Tag Archives: vrouw als mens

Atwood’s toekomst komt steeds dichterbij

In haar roman Het Verhaal van de Dienstmaagd schetst Margaret Atwood een beeld van een fundamentalistische, Christelijke samenleving, die vrouwen letterlijk reduceert tot broedmachines waar gezonde kinderen uit moeten komen. Inderdaad, science fiction, maar die toekomst komt in de V.S. steeds dichterbij. Het hoogste rechtsorgaan van het land heeft namelijk net, met 5 tegen 4, besloten dat bedrijven op basis van hun religieuze opvattingen gezondheidszorg aan vrouwen uit verzekeringspakketten kunnen houden. Alsof bedrijven personen zijn.

De zaak heeft te maken met pogingen van de Amerikaanse regering om meer Amerikanen te verzekeren tegen ziektekosten. De Betaalbare Zorg-wetgeving regelt onder andere dat vrouwen een beroep kunnen doen op anticonceptie, zonder dat ze zelf moeten betalen of gestraft worden met hogere tarieven. Twee bedrijven, waaronder Hobby Lobby, vochten dit aan. Zij willen zich niet aan deze wet houden omdat voorbehoedsmiddelen voor de religieuze eigenaren gelijkstaan aan abortus.

De vijf mannelijke rechters hebben nu aangegeven dat zij Hobby Lobby die vrijheid gunnen. In die zin kun je hun oordeel zien als het dwarsbomen van Obama’s beleid. Ook zet het vrouwelijke werknemers met een veelal laag inkomen op achterstand. In het woordenboek van de Zesde Clan heet dat: discriminatie. Het vonnis maakt personen van bedrijven, en stelt die ondernemingen vervolgens in staat gewetensbezwaren te ontwikkelen. Op basis daarvan mogen ze vervolgens de wet te omzeilen. John Oliver heeft daar geen goed woord voor over:

In deze zaak speelde gender op verschillende manieren een rol. Ten eerste verliep de uitspraak langs gender-lijnen. De vijf mannelijke leden van het hoogste gerechtshof vonden het geen probleem om werkgevers een wapen in handen te geven, waarmee ze de helft van de beroepsbevolking kunnen discrimineren. De vijf spraken louter over bedrijfsbelangen en religie. In hun 49 pagina’s tellende epistel komt het woord ‘vrouw’ welgeteld dertien keer voor.

De drie vrouwelijke rechters vormden het minderheidsstandpunt, aangevuld met de enige progressieve mannelijke rechter. Aangevoerd door Ruth Ginsberg schreven de vier een een vernietigend tegen-oordeel. Dit document staat inmiddels bekend als de Ginsburg Dissent, en het is zo krachtig opgesteld dat iemand er al een lied van heeft gemaakt. Ginsberg & co stelden in hun oordeel het welzijn en de mensenrechten van de vrouwen centraal.

Ook wezen de vier rechters op de vérstrekkende gevolgen van de meerderheidsuitspraak. Zo moeten vrouwen diep in de buidel tasten voor kosten waar ze in principe tegen verzekerd zouden moeten zijn. Een spiraaltje laten plaatsen kost een vrouw een netto maandsalaris. Bovendien wachtten rechters in 71 andere zaken op het vonnis in deze zaak. Nu vijf mannen integrale gezondheidszorg voor vrouwen als triviaal gedefinieerd hebben, zullen die andere bedrijven ook mogen doen wat ze willen. Hoeveel andere bedrijven nog volgen, is op dit moment niet bekend.

Tenslotte laat dit vonnis zien dat de vijf mannelijke rechters passen in een conservatieve traditie die vrouwen en seks ziet als een verschrikkelijke combinatie. Wat mannen doen maakt niet uit, en niemand tornt aan hun gezondheidszorg. Maar vrouwen? Als die zondige wezens de hoer uit willen hangen, moeten ze boeten. Zwangerschap uitzitten en baren jij, had je je maar fatsoenlijk moeten gedragen. Het is niet voor niets dat studente Sandra Fluke meteen breed voor slet werd uitgescholden, toen ze wilde getuigen in een hoorzitting over het verzekeren van de kosten van voorbehoedsmiddelen.

