Tag Archives: vrouwelijke wetenschappers

Onbewuste vooroordelen nekken wetenschapsters

Als je onderzoekstijd wil aanvragen bij de beheerders van de Hubble telescoop, kun je maar beter een man zijn. Hun aanvragen worden 9 tot 11% vaker gehonoreerd dan verzoeken van vrouwelijke wetenschappers. Een wetenschapster die deelnam aan de beoordelingsprocessen verwijst naar onbewuste vooroordelen om de verschillen te verklaren. Ze maakt zich zorgen, want wetenschappers hebben de beelden van de Hubble nodig om verder te kunnen met hun onderzoek. Als vrouwen minder toegang krijgen dan mannen, worden wetenschapsters op achterstand gezet.

In Scientific American zegt Meg Urry van de Hubble proposal review committee:

Meg Urry, who formerly led the Hubble proposal review committee for several years and admitted to frustration that some of the results occurred during her tenure. “I made a lot of efforts to have women on the review committees, and during the review I spent time listening to the deliberations of each panel. I never heard anything that struck me as discrimination—and my antennae are definitely tuned for such things—so it’s clear the bias is very subtle, and that both men and women are biased.”

Urry baseert zich daarbij op diverse wetenschappelijke onderzoeken, die keer op keer hetzelfde patroon weergeven. Zowel mannen als vrouwen groeien op in een omgeving waarbij mensen mannen anders zien dan vrouwen. Dit uit zich niet alleen in roze en blauwe vakken in speelgoedzaken, of kinderkleding met roze opschriften zoals ‘Lief’ en blauwe opschriften zoals “Stoer’. Het leidt ook tot waardeoordelen.

Die waardeoordelen pakken meestal nadelig uit voor vrouwen. Veel mensen denken bij ‘succesvolle wetenschapper’ nog altijd automatisch aan een blanke man. Of, in de campagneposters van Naturalis: veelal blanke jongens en mannen die wetenschap dóen, met een in een blauw (= codetaal voor ‘mannelijk’) jasje geklede ‘pop-up’ wetenschapper als een soort mascotte:

Er is ook een poster met twee meisjes, waarbij de kleur roze domineert. Het moet niet te verwarrend worden natuurlijk!

Hetzelfde gebeurt in ondernemingen. Goede manager? Automatisch volgt het beeld van een blanke man. Dus nemen managers vaker een man aan. Vrouwen zijn de rare Ander in dit geheel, de afwijking van de norm. Ze worden vaker met argwaan bekeken en vaker op afstand gehouden. Door zowel mannen als vrouwen, want nogmaals: we zijn allemaal seksisten in een van seksisme doordrenkte cultuur.

Bij de Hubble telescoop leiden dit soort normen en waardenpatronen tot uitkomsten waarbij mannen systematisch in het voordeel zijn. Met een vrouw als trekker van een aanvraag had je gemiddeld negen tot elf procent meer kans om geen tijd met de Hubble telescoop te krijgen. Bij gebrek aan andere zinnige verklaringen voor dit verschil, en in het licht van al die studies die soortgelijke patronen aantonen, is het volstrekt logisch dat Urry de lijn van de meest recente inzichten doortrekt en vermoedt dat onbewust seksisme ook in dit geval, voor de zoveelste keer, vrouwen benadeelt.

Het positieve nieuws: wetenschapsters doen ieder jaar opnieuw meer aanvragen. Hun verzoeken maken nu bijna een kwart van het totaal uit. Da’s een positieve trend waarvan de selectiecommissie hoopt dat die zich voortzet. Daarnaast gaat de organisatie rondom de Hubble de procedures nalopen om het risico van onbewuste vooroordelen beter uit te sluiten. Bijvoorbeeld door aanvragen voortaan anoniem in te laten dienen. Bij symfonie orkesten leidde anoniem auditie doen, onzichtbaar achter een gordijn, tot 30% meer vrouwelijke orkestleden. Zo’n ingreep heeft dus bewezen effect en zou ook in dit geval nuttig kunnen zijn.

