Tag Archives: Virginia Woolf

Werkneemster mist eigen ruimte

Interessant onderzoek van Binnenlands Bestuur. Vrouwen die noodgedwongen thuiswerken in deze tijd van een epidemie, ervaren dat vaker als problematisch dan mannen. Wat blijkt? Mannen beschikken vaker over een eigen werkkamer en kunnen zich mede daardoor makkelijker afsluiten van de buitenwereld. Dat thuiswerken vrouwen zwaarder valt, komt vooral doordat zij dat privileges missen en veel vaker onderbroken worden door de noden, vragen en wensen van anderen. Daarnaast missen zij hun collega’s iets vaker dan mannelijke respondenten.

De vragenlijst van Binnenlands Bestuur ging niet expliciet in op de storende rol van huisdieren bij pogingen om thuis te werken.

Ambtenarenvakblad Binnenlands Bestuur hield de afgelopen maand maart een enquête onder abonnees en ontving 6.304 ingevulde vragenlijsten over de situatie rond thuiswerken. Dat het belangrijk is om onderscheid te maken tussen de seksen, zoals onder andere Caroline Criado Perez bepleit in haar boek Invisible Women, blijkt meteen als je kijkt naar het algemene beeld versus de situatie van de mannelijke en de vrouwelijke sekse. Over het algemeen genomen denkt slechts 5% van de ondervraagden negatief over thuiswerken. Alles gaat prima, zou je kunnen concluderen.

Al snel merkte de redactie echter dat de reactie van mannelijke respondenten verschilde van die van vrouwelijke respondenten. Hou je rekening met gender, dan blijkt dat mannen het gemiddelde percentage omhoog trekken. Zij zijn vaker positief over thuiswerken: 60 procent tegen 51 procent van de vrouwelijke respondenten. Dat blijkt volgens de redactie vooral te maken te hebben met de praktische omstandigheden waarin mannen en vrouwen thuiswerken:

Zo geven vrouwen vaker als nadeel aan last te hebben van huisgenoten bij het thuiswerken (22 versus 14 procent). Groter en opmerkelijker nog zijn de verschillen als het gaat om de fysieke werkplek thuis: ruim de helft van de vrouwen (54 procent) meldt dat hun thuiswerkplek niet ideaal is. Dat is slechts bij vier op de tien mannelijke collega’s het geval. Die blijken veel vaker over een eigen werkkamer of -plek te kunnen beschikken. Twee derde van hen kan zich daarin terugtrekken, terwijl krap de helft van de vrouwen die luxe heeft. Dat verklaart wellicht deels ook waarom vrouwen meer last hebben te worden afgeleid dan mannen (25 versus 19 procent), vooral door in huis aanwezige kinderen die vanwege het corona-virus niet naar school of de opvang kunnen. ‘Vooral de combinatie mama, juf, vrouw, werknemer, huisvrouw is in deze periode lastig’, zegt een vrouwelijke ambtenaar.

Een kamer voor jezelf.… Virginia Woolf blijft akelig actueel.

Leesvoer: essays van Rebecca Solnit

Ik zal Rebecca Solnit eeuwig dankbaar zijn voor het essay dat leidde tot het woord ‘mansplaining‘. Dankzij die term beschikten ik opeens over een instrument om te verwoorden wat zo vaak gebeurde, maar waar ik geen taal voor had: de onaangename situatie waarbij een man dingen uit gaat leggen die je allang weet, of zelfs beter weet dan hij, maar waar hij over praat omdat hij vindt dat hij het beter weet. Gewoon omdat hij de man is, en jij ‘slechts’ een vrouw.

Solnit schrijft met veel humor over allerlei onderwerpen. Gender en situaties die maken dat je als vrouw in de marge verdwijnt, maken deel uit van een grotere productie over onderwerpen als milieuvervuiling, politiek gekonkel, de situatie van links in de V.S. De Zesde Clan stelt echter vrouwen centraal, dus ik concentreer me op de essays die de situatie van en rondom vrouwen behandelen.

Steeds opnieuw keert Solnit terug naar taal, naar de manier waarop woorden een beeld van de werkelijkheid scheppen, en hoe je vanuit die basis de wereld opnieuw kunt bekijken. Zoals het essay over mannen die dingen aan haar uitleggen. Dit essay maakte veel los bij lezeressen. Net als ik leerden ze het woord ‘mansplaining‘ en konden ze beter omgaan met een tenenkrommende situatie, omdat ze nu over de taal beschikten om het fenomeen aan de kaak te stellen:

I finished this book and immediately wanted to buy all the author’s other works. In future, I would like Rebecca Solnit to Explain Things to Me.

