Tag Archives: vrouwelijkheid

Opvoeding nekt ambitie van vrouwen

Terwijl Nederlandse krantenkolommen volop ruimte bieden aan ach en wee verhalen over dalende geboortecijfers, en een vermeende jongenscrisis op scholen, vindt op dit moment in Engelse kranten een discussie plaats die veel meer hout snijdt. Wat je ook beweert over jongens, zodra jongeren hun eerste baan vinden, doen jongemannen het beter. Nog een paar jaar verder en ze domineren de politiek, het bankwezen, de sport, de opinieprogramma’s en de literatuur. Wat doen we meisjes eigenlijk aan?

Vrouwen verinnerlijken de sociale codes van een samenleving.

Een vrouw uit Amersfoort kreeg bergen kritiek te verduren toen ze een vrouwenavond organiseerde over werken als gemeentelijk raadslid. Belachelijk, zoiets hoefde niet, want vrouwen zijn toch geëmancipeerd? Hoezo moet je bijzondere initiatieven nemen om hen te interesseren voor de lokale politiek? Nou, omdat mannen daar al de boventoon voeren, en vanaf lokaal gaat het percentage vrouwen alleen maar verder achteruit.

Ook in de technologie domineren mannen. Belinda Palmar, voorzitter van een organisatie die meisjes kennis laat maken met computertechnologie, wijst erop dat de volgende Mark Zuckerberg gewoon weer van het mannelijk geslacht zal zijn. Want samenleving en school belonen meisjes vooral als ze zich rustig gedragen, netjes werken en bescheiden zijn. Dat heeft ernstige gevolgen voor hun ambities:

the common factor is that girls don’t see themselves working in technology. […]  Our girls are faced with three big challenges: schools are failing to inspire them to choose careers in technology, the media is selling them vacuous ambitions and we are failing to show them that they can be heroes.

Meisjes hebben dat haarscherp door. Palmar vertelt dat ze met een meisje sprak, die de afkorting ICT ironisch vertaalde als I Can Type. Want de horizon in het lesprogramma stopte bij het aanleren van secretariële vaardigheden op de computer. Dat schiet op…

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat mensen sociale wezens zijn. We reageren op subtiele hints vanuit de omgeving, waaruit blijkt of iets wel of niet bij je past. Stel dat je een studie zoekt na het voortgezet onderwijs, dan blijkt dat minder meisjes zichzelf geschikt achten voor ICT als de ruimte waar ze informatie opdoen, eruit ziet als het hol van een nerd. Want nerds zijn (blanke) mannen, dus hoor je daar als vrouw niet bij, dus ben je minder geschikt voor zo’n studie en dus kies je dat vak niet.

Ook columniste Tanya Gold ziet dat mensen moord en brand schreeuwen dat jongens het zo slecht zouden doen, en dat meisjes de jongens op school voorbij streven, en over tien jaar de wereld zullen regeren. Niets van dat alles blijkt echter als je observeert wie wat doet in de maatschappij. Volgens Gold vergeten die mensen de impact van het krijgen van een kind, én de effecten van een opvoeding als meisje. Dan blijkt nog steeds dat school en cultuur vrouwen subtiel doorgeleiden naar een bestaan als ‘vrouw van’, met de nadruk op vaardigheden zoals bakken en de greep naar Botox als het sex appeal vermindert:

Even the Girls’ Day School Trust, not a notorious radical feminist pit or favoured kindergarten for the brave women of Femen and Pussy Riot, is concerned that the “skills” females learn at school damage them in the workplace. I agree. They are not so much skills, I think, as dating tips for women who will grow to live – or, if you prefer, die – by the rules.

Nederland zou dezelfde discussie kunnen voeren. We hebben een enorm conservatieve maatschappij, doordesemd van een moederschapscultus die de ambities van vrouwen ernstig inperkt. We hebben een land waar de overheid traditionele rollenpatronen tussen man en vrouw stimuleert, en waar politieke partijen zoals de SGP bijna onbestraft basale democratische rechten aan vrouwen kunnen onthouden. (Moet je als moslimpartij eens proberen. Het land zou te klein zijn.)