Lego geeft, Lego neemt

De Nederlandse Ellen Kooijman slaagde erin om Lego te bewegen tot het produceren van een set met vrouwelijke wetenschappers. De set was in twee weken uitverkocht. Waarna Lego doodleuk aankondigde dat dit het was. Punt. De set komt niet vast in het assortiment. Wat??? Teken de petitie en zorg ervoor dat kinderen, in het bijzonder meiden, naast het roze gekleurde Lego Friends óók op avontuur kunnen als vrouwen in de wetenschap.

Lego kwam de afgelopen jaren in het nieuws omdat steeds meer weldenkende mensen de stereotiepe productlijnen  van het bedrijf compleet zat waren. Het ironische is dat het bedrijf juist begon met een genderneutrale aanpak, waarbij alles draaide om creativiteit. Pas eind jaren tachtig veranderde de onderneming van koers en zette in op jongens. Het resultaat? Vele, vele sets rondom piraten, de ruimtevaart, ridders en andere vormen van jongensavonturen. Meisjes kwamen óf niet voor in het verhaal, óf verdwenen in een roze ghetto vol schoonheidssalons.

Het verzet nam echter steeds meer toe. Zelfs 7-jarige meisjes begonnen brieven te schrijven om Lego duidelijk te maken dat ze seksistisch bezig zijn. Dan weet je als onderneming dat je een vet probleem hebt. Ook wetenschapster Ellen Kooijman werd het zat. Ze zette een campagne op om Lego te bewegen tot het produceren van een set met vrouwelijke figuurtjes van wetenschappers. Inclusief dinosaurus en een laboratoriumuitrusting.

De actie van Kooijman en consorten kreeg zoveel steun dat het project voldeed aan Lego’s eisen om de set in productie te nemen. Succes! Enorme verkoopcijfers! Enthousiaste ouders en kinderen! Een Lego Academics Twitteraccount over de avonturen van de wetenschapsters! Winst! Uitroepteken! Je zou zeggen: Lego haalt het geld met bakken binnen, maakt de set breed beschikbaar en geeft de wetenschapsters een prominente plek op de planken van winkels.

Maar nee. Net als Hollywood gelooft Lego niet in vrouwen en de kracht van de vrouwelijke portemonnee. Het bedrijf besloot het te laten bij een zeer tijdelijke beschikbaarheid van minder dan twee maanden, en punt, uit. Geen sets meer. Het was nou eenmaal een limited edition. Op is op. Sorry mensen, zo is het nou eenmaal.

Zo is het nou eenmaal? Alsof Lego het over een natuurwet heeft. Lego kan echter op ieder gewenst moment besluiten nieuwe producten te lanceren of eerdere modellen opnieuw uit te geven. Waarom zit het opeens muurvast bij vrouwelijke wetenschappers? Denkt Lego soms dat meisjes niks met wetenschap hebben? Waarom doet het bedrijf zo moeilijk over de continuering van een bewezen succesnummer?

 

Vandaar de petitie om de set opnieuw te produceren en breed aan te bieden in speelgoedwinkels. (Heb je de petitie al ondertekend? Doen hoor! ) Kooijman hoopt dat Lego dan van de gelegenheid gebruik maakt de set nóg beter te maken:

“I strongly discourage wearing make-up in the lab, because it may cause contamination of the samples,” she writes. “I’m surprised they didn’t give her protective gloves though, like the previously released scientist figure had. In my personal version I will definitely change that, because safety comes first!”

Filosofie Magazine ziet vrouwen staan

De uitgeverij van Filosofie Magazine heeft vast en zeker besloten de komst van  tijdschrift Opzij te vieren met een ode aan de denkende vrouw. Het maart nummer van het magazine is namelijk gewijd aan vrouwen in de filosofie. De publicatie van deze special krijgt extra glans dankzij een evenement in De Rode Hoed in Amsterdam. Op 3 maart 2014 organiseren Opzij en Filosofie Magazine daar een avond rondom het thema ‘Zij denkt, dus zij bestaat’.

