Tag Archives: vrouwelijke kandidaten

De Gereedschapskist: de Latte-aanval

Wat maakt dat de standpunten van mensen zoals Donald Trump en Geert Wilders zoveel effect hebben? Waarom kan een populistische partij met aantoonbare leugens een Brexit voor elkaar krijgen, terwijl linkse kandidaten het onderspit delven? Dat zou zomaar het gevolg kunnen zijn van de zogenaamde ”Latte libel”, oftewel Latte aantijgingen, betogen enkele politieke commentatoren. Zolang links daar geen antwoord op heeft, kunnen demagogen er met de macht vandoor gaan, vrezen ze.

Alex Frankel vat de theorie prachtig samen. Ik zie dit als een must-read, omdat het artikel goed uitlegt waarom types zoals Trump en Wilders scoren, terwijl met name vrouwelijke kandidaten extra kwetsbaar zijn in een strijd met zo’n rechts-autoritaire populist.

Hoe gaat het in zijn werk: de rechtse populist, meestal een blanke man, bestijgt een podium, grijpt een microfoon, en steekt ongeveer dit verhaal af. ‘Wij weten dat hardwerkende mensen zoals jullie lijden. Net als jullie hebben we genoeg van die grote stads-elite die niet luistert. Die bende multi-etnische feministen, salonsocialisten, betuttelende verzorgingsstaat-aanhangers, goddeloze pro-abortus kindermoordenaars, homo’s en quinoa-vretende grachtengordeltypes kijken op je neer. Ze minachten jullie. Ze vernielen onze normen en waarden, pakken onze banen af en verpesten onze normen en waarden met hun genderneutrale toiletten. Wij zijn de echte Nederlanders. Zij niet. Wij zijn boos en we staan aan jullie kant. Het land moet weer van ons worden!”

In Nederland krijgt dit verhaal een uniek eigen tintje met het verhitte zwarte pietdebat, waar mensen roepen dat ‘onze’ cultuur en ‘onze’ tradities onveranderlijk zijn en beschermd moeten worden. Het is ‘ons’ kinderfeest. Als anderen dat niet zint, rotten ze maar op, terug naar hun eigen land. Wat je er ook van vindt, het is een verhaal, het wekt emoties op, het is simpel, en het geeft mensen toestemming om te rellen tegen feministen, buitenlanders, minderheden en andere makkelijke doelwitten.

Volgens commentatoren zoals Frankel en journalist Thomas Frank hebben linkse partijen geen effectief antwoord kunnen vinden op deze tirade van populistisch rechts. Ze komen met rationele argumenten en boodschappenlijstjes. Maar daar win je de harten van mensen niet mee.

Als een vrouwelijke democrate terecht komt in een verkiezingsstrijd met zo’n type rechtse populist, zoals in de V.S. gebeurde, wordt de situatie nog moeilijker. Vrouwelijke politici moeten aan onmogelijke normen voldoen en worden sowieso al afgerekend op hun sekse. Demagogen zoals Trump maken handig gebruik van dit ongelijke speelveld. Frankel:

university educated women in politics will often be more measured and less theatrical because in their professional experience, women venting is seized upon as a sign of weakness. This can leave women on the centre and left – who find themselves in a tussle against an entitled man firing off the latte libel rhetoric – looking either somewhat disarmed, as in the case of Gillard, or looking more clinical, as in the case of Clinton. For women to lead parties like Labor and the Greens and be successful, they’ll need to challenge neoliberalism, do it with a powerful narrative, and to have the support of a large enough cohort of their colleagues and the media to withstand the shitstorm of hostility.

Die randvoorwaarden zijn er meestal niet. Dus kan een Trump winnen met een combinatie van leugens, seksistische aanvallen en loze beloften waar racisten blij van worden. Daarna gaan dit type rechtse populisten meestal hakken in sociale voorzieningen, reproductieve rechten van vrouwen inperken en hun vriendjes belonen. Kwetsbare mensen die op zo’n populist stemden in de hoop dat dit hun (financiële) positie zou verbeteren, komen bedrogen uit. Waarna ze zich nog wrokkiger voelen en nog gevoeliger worden voor de emotionele retoriek van rechtse populisten. De cirkel is rond.

Als partijen zoals de PVV bij de volgende verkiezingen in Nederland groter worden, komt dat onder andere door de Latte-aantijging. Je herkent het verhaal zo. Let op stereotypering van liberale elites – signaalwoorden onder andere ‘grachtengordel’, etenswaren zoals quinoa, incabessen, glutenvrij, beladen retoriek rondom buitenlanders, en woorden zoals ons land, onze cultuur, onze traditie, zonder expliciet uit te leggen wie bij ‘ons’ horen en aan te geven wat je precies bedoelt als je ‘de’ traditie aanhaalt.