In plaats daarvan blijft het stil. Sterker nog, de media besteden vooral aandacht aan mensen die de vrouwenemancipatie de schuld geven van jongensproblemen op school, en roepen dat we terug moeten naar échte mannen. Ondertussen krijgt iedere vrouw die uit haar traditionele gender rol stapt, te maken met demoraliserende, seksistische agressie en een vijandig klimaat waarin je steeds boodschappen krijgt dat je hier niet thuis hoort.

Leve internet, dan lees je tenminste nog eens iets waar je als vrouw wél baat bij hebt. Voor wat betreft Nederland: negeer de kranten en lees een goed boek. Anna Fels schreef over vrouwen en ambitie en dit boek verscheen ook in een Nederlandse vertaling. Wat je in de Engelse kranten leest, diept zij verder uit. Inclusief tips om die meisjesopvoeding in goede banen te leiden. Daarnaast kun je je voordeel doen met Cordelia Fine, die allerlei mythes over dé man en dé vrouw grondig onderuit haalt.

Mannen en discussies over ‘vrouwenzaken’

Een discussie kun je niet voeren met de halve maatschappij, daar heb je de hele maatschappij voor nodig. Die boodschap geeft Erik Theunissen op de website van Aletta, instituut voor de vrouwengeschiedenis, nadat hij een congres bijwoonde van de Nederlandse Vrouwen Raad. Hij pleit voor een grotere deelname van mannen aan discussies over ‘vrouwenzaken’. De Zesde Clan is het helemaal met hem eens. Maar wil er tegelijkertijd wel op wijzen dat de praktijk weerbarstig is. Want het is de vraag in hoeverre mannen deel willen nemen aan discussies die voor henzelf pijnlijk kunnen zijn.

Feminist Ryan Gosling 😉

Theunissen ziet dat zelf ook in:

Ik had net als in India het gevoel dat ik niet thuis hoorde in de situatie en wou eigenlijk verdwijnen. Ik snap dat het politiek noodzakelijk is om ‘jezelf’ als groep te organiseren voordat je ‘de strijd’ aan gaat met andere groepen, in dit geval ‘de mannen’. Dat is gebeurd, de Nederlandse vrouwenbeweging is professioneel en goed georganiseerd. Mijn punt is echter dat als je onder andere spreekt over geweld, eerlijke verdeling, gelijke vertegenwoordiging en gelijke beloning, dat het belangrijk is dat er op een gegeven moment een brede maatschappelijke discussie plaatsvindt en dat gaat niet als de halve maatschappij zich niet betrokken voelt bij het onderwerp. Dat is moeilijk, mannen hebben bewezen niet uit zichzelf te komen en zelfs tegen te werken maar ik ben er van overtuigd dat, net als bij competente vrouwen voor hoge posities geldt: zoekt en gij zult vinden.

Dat zoeken is echter zeer, zeer moeizaam. Probeer in Nederland maar eens een discussie te beginnen over vrouwen die op straat lastig gevallen worden. Meteen steekt een basishouding de kop op: de mannen treft geen blaam. Moet je het er toch over hebben, omdat het een populair onderwerp is, dan gebruikt iemand als Steven de Jong het platform van het NRC  Handelsblad meteen om de problematiek te reduceren tot bouwvakkers die er niks vervelends mee bedoelen als ze een vrouw nafluiten. Zo, discussie gesloten, als er al een probleem is ligt dat volgens veel mannen aan die overgevoelige vrouwtjes en hun foute kledingkeuze.

