor iets anders. Ik ben nu een boek aan het schrijven over Afghanistan.’

De woorden ‘tijd voor iets anders’ keren ook nu weer terug.

Tijd voor iets anders geldt niet alleen voor personen, maar ook voor partijen. Onder andere de PvdA grijpt de gelegenheid van aanstaande verkiezingen aan om de kieslijst om te gooien. Bij monde van Hans Spekman liet de partij weten af te willen van het systeem van om en om een man en een vrouw op de kieslijst. De eerste drie namen op de lijst kunnen straks van hetzelfde geslacht zijn.

Gezien het culturele klimaat in Nederland voorspelt De Zesde Clan nu al dat het eerder drie mannen dan drie vrouwen zullen zijn. We zijn niet de enigen die onze wenkbrauwen optrekken. Ook De Jonge Socialisten reageerden kritisch op dit nieuws:

…dit toont alleen maar aan dat als de partij deze strikte regel opeens loslaat er ruimte is voor het beleid waar andere partijen zich dus al jaren mee bezighouden: zeggen dat je absoluut gelooft in de emancipatie van de vrouw, maar ondertussen vooral mannen op je lijsten zetten. […] …een verheffingspartij als de PvdA kan er toch geen genoegen mee nemen dat slechts een paar vrouwen die goed hun mannetje staan in de politiek uiteindelijk echt carriere maken in dit wereldje? Juist een partij als de PvdA moet staan voor een ander politiek klimaat waarin die ‘mannelijke’ eigenschappen minder nadrukkelijk naar voren hoeven te komen en waarin juist ook de kwaliteiten van vrouwen ook als waardevol en essentieel worden gezien. Om dit te verkrijgen moet je je nu wel aan de quota houden.

Enfin, de politiek blijft in beweging. Benieuwd hoeveel vrouwen later in 2012 de Tweede Kamer halen….en hoeveel daarvan vanuit de gewijzigde kieslijst van de PvdA komen.

UPDATE: Ook GroenLinks kamerlid Mariko Peters vertrekt en gaat iets anders doen, net als Kathleen Ferrier van het CDA, Mirjam Sterk, CDA, en haar partijgenote Sabine Uitslag.