Tag Archives: Viola Davis

Sterke vrouwen komen op het kleine scherm

Nederlandse bushaltes hangen op dit moment vol reclame voor de racistische en  super-superseksistische zombieserie ‘Walking Dead’. Maar er gloort hoop. De Amerikaanse zenders die met hun programma’s de Nederlandse zenders domineren, produceren steeds meer series met sterke vrouwen in de hoofdrol. Deze trend werd krap drie jaar geleden zichtbaar, en lijkt door te zetten. Met als bijzonderheid: het gaat niet meer om vriendelijke, nobele heldinnen, maar om complexe vrouwen die in grijsgebieden opereren en soms echt over de scheef gaan. Leve de televisierevolutie!

Acteurs en actrices in sterke rollen, in 2014. Mannen domineren op de kabel, vrouwen bij de vier grootste omroepen.

Mediawatchers volgen al een tijdje de ontwikkeling dat filmactrices, zoals Oscarwinnares Voila Davis, in Hollywood niet aan de bak komen. Met uitzondering van het genre horror, waar vrouwen opvallend vaak centraal staan, negeren bioscoopfilms de helft van de wereldbevolking massaal en systematisch. Actrices moeten het doen met kleinere rollen, in stereotiepe functies, waarbij ze meer bloot moeten tonen dan hun mannelijke collega’s. Actrices merken dat en wijken steeds vaker uit naar de televisie, waar ze wél serieus worden genomen.

De Amerikaanse televisie kent vaste zenders en kabel. Magazine The Atlantic constateert aan de hand van bovenstaand diagram dat de kabel een mannenclub is geworden. Slechts één serie, Orphan Black, geeft vrouwen een rol van betekenis. Sterker nog, Vanity Fair omschrijft de serie als een ”brilliant female-empowerment tale’, oftewel een briljant verhaal waarbij vrouwen in hun kracht komen. Fijn dus, maar Orphan Black kan niets veranderen aan het feit dat de kabel het terrein is van (macho) blanke mannen. Voor de camera, maar zeker ook achter de camera.

De vier grootste netwerken van de V.S. daarentegen bieden actrices volop sappige rollen waarin ze hun talent kunnen etaleren. Hoe komt dat? The Atlantic ziet dat bij de omroepen de vrouwelijke kijkers domineren. Reclamemakers vinden dat aantrekkelijk en kopen bij voorkeur reclameblokken in tijdens series die veel vrouwen trekken, zoals Scandal en Nashville. Die reclame-inkomsten vergroten de overlevingskans van series: het loont letterlijk om ze te verlengen voor meerdere seizoenen. Vervolgens komen talentvolle filmactrices langs, die zulke series nog meer kwaliteit geven.

Dit alles betekent dat Nederlandse omroepen de kans krijgen om goede series in te kopen met vrouwen in prachtige rollen. Oscarwinnares Viola Davies in How To Het Away with Murder. Eindelijk een absolute hoofdrol voor haar, in een rol waarbij ze allerlei lichte en donkere kanten van haar personage kan uitwerken. Maar er is meer. Madam Secretary, over een vrouw met een verleden bij de CIA die opeens de Amerikaanse politiek ingegooid wordt. The Mysteries of Laura, een serie rondom een vrouwelijke politiedetective. Bad Judge, met Kate Walsh als rechter die dubieuze dingen doet. Cristela. Een komedie over een jonge vrouw die ondanks allerlei gedoe haar rechtenstudie oppakt.

Zelfs kabeltelevisie levert af en toe nog een sterke vrouwenrol op, tussen alle blanke mannelijke machohelden door. Het kan niet tippen aan de kracht van Orphan Black, maar Outlander biedt in ieder geval een sappige rol voor een actrice. Eén van de hoofdrollen in dit tijdreisdrama gaat namelijk naar een 20ste eeuwse Engelse verpleegster, die opeens opduikt in het Schotland van circa 1700.

Deze serie richt zich expliciet op de heteroseksuele vrouwelijke kijker. Haar blik (de female gaze, in plaats van de male gaze) staat centraal. De mannelijke hoofdpersoon toont zich zorgzaam en begripvol en geeft zijn geliefde alle ruimte. Bovendien doet de serie aan rolverwisselingen:

In yet another role reversal, when Claire performs fellatio on Jamie, the audience sees the sexual awakening and inexperienced wonder of the male partner, in contrast to the depiction of a vulnerable woman’s introduction to her own sexuality that women have been conditioned to consume.

Kom daar maar eens om bij Game of Thrones. Meer series met sterke vrouwelijke personages? Hier is een hele lijst met suggesties. Enjoy!

Oscar brengt geen verbetering voor actrice

Actrice Octavia Spencer hoopte dat het winnen van een Oscar voor haar rol in The Help meer kansen zou opleveren. Dat gebeurt namelijk meestal. Maar nee, de rollen die zij aangeboden kreeg, bleven klein en marginaal. Het winnen van een Oscar veranderde niets. Dus maakt ze de overstap naar televisie, waar actrices tegenwoordig wél complexe rollen krijgen.

