Tag Archives: vaderschap

Studies tonen keerzijde van de medaille

‘Kind nekt carrière moeder’, luidt de onheilspellende titel van een studie uit buurland België naar de manier waarop vrouwen kind en loopbaan proberen te combineren. Vergelijk dat met de resultaten uit een andere studie, waarin Amerikaanse onderzoekers aan de mannen vroegen hoe zij dat nou eigenlijk doen. Iets wat niet vaak gebeurt. Maar vraag je het ze, dan is het volgens een deel uit die groep simpel. Ze hebben thuis een huisvrouw die de zaken regelt, zodat zij, de man, zich geheel aan hun carrière kunnen wijden. Aha…

De studie naar de mannen omvatte heren die in de academische wereld in de V.S. werken. Van deze groep had vijftien procent geen kinderen. Voor hen geen kinderen die een loopbaan kunnen nekken. De vaders dan? Meer dan de helft bleek een traditioneel rollenpatroon te volgen, waarbij de zorg voor huis en kinderen voornamelijk bij de vrouw lag. Veel mannen benadrukten dat dit natuurlijk ook best wel de volledig vrije keuze van hun vrouw was, hoor. Echt waar.

De onderzoekers plaatsten daar vraagtekens bij. Hoe vrijwillig is een keuze als je man onwillig is en dwars voor opties gaat liggen:

“[I]t appears that men overemphasize their wife’s decision as a ‘choice,’ when in reality their wife’s choice to care for the children is constrained by her husband’s schema of children as primarily ‘her issue,’ ” the authors write.[…]  “That these graduate students and faculty members distance themselves from child care and home care is illustrative of a general trend among men in the transitional dual-earner model. These men portray decisions about child rearing as made entirely by their wives, rather than joint decisions, which has the effect of rhetorically — and possibly practically — removing them from the responsibility of care-work,” the authors write.

Andere mannen waren dan ook eerlijk. Ze gaven volmondig toe dat ze er belang bij hebben dat hun vrouw thuis de zaken regelt. Uit interviews tekenden de onderzoekers onder andere deze uitspraken op:

Some of those interviewed expressed awareness of how they benefited. “For me it’s a little easier because I have a wife that has stayed home and taken care of [the children]. I imagine it would be much much more challenging if I didn’t have a spouse that was planning on staying home,” said one. But others seemed decidedly less sympathetic to the impact of their choices. Asked, “Do you think that having children then is difficult to manage with being a scientist?” one physicist said, “No, absolutely not. That’s why you have a wife.”

Handig! Een huisvrouw. Zouden vrouwen ook moeten hebben. Want uit Belgisch onderzoek van de universiteit van Brussel blijkt dat de omstandigheden op de werkvloer voor vrouwen acuut verslechteren zodra er een kind komt. Een kind is háár pakkie an, dus op het werk kregen ze prompt minder verantwoordelijkheid. Daardoor verminderde de inhoud van hun baan, en vrouwen kunnen minder hun eigen ideeën en creativiteit kwijt. Dat levert ontevredenheid en stress op, en bevordert de uitstroom. Een complex verhaal met een duidelijk resultaat. Vrouwen gaan minder uren werken of stoppen zelfs tijdelijk:

Voor De Vylder was deeltijds werk in het reclamebureau geen optie. ‘Dat had mijn baas al snel duidelijk gemaakt. Op een gegeven moment dacht ik: loont het nog wel de moeite, als ik er zo weinig voor terug krijg? Toen koos ik voor een loopbaanonderbreking.’

Dus naast mannen die het als de verantwoordelijkheid van de vrouw beschouwen om voor huis en haard te zorgen, kampen ze met werkgevers die hen vaak op een zijspoor zetten, zodat hun werk vervelender wordt en toekomstperspectieven verdwijnen. Vrouwen gaan dan knopen tellen. Ze zijn niet immers niet gek. Er speelt vanalles mee, niet alleen de baby. Vandaar dat er kritiek kwam op de titel van het rapport en de beschreven situatie. Zoals An Goovaerts, chef binnenland van dagblad De Morgen, in een opiniestuk stelt:

Kinderen nekken geen carrière. Dat doen inflexibele werkuren, conservatieve denkpatronen, moeilijke schooluren, te dure crèches, te dure poetsvrouwen en te lage lonen.

