Tag Archives: verzet tegen seksisme

Tim Hunt, dank voor deze prachtige kans om de beeldvorming over wetenschappers bij te stellen!

Tim Hunt, dank je wel! Als Nobelprijswinnaar met status in de maatschappij, sloeg je in het openbaar seksistische taal uit over vrouwelijke collega’s. Prompt kwam er een tegenreactie op gang. Inmiddels overspoelen wetenschapsters Twitter en andere sociale media met foto’s van zichzelf, terwijl ze werken in het veld en in laboratoria. Die beelden doorbreken het automatisme van ‘wetenschapper = blanke man in een witte jas’. En dat is goud waard.

Beeldvorming lijkt iets abstracts, maar wat mensen denken heeft grote gevolgen in de praktijk. Als ‘intellect’ ‘genie’ en ‘wetenschapper’ synoniem is voor ‘man’, komen vrouwen op achterstand te staan. De man is de norm, en die standaard mannen nemen vooral andere mannen aan, want dan klopt het plaatje. Vrouwen wijken af. Zij zijn rare jankerige wijven die vooral problemen veroorzaken in het harmonieuze mannenparadijs.

Dit probleem speelt breed, ook in Nederland. Hij is de hoogleraar, zij ‘de jongedame’. Vier Leidse hoogleraren (v) hebben hier genoeg van en richtten een platform op. Met Athena’s Angels willen ze stereotypen doorbreken en vrouwen een steun in de rug geven. Iedereen kan misstanden melden onder de noemer Angel Alerts, om advies vragen en uiteraard kennis nemen van de feiten.

Hard nodig. De uitspraken van Tim Hunt passen in een lange seksistische traditie die maakt dat vrouwen de wetenschap verlaten. Hij zei het volgende:

“Drie dingen gebeuren als zij in het lab zijn. Jij wordt verliefd op hen, zij worden verliefd op jou en als je kritiek op ze hebt, huilen ze.”

Gescheiden laboratoria voor mannen en vrouwen zouden beter werken, voegde hij daar aan toe.

Hunt benutte een congres over wetenschapsjournalistiek om zijn standpunt uit te venten. Connie St. Louis, directeur van het programma voor wetenschapsjournalistiek bij de City University London, zat in de zaal en Twitterde over de uitspraken van Hunt. Vrijwel meteen begonnen wetenschapsters Hunt van repliek te dienen. In opiniestukken vroegen vrouwen aan Hunt: waar is de wetenschappelijke onderbouwing voor je beweringen? Misschien zijn de vrouwen niet het probleem, maar mannen zoals Hunt, die grossieren in vooroordelen, opperden ze.

Vrij snel ontstond ook de hashtag #distractinglysexy, waar vrouwen op dit moment gierend van de lach de uitlatingen van Hunt belachelijk maken. Sommigen namen meteen maatregelen om tegemoet te komen aan de overgevoeligheid van Hunt:

Anderen tonen foto’s van zichzelf terwijl ze hard aan het werk zijn in hun wetenschappelijke tak van sport. Zelden heb ik op één plek zó’n parade van wetenschapsters gezien. In het veld, bij opgravingen, in een laboratorium, bij allerlei apparaten en chemische opstellingen. Met gasmaskers op, in beschermende kleding, met modderspatten op rubber laarzen.

Foto na foto na foto doorbreken deze vrouwen het onbewuste, vaak impliciete, maar hardnekkige beeld van de wetenschapper als blanke man. Wil je zien wie ‘de’ wetenschapper is? Klik op #distractinglysexy en laat je standaard associatie bijstellen:

en deze:

en hier, nog een wetenschapper in een laboratorium:

Kortom, de wetenschapper is een vrouw. Dank je wel Hunt!

China zet alleenstaande vrouwen onder druk

In allerlei Europese landen richten conservatieven hun pijlen op alleenstaande vrouwen. Die moeten dimmen en genoegen nemen met een man, willekeurig welke. Want overblijven is het ergste wat er is, vinden dit soort mensen. Tenenkrommend. Maar het kan altijd erger. In China bemoeit de staat zich er mee. Overheidsinstanties zeggen openlijk dat vrouwen die op hun 27ste ongetrouwd zijn, zich moeten schamen en niets waard zijn. Ze zijn ‘overgebleven’.

De term luidt: ‘leftover women’, overgebleven vrouwen. Die term van de overheid, overgebleven vrouwen, roept een beeld op van nutteloze goederen die op een plank liggen te verstoffen. Om aan dit angstaanjagende beeld te ontkomen, moeten vrouwen op tijd -lees: jong – trouwen en kinderen krijgen. Opleiding? Betaald werk? Eigen interesses? Maakt niets uit. Je enige waarde is ‘man en kind’, en zolang je die niet hebt moet je je schamen.