De vijf rechters kunnen zichzelf vanalles wijs maken. Weldenkende mensen laten zich echter niet om de tuin leiden. The New Yorker noemt de uitspraak een zeer slecht vonnis:

the majority is either being disingenuous about how broad its ruling is or is blind to its own logic.

Hillary Clinton bekritiseerde de uitspraak. Ook twitteraars prikken de absurditeit van het vonnis genadeloos door, met opmerkingen zoals deze:

View image on Twitter

an illustrated guide to american personhood.

Belgisch onderwijs respecteert het kind

België geeft het goede voorbeeld in onderwijsland. Eind vorig jaar ondertekenden de Vlaamse minister van Onderwijs en Gelijke Kansen, en talloze koepelorganisaties, een verklaring. Daarin staat dat de ondertekenaars onder andere willen bevorderen dat leerlingen en onderwijzers een genderbewustzijn ontwikkelen, zodat betrokkenen zien hoe traditionele verwachtingen over jongens en meisjes ongelijkheden in stand houden. Eind mei 2013 volgt een landelijke studiedag in Brussel, om deze en andere afspraken in de praktijk vorm te geven.

Het programma ziet er vernieuwend, inspirerend en optimistisch uit. Te beginnen met een introductie van het begrip gender, en de link met heteronormativiteit en homofobie. Niemand minder dan Dr. Elizabeth Meyer, van de California Polytechnic State Universiteit, zal deze openingslezing houden. De rest van de dag kunnen onderwijzers en schooldirecteuren zich buigen over allerlei actuele kwesties.

Ook de situatie van jongens in de klas komt aan bod. In Nederland krijgt dat vaak een verongelukt toontje – jongens doen het slechter dan meisjes, dus moet het onderwijs jongensvriendelijker worden gemaakt en moeten mannelijke docenten meer ruimte krijgen. Zo niet in Belgie. Daar neemt Wendelien Vantieghem van de universiteit Gent – Onderzoeksgroep CuDOS (60’) – allereerst de houding van jongens onder de loep. In het bijzonder

de impact van een “macho- mannelijke” anti-schoolcultuur op het studiegedrag- en de attitudes van jongeren. Verder beschouwen we de impact van de identiteitsontwikkeling tijdens de puberteit, met speciale aandacht voor de genderidenti- teit. Ten slotte gaan we wat dieper in op mogelijke aanknopingspunten voor scholen en beleid om met deze processen om te gaan.

Kijk! In Nederland beschikt de overheid ook over goed wetenschappelijk onderbouwd onderzoek waaruit blijkt dat de anti school houding van jongens een van de belangrijkste oorzaken van hun relatieve achterstand vormt. In de praktijk hoor je in de media echter alleen pedagogen die terugwillen naar de jaren vijftig, toen jongens nog jongens mochten zijn, mannen nog échte mannen waren, en vrouwen hun plek wisten. Wat fijn dat ze in België wel linker uitkijken om mee te gaan in dat soort conservatisme.

Kritisch analyseren wat er speelt rondom gender is belangrijk, omdat het schadelijk voor hun ontwikkeling is om kinderen in een strak rollenpatroon te proppen. Om die reden strijden ouders en deskundigen in Engeland bijvoorbeeld ook tegen seksistische marketing, onder andere via de beweging Laat Speelgoed Speelgoed zijn (LTBT):

“Ideas of gender are limiting to children,” says Lise Eliot, neuro- scientist and author of Pink Brain, Blue Brain: How Small Differences Grow Into Troublesome Gaps – And What We Can About It. Eliot supports the LTBT movement, explaining: “Children are very black and white in their attitudes. They perceive gender as opposites because we often present it very simplistically as such. This is not the case, though: we are not opposites. “Psychologically and neurologically there are far more similarities than differences, particularly in children. By imposing these categories on children through the options we present them with, we limit their interests what they might become.”