Zelfs het voornemen uitspreken om een ‘vrouwenonderwerp’ te willen onderzoeken, stuit al op afwijzende reacties van mannen. Zo besloot een student van de Erasmus Universiteit haar eindscriptie te wijden aan discoursen over vrouwelijkheid in Cosmopolitan. Prompt reageerden twee mannelijke vrienden als volgt:

Een ietwat spottend „natuurlijk‟ was de reactie die ik kreeg van vriend 1, toen ik vertelde dat ik mijn scriptie wilde schrijven over feminisme en media. „Natuurlijk? Hoe bedoel je, natuurlijk!?‟ was mijn reactie. „Nou.. uhh.. gewoon‟ stotterde de vriend, die de sfeer in enkele seconden hard achteruit zag gaan. „Ik zeg niet dat je een feministe bent of zo. Maar je hebt wel… tsja.. die instelling.‟ „En wat als ik nou wel een feministe ben? Is dat een slecht iets?‟ „Uhh… Neeeee..‟, antwoordde de vriend, en keek me aan alsof ik hem vertelde dat ik een besmettelijke huidziekte had. De begrijpende reactie van vriend 2 op dit voorval maakte het geheel niet beter. „Ik begrijp hem wel. Je bent gewoon een beetje man-sceptisch. Fel tegen mannen enzo.‟ „Man-sceptisch? Dus omdat ik voor mezelf opkom en niet naar jullie onzin luister, ben ik man-sceptisch?!‟, reageerde ik verontwaardigd. „Ja,‟ antwoordde vriend 2 met een stalen gezicht, „precies.‟

Veel mannen tonen in woord en daad dat ze ‘er’ niks mee te maken willen hebben. Ze vatten kwesties al snel op in termen van vrouwen die te negatief doen over mannen, zoals in bovenstaand voorbeeld. Ze roepen verbazingwekkend snel en vaak dat vrouwen zeuren, overdrijven, iets aan zichzelf te wijten hebben. Ze komen al snel met opmerkingen die benadrukken dat mannen het ook zwaar hebben, hoor. Mannen worden ook uitgescholden op straat. Of zelfs mishandeld. Daar zou de vrouwenbeweging eens iets aan moeten doen!

De moeizame verhouding van mannen met het feminisme is niet zo vreemd. We opereren niet in een sociaal vacuüm. Vaak komt het uiteindelijk neer op in de maatschappij ingebedde ongelijkheid, waarbij mannen privileges en vrijheden hebben die we onthouden aan vrouwen. Dat maakt het voor mannen lastig om op een goede manier deel te nemen aan discussies waarin diezelfde machtsongelijkheid tussen mannen en vrouwen een rol speelt.

Het is daarnaast de vraag of mannen hun privileges willen opgeven. Ze hebben er bijvoorbeeld belang bij als vrouwen de zorg voor huis en kinderen op zich nemen – en dat geven ze desgevraagd ook toe. Wat winnen ze ermee als vrouwen een discussie willen beginnen over de combinatie zorg en betaalde arbeid? Dan krijgen zij opeens ook te maken met lastige dilemma’s en stress. Beter voor hen als de last van die combinatie op vrouwenschouders blijft drukken. Beter voor hen als Nederland een cultuur in stand houdt waarin een meerderheid ook vindt dat kinderen en huishouden de verantwoordelijkheid zijn van de vrouw, en dat zij maar moet inschikken als ze daarnaast nog andere activiteiten wil ontplooien.

In die situatie kan de Nederlandse Vrouwen Raad doen wat ze wil, maar dan blijft het toch een kwestie van jezelf als vrouw organiseren en streven naar verandering. Met de mannen die welwillend zijn, graag. Het feminisme heeft jullie hard nodig! Maar zonder de mannen die vinden dat vrouwen zich niet uit mogen spreken. Want feminisme en je kop houden sluiten elkaar uit. Dat moet Theunissen toch ook begrijpen?

Reclamepolitie wijst aan wie wat mag eten en drinken

Cider is cider, zou je zeggen. Maar nee, reclamemakers hebben bepaalt dat Jillz cider voor vrouwen is, en Strongbow cider voor mannen. Ze vallen daarbij terug op de meest stereotiepe beeldvorming over de seksen die je maar kunt bedenken. Die houding rukt op, signaleert de Globe and Mail in een reportage. Geen voedingsmiddel is veilig voor de genderpolitie.