Filosofie Magazine ging onder andere te rade bij de Nederlandse tak van SWIP. Enkele prominente leden van deze vakvereniging voor vrouwen in de filosofie kregen ruimte in het maart-nummer – iets waar de organisatie met recht trots op is. Maandag 3 maart krijgt het thema vrouwen in de filosofie ook ruimte in De Rode Hoed. Simone van Saarloos, Maureen Sie en Ilse Bulhof buigen zich die avond over kwesties als:

Waarom blijft het aantal vrouwen in de wetenschap zo ver achter? Zijn er structurele belemmeringen of is het een kwestie van tijd tot vrouwen evenredig vertegenwoordigd zijn? […] De neurowetenschappelijke verklaring voor de man/vrouw verschillen wint terrein, maar klopt die eigenlijk wel? En wat betekent dat voor de strijd van man/vrouw vooroordelen en voor de positie van vrouwen? Een avond over moderne vooroordelen, brein-denken, over de rol van biologie in het maatschappelijke debat en beeldfragmenten van Simone de Beauvoir en Hannah Arendt.

Komt dat zien 😉 en lees Filosofie Magazine!

Alice Kober, heldin van Lineair B

Wie ontcijferde het klassieke schrift Lineair B? Geschiedenisboekjes houden het meestal op een man, Michael Ventris. Maar naar nu blijkt had hij nooit had kunnen slagen zonder het werk van Alice Kober. Deze Amerikaanse wetenschapster creëerde de brug waar Ventris uiteindelijk overheen liep. Als ze niet veel te jong gestorven was, zou zij waarschijnlijk zelf de betekenis van deze oude taal achterhaald hebben. Een nieuw boek over de ontcijfering van deze oude Griekse taalvariant geeft haar dan ook eindelijk de eer die ze verdiend heeft.

Kober was bij leven al niet zo bekend, en verdween na haar overlijden prompt in de vergetelheid. Nu pas, ruim zestig jaar later, komt er breed aandacht voor haar prestaties. Dankzij journaliste Margalit Fox. Zij schreef een boek, Het Raadsel van het Labyrinth, over de ontcijfering van het Lineair B, een vroege vorm van het Grieks. En kwam Kober tegen:

Little did I realize six years ago, when I began work on a new book about the decipherment of an ancient script, that I would encounter the greatest backstage player I have ever written about: a woman who helped illuminate a world that flourished 3,000 years ago. The woman was Alice Kober, an overworked, underpaid classics professor at Brooklyn College. In the mid-20th century, though hardly anyone knew it, Dr. Kober, working quietly and methodically at her dining table in Flatbush, helped solve one of the most tantalizing mysteries of the modern age.

Fox vergelijkt Kober met Rosalind Franklin, nog zo’n wetenschapster die de fundamenten legde voor een doorbraak, in dit geval de structuur van DNA, maar daar destijds geen erkenning voor kreeg.

Kober werkte jarenlang aan de ontcijfering van Lineair B, de op Kreta aangetroffen taal uit de Bronstijd. Zonder hulp van computers, en kampend met papierschaarste in de periode van de tweede wereldoorlog, begon Kober de methode achter de raadselachtige symbolen te analyseren. Ze groepeerde tekens, maakte via systeemkaartjes inzichtelijk welke tekens in welke volgordes of groepjes voor kwamen, en maakte patronen duidelijk. Het was een mammoettaak. Duizenden en duizenden uren van geduldig, systematisch overzichten maken.

Maar haar harde werk werd beloond. Ze bereikte een doorbraak:

She spotted groups of symbols that appeared throughout the inscriptions – groups that would start the same, but end in consistently different ways. That was the breakthrough. Kober now knew that Linear B was an inflected language, with word endings that shifted according to use – like Latin, or German or Spanish. Alice Kober was on the verge of deciphering Lineair B. 

De indexkaartjes waarmee Kober cruciale patronen binnen het Lineair B aan het licht bracht.

Een plotselinge ziekte gooide echter roet in het eten. Ze kon niet meer werken en stierf op 43-jarige leeftijd. Twee jaar later kon Ventris de ontknoping van de intellectuele race op zijn naam zetten. Je zou kunnen zeggen dat Kober de sprint naar het doel verzorgde en de voorzet deed, en dat Ventris de bal daarna in het doel kon koppen. Daarmee kwam hij in de canon terecht, terwijl Kober, zoals Fox ontdekte, achter de schermen bleef. Goed dat een journaliste ruim aandacht geeft aan de rol die Kober daarbij speelde, en zichtbaar maakt welke prestatie zij leverde.

Wie vond internet uit?