De angst voor het softe eitje en de minachting van het vrouwelijke

Voor de zoveelste keer ziet de Zesde Clan dat mensen helemaal in de knoop raken als mannen vrouwendingen gaan doen. De meest recente aflevering in dit genderdrama komt van hofleverancier Trouw, en betreft het vader- en moederschap. Het stuk wemelt van de aannames, cliché’s, niet onderbouwde stellingen en verwijzingen naar, u raadt het al, de biologie (in de zin van hersenen en genen). Waarna de auteur vervolgens aan het eind eigenhandig onthult dat al het voorgaande op drijfzand is gebaseerd. Jawel.

Alarm! Mannen vervrouwelijken!!! Tijd voor het Men Liberation Front, waar mannen weer echte mannen kunnen zijn, en vrouwen hun kop houden en in lingerie poseren!

Laten we beginnen bij het begin. De kop. De man hóeft niet te vermoederen, luidt de titel. Alsof dat iets ergs is wat je maar beter kunt vermijden, maar wat helaas wel gebeurt. De zinnen daarop gooien het meteen op een seksenstrijd van het conservatieve soort:

Vader was vroeger kostwinner, boeman, autoriteit. De moderne papadagvader is een ‘soft eitje’, een halve moeder. Dat is jammer. Mannen, kom in opstand tegen moeder de vrouw!

De toon is gezet. We bevinden ons in het land van mensen als geschiedkundige Angela Crott of christelijke onderwijsman Wim Kuiper, mensen die terug willen naar het verleden, de teloorgang van de echte man bewenen, en daar vrouwen de schuld van geven. Iedere sekse moet zich van deze mensen zo snel mogelijk weer keurig opsluiten in het eigen roze of blauwe hoekje, want nu ze hun rolpatronen op dreigen te geven is het chaos en ellende, met de man als sneu slachtoffer en de vrouw als dominant viswijf.

De auteur van het stukje in Trouw haalt er maar liefst twee psychologen, een opvoeddeskundige, een vader/auteur/dj bij, en een stel anonieme kennissen om vrouwen straf te geven:

“Een goede vader is tegenwoordig een halve moeder”, zegt Pont. Dat bedoelt hij ironisch: hij vindt die ontwikkeling helemaal niet goed. De vader wil geen halve moeder zijn, hij wil conflicten niet eindeloos uitpraten maar op hun beloop laten. Al dat praten hoeft voor hem sowieso niet, en het ligt ook niet in zijn aard om kinderen voor elk mogelijk risico te behoeden, zoals hun vrouwen doen. Toch vertoont de moderne vader geregeld dit gedrag, als een afgeleide van de moederlijke opvoedstijl, beweert Pont. “Doet hij dat niet, dan krijgt hij op zijn lazer van zijn vrouw.” Niet gezellig, veel gedoe, dat kan hij beter vóór zijn. Vrouwen beknotten de moderne man, vindt ook psychologe Delfos.

Onder druk van vittende vrouwen gaan mannen dadelijk nog schoonheidsmaskers op hun gezicht smeren. De ondergang van de wereld is nabij!!!!

Maar het wordt nog erger. Niet alleen individuele vrouwen beknotten de individuele man, nee, er zit een hele industrie achter:

Kinderdagverblijven, scholen, opvoedbureaus, jeugdzorginstellingen: ze worden allemaal bestierd door vrouwen. Die doen hun best, die doen het hartstikke goed, maar wél vanuit hun feminiene perspectief. In die vrouwenwereld wordt de man volgens Delfos niet serieus genomen. […] Pont gaat nog een stapje verder: volgens hem is het, na de feministische golven, de hoogste tijd voor de ‘eerste masculinistische golf’. Die moet vaders bevrijden van het vrouwelijke juk.

Toe maar. Het vrouwelijke juk. We bevinden ons duidelijk op het terrein van de castrerende vrouw die geen spaan heel laat van mannen, zodat de arme stakkers niet anders kunnen dan het gevecht aangaan en zich hand en tand verdedigen. In de Verenigde Staten volgt onder andere weblog ManBoobz waar zo’n masculinistische golf in de praktijk op neerkomt: nog meer minachting voor vrouwen. Daar hebben we al genoeg van, hoor, Pont, dus bespaar je de moeite.