Leta Hong Fincher schreef een boek over deze groep en de toenemende ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in China. Fincher signaleert dat die druk van de overheid aankomt. Vrouwen voelen zich aangesproken en gaan zich inderdaad schamen. Zodoende sluiten ze overhaaste huwelijken en verzuimen ze op te komen voor zichzelf. Ondertussen geen woord over alleenstaande mannen. Terwijl er daar veel meer van zijn, merkt Fincher op. Oorzaak: jarenlange een-kind politiek, in een land waar mensen een sterke voorkeur hebben voor een zoon. Meisjes hebben in die context de neiging te ‘verdwijnen’. Die mentaliteit leverde een groot mannenoverschot op.

Chinese politici maken zich daar zorgen over. Zo’n leger ongetrouwde mannen gaat voor sociale onrust zorgen, vrezen ze. Toch hoor je niemand zeggen dat alleenstaande mannen na hun 27ste opeens niets meer waard zijn. Nee, de ongenadige focus van de overheid ligt op vrouwen. Aan hen de taak om die mannen te temmen binnen een huwelijk, en het land te redden. Zo niet, dan draait de propaganda op volle toeren:

“Do leftover women really deserve our sympathy?” asked one article on the Women’s Federation website. “Girls with an average or ugly appearance … hope to further their education in order to increase their competitiveness. The tragedy is they don’t realise that, as women age, they are worth less and less, so by the time they get their MA or PhD, they are already old, like yellowed pearls.”

Wat een taal. Daar kunnen Nederlandse conservatieven nog een puntje aan zuigen. Gelukkig komt er ook verzet. Steeds meer Chinese vrouwen weigeren dit discourse te accepteren. Ze houden demonstraties en hullen zich in met rode verf bespatte bruidsjurken, om aandacht te vragen voor huiselijk geweld tegen vrouwen. (Iets waar je die conservatieven niet over hoort, in hun drang om iedere vrouw te laten trouwen. Het probleem speelt echter wel degelijk en drijft sommige Chinese vrouwen tot wanhoop.)

Vrouwen pakken ook andere vormen van discriminatie aan. Daarbij geldt vaak het refrein ‘ik ben geen feministe, maar…’ Want ook in China bestaan veel misverstanden over deze beweging. Ondertussen kreeg een Chinese van een bedrijf te horen dat ze haar niet naar werk konden bemiddelen, omdat ze liever mannen hadden. Ze spande meteen een rechtszaak aan wegens discriminatie. Begin dit jaar schikte ze voor een schadevergoeding van 30.000 yuan. Commentatoren menen dat dit de eerste keer is dat een vrouw op deze manier tegen discriminatie op de arbeidsmarkt vecht. Bovendien treft ze bedrijven waar het pijn doet – in hun portemonnee. Feministische actievoering, ook al mag het niet zo heten.

Dat mooie bikinilijf heb je nu al, deel 2

Echt, binnenkort wordt het me toch een partij zonnig en warm! Eindelijk een late lente, of een vroege zomer. Hoe dan ook, reclamemakers en de media wachten de warmte niet af om vrouwen nu al te onderwerpen aan een terreurregime van diëten en gezeur over bikinilijven. De Zesde Clan herhaalt: dat mooie bikinilijf heb je nu al. Mocht dat niet genoeg zijn, dan biedt webmagazine Jezebel tien tips om je hoofd koel te houden in een zee van boodschappen die je onzeker maken over jezelf en je lijf. En een extra tip van ons: stem met je portemonnee, laat damesbladen links liggen totdat het herfst wordt.

Je weet hoe dat gaat. Weer een reclame op de televisie over blije vrouwen die producten met nul calorieën eten of drinken. Weer damesbladen die vrouwen op dieet willen zetten, of vrouwen aanpraten voortaan alle koolhydraten te mijden alsof het gif is. Reclamefolders die je wijs maken dat je lijf pas toonbaar is nadat je er voor minstens 300 euro aan crèmes op hebt gesmeerd. Weer dwingende oproepen om te gaan hardlopen, of yoga beoefenen (en aan de foto’s kun je meteen zien wie aan yoga mag doen: ranke blonde dames, maximaal maatje 34).