Solnit ageert ook tegen de manier waarop anderen vrouwen insluiten in hun verhaal. Neem haar meest recente artikel, in Harper’s Magazine: The Mother of all Questions. Dit essay begint met een lezing over Virginia Woolf. Voordat Solnit ‘engel in het huis’ kan zeggen, begint de zaal vragen te stellen over de gezinssituatie van Woolf. Had ze kinderen? Waarom kreeg ze geen kinderen? Zou ze niet véél gelukkiger zijn geweest als ze kinderen had gekregen?

Solnit moest moeite doen om haar publiek uit die groef te krijgen. Het leidt tot een mooi verhaal over de stortvloed aan vaak vermanende verhalen die vrouwen over zich heen krijgen, om hen te vertellen hoe ze het beste hun leven moeten leiden. Waarbij vrouwen opvallend vaak een en hetzelfde recept krijgen voorgeschreven:

Happiness is understood to be a matter of having a great many ducks lined up in a row — spouse, offspring, private property, erotic experiences — even though a millisecond of reflection will bring to mind countless people who have all those things and are still miserable. We are constantly given one-size-fits-all recipes, but those recipes fail, often and hard. Nevertheless, we are given them again. And again and again.

Net als de revolutionaire term mansplaining biedt dit essay inzichten die lezeressen koesteren. Bijvoorbeeld omdat Solnit de ondermijnende aard van een bepaald soort vragen herkent, erkent en in detail beschrijft. Zodat het je opeens opvalt als iemand niet aan mannen, maar wél aan vrouwen vraagt of ze wel gelukkig zijn en hoezo heb je geen kinderen (of wel kinderen, en zorg je dan wel goed genoeg voor ze.) En andere keuzes kunt maken. Zoals de keuze om een tegenvraag te stellen, of te beseffen dat er niet één script is waarmee je het als vrouw gaat redden in deze samenleving.

Met andere woorden, Solnit’s zorgvuldig beargumenteerde essays veranderen wereldbeelden, zoals de schrijfster zelf ook veelvuldig hoort van lezers. Haar stukken zetten je aan het denken, helpen je om je eigen koers te bepalen en onderweg de taal te hebben om obstakels aan de kant te zetten. Ga weg, mansplainer. Nee, vrouwenglossy, vrouw zijn staat niet gelijk aan moeder en als mijn gezin maar gelukkig is. We zijn hier om de boeken van schrijfster X te bespreken, niet haar relaties of baby’s. Enzovoorts.

Hulde dus voor Rebecca Solnit. Meer lezen?

Maar Solnit zwijgt niet. Gelukkig!

Feministische Klassiekers bespreekt werk van Nawal El Saadawi

Weblog Feministische Klassiekers bespreekt dit jaar in een online leesgroep een heel aantal boeken over vrouwen en hun plek op deze aardbol. De maand juni staat geheel in het teken van het boek ‘God stierf bij de Nijl’, van Nawal El Saadawi. In Nederland is dit boek voornamelijk nog tweedehands verkrijgbaar (zie onder andere Boekwinkeltjes). El Saadawi geldt als een van de boegbeelden van de feministische beweging in Egypte. Ze speelde de afgelopen tijd nog een belangrijke rol bij de volksopstand in Cairo. Haar boek laat zien dat ze wat dat betreft niets is veranderd. Vroeger was ze strijdbaar, en nu is ze dat nog steeds.

In voorgaande maanden behandelde het weblog ook een paar andere interessante werken van feministen. Zoals ‘Herland’, een utopische roman van de Amerikaanse activiste Charlotte Perkins Gilman, en natuurlijk het standaardwerk Een kamer voor jezelf van Virginia Woolf. De discussie over de boeken vindt voor een deel plaats op de site, maar ook andere weblogs hebben de weg naar Feministische Klassiekers gevonden en praten mee vanuit hun eigen weblog of site. Zoals hier op de site Amy Reads.

Op die manier biedt internet een geweldig platform en digitale leesgroep om opnieuw kennis te maken met belangrijke werken van de feministische beweging. Aanbevolen door de Zesde Clan 😉