Belgische onderwijzers en pedagogen letten om die reden op gender – namelijk om stereotypering te bestrijden en kinderen een kans te geven zelf te ontdekken wat ze leuk vinden om te doen, en over welke vaardigheden ze beschikken. Nederland, kijk asjeblieft eens wat onze zuiderburen doen. En volg hun goede voorbeeld. Het Nederlandse onderwijsklimaat zal er flink van opknappen. En misschien gaan jongens dan eindelijk weer wat positiever denken over leren en studeren, zonder dat je het onderwijs vrouwonvriendelijk hoeft te maken.

De gereedschapskist: alles over seksobjecten

Per dag zien we duizenden beelden van vrouwen. Dit beeld in Atlantic Magazine geeft een mooi voorbeeld van de manier waarop de media vrouwen vaak toont. Inderdaad, mooie benen. Of neem bijvoorbeeld de campagne van pakkenfabrikant Suit Supply. Het hele land hing vol met vrouwen gereduceerd tot een paar billen en een stuk rug. Wat gebeurt hier? Dat kun je in kaart brengen met een test van website Sociological Images. Grote kans dat zo’n foto een vrouw als seksobject gebruikt.

Hoe herken je een seksobject

Gebruikt een beeld een vrouw als stand-in voor een voorwerp? Zie je alleen een geïsoleerd lichaamsdeel? Vrouwen zonder hoofd, of vrouwen als anonieme kudde, allemaal even slank en rank? Dat zijn enkele van de vragen om te meten of de vrouw op de foto gebruikt wordt als seksobject, ja of nee. Sociological Images wijdt een serie aan de vrouw als seksobject, en wat we hiermee moeten, want dit soort beeldvorming rukt op:

Around since the 1970s and associated with curmudgeonly second-wave feminists, the phrase “sexual objectification” can inspire eye-rolling. The phenomenon, however, is more rampant than ever in popular culture.  Today women’s sexual objectification is celebrated as a form of female empowerment.  This has enabled a new era of sexual objectification, characterized by greater exposure to advertising in general, and increased sexual explicitness in advertisingmagazinestelevision showsmoviesvideo gamesmusic videostelevision news, and “reality” television.

Schadelijke effecten

Het lijkt erop dat deze dominante beeldcultuur zowel mannen als vrouwen traint om vrouwen vooral te zien als een collectie aantrekkelijke onderdelen. Zoals een huis een mooie daklijst, schattig balkon of mooie luiken voor de ramen heeft, zien we vrouwen als een verzameling aantrekkelijke billen, borsten en benen. Nee, dat is niet genetisch:

“Our findings suggest people fundamentally process women and men differently, but we are also showing that a very simple manipulation counteracts this effect, and perceivers can be prompted to see women globally, just as they do men,” Gervais said. “Based on these findings, there are several new avenues to explore.”

De Zesde Clan hoopt dat dit snel gebeurt, want nu zijn vrouwen geen mensen maar een serie losse onderdelen. Erger nog, onderdelen waar iets aan mankeert, en dat moeten we snel fiksen. We hebben vieze vagina’s die nodig een schoonmaakbeurt behoeven. We hebben teveel haar op verkeerde plekken en nu zal iedereen ons walgelijk vinden. We kunnen pas naar het strand als we drie maanden bezig zijn geweest met onze benen, en daar voor honderden euro’s aan crèmes op hebben gesmeerd.

Pas als alle onderdelen perfect zijn kunnen vrouwen het hoogst haalbare bereiken, namelijk seksueel aantrekkelijk zijn voor mannen. (Want: seks-object.) Er komen steeds meer aanwijzingen dat die houding een negatief effect heeft op vrouwen en meisjes:

Pop culture sells women and girls a hurtful lie: that their value lies in how sexy they appear to others, and they learn at a very young age that their sexuality is for others.  At the same time, being sexual, is stigmatized in women but encouraged in men. We learn that men want and women want-to-be-wanted. The yard stick for women’s value (sexiness) automatically puts them in a subordinate societal position, regardless of how well they measure up.  Perfectly sexy women are perfectly subordinate.

