Tag Archives: vredesmissie

Binnenkort in de bioscoop: The Whistleblower

Stel, je bent een politieagente uit de Amerikaanse staat Nebraska. Vol idealisme reis je af naar Bosnië om deel te nemen aan een vredesmissie van de Verenigde Naties. Om er vervolgens achter te komen dat een door de VN ingehuurd bedrijf de tijd in Bosnië benutte met onder andere vrouwenhandel. Het overkwam Kathryn Bolkovac, en haar indringende verhaal is nu verfilmd:

Formele vredesonderhandelingen? Alleen mannen aub

Een triest jubileum voor de wereld. Tien jaar geleden namen de aangesloten landen van de Verenigde Naties wereldwijd een resolutie aan met een plechtige belofte: als je land een einde wil maken aan oorlog en geweld, heb je óók de vrouwen nodig.  We spreken met elkaar af dat vrouwen erkend worden als partner in de onderhandelingen. Maar helaas, naar nu blijkt uit een studie van het MIT Center for International Studies is dat niet gelukt.

De VN liet een onderzoek doen naar de situatie in zes gebieden waar vredesonderhandelingen lopen. Zoals Colombia, Liberia en Uganda. De Washington Post citeert de onderzoekers, en die winden er geen doekjes om: bij vredesonderhandelingen gaat het vaak om machtsspelletjes en egotripperij, niet om het bereiken van echte vrede. En vrouwen worden tien jaar na het aannemen van de resolutie nog steeds stelselmatig buiten de deur gehouden.

Het MIT rapport somt vanaf pagina zeventien fascinerende redenen op waarom vrouwen geen deel uit zouden mogen maken van vredesonderhandelingen. De uit mannen bestaande groeperingen zeggen regelmatig dat vrouwen niet kunnen onderhandelen, en/of dat ze te weinig verstand zouden hebben van de kwesties waar het om gaat. Waarop MIT opmerkt dat ditzelfde vaak genoeg geldt voor de mannen, maar in hun geval is dat opeens geen enkel probleem. Een andere favoriet die de onderzoekers vaak tegenkwamen: indirect zouden vrouwen al genoeg invloed hebben, dus het is helemaal niet nodig dat ze meepraten.

De studie let op positieve uitzonderingen. In Liberia pikten de vrouwen het niet dat de krijgsheren hen negeerden.  Wekenlang staakten ze, totdat de toenmalige president Taylor eindelijk serieus wilde onderhandelen over vrede. Maar toen die besprekingen begonnen, waren vrouwen nergens te bekennen. En de onderhandelingen dreigden eveneens nergens op uit te lopen. De vrouwen gingen opnieuw tot actie over. Wat leidde tot deze situatie:

In 2003 genieten de krijgsheren daar zes weken lang van de luxe in de hotels. Op originele opnames is te zien hoe dan de in het wit geklede vrouwen de hal van het vergadercentrum zittend blokkeren. ’Generaal Leymah Gbowee en haar leger’ zijn woedend over het onnodige lijden dat maar doorgaat. „Toen een agent me wilde arresteren omdat ik ’gerechtigheid in de weg stond’, ontplofte ik”, blikt Gbowee terug.

Kortom, als vrouw moet je soms de gekste dingen uithalen om gehoord te worden. Vergeet ook de naamgeving van dit weblog niet. De Zesde Clan is een begrip in Somalië. Toen daar over vrede werd gesproken met de vijf bestaande clans, leidde dat tot louter mannen in een zaaltje. De vrouwen besloten daarop een zesde clan te stichten, voor vrouwen. Gebruikmakend van de tradities in hun land moet iedere clan vertegenwoordigd zijn, dus dankzij de vrouwenclan, de Zesde Clan, konden vrouwen eindelijk mee onderhandelen.

