Tag Archives: uitgeverij

Schrijfsters en lezeressen streven naar meer diversiteit in romantische verhalen

Miljoenen lezeressen verslinden romantische verhalen, en het uitgeven van romans in dit genre groeide uit tot een massale industrie. In dit feest van lezen en plezier beginnen zowel lezeressen als auteurs meer diversiteit te eisen. Nu de uitgeverijen nog. Want de diversiteit in de groep auteurs daalt gestaag. Onderzoek toont aan dat van de 3.752 romantische boeken, uitgegeven door de 20 toonaangevende uitgeverijen, slechts 6,2 procent geschreven werd door een auteur met een gekleurde huid.

The Ripped Bodice, een in romantische verhalen gespecialiseerde boekhandel, doet sinds twee jaar onderzoek naar de schrijvers van romantiek. Ze richtten zich op traditionele uitgeverijen. Uit hun analyse blijkt dat het percentage auteurs met een gekleurde huid daalt. In 2016 ging het nog om bijna 8 procent, vorig jaar 6,2.

De harde cijfers bevestigden voor getroffenen en geïnteresseerden een gevoel en een geleefde ervaring – nee ze waren niet gek, ze zagen het goed:

“There was a certain amount of relief from members of the community, including authors, bloggers, and readers who had been saying this was an urgent problem for years,” says Leah Koch, “and now have data to underscore their experiences. But ultimately, the numbers were very disheartening for a lot of people.” “The reaction from publishers was…quiet.” added Leah. “We’d like to see more active responses.”

In Nederland verschijnen veel uit het Engels vertaalde romantische boeken, dus de situatie zal hier niet veel anders zijn. Gezien dit gure klimaat is het extra leuk als mensen laten zien hoe het wél kan. Onlangs presenteerde de Drontense schrijfster Marijke Jansen bijvoorbeeld de bundel Brave New Love, met daarin tien liefdesverhalen waarbij diversiteit centraal staat. Sinds vorig jaar beschikt Nederland ook over de eerste uitgeverij die zich specifiek richt op lesbische romantiek. Het betreft Tinteling FEM, een imprint van Tinteling Romance.

Ook in de V.S. komt de situatie langzamerhand in beweging. Volgens de New York Times beraden Harlequin en Avon, twee grote uitgeverijen, zich op maatregelen om de auteursgroep minder blank te krijgen. Het onderwerp stond onlangs ook hoog op de agenda van een congres van de Romance Writers of America, in Denver. Fans van het genre doen er ondertussen alles aan om boeken aan te bevelen die meer diversiteit bieden, en auteurs als Jeannie Lin en Beverly Jenkins te promoten. Een site als Smart Bitches, Trashy Books neemt diversiteit standaard mee in recensies, en geeft verhalen een lagere score als ze racistische en seksistische elementen bevatten.

Stapje voor stapje komt zo de vooruitgang tot stand. Want gebrek aan diversiteit is een probleem van mensen, en mensen kunnen er iets aan doen. Zo is het onderzoek van Ripped Bodice vol lof over Crimson, onderdeel van uitgeverij Simon & Schuster. Deze imprint slaagde er in 2017 in om maar liefst 29.3% van de gepubliceerde romans te laten schrijven door een auteur met een gekleurde huid. Zie je? Het kan best. Moge veel uitgeverijen dat goede voorbeeld volgen.

Zelf proefkonijn spelen levert onthutsende resultaten op

”Ja maar vrouwen publiceren gewoon minder!” Die uitroep klinkt regelmatig als onderzoek weer eens aantoont dat literaire bladen vooral mannen het werk van mannen laten recenseren. Maar wie verder kijkt, ziet al snel dat mannen een voorkeursbehandeling krijgen. Eest van uitgeverijen en daarna van SF- en fantasybladen. Dat blijkt uit een experiment van schrijfster Catherine Nichols en een telling van magazine Strange Horizons.

Catherine Nichols auteurCatherine Nichols

Nichols wilde weten wat er zou gebeuren als ze exact hetzelfde manuscript onder verschillende namen naar een uitgeverij zou sturen. In het ene geval zag een uitgeverij duidelijk een mannennaam. In het andere geval was de auteur duidelijk een vrouw. Wat bleek? Als vrouw kreeg ze uit vijftig inzendingen slechts twee reacties. Zodra ze haar naam veranderde in iets mannelijks, steeg dat aantal met een factor acht. Nichols concludeert: ,,My novel wasn’t the problem, it was me—Catherine.”