Niet gehinderd door enige kennis, maar wel gewapend met veel borrelpraat, krijgen de mannen in het Trouw-verhaal uiteraard het gelijk aan hun kant. Vrouwen deugen namelijk niet. Ze zwabberen, zijn te emotioneel, te bezorgd, redderen te veel, praten te veel, waarschuwen en vermanen, vitten op mannen zodra die het op hun eigen manier willen doen, zijn te onduidelijk.

Nee, dan de vaders. Die zijn wél duidelijk, die laten kinderen hun eigen grenzen ontdekken, houden meer (gezond) afstand, hebben een natuurlijk gezag waar het moeders aan ontbreekt, zeuren niet. Heel, heel naar dat die prachtige eigenschappen acuut verwelken zodra er een vrouw binnen een straal van vijftig meter verschijnt:

Van zichzelf zijn vaders geen softe eitjes, zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Maar ze vermoederen wel, onder druk van hun vrouwen. Uit onderzoek blijkt, vertelt hij in een Amsterdamse broodjeszaak, dat mannen luidruchtiger en uitdagender met hun kinderen spelen als hun vrouw niet thuis is. “Zodra ze de sleutel in het slot horen, verandert hun spel: het wordt voorzichtiger, ze gaan gevaar meer mijden.”

Maar de klap op de vuurpijl komt tegen het einde van het verhaal. Nadat we ons alinea’s lang door alle stereotiepe mannelijke en vrouwelijke eigenschappen, genen en biologische aanleg heen geworsteld hebben, volgt er dit:

Kinderen groeien en bloeien het best als ze blootgesteld zijn aan beide krachten: de moederlijke en de vaderlijke. Die is overigens niet per se aan sekse gebonden: er zijn ook vrouwelijke vaders en mannelijke moeders.

Oooooooooo ja. Dus, lezen we eerst dat het wél aan sekse is gebonden, blijkt dat helemaal niet zo te zijn. Mannelijke moeders, vrouwelijke vaders. Kan allemaal. We hebben het gewoon over mensen! Zeg dat dan meteen.

Trouw, laat je auteurs eens een paar fatsoenlijke boeken lezen, in plaats van allerlei populaire Mars en Venus-werkjes waarin vrouwen de schuld krijgen van alles. Dan krijgen we misschien een analyse te lezen die wél hout snijdt, in plaats van dit conservatieve geneuzel.

Nederland staat elfde in lijst van landen met eerlijke verhoudingen

Het Engelse Instituut voor Vaderschap onderzocht hoeveel mogelijkheden heterostellen met kinderen hebben om werk en zorg eerlijk te verdelen. Nederland blijkt op die lijst een elfde plek te behalen. Gastland Engeland vindt zichzelf terug op de achttiende plaats. Het Vaderschapsinstituut vergeleek de 21 landen met de hoogste inkomens in de wereld. Het is de eerste keer dat een organisatie landen en gezinnen op die manier met elkaar vergelijkt in een Fairness in Families Index, meldt het instituut.

Misschien dat Nederland een hogere plaats haalt nu er een speciaal mannenstrijkijzer op de markt is.

De organisatie besloot de vergelijking op te stellen omdat de Engelse regering expliciet beloofde de combinatie van arbeid en zorg makkelijker te maken. Dit leidde tot de vraag: hoe is de situatie nu dan? Het Vaderschapsinstituut keek naar verschillende gebieden. Het bracht in kaart hoeveel minuten tijd een man besteedt aan onbetaalde arbeid en de zorg voor kinderen, tegen ieder uur van de moeder.  Hoeveel betaald vaderschapsverlof kunnen mannen in een bepaald land krijgen? Hoeveel mannen verrichten parttime werk en hoe verhoudt zich dat tot parttime werkende vrouwen? Het instituut keek ook naar de deelname van vrouwen in het openbare leven en op het gebied van betaalde arbeid. Denk aan het aantal vrouwen in de regering, of het aantal vrouwen in een managementfunctie.