VN secretaris generaal Ban Ki-moon en en politici zoals Hillary Clinton hebben volgens de New York Times in ieder geval allerlei goede voornemens. Het kan niet zo zijn dat lidstaten massaal een door hen zelf aangenomen resolutie negeren en de halve wereldbevolking links laten liggen. Er moet hernieuwde druk komen om vrouwen te betrekken, ook als onderhandelingen formeel worden. De VN zelf gaat in ieder geval miljoenen uittrekken voor projecten om vrouwen weerbaarder te maken en meer zeggenschap te geven. En de nieuwe loot aan de stam, VN Vrouwen, gaat scherp in de gaten houden of de doelstellingen de komende tien jaar wél nageleefd worden.

VN voert campagne om meer vrouwen in vredesmissies te krijgen

Ban Ki-moon, de secretaris generaal van de VN, wil heel graag meer vrouwen in VN vredesmissies. Op dit moment bestaan zulke troepen slechts voor circa 6% uit vrouwen. Een nieuw onderzoeksrapport van zijn organisatie geeft aan waarom dat te weinig is: de deelname van vrouwen heeft allerlei positieve effecten. Zo bieden ze positieve voorbeelden van vrouwelijk leiderschap aan de lokale bevolking, en alleen al hun aanwezigheid in de VN macht reduceert het risico op wangedrag dat kan ontstaan als troepen uit louter mannen bestaan.

Lees vooral het hele rapport, maar wat de Zesde Clan onder andere interesseert is het aspect van de lokale bevolking. De VN zette de afgelopen jaren een paar keer troepenmachten uit die alleen uit vrouwen bestonden. In Liberia opereert bijvoorbeeld sinds 2007 een politie eenheid met Indiase vrouwen. Dit heeft merkbaar effect gehad op de plaatselijke bevolking, signaleert MediaGlobal uit New York: de Indiase politie agentes bezochten scholen en spraken met meisjes en vrouwen over hun ervaringen. Ze lieten in woord en daad zien dat vrouwen ‘mannenwerk’  kunnen doen.

VN vredesmacht, Indiase politievrouwen. Bron: http://www.sepiamutiny.com

De agentes leverden ook een positieve bijdrage in de hulpverlening aan de bevolking. Tijdens het geweld in Liberia kregen veel meisjes en vrouwen te maken met seksueel geweld. Het was voor de slachtoffers iets makkelijker om hierover te praten met de Indiase vredesvrouwen. De aanwezigheid van de Indiase politiemacht begint zich ook langzaam in concrete cijfers te vertalen. Zo steeg het aantal vrouwen bij de politie in Liberia tussen 2007 en 2009. Nog niet hard, van 12,8 naar 15%, maar toch een verschil.

Ban Ki-moon wil graag dat vrouwen in het jaar 2014 twintig procent uitmaken van politie eenheden van VN vredesmissies, en 10% in militaire eenheden. Of dat zal lukken is de vraag. De VN is afhankelijk van de troepen die donorlanden ter beschikking stellen. Als die landen zeggen dat ze onvoldoende vrouwen bij leger en politie hebben, en ze dus niet kunnen sturen, houdt het op.

Het VN rapport adviseert daarom onder andere dat deelnemers aan VN vredesmissies in ieder geval een training krijgen om zich bewust te worden van gender en de impact van seksueel geweld. De rapporteurs laten echter duidelijk merken dat ook dit moeilijk ligt:

Challenges to the effective implementation of gender training programmes include the lack of funding, understaffing and the lack of political will. Additionally, the continuous rotation of staff members and the complexity of the subject matter also impact training programmes.
 

 

Oftewel, lang niet iedereen is ervan doordrongen dat gender een rol zou kunnen spelen bij vredesmissies en de situatie in het land waar je naartoe wordt gestuurd. Personeelswisselingen en een gebrek aan fondsen werken ook niet mee. Maar om positief te blijven: veranderingen gaan altijd langzaam. De VN moeten van ver komen: tussen 1957 en 1989 waren er wereldwijd 20 vrouwen actief in VN vredesmissies. Dan is 6% van de troepenmacht – politie en leger – een enorme vooruitgang met alle positieve effecten van dien.