Benieuwd of centrum- en linkse partijen een weerwoord vinden…. Ze hebben tot maart 2017. Succes!

 

Vrouwen en gemeenteraadsverkiezingen

Hoewel de SGP het er liever niet over wilde hebben, konden de mannenbroeders de vooruitgang niet ontkennen. Een SGP-vrouw schreef geschiedenis in Vlissingen door als eerste vrouw ooit een raadszetel te bekleden voor deze conservatieve partij. Voor het overige boden de gemeenteraadsverkiezingen echter vooral meer van hetzelfde: een flinke ondervertegenwoordiging van vrouwen.

De gemeenteraad van Amsterdam.

Uit onderzoek van organisatie ProDemos blijkt dat vrouwen dit jaar gemiddeld 29% van de kandidaten leverden. Lokaal kunnen de percentages flink variëren. Zo telden de IJsselsteinse lijsten slechts 14% vrouwen.  Dat gemiddelde percentage kandidaten vertaalde zich vier jaar geleden in een flinke ondervertegenwoordiging van vrouwen. Gemeenteraden bestaan gemiddeld slechts voor een kwart uit vrouwen, terwijl we toch echt de helft van de bevolking uitmaken. Na deze verkiezingen zal daar weinig in veranderen.

PvdA-afdelingsvoorzitter Wanda Dijkstra liet vorig jaar via het blad Binnenlands Bestuur weten dat traditionele rollenpatronen vrouwen de kop kosten:

Het is heel opvallend dat vrouwen meteen met bezwaren komen. Ze weten niet hoe ze het moeten combineren met hun werk en met hun gezin. Terwijl mannen uit gewoon meteen zeggen: Leuk! En laten vervolgens alles uit hun handen vallen.

Dijkstra vervolgt dat vrouwen hetzelfde zouden moeten doen. Klinkt popie-jopie, maar zulke adviezen houden geen rekening met de realiteit. Een recent proefschrift van Justine Ruitenberg wees uit dat de Nederlandse samenleving een zware druk op vrouwen uitoefent om huishouden en kinderen als hun belangrijkste bezigheid te zien. Vooral moeders krijgen te maken met onbegrip en verwijten vanuit hun sociale omgeving, als ze afwijken van de deeltijdnorm in het werk. Gooi raadswerk in die mix van impliciete eisen en verwachtingen, en het wordt helemaal lastig om ergens toe te komen.

Bovendien blijkt uit allerlei andere onderzoeken dat vrouwensoms  weinig invloed kunnen uitoefenen op het creëren van meer kansen. Je kunt alles doen volgens de handboekjes, en alsnog aan de zijlijn blijven staan. Dat komt omdat mensen stereotiepe verwachtingen hebben van vrouwen, en hen in hokjes duwen op basis van vooroordelen. Vrouwen kunnen alleen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gedrag. Ze kunnen andere mensen niet heropvoeden. Dat moeten die mensen zelf doen, omdat zij verantwoordelijk blijven voor hun eigen houding.

Totdat er breed iets gebeurt verandert er weinig. Wat dat betreft is het zorgelijk dat ProDemos signaleert dat initiatieven om voor meer diversiteit te zorgen, inmiddels zijn verdwenen. Wegbezuinigd. Een woordvoerder van de organisatie:

“Je kunt je beter in de belangen van je achterban verplaatsen als je er zelf deel van uitmaakt. Voor mannen is het dan ook moeilijker om zich in vrouwen te verplaatsen. Daarnaast is het belangrijk dat er goede vrouwelijke rolmodellen zijn, waardoor vrouwen zelf ook gemotiveerd worden om de politiek in te gaan.”

Gemeenten en politieke partijen moeten zich ervan bewust worden dat het hier niet gaat om een vrouwenprobleem, maar om een probleem op het gebied van democratie en kwaliteit van bestuur. Het lokale bestuur lijdt onder eenheidsworst. Je mist belangrijke ervaringen en inzichten. De ondervertegenwoordiging van de helft van de bevolking holt bovendien de democratie uit.

De Zesde Clan zou graag zien dat lui Mars en Venusdenken plaats maakt voor oprechte bewustwording rondom gender. Vervolgens vergt het gerichte inspanningen van politieke partijen om meer vrouwen op de kandidatenlijst te krijgen. Het zou daarnaast helpen als mannen meer échte verantwoordelijkheid op zich nemen voor het huishouden en de zorg voor kinderen. Dan kan hij de kinderen wat vaker voorzien van een warme maaltijd als zij alles uit haar handen laat vallen voor het raadswerk. Idee?