Mannen vonden internet uit, zei de New York Times onlangs. Meteen kwam dit nieuwsbericht onder vuur te liggen. Hallo, opnieuw, voor de zoveelste keer, krijgen mannen alle krediet en negeert de officiële canon de prestaties van vrouwen. Opnieuw een artikel dat duidelijk maakt dat vrouwen nergens voor deugen en niets kunnen. Bedankt, New York Times.

Radia Perlman, bijgenaamd de moeder van internet

Zoals Ms Magazine benadrukte, kon internet tot stand komen dankzij een lang, collectief proces, waar ook vrouwen en mannen met een gekleurde huid aan meewerkten. Het is bijzonder problematisch als gezaghebbende kranten die geschiedenis negeren en onzichtbaar maken:

to zero in on the DARPA era is to accept a myopic view of Internet history. The Internet was enabled by more than the development of electrical and optical networking infrastructure; it also required programming-language innovations, which eventually enabled more sophisticated communication to occur between networks. If we zoom back out and survey the computer programming landscape of the early 20th century, we see women such as Grace Hopper, who developed COBOL, a foundational language of web programming still in use today. To discuss early innovation of the Internet is to recognize that women also led the way in shaping computer and network technology.

De zeer beperkte blik van de New York Times, waarbij de verslaggever alleen kijkt naar 1 specifieke periode waarbij 1 specifieke groep blanke mannen dominant was, negeert die bredere horizon en ontkent het werk van vrouwen als Ada Lovelace, Grace Hopper, Radia Perlman en Barbara Liskov, zonder wiens werk Java en Mac OS X onmogelijk waren geweest.

Toch kan het waardevol zijn om me te gaan met dit beperkte scenario. Het werpt namelijk licht op de kern van een van de vele onderliggende problemen met dit soort wereldbeelden:

The grimmer alternative is not that the wrong people get the credit, but that important innovations just don’t happen because the pool of brainpower available to tackle important social goals is needlessly halved—the potential female counterparts of Vint Cerf and Bob Kahn never got the opportunity to accelerate the progress of the Internet because, at the time, hostile institutions froze them out, or antiquated norms of femininity deterred them from obtaining STEM educations in the first place. That’s a much, much bigger loss.

We zitten hier op precies hetzelfde terrein als waar Virginia Woolf pakweg een eeuw geleden al op wees. Wat als het niet William Shakespeare maar Judith Shakespeare was geweest? Hoeveel kans zou Judith hebben gekregen om de prestaties te leveren waar William wereldberoemd mee werd? Haar antwoord was al even grimmig: geen enkele. Het zou in die tijd ondenkbaar zijn geweest.

Zelfs als Judith Shakespeare wél dezelfde mogelijkheden had gehad en wel stukken schreef, zou ze daar dan dezelfde erkenning voor hebben gekregen als William? Waarschijnlijk niet. De literatuurgeschiedenis staat vol voorbeelden van artistieke, talentvolle vrouwen die door hun omgeving werden neergesabeld als onvrouwelijk, gek, onfatsoenlijk. Ook stond en staat er een heel leger mensen klaar om de vrouwen die toch schreven, te isoleren, zwart te maken en buiten de canon te houden.

Het debacle rond de ‘It’s a Girl Thing’ campagne van de EU toont aan hoe ver verwijderd we als samenleving nog zijn van de situatie waarin vrouwen volwaardige mensen zijn, die zonder problematisch gedoe wetenschap kunnen bedrijven. Je sekse is niet alleen in de beeldvorming een probleem, maar ook in de praktijk. Techniek en wetenschap zijn voor vrouwen een terrein vol gevaren en hindernissen:

the unchallenged dismissiveness of this quote is, for me, the kicker:  ”You don’t really hear about randiness and mistreatment of women. That doesn’t prove it’s not there, but that’s not the lore.” The LORE? Are you fucking kidding me? I worked in Silicon Valley, and in technology startups in other regions, and have experienced sexual harassment and gender bias. It’s as normal and constant a part of the landscape as the fabled foosball tables.

