Tag Archives: vrouwelijke artiesten

Sneue muziekfestivals kunnen geen vrouwen vinden

Zomer! Muziekfestivals! Heerlijk. Maar wiens muziek hoor je daar? Mannenmuziek, concludeert website Thump. De redactie telde het aantal vrouwelijke acts op techno muziekfestivals. Als je alle ”mannenacts” verwijdert van posters, houd je nauwelijks vrouwelijke bands en artiesten over. Dat was in 2015 zo. 2016 levert hetzelfde beeld, met bijvoorbeeld in Nederland amper 6% vrouwelijke artiesten op de podia. Grote kans dat deze hardnekkige situatie dit jaar opnieuw zorgt voor een blanke, mannelijke monocultuur. Wordt het niet eens tijd dat mannelijke artiesten zulke eenzijdige festivals boycotten? De kritiek op vrouwen vergeten wordt in ieder geval steeds luider, wereldwijd.

 Het programma van Leeds als je alleen de vrouwen noemt. Akelig leeg.

Thump bracht een paar patronen aan het licht die feministen akelig bekend voorkomen, omdat je dat steeds opnieuw ziet in de achterstelling van vrouwen. Ook in de literatuur, de kunstensector en de wetenschap. Vertaald naar muziek:

  • hoe meer mainstream het muziekgenre, hoe meer mannen
  • hoe meer status en hoe groter het festival, hoe meer mannen
  • kleine festivals en niche markten: meer vrouwen

Nederland vormt geen uitzondering. Website Noisey deed een steekproef in 2015 en kwam situaties op het spoor zoals Lowlands, met 37 volledig mannelijke acts tegenover 2 vrouwelijke en 2 gemixte. Ook bij de line-up van festivals zoals Appelsap moet je goed zoeken voordat je een paar vrouwelijke artiesten aantreft temidden van de bergen mannen. Tijdschrift Vice keek in 2016 opnieuw naar het aandeel vrouwen en kwam uit op gemiddeld 6% vrouwen op het podium. Dat betekent gemiddeld 94% mannelijke artiesten. 94 procent! Alsof we in de middeleeuwen leven, toen alleen mannen buitenshuis mochten schitteren.

Wat steeds minder werkt is met smoesjes komen als mensen kritiek uiten op je eenzijdige programma:

Most of the arguments that attempt to shut down people when they just want to talk about why women are excluded can be found in a useful mocked-up bingo card called Female Conference Speaker Bingo, which can be applied to all aspects of female invisibility in public realms […] Those making these repetitive arguments and excuses often don’t realise that women have heard them so many times before, to the point that they are memes. They are also “tail end” arguments, rather than “source” arguments, in that they ignore the context within which the exclusion of women occurs.

Wat wél werkt is druk van buitenaf. Zo protesteerden fans hevig toen de organisatoren van het Australische festival Days like This dit jaar 30 mannelijke acts op het podium zette, tegenover nul (0) vrouwen. En festival Spilt Milk, in Canberra, Australië, kwam onder vuur te liggen toen ze op de proppen kwamen met zestien optredens, waarvan slechts één met vrouwelijke artiesten. Organisatoren beloofden beterschap of hielden na die kritiek haastig een tweede wervingsronde, om alsnog meer vrouwelijke artiesten te boeken.

Een boycot werkt ook zeer effectief. Zo nomineerde de jury van een beroemd stripfestival, Festival van Angoulême, vorig jaar alleen mannelijke tekenaars voor een prestigieuze Grand Prix. Vrouwelijke tekenaressen riepen op tot een boycot. De drie uiteindelijke genomineerden verklaarden dat ze de prijs niet meer wilden ontvangen en trokken zich terug. In lijn daarmee zou het enorm helpen als mannelijke artiesten weigerden te spelen op muziekfestivals die geen vrouwen contracteren. Net zoals steeds meer mannelijke sprekers conferenties mijden als de organisatie nauwelijks vrouwelijke sprekers weet te vinden.

Het kan namelijk wel degelijk anders. Magneet Festival deed het vorig jaar met 17,5% vrouwelijke acts opvallend goed. Tegenover dagblad Metro verklaarde een van de organisatoren dat de verdeling tussen mannen en vrouwen actief onderdeel van het beleid is. Met andere woorden: je bewust zijn van discriminerende selectieprocessen, en je onbewuste vooroordelen bijsturen, werkt. Met als hulpmiddel: als je jezelf hardop uitspraken van de eerder genoemde bingokaart hoort opsommen, weet je dat je seksistisch bezig bent en moet je kritisch kijken naar je denkprocessen en je selectiemethodes. Succes!

Nederlandse poppodia blijken een mannenbolwerk, maar verandering is mogelijk. Als je maar wil!