Nieuwsronde: internationale politieke editie

Formele rechten zeggen niks als machtige mannen seksistische tradities kracht bijzetten. Zodoende mogen vrouwen in veel landen stemmen en gekozen worden. Of ze van dat recht gebruik kunnen maken, ligt echter aan tal van factoren. Ondanks weerstanden weten vrouwen toch door te dringen tot landelijke regeringen in steeds meer landen. Lichtpuntjes te over. Gelukkig! Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Bij aanstaande verkiezingen in Chili draait het om twee sterke vrouwelijke kandidaten. Evelyn Matthei neemt het op tegen Michelle Bachelet. Bachelet was al een keer eerder president van Chili, en stond tot voor kort aan het hoofd van VN Vrouwen. Bachelet vindt ophef over deze situatie seksistisch: ,,There’s something sexist about saying that the candidates are two women. Has anyone ever remarked on it when the candidates are two men?” Inderdaad.
  • In Haiti is het nog niet zover. Het land heeft een wet die zegt dat het parlement voor minstens dertig procent uit vrouwen moet bestaan, maar vrouwen vechten helaas nog steeds voor een plekje aan tafel. Het Lagerhuis, 99 zetels, telt bijvoorbeeld slechts vijf vrouwen. In januari vorig jaar had deze situatie kunnen verbeteren, omdat er in die maand verkiezingen gehouden zouden worden. Uitstel volgde echter op uitstel. De verkiezingen moeten nog steeds komen.
  • Vrouwen in Swaziland, een staat in Zuidelijk Afrika, hebben formeel het recht te stemmen en zich kandidaat te stellen voor politieke functies. Mannelijke machthebbers zien dat echter niet zitten. Ze beroepen zich op oude tradities om vrouwelijke kandidaten buiten spel te zetten, en roepen kiezers op hun stem alleen op mannen uit te brengen.
  • Malawi is wat dat betreft een stuk verder. Sinds april vorig jaar mag Joyce Banda zich het eerste vrouwelijke staatshoofd van Afrika noemen. Bij haar aantreden erfde ze een failliete bedoening. Nu, ruim een jaar later, staat Malawi er wat beter voor. Banda bezuinigde flink. Daarbij ontzag ze zichzelf niet. Ze verkocht het presidentiële vliegtuig en reduceerde haar eigen salaris met dertig procent. Banda maakt zich bovendien sterk voor vrouwenrechten: ,,The message I am trying to send is ‘Nothing for us without us’ – nothing for women without their involvement and inclusion.”
  • Ook Senegal krijgt (voor het eerst) een vrouwelijke premier. Aminata Touré staat bekend om haar liefde voor voetbal en haar feministische idealen. Omdat ze korte metten maakt met corruptie en ook op andere terreinen krachtdadig optreedt, gaven de media haar voorspelbaar genoeg een bijnaam die Thatcher bekend voor zou komen, als ze nog leefde: “Touré is known as the Iron Lady. Every woman who rises to a certain level of government becomes an Iron Lady in the press. The men are, well, just guys.”
  • Nederland heeft opvallend weinig vrouwen in de lokale politiek. Al meer dan twintig jaar blijft hun aandeel steken op 25 procent. Dat is veel lager dan in de ons omringende landen. Onderzoek wijst op een conservatief klimaat. Gemeenten hebben pas sinds 2006 geregeld dat een lokale politica na een zwangerschap terug kan keren in haar functie. Ook tellen gemeenteraden veel kleine partijen. Meestal benoemen die mannen in de top, en als je dan slechts een zetel wint, gaat die zetel ‘dus’ naar een man. Landelijk doen vrouwen het met 39 procent een stuk beter.
  • De Verenigde Staten lijken zo modern, maar als vrouwen deelnemen aan verkiezingen besteden de media nog steeds veel meer aandacht aan hun uiterlijk en vermeende karakter, dan aan hun deskundigheid, visie en ideeën. Er zijn signalen dat die seksistische berichtgeving de kansen van vrouwelijke kandidaten schaadt: ,,…when the media focuses on a female politician’s appearance, voters actually vacate her in droves.” Zo’n Barbie kan nooit deskundig zijn….
  • Vrouwen kunnen minder politieke feitjes oplepelen dan mannen. Onderzoekers troffen deze situatie wereldwijd aan, van Colombia tot Engeland. Ze wijten het verschil aan een combinatie van ouderwetse overtuigingen die nog steeds effect hebben, de onzichtbaarheid van vrouwen in de media, zodat politiek iets voor mannen lijkt, en het feit dat vrouwen domweg minder vrije tijd hebben dan mannen. Terwijl die na het eten uitbuikt en naar de zoveelste politieke talkshow met louter mannelijke gasten kijkt, staat zij in de keuken af te wassen.