Aangezien vrouwen slim zijn, en kunnen nadenken, bedankt een deel van de vrouwen vriendelijk voor de eer om puur op basis van hun sekse geminacht te worden door mannen die denken dat zij de norm zijn. Daardoor lopen we, als beschaving, talentvolle vrouwen mis die afzien van een wetenschappelijke carrière, of er wel aan beginnen, maar op een gegeven moment de moed opgeven, ook al houden ze in principe van hun werk en studeerden ze jarenlang om zo ver te komen. Op een gegeven moment wordt de prijs te hoog, en weigeren vrouwen die prijs nog langer te betalen. Dan maar geen ingenieur zijn, dan maar niet op universiteiten werken.

Dat is de reden waarom de boude statements van de New York Times, of het beeld van de vooruitgang als een puur door mannen geleverde prestatie, zo schadelijk zijn. Dat is de reden waarom zulke denkbeelden kritiek krijgen. De bevolking bestaat uit mannen en vrouwen. We komen allemaal van aarde. Deal with it.

Lowlands laat vrouwen links liggen

Popfestival Lowlands is er voor het wetenschappelijk getinte bijprogramma niet in geslaagd ook maar één vrouw uit te nodigen. De ‘knappe koppen’ die gastcollege komen geven, zijn allen blank en man. Het wordt hoog tijd dat Nederland de Gendered Conference campaign’ van Feminist Philisophers over neemt. Want anno 2012 is het echt totaal belachelijk dat vrouwen op deze manier links blijven liggen.

Lowlands University is niet altijd een blanke mannen bolwerk. In 2011 mocht er één vrouw spreken, Henriëtte Prast. Een jaar eerder waren het er zelfs twee. Twee! Bij Lowlands University 2010 kwamen Louise Fresco en Marian Joëls een gastcollege geven. Bij de eerste jubileumeditie van 2009, met alle publiciteit van dien, vielen de vrouwen echter volledig weg en nodigde Lowlands alleen een Bas, een Bert, een Alfredo & Hubert, een Erwin en een Frits uit.

Gendered Conference ontstond nadat wetenschapsters voor de zoveelste keer uitnodigingen langs zagen komen voor wetenschappelijke congressen waar alleen mannen spreken. Zij vonden dat zó 1800 dat ze organisatoren van congressen aan gingen spreken op hun gedrag. Want er zijn allerlei redenen waarom vrouwen buiten de boot vallen, en veel van die oorzaken komen neer op vooroordelen, automatismen, en mannen die mannen uit hun eigen netwerk voordragen. Met hun campagne verwachten de filosofes meer bewustwording te bereiken en praktische oplossingen aan te dragen voor meer diversiteit in de wetenschap.

Een paar belangrijke lessen die uit de campagne naar voren kwamen: vraag ze. Begin op tijd met het uitnodigen van vrouwen in plaats van achteraf  ‘oeps’ te roepen en snel nog even wat vrouwen te bellen. Regel bij buitenlandse congressen iets voor de reiskosten. Kinderopvang kan handig zijn. Maar vooral: hou rekening met structurele patronen, waarbij mannen meer indruk maken dan vrouwen, sneller gepubliceerd worden dan vrouwen, en veel sneller op namenlijstjes verschijnen dankzij het ons kent ons netwerk van de dominante groep, inderdaad, de mannen.

Mannen geven onderscheidingen aan mannen

Wat geldt voor de literaire wereld, waar schrijvers veel meer kans maken op een prijs dan schrijfsters, geldt ook voor de wetenschap: de prijzen gaan vooral naar mannen. Met name als de jury uit mannen bestaat, gaan buitenproportioneel veel mannen er vandoor met de lauwerkrans. Als vrouwen al winnen, krijgen ze opvallend vaak een onderscheiding voor ‘typisch vrouwelijke’ activiteiten, zoals onderwijs. Dat blijkt uit een studie naar prijsuitreikingen, over een periode van twintig jaar. De conclusie: prestaties van vrouwen blijven onderbelicht en ondergewaardeerd.

Miniatuur van een vrouwelijke geleerde

Dit is zo’n algemeen patroon dat webmagazine Jezebel de kop kiest ‘de lucht is blauw, water is nat, prestaties van vrouwen structureel onderschat door mannen’ en zuchtend commentaar levert:

If a glass ceiling breaks and no one is around to notice, is it really broken? […]  The “hard science” awards were still given to men, and they were especially given to men if the chair of the awards committee was also a man. It’s not that women weren’t being nominated for scientific awards, either; researchers concluded that the frequency with which they actually won wasn’t consistent with the frequency with which they were nominated for awards. So this isn’t a case of Ladies Be Hating The Science.