Onder andere zakenblad Forbes meldde dat het Oscar effect inderdaad voorkomt. Na een nominatie, en zeker na het winnen van het beeldje, krijgen acteurs hogere salarissen en meer en/of betere rollen aangeboden. Het woord ‘acteurs’ ontneemt de gemiddelde lezer echter het zicht op een vervelend feit: het gaat bij deze groep alleen om mannelijke acteurs. Voor actrices ziet het Oscar-effect er heel anders uit:

The honors thesis of a student at Colgate looked at the earning power of actors and actresses in the years before and after their Oscar wins, and found that male actors experience an 81% bump in salary after nabbing an Oscar … while actresses see almost no financial benefit following a win. In fact, their careers may even take a bit of a dive after bringing home a statuette.

De studie sluit niet uit dat leeftijdsdiscriminatie een rol speelt. Gemiddeld wint een acteur rond het 36ste levensjaar. Maar ook dan is er sprake van structureel seksisme. Mannen kunnen op hun 75ste nog stoere rollen spelen. Ze mogen rimpels hebben, of een buikje, of grijze haren. Actrices daarentegen? Hollywood ziet hen na hun veertigste niet meer staan. Dat merk je onder andere aan de leeftijdsverschillen tussen mannelijke en vrouwelijke hoofdrolspelers. Of neem een film als Alexander, waarin Angelina Jolie de moeder van Colin Farrell speelt, terwijl ze slechts één jaar ouder is dan hij. Of aan de loopbaanontwikkeling van acteurs, waarbij actrices naar beneden duikelen zodra ze de veertig gepasseerd zijn.

Spencer ondervond al deze fenomenen aan den lijve. Ze heeft de verkeerde sekse, waarschijnlijk ook de verkeerde huidskleur, en ze nadert de veertig. Iehiek!!! roept Hollywood collectief. En negeerde haar. Logisch dus dat Spencer alternatieve wegen zoekt. Ze maakt de overstap naar de televisie omdat ze zichzelf als actrice wil blijven ontwikkelen. Dat lukt niet als je alleen maar kleine filmrolletjes aangeboden krijgt, van het type ‘verontruste moeder’. Televisie biedt haar meer mogelijkheden:

I don’t have a problem with the medium—film or television—because I’m an actor. I act. So if I’m able to get a part that helps me stretch myself and evolve as an actress? Wonderful. And if I get to be a part of something that will expand myself to a worldwide audience?Hell yeah. Sign me up.

Spencer is niet de enige die dat doorheeft. Collega actrices Halle Berry en Viola Davis gingen haar voor. Ook Berry won een Oscar, ook zij kreeg in Hollywood weinig rollen waar ze haar tanden in kon zetten. Ook zij wijkt tegenwoordig uit naar televisierollen. Je kunt Berry zien als astronaute in de sf-serie Extant. Spencer speelt in Red Band Society, een serie over de psychiatrische afdeling van een groot ziekenhuis. En Viola Davis, twee keer genomineerd voor een Oscar, heeft de rol van professor rechten in de serie How to Get Away With Murder.

Zwarte actrices? Ze leveren puik werk en je kunt van hun werk genieten op het kleine scherm. Hopelijk komt Hollywood tot inkeer en kunnen ze binnenkort ook weer schitteren op het grote doek.

Oscars spelen op veilig

Laat het maar aan Engelse filmrecensenten over om messcherp de Oscarnominaties te analyseren. ,,Hollywood heeft een sterke voorkeur voor getraumatiseerde oorlogspaarden boven vrouwen of zwarte mensen”, concluderen ze. Dat vat de situatie prima samen. De belangrijkste nominaties gingen zoals gebruikelijk naar blanke mannen. En een paardenfilm.

The Guardian bracht een aantal critici aan tafel. In gesprek met elkaar kwamen de drie vrouwen en twee mannen tot een heldere uitleg van de keuzes die het Hollywoodsysteem dit jaar maakte. De belangrijkste nominaties, in de gezaghebbende categorieën, speelden op veilig, en gingen vooral naar films die het bestaansrecht van Hollywood bevestigden:

Hugo is, essentially, about the need to preserve film history, couched in a kids’ adventure that pays homage to George Méliès, the early effects pioneer. Michel Hazanavicius’s The Artist is a paean to old Hollywood itself, to the silver screen, to studio moguls and to old-school Beverly Hills glamour. Academy voters in their retirement homes must be lapping it up – art telling old artists their art was important, and still is.