Net als eerder bij een mondiale genderindex, slepen de Scandinavische landen met gemak de medailles binnen. Als het gaat om een eerlijke verdeling van betaald en onbetaald werk, of zorg, staan Zweden, Finland en Noorwegen met stip op de eerste, tweede en derde plaats. Denemarken volgt op de vierde plek. Buurland België staat op zes, en doet het daarmee een stuk beter dan Nederland. Nederland moet ook Frankrijk, Griekenland en Italië voor laten gaan. Zwitserland bungelt onderaan.

Directeur Rob Williams signaleert in The Guardian dat het voor mannen en vrouwen erg lastig is om los te komen van stereotype rolpatronen, als die rolpatronen erg sterk zijn. Hij constateert dat veel landen systemen in stand houden die mannen de arbeidsmarkt opjagen en vrouwen thuis vast houden, of ze dat nou willen of niet. Om vaders vanaf het begin beter te betrekken bij huishouden en kinderen, pleit Williams voor meer betaald verlof voor mannen. Dat bleek in Zweden namelijk erg goed te werken. Helaas ziet Williams dit nergens terug in de plannen van de Engelse regering:

The bad news is that there is nothing in the government’s plan of action to date which will make a significant difference to our rankings on the FiFI table. The big policy clue in the index is that without legislating for significant periods of reserved leave for fathers new parents will struggle to negotiate the gender traps which push men into breadwinning and capture women in the home.

Gelukkig kan Nederland, mocht het hier niet lukken met meer betaald vaderschapsverlof, altijd nog teruggrijpen op een geheim wapen: het mannenstrijkijzer!

Deze nieuwe, ultieme strijkhulp moet gewoon een plaatsje krijgen in de gereedschapskist, om zelfverzekerd en snel je stapel strijkgoed onder handen te nemen.  Het nieuwe Philips strijkijzer voor mannen laat alle tegenzin wegsmelten en klaart de klus in een mum van tijd. Zo kun je, met een kreukvrij zelfvertrouwen, je tijd besteden aan belangrijkere dingen.

Groot wil terug naar de Vader als belichaming van de Wet

Moderne vaders hoeven van filosoof Ger Groot niet helemaal terug naar de jaren vijftig, maar ze moeten wél afstandelijk blijven en de Wet belichamen. Eigenlijk een beetje zoals in de jaren vijftig. Dat bepleit hij in een groot artikel in dagblad Trouw. De kern van zijn verhaal:

Natuurlijk, zijn dagindeling en zijn werkschema zullen wat anders zijn ingevuld, hij loopt wat vaker achter de kinderwagen en heeft ontdekt dat het verschonen van de luiers eigenlijk een heel prettige bezigheid kan zijn. Maar de taak die hij in de opvoeding te vervullen heeft is niet wezenlijk veranderd. Of hij wil of niet, moet hij de Wet durven zijn en durven stellen. Dàt maakt hem tot vader: onmiskenbaar, onverzettelijk, en in die zelfopgelegde (zelfs voor hemzelfs soms pijnlijke) distantie achtens- èn beminnenswaard.

Groot komt tot deze stelling in een tekenkrommend verhaal vol cliché’s. In dat verhaal, niet gestaafd met enige feiten of wetenschappelijk verantwoord onderzoek, heeft hij het erover dat de feministen het allemaal verkeerd begrepen hebben. Bovendien doen eenoudergezinnen het slechter dan gewone gezinnen. Vaak staat er een moeder aan het hoofd van dat eenoudergezin, dus lepelt Groot al snel de onbewezen conclusie op dat de gezinnen het slecht doen omdat er geen vader is. En dat heeft echt niks te maken met armoede, veroorzaakt door lage uitkeringen en weggelopen vaders die geen alimentatie willen betalen. Plus een meerderheid wil als heterostel kinderen krijgen. Dus zie je wel, een klassiek gezin met de vader als Autoriteit is beter.

Over de vader zelf ook niks dan cliché’s. Vroeger verdienden ze de kost en waren ze streng, zodat moeder lief kon zijn. In de jaren zestig ging het compleet mis. Toen moesten vaders opeens hun zachte kant ontdekken en probeerden ze maatjes te zijn, hun kind als beste vriend en dan lekker samen tegen de autoriteit van de moeder ingaan. Dat werkte ook niet, dus hopla, niet terug naar de jaren vijftig maar toch eigenlijk ook weer wel. Pap mag dan wel af en toe een luier verschonen, voor de rest is het beter als hij weer de afstandelijke autoriteit wordt.