De onderzoekers pleiten voor maatregelen, zoals zorgen voor een divers samengestelde selectiecommissie:

The researchers suggested some possible solutions to this problem such as increasing the proportion of female nominees for all types of scientific prizes, ensuring that women are well represented on prize committees, constantly reviewing award criteria to check for implicit bias, and establishing an oversight committee to maintain standards of equality. “The fact that women are honored twice as often for service as for scholarship may arise from … the tacit assumption that scientists and rigorous scholars are men, and that women are incongruent with the scientist role,” wrote the authors. “Professional societies must inform leadership and awards committees about such bias.”

Standaard aanbevelingen die iedere keer de kop opsteken als de vraag ‘waar zijn de vrouwen’ weer eens op tafel komt. Dat maakt de adviezen echter niet minder waardevol. Het gaat om het veranderen van een mentaliteit, het doorbreken van vastgeroeste, automatische patronen, en het je bewust worden van vooroordelen. Dat zijn langdurige, langzame processen.  Het wijzen op de feiten en oproepen tot verandering  kan daarom niet vaak genoeg gebeuren.

Artikelen voor als je even de tijd hebt

Fijn, effe snel nieuwsberichten lezen, maar dan mis je wel de langere reportages, achtergrondverhalen en essays. De Zesde Clan verwijst je daarom graag naar een aantal langere verhalen die zeer de moeite waard zijn om te lezen als je wat langer de tijd hebt. Komen ze:

  • Marie Curie was niet alleen een wetenschapper, ze was een vrouwelijke wetenschapper. Dat had gevolgen voor de manier waarop mensen haar beoordeelden, schrijft Julie Des Jarins in een essay voor het tijdschrijft van het beroemde Smithsonian instituut in de V.S. Honderd jaar na haar geboorte blijkt het eindelijk mogelijk om haar niet te zien als een vrouw, maar een mens, constateert Des Jarins in Smithsonian Magazine.

Marie Curie in haar laboratorium.

  • De site Ladydrawers interviewde striptekenares Alison Bechdel, zij van de Bechdeltest voor films. Dat ging natuurlijk niet gewoon met tekst en een foto. Nee, Bechdel maakte een webcomic van het interview. Ze spreekt onder andere over het inzicht ‘het persoonlijke is politiek’. Hier deel 1, hier deel 2 . Deel 3 van dit unieke stripinterview volgt binnenkort op de site.
  • Lees dit artikel over Opra Winfrey, en dit artikel over de oprichting van het feministische maandblad Ms Magazine, en je ziet weer waarom het feminisme zo belangrijk is, adviseert Times-journaliste Vera Titunik: ,,Read them together and you are reminded that modern feminism had, at its core, a mission to expose the private abuse of power. This was accomplished by talking — women talking in pairs, in groups and eventually in the pages of a mainstream magazine — about entitled men and concealed abortions and sexual harassment and other private humiliations and injustices. Oprah took it further, to national television and a truly mass audience.’
  • Op zich een wat korter artikel, maar met alle links en de artikelen die daar weer bij horen ben je toch even bezig. Jezebel zette op een rij wat het in de praktijk betekent als landen abortus verbieden en een bevruchte eicel dezelfde status geven als een volwassen mens. Het is geen prettige realiteit, zoveel verklappen we alvast.
  • Om de zoveel weken roept iemand dat het feminisme dood is, maar lezen die lui wel eens wat op internet? Emily Nussbaum van New York Magazine neemt je mee op tournee langs allerlei sites, tumbler campagnes en weblogs. Wat haar het meeste opvalt is de enorme levendigheid: één grote online discussie met ruzies, grappen, krachtige doorbraken en vergezichten, naast allerlei creatieve uitingen en bijdragen die in geen enkel hokje passen.
  • Een genuanceerd, bedachtzaam stuk over de manier waarop een soort vanzelfsprekende minachting voor vrouwen de dance muziek doordrenkt. Hoe uit zich dat, wat vinden we daarvan? Hulde aan Angus Finlayson, die dit in het muzieksite The Quietus signaleert, analyseert, en er goede vragen over stelt.

