Tag Archives: Twitter

Verbeter je vak in een uurtje per week

Een uurtje per week. Dat is alles wat er voor nodig is om je vak sterk te verbeteren, ontdekte journalist Ed Young van magazine The Atlantic. Hij merkte dat hij in zijn artikelen over ontwikkelingen in de wetenschap vooral mannen aan het woord liet komen. Met een uurtje per week extra kwam hij echter zonder veel problemen op een 50-50 man/vrouw verhouding.

Met een groter aandeel vrouwen boorde hij niet alleen nieuwe bronnen aan. Deze vrouwen boden ook nieuwe inzichten, andere invalshoeken, andere uitgangspunten. Kortom ze verrijkten zijn stukken en gaven de lezer meer diversiteit en meer kennis.

Achteraf constateert Young zelf ook met enige verbazing hoe makkelijk het was om de uitoefening van zijn beroep te verbeteren. Het enige wat hij deed was beter opletten, en vaardigheden inzetten die hij toch al had. Zo vroeg hij mensen die hij interviewde gericht naar vrouwen die ook iets over het onderwerp konden zeggen – een gangbare journalistieke methode. Daarnaast belde hij een paar minuten langer rond op zoek naar bronnen. Zo kreeg hij meer vrouwen aan de telefoon dan wanneer hij snel snel zijn geijkte contactpersonen raadpleegde en gedachteloos zijn verhaal begon te tikken.

Een andere man, Jesse Davis, schreef een programma om diversiteit binnen zijn Twittergedrag onder de loep te nemen. Uit zijn eigen analyse bleek dat hij in een mannenreservaat opereerde. Zelf volgde hij vooral mannen (72%) en ook zijn volgers bleken merendeels man (83%). Als man versterkte hij vooral de standpunten van mannen, door hun tweets breder zichtbaar te maken en/of hun uitspraken te retweeten.

Davis is niet de enige die in een Twitter-mannenbubbel zit, en dat heeft grote gevolgen. Zo bleek tijdens de afgelopen Engelse verkiezingen dat mensen de opinies van mannelijke journalisten bijna vijf keer vaker retweetten dan opinies van vrouwelijke journalisten (gecorrigeerd voor allerlei factoren). De mannen kregen zodoende een veel groter podium met de bijbehorende invloed en autoriteit. Zodoende kregen ze ook meer macht in het publieke debat – ze domineerden de discussies.

Als je deze blinde vlek eenmaal in beeld hebt, kun je de onbalans makkelijk aanpassen. Ga gericht op zoek naar twitteraccounts van vrouwen en voeg ze toe aan je lijstje te volgen accounts. Zo verbreed je je horizon en hoor je eens wat anders. Retweet vaker berichten van vrouwen. Of benut Twitter om seksisme en discriminatie aan te pakken. Zo heb je Man Who Has It All, een slimme parodie op de manier waarover we als cultuur over vrouwen praten: ”Dad with a career? Beat stress by snacking on veggies, teaming up with other dads & dressing for your face shape”.

Wat dit alles duidelijk maakt is dat de wil om te veranderen de basis vormt. Die wil ontbreekt nogal eens, blijkt uit onderzoek van Donya Ahmadi van de TU Delft. Zij achterhaalde dat bijvoorbeeld ambtenaren zelf denken dat ze goed om gaan met diversiteit, maar in hun taal racistische termen gebruikten en het vooral bij slogans en goede voornemens hielden. Dat loste de problemen uiteraard niet op.

Als je écht meer diversiteit wil, krijg je het echter. Zelfs in sectoren waarvan mensen denken dat het niet kan, zoals de advocatuur met z’n 24 uur per dag bereikbaarheidsnorm. Zo kent advocatenkantoor Jones Day een voor deze sector uitstekende balans: de Amsterdamse vestiging bestaat uit 26 mannelijke en 19 vrouwelijke advocaten. Internationaal gezien leiden vrouwen 16 van de in totaal 44 kantoren. Het bedrijf ziet zelf in dat er nog ruimte is voor verbetering. Zo heeft het Amsterdamse kantoor vijftien partners, waaronder slechts vier vrouwen. Dat kan en moet beter, oordeelt de onderneming in de openbaarheid.

Kortom, geen woorden maar daden. Echt willen. En aandacht voor gender en diversiteit veranderen van extra taak (zucht, moeilijk, werkdruk) tot een structureel element van je dagelijkse routine, iets wat normaal is en wat er gewoon bij hoort. Dan is het zo gepiept.

Nederland mengt zich in debat over geweld

Het begon allemaal met Anke Laterveer. Die wilde aangifte doen van aanranding en poging tot verkrachting, maar kwam bij de politie voor een dichte deur te staan. Ze vertelde op de nationale televisie over haar ervaring en riep mensen op om via de hashtag #zeghet eigen ervaringen met seksuele intimidatie en geweld te melden. Daarop brak de virtuele hel los.