Ook in Nederland maakt de overheid zich steeds meer zorgen over de seksualisering van meisjes, en de gevolgen die dat heeft voor hun ontwikkeling. Fabrikanten bieden rustig strings voor zesjarigen aan. Op een gegeven moment denken jongeren dat het volstrekt normaal is om meisjes te beoordelen op basis van hun uiterlijk en of ze seksueel beschikbaar zijn – waarbij het negatieve waardeoordeel ‘slet’ al snel volgt. Die cultuur legt een enorme druk op jonge vrouwen en ondermijnt hun zelfvertrouwen.

Veranderen

Hoe kom je af van een cultuur en mentaliteit die vrouwen reduceert tot voorwerpen die er leuk en sexy uit moeten zien? Het helpt als mannen vader worden van een dochter. Diverse onderzoeken wijzen uit dat de komst van een dochter de houding van mannen ten opzichte van meisjes en vrouwen verandert:

most male respondents with daughters replied that yes, having girls made them see ladytypes differently. Like actual humans! Humans just like men! Imagine that! One father remarked that he no longer lusts after barely legal women, because they look like girls to him. Another said that he doesn’t think it’s funny to watch strippers almost get hit by cars as they try to cross the highway on their way to work anymore. Women are people!

Als individu kun je ook iets doen. Grijp de macht terug. Sociological Images adviseert jezelf een aantal gewoontes aan te leren om de invloed van de media in te dammen. In plaats van iets waar anderen naar kijken, zouden vrouwen stil moeten staan bij het feit dat zij als persoon een lichaam hebben, en dat dit lijf een wonderbaarlijk geheel is, om te huppelen, springen, wandelen, fietsen, boodschappentassen te tillen, enzovoorts.

Tweede advies van Sociological Images: doorbreek stereotiepe verwachtingen. Hou een dagje deuren open voor mannen, eet een lekkere maaltijd en klop tevreden op je buik, alles wat je eraan doet herinneren dat je niet bestaat bij de gratie van ‘mooi’ zijn volgens rigide media normen.

Advies drie: richt jezelf op je eigen ontwikkeling als persoon. Met andere woorden, aandacht besteden aan je geest in plaats van je lichaam als collectie onderdelen die verbetering behoeven. Daarbij geeft de Zesde Clan je graag wat aanvullende leestips. Allereerst ‘Vrouw zijn, hoe doe je dat?’ van Caitlin Moran. Haar vaak hilarische analyses bieden een goed tegenwicht voor de terreur van het schoonheidsideaal. Dan The Body Project van Joan Jacobs Brumberg. Niet vertaald in het Nederlands, maar wel perfect om de ontwikkeling van het schoonheidsideaal te begrijpen. Ariel Levy’s boek over de opkomst van de bimbo cultuur is ook onmisbaar als tegengif.

Tot slot: vergeef jezelf. Vrouwen krijgen talloze keren per dag te horen dat ze niet deugen. We moeten onszelf vergeven dat we geen perfecte benen, borsten en billen hebben. Dat we er niet uitzien als zestienjarige supermodellen met kledingmaatje 34.Als je jezelf kunt vergeven, wordt het vervolgens een stuk makkelijker om je te verzetten tegen deze dominante cultuur. Kun je boos worden en in actie komen.

Bijvoorbeeld door petities naar tijdschriften te sturen, om hen te verzoeken op te houden met het bewerken van foto’s om modellen nog dunner te maken. Door Suit Supply aan te klagen voor de manier waarop ze vrouwen in beeld brengen. Of door een lied op Youtube te plaatsen om het onhaalbare schoonheidsideaal af te branden. Er is veel mogelijk als je je niet meer uren per dag zorgen hoeft te maken over je uiterlijk 😉

TOEGIFT: wat als alle sporten zo gefotografeerd werden als het vrouwen beachvolleyball?