Quotum of diversiteitsbeleid: de vooroordelen blijven hetzelfde

Keer op keer heet het ‘nee, geen vrouwenquotum, want dan gaat de kwaliteit omlaag en krijgen vrouwen het verwijt dat ze de baan alleen kregen vanwege hun geslacht’. Nederland heeft liever zachte methodes zoals streefdoelen, transparante benoemingsprocedures en een duidelijk diversiteitsbeleid. Maar wat blijkt? De vooroordelen blijven. De belangrijkste technologische universiteit van de V.S., MIT, kan erover meepraten.

MIT laboratorium voor vrouwen, circa 1888.

MIT begon in 1999 aan een uniek experiment. De universiteit erkende destijds publiekelijk dat het benoemingsbeleid vrouwen achterstelde. Jonge vrouwen die net aan hun loopbaan begonnen, voelden zich gesteund door (mannelijke) collega’s, maar dat sloeg al snel om. Zodra vrouwen écht vooruitgang boekten of probeerden te maken, liepen ze aan tegen een muur / een glazen plafond. In de bewoordingen van de universiteit zelf:

Marginalization increases as women progress through their careers at MIT. Examination of data revealed that marginalization was often accompanied by differences in salary, space, awards, resources, and response to outside offers between men and women faculty with women receiving less despite professional accomplishments equal to those of their male colleagues. An important finding was that this pattern repeats itself in successive generations of women faculty. The Committee found that, as of 1994, the percent of women faculty in the School of Science (8%) had not changed significantly for at least 10 and probably 20 years.

Dat moest anders. De universiteit stelde geen quota in, maar koos voor een zeer bewust uitgevoerd diversiteitsbeleid. MIT schafte de achterafkamertjes af, werkte aan betere wervingsprocedures, en stak energie in de bewustwording over het effect van genderstereotype om automatismen te doorbreken. Met succes: het aantal vrouwen op invloedrijke posten binnen de universiteit verdubbelde de afgelopen tien jaar naar 17 procent. De onverklaarbare verschillen in salaris en middelen verdwenen grotendeels. MIT heeft nu zelfs een vrouwelijk hoofd van een faculteit, iets wat nog nooit eerder was voorgekomen. Zie verder hier het volledige rapport.

Die vooruitgang bleef niet onopgemerkt, signaleert de New York Times. De laatste twee jaar is de kritiek losgebarsten. Zelfs mannelijke studenten vertellen hun vrouwelijke leeftijdsgenoten tegenwoordig dat ze het voortrekken van vrouwen oneerlijk vinden. Binnen dat verongelukte klimaat krijgen wetenschappers het verwijt dat ze hun baan alleen te danken hebben aan hun sekse. Ook zou de kwaliteit van het personeel achteruit zijn gegaan omdat er nu teveel vrouwen bij de universiteit werken. (Herhaling: slechts 17 procent van de faculteiten bestaan tegenwoordig uit vrouwelijk personeel. De algehele paniek breekt blijkbaar uit bij alles boven de tien procent of zo).

Kortom, precies dezelfde verwijten die een hard quotum op zou leveren volgens de critici. Verwijten die bovendien aantoonbaar onterecht zijn, gezien de vele prijzen die de vrouwelijke wetenschappers in de wacht slepen. De normen zijn niet omlaag gegaan, benadrukt MIT in de New York Times. De universiteit heeft gewoon beter gezocht en zeer geschikte vrouwen gevonden.

Emoties en achterdocht trekken zich duidelijk niks aan van de objectieve feiten. De weerstand past bovendien heel goed bij twee andere kwalijke neigingen, namelijk de minachting voor het vrouwelijke en de neiging vrouwen te straffen voor hun succes.

Dit soort experimenten zijn interessant omdat ze op kleine schaal duidelijk maken wat er gebeurt als je meer vrouwen in je organisatie wil krijgen, terwijl je omgeving vasthoudt aan de oude normen en waarden. Zoals webmagazine Jezebel samenvat:

The university also needs help from the country as a whole, which still tends to cling to the beliefs that women can’t do science, and — more broadly and damagingly — that the old systems that favored white men over any other group were actually fair.