Al dit soort signalen kunnen in je hoofd een golfbeweging op gang brengen. Ik schiet tekort! Ik eet teveel! Ik sport te weinig! Ik zie er niet uit! Ik ben te dik! Mijn lijf deugt niet!! Dat heeft grote gevolgen voor het psychisch welbevinden van vrouwen. Die lopen veertig procent meer kans op een mentale aandoening. Da’s niet voor niks:

“Where we think it has an effect is particularly on women’s self-esteem or self-worth: women tend to view themselves more negatively than men, and that is a vulnerability factor for many mental health problems.”

Je zelfvertrouwen behouden is dus van het grootste belang. Maar hoe doe je dat in het zicht van al die gephotoshopte, loeistrakke, zongebruinde fotomodellen en dwingend voorgeschreven dieetplannen? Webmagazine Jezebel weet raad. Zodra je een negatieve gedachtentrein op gang voelt komen, raadt dit blad je het volgende aan:

  1. ”Onzin! Wat proberen ze me nou weer te verkopen?” Veel signalen komen binnen via reclames, al dan niet verpakt in een tijdschriftenartikel. Fabrikanten willen geld verdienen. Eerst maken ze je onzeker. Daarna verkopen ze je iets zodat je je minder onzeker voelt. Wees zeer, zeer sceptisch.
  2. ”Moeten mannen dit ook doen?” Deze komt van Caitlin Moran. Moeten mannen allerlei toeren uithalen om een boxershortlijf te krijgen? Waarom zou jij dat dan wel doen? Meten met twee maten, nee bedankt. Zie verder hier.
  3. ”Hebben ze het over mijn gezondheid, of over mijn gewicht?” Die vraag is van belang om in te schatten of je een bericht serieus wilt nemen. Gezondheid, prima. Gewicht? Rot op met je fatshaming.
  4. ”Boeien!” Ok, dus een of ander blad vertelt je dat je maximaal 60 kilo mag wegen en bij alles daarboven sterf je een eenzame dood. Wat moet je daar nou mee. Schouders ophalen en vrolijk doorlopen.
  5. ”Wat zou er gebeuren als je die magische grens van X kilo haalt?” Bladen doen vaak alsof je dan het perfecte leven hebt, maar klopt dat? Zou je op je ideale gewicht echt niet ontslagen worden, of geen ruzie meer krijgen met iemand, of nooit meer een verregende rotvakantie hebben?
  6. Cijfers misleiden. Gewicht zegt niks over gezondheid. En BMI is een zeer dubieuze maatstaf, afkomstig uit de negentiende eeuw, en expliciet niet bedoeld om een oordeel te vellen over individuen.
  7. ”Waar gaat het eigenlijk écht over?” Als je mensen vraagt wanneer ze zich echt goed voelen, praat bijna niemand over gewicht en lichaamsvormen. Meestal gaat het dan veel meer om iets betekenen voor een ander, iets waardevols doen, merken dat je geliefd wordt en meetelt.
  8. Piekeren over je lijf, ok. Maar wil je daar echt de hele tijd bij stil staan? Waar had je in die tijd beter over na kunnen denken? Is er niet iets belangrijkers dan het dictaat van een of andere mode ontwerper?
  9. Je bent geen pion, die door anderen gebruikt kan worden om geld te verdienen en zichzelf beter dan jij te voelen. Jezebel adviseert om lekker kwaad te worden: ,,Get pissed. Get really good and pissed. […] Do you really want to play into a set of steps already laid out for you? Do you really want to be a complete and utter product of a system designed to make you feel like shit directly for its own gain? Does’t that burn you to the fucking core? It does me. No thanks! Everyone can go straight to Go Fuck Yourself Village.” Amen.
  10. Denk na over menselijke schoonheid. Los van modedictaten en de boodschap van fabrikanten van dieetpoeders. Wat vind je mooi aan het menselijk lichaam? ,,Remind yourself that bodies in all shapes and sizes of all ages are interesting, unique, strong, useful. That we are nothing if not utilitarian creatures. That our bodies are meant to do things and show it. Anyone who tries to make you feel that ALL you are is an object to be weighed, when in fact you are object, subject, protagonist, antagonist, villain, hero and especially the NARRATOR of this story you call your existence, is not on your side. Including when that person is you. Flip the script.”

Vrouwen zijn mensen. Geen fijne boodschap voor de commercie, wel voor jezelf. Laat de zon maar komen!

UPDATE: het gezeur over bikinilijven gaat vaak gepaard met oproepen om allerlei diëten te volgen. Jezebel verwende ons met een overzicht van alle belachelijke en tegenstrijdige adviezen die je dan te verstouwen krijgt:

 If you do everything on this list, you will absolutely, positively lose weight — and maybe your mind.

Fantastisch. Betalen de auteurs van hypes a la het 5:2 dieet ook de rekening van de psychotherapeut?