Mijn hemel. Waarom besteedt Trouw zoveel letters aan dit soort cirkelredeneringen en ongefundeerde prietpraat? Wat maakt dat Groot kiest voor zo’n afstandelijke vader? Wat moeten we met zo’n beeld van de man? De commentatoren hadden ook door dat ze hier ouderwetse troep lazen. Op het moment van schrijven noemt de eerste commentator meteen Adam, Eva, de rib en de oeroude, zogenaamd natuurlijke rangorde. Andere commentatoren reageren op het stuk door te zeggen dat Hollandse mannen niet voor niets de blik naar Azië verleggen. Daar zijn de vrouwtjes tenminste nog gedwee en kan de Hollandse man zijn door de natuur voorbestemde rol pakken.

Gelukkig is daar ook nog ene Marjan uit Nijmegen. Zij schrijft:

ik wil best gedwee een man volgen, koffie voor hem zetten, het huishouden voor hem doen en zorgen dat ik er mooi blijf uitzien. Maar dan verwacht ik ook dat hij het geld voor mij verdient, mij naast het huishoudgeld ook een ruime maandelijkse toelage geeft voor kleren e.d., alimentatie betaald als hij er vandoor gaat (ik heb immers mijn carriere opgeofferd voor hem), de klusjes in huis doet, de auto onderhoud en de fietsbanden plakt. Maar waar vind je zo’n man nog tegenwoordig? Oh ja, hij moet er ook nog een beetje goed uitzien natuurlijk.

Het enige wat blijkt uit het artikel van Groot en de reacties op het stuk, is dat de verhouding tussen mannen en vrouwen aan het verschuiven is. Dat roept altijd onzekerheid en onbehagen op. Maar dat onbehagen los je niet op door stiekem toch via de achterdeur te pleiten voor een terugkeer naar de oude rolpatronen. Met vader als heer der schepping en gebieder over alles, de man die op zondag het vlees komt snijden. De spanningen veroorzaakt door dat traditionele gezinsideaal leverde boeken op zoals The Feminine Mystique, en veroorzaakte een eerste, tweede en derde feministische golf. 

Wat toen niet werkte, gaat ook nu niet werken. Sorry, Groot, we leven in 2010. Mannen komen van aarde. Vrouwen komen van aarde. Alles is in beweging. Wen er maar aan.

Koning houdt het luchtig in de kraamkamer

Informatieve boeken over zwangerschap, bevalling, en alles wat daarbij komt kijken, richten zich meestal op vrouwen. De aanstaande vader krijgt hooguit een paar paragrafen of een hoofdstukje, en klaar. Dat kan ook anders, besloten de auteurs van Koning van de Kraamkamer. Twee ervaringsdeskundigen en een arts geven mannen houvast in de woelige periode die volgt op de blijde boodschap ‘we verwachten een kindje’.

Pieter Jouke, Victor Mastboom en Michiel Peereboom hanteren een humoristische toon, van het type hoeveel maanden ná de bevalling begin je aan de babykamer. De aanstaande vader krijgt ook tips voor vreemdgaan terwijl je partner zwanger is.

Van dat type humor moet je houden, maar wie daar soepel mee omgaat kan veel opsteken van het boek. De auteurs besteden namelijk wel degelijk serieus aandacht voor de dilemma’s waar je als man voor kunt komen te staan. Hoe ga je om met de emoties van je partner tijdens de bevalling? Welke juridische zaken moet je regelen (denk aan aangifte doen van de geboorte)? En wat is je rol tijdens de kraamtijd?

Kortom, goed dat de mannen hun eigen boek hebben. Kunnen ze zich ook goed voorbereiden op alles wat er komen gaat.

‘Koning van de Kraamkamer’
Pieter Jouke, Victor Mastboom, en Michiel Peereboom
191 pagina’s/ uitgeverij Nieuw Amsterdam/2010
ISBN: 9789046807323