Dit type film kwam uit de koker van blanke mannen, en zij domineren alle nominaties. De enige persoon met een gekleurde huid, die een nominatie in een belangrijke categorie kreeg, was Viola Davis voor haar rol als zwarte bediende in The Help. Pina, de prachtige documentaire van onze eigen Wim Wenders, kreeg een nominatie in de categorie beste documentaire, maar de recensenten denken niet dat de film een echte kans maakt:

I’d like some recognition for Pina, Wim Wenders’s doc about the pioneering choreographer Pina Bausch. It’s exciting, accessible, vital and visually stunning and pays tribute to a woman of genius. Which is why it won’t get no Oscar.

En dan waren er nog de rollen en films die geen erkenning kregen van het Oscar comité. Opvallend kenmerk van de groep veronachtzaamde films: een sterk eigen karakter en een grote aanwezigheid van vrouwen.

All the women. We Need to Talk About KevinWuthering Heights?Bridesmaids? New director Angelina Jolie’s excellent Bosnian war dramaIn the Land of Blood and Honey? Dee Rees and her brilliant, cool, powerful film about black-American lesbian life, Pariah? Kelly Reichardt’s neo-western, Meek’s Cutoff? Oh, and guess what, Madonna’s W.E. is a thousand times better than royal borefest The King’s Snooze, in which a man spends two hours overcoming a speech impediment while Helena Bonham Carter looks on. W.E. actually has proper roles for women in it – and, sorry haters, Madonna can direct. Oh, and whither Steve McQueen, director of Shame? Hollywood strongly prefers war-haunted horses to black people or women.

Nee, de Oscars spelen op veilig. Veilig betekent het nostalgische verleden, toen alles goed en mooi was. En blanke mannen. (We zagen het al vaker. De samenstelling van het kabinet Rutte is een prachtig voorbeeld van eigen bodem). De rest, alles wat niet blank en mannelijk is, valt in de categorie ‘kennen we niet en motten we niet’. Dat vrouwen prachtige films regisseerden dit jaar blijft zodoende buiten beeld.

Ava DuVernay, prijswinnend regisseur

Hoe anders ging het op het grote Amerikaanse Sundance filmfestival. Daar ontving Ava DuVernay de prijs voor beste regisseur. Als eerste zwarte vrouw sleepte ze de hoofdprijs in de wacht met ‘Middle of Nowhere’, een film over een vrouw wiens echtgenoot in de gevangenis zit. Vrouwen maken uitstekende films. Als je het maar wil zien.

Vrouwen halen het geld binnen in Hollywood

Jennifer Yuh Nelson veroverde de eerste plaats in de ranglijst van regisseuses die het meeste geld binnen haalden met hun films. Nelson maakte Kung Fu Panda 2 en genereerde daarmee een omzet van 645 miljoen dollar wereldwijd. Met die prestatie evenaarde ze Phyllida Lloyd, die met Mama Mia 609 miljoen dollar in het laatje bracht. Daarnaast behaalden twee films waarin vrouwen centraal staan deze zomer de hoogste winst.

Bridesmaids en The Help zorgden deze zomer voor de hoogste scores. Bridesmaids, een film over een groep vrouwen waarvan er eentje gaat trouwen, verdiende de magere investering van 32 miljoen dollar in de eerste week al terug en deed het boven verwachting goed.

Ook The Help, de verfilming van het boek Een Keukenmeidenroman, heeft in de V.S. de grens van een omzet van 100 miljoen dollar al gehaald. Omdat deze film kort geleden uitkwam is het niet duidelijk waar de teller uiteindelijk op uit zal komen. Eén ding is echter al zeker: The Help domineerde de ranglijsten drie weken achter elkaar.

Volgens de krant Globe and Mail is The Help bovendien een voorbeeld hoe films die vrouwen serieus nemen sterk presteren. Enthousiaste bezoekers maken andere mensen enthousiast. Dat mechanisme zorgt ervoor dat een film lange tijd in de bioscopen blijft draaien:

Even as The Help risks perpetuating some negative stereotypes, it shatters some others and makes its audiences feel a part of something liberating. It demonstrates that a summer movie can have a serious theme. It shows that black audiences and women will pay to see themselves represented onscreen in strong roles – even in a flawed film. In a movie world where hip is defined as young, urban and male, it proves that older women, even those outside major cities, can drive social media and produce hit movies.

Actrice Viola Davis kreeg lovende kritieken voor haar rol in The Help.

Dit toont wel aan dat vrouwen het voor en achter de schermen goed kunnen doen. Als ze de kans krijgen. Volgens Melissa Silverstein, al vier jaar bezig met het weblog Women & Hollywood, is daar niet zoveel voor nodig:

Take us seriously.  Give us opportunities.  Count out dollars as much as you count the guys.

Dan komt het allemaal in orde. Desnoods schrijven we zelf ons eigen scenario, om er eindelijk voor te zorgen dat actrices fatsoenlijke rollen hebben. Want winst maken, het uiteindelijke doel van Hollywood studio’s, kunnen vrouwen als de beste. En vrouwen centraal stellen in het verhaal trekt een miljoenenpubliek. Dat we het weer even weten.