Vice telde het aantal vrouwelijke artiesten die deze zomer op het podium stonden van Nederlandse muziekfestivals. Geen enkel evenement haalde 1 op de vijf vrouwen. Het beste scoorde Magneet Festival, met bijna 18% vrouwen. Daarna ging het snel bergafwaarts. Nederland toont daarmee dezelfde situatie als andere westerse landen, waar festivalprogrammeurs meestal ook niet verder komen dan een handjevol vrouwen in een zee van mannen. De podia vormen op die manier een mannenbolwerk, maar zo hoeft het niet te zijn. Wie wil kan makkelijk een eerlijkere verdeling bereiken.

Volgens de telling van Vice hield het na Magneet Festival al snel op met de vrouwen. Dekmantel wist deze zomer 13,33% vrouwelijke dj’s voor elkaar te boksen, maar  daarna kwamen festivals zoals Down the Rabbit Hole, Open Air, Dicky Woodstock, Lowlands en Best Kept Secret niet verder dan een schamele 6%. Gemiddeld was op de twintig grootste festivals maar lieft 94,08% van de artiesten man, concludeert de redactie. Welcome to the Future was dit jaar gekkensluiter met nauwelijks 1,5% vrouwen.

Vice vroeg zich af hoe dit kon, zo weinig vrouwen op podia. Roel Coppen, betrokken bij Best Kept Secret en Indian Summer Festival, is eerlijk en wijt het aan de dominantie van mannen in de muziekindustrie:

“Popmuziek werd populair in een tijd dat mannen het voor het zeggen hadden. In de begindagen had je vrijwel alleen maar mannelijke muzikanten. Dat is nooit helemaal veranderd. Je zag dat bijvoorbeeld ook toen Madonna opkwam. Het duurde heel lang tot iemand haar serieus nam, omdat de muziekwereld van oudsher door mannen is gedomineerd.”

Dat Magneet boven het maaiveld uitkomt, is dankzij programmeurs die expliciet op gender letten. Ze doen hun best vrouwelijke artiesten te contracteren en hebben hun muzikale smaak op een brede en diverse manier ontwikkeld:

Ik denk dat wij het met zijn drieën ook best een brede smaak hebben qua genres, en veel van onze favoriete muzikanten zijn vrouw. Het is fijn om af en toe een andere stem te horen dan die van Frank Ocean.

Wat dat betreft gaan de ontwikkelingen op muziekfestivals gelijk op met ontwikkelingen in het boekenvak en andere culturele uitingen. Van oudsher domineerden mannen de cultuur, en als je niks doet reproduceer je die mannencultuur. Het vergt een bewuste keuze om uit die automatismen te stappen, kwaliteit bewuster te definiëren en actief vrouwen te betrekken bij wat je doet. Dan lukt het prima. Opeens krijg je dan veel meer schrijfsters in je literaire televisieprogramma, kom je tot een 50-50 verhouding bij Zomergasten, heb je een regeringsploeg met 50% vrouwelijke ministers, en staat het podium van je muziekfestival vol vrouwelijke artiesten:

Of 11 bands booked, eight included women. Label co-founder Denholm Whale says that booking a gender-inclusive festival was not difficult or even deliberate. “I just looked at the bands around me, and the bands I listen to, and there were a lot of women,” he says. “A lot of what goes on in the music industry is still controlled by an old guard, older generations continuing to hold the same jobs, keeping the same mindset in the back of their heads, whether it’s conscious or not.”

Waar een wil is, is een weg….

Ladyfest zet de bloemetjes buiten

Nog geen plannen voor het lange Hemelvaartsweekeinde? Reis dan af naar Brussel en geniet van 18 tot en met 20 mei van Ladyfest. Met een programma vol optredens, tentoonstellingen, filmvertoningen en workshops brengt dit festival vrouwelijke artiesten onder de aandacht. Je kunt de bloemetjes buiten zetten met onder andere Hands Up Boys, DJanes, Rodeo en de Scream Club, en tentoonstellingen bezichtigen van Sisca Locca, Diane Delafontaine en Les Chroniques Mauves.

Het weekeindje Brussel geeft je de kans je onder te dompelen in een echt do it yourself festival. Het idee ontstond in het jaar 2000 in de Verenigde Staten. Daar organiseerde een groep vrijwilligsters voor het eerst een Ladyfest. Dat was zo leuk dat het initiatief uitwaaierde over de wereld. Tegenwoordig vinden Ladyfests plaats in meer dan vijftig steden.

Net als elders gaat het in Brussel om een meerdaags non-profit festival rond thema’s zoals creativiteit, autonomie, kennis delen, gendergelijkheid en strijd tegen heteronormalitiviteit. Ladyfest laat bezoekers betalen wat ze willen en wat ze kwijt kunnen, en geeft je de gelegenheid elkaar te ontmoeten. Op die manier kun je een gemeenschap bouwen, discussies voeren en samenwerking tussen vrouwen, het lokale en het internationale netwerk bevorderen. Dit alles in een vriendelijke en open ruimte waar iedereen mag zijn wie hij/zij is.