Twintig jaar na Francine Prose’s essay over schrijfsters lijkt er helaas nog niet veel te zijn verbeterd op het gebied van automatische bonuspunten voor mannen en onbewuste vooroordelen tegen vrouwen, concludeert Nichols. Ze maakt zich vooral zorgen over het effect hiervan op beginnende schrijfsters. Die zoeken hun weg en moeten hun eigen stem ontwikkelen. Wat als schrijfsters in die schemerzone stranden omdat ze ontmoedigende en oneerlijke reacties ontvangen, puur vanwege hun sekse?

Wat Nichols met haar persoonlijke experiment ondervond, blijkt ook uit wetenschappelijk verantwoorde onderzoeken naar discriminatie. Favoriet zijn studies waarbij groepen mensen identieke verhalen of CV’s voorgeschoteld krijgen. Alleen de naam wisselt. Prompt blijken mensen Jan veel beter te vinden dan Jane. Ze gunnen hem een hoger startsalaris dan haar. Enzovoorts.

strange-horizons

De verschillen in aandacht worden vaak weggeredeneerd met het aloude ‘ja, maar vrouwen schrijven ook minder’. Het verschil past echter niet bij de sekseverhoudingen bij publicaties. Neem SF. Magazine Strange Horizons becijferde dat mannen een aandeel van 55% hebben, tegen 45% titels op naam van een schrijfster. Kijk je vervolgens naar de media, dan zie je een verhouding van twee mannelijke op elke vrouwelijke auteur. De 55% van de romans vertaalt zich regelmatig in 80% van alle media aandacht.

Strange Horizons vond nog een ander veelbetekenend patroon. Kleine magazines, die af en toe verschijnen in kleine oplagen, weten redelijk gelijkwaardige genderverhoudingen te bereiken in hun kolommen. Maar dat evenwicht verdwijnt snel. Hoe meer gezag en status het blad heeft, hoe blanker en mannelijker de inhoud.

Wat een klein, niet gezaghebbend blad kan, namelijk een gelijkwaardige behandeling van schrijvers en schrijfsters, zouden de poortwachters van de cultuur ook kunnen. Niets staat meer aandacht voor schrijfsters in de weg, behalve vooroordelen. De schrijfsters zijn er. De romans zijn er. Nu moeten de poortwachters hen alleen nog willen toelaten tot de top.

Nederland ontdekt het werk van Cordelia Fine

Leve uitgeverij Terra Lannoo. De onderneming liet het boek Delusions of Gender van Cordelia Fine in het Nederlands vertalen. Onder de titel ‘Waarom we allemaal van Mars komen’  kan heel Nederland nu kennis maken met Fine’s genadeloze afrekening met slecht wetenschappelijk uitgevoerd onderzoek naar mannen, vrouwen en de eventuele verschillen tussen de seksen.

Dankzij haar boek kunnen we stereotypen uit de oertijd verruilen voor de nieuwste inzichten: dat mensen in de praktijk veel mogelijkheden hebben voor flexibel gedrag én nieuw gedrag aanleren. Van fundamentele verschillen tussen de seksen blijft bij nader inzien nauwelijks iets over.

Cordelia Fine heeft de afgelopen jaren een goede reputatie opgebouwd als onderzoekster. In ‘Waarom we allemaal van Mars komen’ gaat ze in op de denkbeelden over vrouwen in de wetenschap, en hoe die vooroordelen vervolgens de wetenschap beïnvloedden. Zo bleken meisjes in een studie naar speelgoed te vaak een voorkeur te tonen voor een als mannelijk gekwalificeerd voorwerp. Prompt verwijderden de geleerden dit jongensspeelgoed uit de selectie voorwerpen waaruit de meisjes mochten kiezen. Niet zo gek dat er dan opeens uitkomt dat meisjes een voorkeur geven aan poppen. Goddank, het stereotype is bevestigd, onderzoek gered, media aandacht verzekerd.

Als studies niet wetenschappelijk verantwoord zijn, wat blijft er dan overeind van de claims dat mannen en vrouwen ‘van nature’ vast zouden zitten aan stereotiepe gedrag uit de steentijd? Niet zoveel, blijkt als je wat verder kijkt dan je neus lang is. Fine neemt de lezer mee naar een hele reeks verantwoord uitgevoerde studies die gehakt maken van de bekende claim dat mannen en vrouwen nou eenmaal anders zijn omdat híj in de oertijd de jager was, en zíj moeder de vrouw. (Plus: dat híj in de oertijd de jager was is ook een mythe).

Waarom we allemaal van Mars komen verschijnt in april dit jaar.