Volgens onderzoeker James Wilkie van de Northwestern Universiteit van Illinois komt dat doordat de hele samenleving doordrenkt is van het denken in de tweedeling man-vrouw:

This kind of thinking is so ingrained in our society and is applied so frequently on a daily basis, he says, “we tend to almost reflexively apply it to things that perhaps it’s not relevant to apply it to.” In a study published last year, he examined how such perceptions affect people’s food choices. Men, more than women, he found, tend to be more concerned about choosing foods that conform to gender norms. For instance, they often choose rib-eye steaks, gravy and dishes described as “hearty” over supposedly feminine foods like salads.

Dat vooral mannen gevoelig zijn voor de aanpak van reclamemakers is logisch. Het sluit namelijk mooi aan bij eerdere bevindingen dat het vrouwelijke geen status geeft. De keerzijde daarvan is dat iets mannelijks juist wel statusverhogend werkt. Voor vrouwen is het daarom veel makkelijker om toch een ‘mannenproduct’ te gebruiken dan andersom. Vrouwen kunnen er in sociaal opzicht namelijk op vooruit gaan als ze mannelijke producten gebruiken. Voor mannen betekent de associatie met het vrouwelijke echter een verlies van status.

Reclamemakers spelen daar handig op in. Ze gebruiken de kleur roze, tonen giebelende shoppende meiden, enzovoorts. Geen enkele man die zich wil associëren met zulk verwijfd gedoe. Nee, je moet je mannelijkheid bewijzen. Bijvoorbeeld door als een harige oermens schreeuwend naar je biertje te rennen, of dat grote stuk rood vlees op je bord te gooien.

De rolpatronen nemen zulke vormen aan dat mensen zich genoodzaakt zien zelf voor enig tegenwicht te zorgen. Zo kent Nederland de site Vrouw en Bier, omdat oprichtster Fiona de Lange het zat was dat grote biermerken zich bijna alleen op mannen richten en vrouwen bewust buiten sluiten. Denk aan de campagne ‘Ons Bier’, waarbij in woord en beeld bleek dat ‘ons’ alleen sloeg op mannen. Ze wil opkomen voor het recht van vrouwen om ook een biertje te drinken, zonder lastig gevallen te worden met rolpatronen en seksisme.

Een andere effectieve campagne was en blijft Beperkt Houdbaar, waarin documentairemaakster Sunny Bergman het verstikkende schoonheidsideaal fileerde. Veel reclames zijn op die idealen gebaseerd. Vrouwen moeten op iedere calorie letten want stel je voor dat je te dik zou worden. Lijnen moet je, liefst met speciale ontbijtgranen. Oh, en vrouwen moeten vooral veel yoghurt eten voor een minder opgeblazen gevoel, enzovoorts.

Beperkt Houdbaar schetst de gevolgen van dit klimaat. Zelfhaat, afkeer van je eigen lichaam, en de run op plastische chirurgie om alsnog iets te doen aan dikke dijen en lubberende buikjes. Door deze gevolgen te schetsen worden mensen zich (hopelijk) meer bewust van de manieren waarop reclamemakers je hun producten willen verkopen. Kennis is macht…

UPDATE Vers van de pers: het Amerikaanse frisdrankmerk Dr Pepper heeft een calorie arme variant gemaakt voor mannen, en promoot dit drankje door gespierde mannen te tonen die stoere dingen doen in een oerwoud, én door als slogan te gebruiken dat het NIET voor vrouwen is. Expliciet. Dit geheel gaat vergezeld van een Facebook campagne waaraan alleen mannen deel kunnen nemen:

A Facebook page for the drink contains an application that allows it to exclude women from viewing content, which includes games and videos aimed at being “manly.” For instance, there’s a shooting gallery where you shoot things like high heels and lipstick, for example. There is also a “man quiz” with questions on activities like fishing and hunting.

Vrouwen, rot op of we schieten je neer. Wat een fijne reclamestrategie. Benieuwd wanneer die trend overwaait naar Nederland….

De echte man is een bierzuipende angsthaas

Victor Brands en Steye van Dam gaan onder het motto Man! Liberation Front via de televisie de ‘echte man’ redden. Vanaf 22 maart komt hun programma op Veronica. Humor speelt natuurlijk een grote rol tijdens de uitzendingen: zo kun je iedereen die kritiek heeft meteen wegzetten als galbakken. Ondertussen is de boodschap echter duidelijk. Echte mannen, dat zijn bierzuipende macho’s die zich verre houden van alles wat als vrouwelijk wordt gezien, want het vrouwelijke? Doodeng!

Zo hoort een echte man te zijn, vinden Brands en Van Dam.

Eerst even de heren zelf. Victor Brands is de eerste grappenmaker van de Comedytrain die ‘met pensioen’ ging (hij is immers al van bouwjaar 1967). Hij zat drie jaar vast in de Verenigde Staten voor het witwassen van geld in Miami en werkt tegenwoordig als trainingsacteur voor diverse bedrijven. Dan Steye van Dam: die speelde mee in de televisieserie Keyzer & De Boer, is betrokken bij een filmfestival in Breda, en Twittert veel.

Beiden vonden het een geweldig leuk idee een televisieformule uit België te kopiëren. U weet wel, het land waar Tentsletje woord van het jaar werd, omdat er nog niet genoeg scheldwoorden zijn om vrouwen mee om de oren te slaan zodra ze met een man de koffer induiken. Het Man Liberation Front was daar erg succesvol, dus nu komt er een Nederlandse variant.

Van Dam en Brands omschrijven hun programma als volgt: een clubhuis voor mannen, waar vrouwen alleen aanwezig mogen zijn als ze in lingerie overhemden strijken in een hoekje van de kamer. Vanuit dit clubhuis gaat het duo mannen vragen waar ze mee bezig zijn, zodra ze ook maar iets doen wat je als verwijfd kunt opvatten. Bietjes in de oven doen, gezichtscrème gebruiken, sieraden dragen, ook al is dat zoals Mr T sieraden draagt, het is allemaal volkomen mis. De man moet van dit soort ellende gered worden en weer een echte man worden!

Maar wat is die ideale man dan? Het is opvallend dat het zogenaamd komische duo niet verder komt dan bier drinken. De rest van de opmerkingen komen neer op: je verre houden van alles wat als vrouwelijk gezien wordt. Dat is het. Bier zuipen en het vrouwelijke haten. Want het vrouwelijke, dat is het engste wat er is. Dat betekent je scrotum kaal scheren en het slachtoffer worden van vertrutting. Iek!!

Wat de heren even vergeten is dat dit type ‘humor’ alleen leuk is als je een dronken oerconservatieve man bent. De Zesde Clan, van vrouwen, voor vrouwen, is geen man, en identificeert zich niet met dit soort belegen gezwam, waarvan al dertigduizend miljoen andere varianten bestaan. Wij kijken naar de twee vrouwen die in lingerie overhemden moeten strijken voor de mannen. En denken: auw. Vernederend, vrouw als stoeipoezerige huissloof. Niet leuk. Wij analyseren het betoog van de heren en denken: auw. Hier komen de meest traditionele stereotypen naar voren. Vrouwen: vertrutting, huishouden, juwelen. Man: stoere bierdrinker. Kan het nog conservatiever?

Maar last but not least: waarom zouden mannen hier in mee willen gaan? Want het komt hier op neer: je hangt je identiteit op aan het wankele begrip ‘alles wat niet vrouwelijk is’. Je reduceert vrouwen in je omgeving tot sexy sloofjes. En je sluit jezelf op in een keurslijf van super conservatieve stereotypen over wat mannen en vrouwen zogenaamd zouden moeten zijn. Iedere man die daar vanaf wijkt en het waagt koken leuk te vinden, krijgt ervan langs: ‘schaam je, je bent geen echte man’. Dat is pas eng!

Stiletto’s: dit kun je er ook mee doen

 

Via Creative Loafing.