Gelderse vrouwen, mannen, Randstedelingen, iedereen sloeg aan het twitteren. De hashtag #zeghet belandde al snel in de twitter-lijst van trending topics en bereikte in een paar dagen het 11.000ste bericht. Mensen doorbraken zodoende massaal het taboe op seksueel geweld. Ze zwijgen niet langer en vragen aandacht voor de beroerde situatie in Nederland.

Da’s hard nodig. Laterveen kreeg, net als veel andere vrouwen, te horen dat echt niet alle mannen aanranders of verkrachters zijn. Ook valt op dat een deel van de Nederlanders allergisch reageerde op haar #zeghet campagne. Wat voor zin heeft zoiets nou? Een greep uit de andere, door journalisten gesignaleerde volautomatische tegenreacties:

Er waren ook vrouwen die meldden dat ze niet konden aanzien hoe andere vrouwen zich massaal in een slachtofferrol wurmden. […]Vreemd: in mijn ogen lieten alle bekentenissen zien dat deze ‘slachtoffers’ over hun eigen angst en schaamte heen stapten om voor eens en altijd het heft in eigen hand te nemen. Dat is wat ‘bespreekbaar maken’ betekent. Tot slot las ik ergens dat het leek of vrouwen onder de hashtag #zeghet een competitie deden wie de meeste lustgevoelens opwekt bij het andere geslacht. Alsof het feit dat een man zich niet kan bedwingen wanneer hij jou ziet iets zegt over of je mooi bent of niet. Misbruik heeft niet met uiterlijk te maken, maar met macht.

Dit defaitisme, het etiket ‘slachtoffer’ opgeplakt krijgen zodra je vertelt wat je overkwam, het verontschuldigen van mannen die zich nou eenmaal niet kunnen bedwingen of die gewoon een compliment wilden maken, het zijn allemaal elementen van een verkrachtingscultuur die ook Nederland in z’n greep houdt. Slachtoffers krijgen tot op de dag van vandaag eerder te horen ‘aangerand, jij? Daar ben je te lelijk voor‘, dan dat ze ondersteuning, begrip en een goed politie onderzoek krijgen.

#Zeghet maakt het mogelijk voor Nederlanders om opnieuw te kijken naar de aloude tweedeling, die feministen in de V.S. samenvatten onder de noemers #notallmen versus #yesallwomen. Nee, lang niet alle mannen vergrijpen zich aan vrouwen en af en toe een man. Maar alle vrouwen leven met de onderhuidse vrees dat situaties uit de hand lopen. Dat op straat heee psssst schatje binnen de kortste keren uitloopt op ‘vuile slet ik pak je’. Dat een date met een leuke man ontaardt in aanranding en poging tot verkrachting. Dat je als vrouw gepakt wordt.

Laterveens verhaal, de massale weerklank op Twitter en de publiciteit in landelijke media hebben wel degelijk zin. Het leidt tot bewustwording en tot meer begrip voor de situatie waarin vrouwen terecht kunnen komen. #Zeghet heeft inmiddels zelfs geleid tot kamervragen van een SP-parlementarier.  Hoe reageert de politie als een vrouw seksueel geweld meldt. Of het waar is dat het soms een week duurt, voordat een slachtoffer iets hoort van de zedenpolitie. Wat de wachttijd is voor het maken van een afspraak. En wat doet het OM precies?

Goede vragen. En nogmaals, heeeeel goed dat deze discussie ook in Nederland begint.

Internet is een machtig wapen voor meer bewustwording

Leve internet. Moesten we eerst beetje bij beetje patronen helder krijgen en konden we inzichten eerst slechts via papier verspreiden, nu hebben we internet. Dat blijkt een machtig wapen voor meer bewustwording. Zo benadrukken mensen bericht na bericht, foto na foto, andere manieren van kijken. Meest recente voorbeeld: #ilooklikeasurgeon, ik zie eruit als een chirurg. Of geven ranglijsten onbedoeld een perfect bewijs voor de dubbele moraal waarbij hij goed is en zij slecht.

We ‘weten’ allemaal dat de chirurg een man is. Want als er ergens in een tijdschrift, televisieserie of  andere media sprake is van een chirurg is dat de beelden die je erbij krijgt. Vrouwen zijn die mannelijke beeldvorming zat en zetten op dit moment foto’s van zichzelf op Twitter. Kijk, deze vrouw is een chirurg. Deze vrouw ook. Zij ook.

Hetzelfde geldt voor ingenieurs. Ook hier stel je jezelf automatisch een man voor, omdat je meestal een foto of filmmateriaal van een man ziet als het gaat over ingenieurs. Een vrouwelijke ingenieur, Isis Wenger, besloot vuur met vuur te bestrijden en via Twitter wereldkundig te maken dat een vrouw dit beroep ook prima kan uitoefenen.

Wenger kwam tot haar actie nadat ze mee had gewerkt aan een reclame voor het bedrijf waar ze werkt Daarop ontving ze vijandige reacties. Veel mensen zouden in het zicht van die haat in elkaar krimpen – een hele menselijke reactie. Wenger wist de haat gelukkig om te buigen tot iets positiefs, te weten de Twittercampagne:

I didn’t want or ask for any of this attention, but if I can use this to put a spotlight on gender issues in tech I consider that to be at least one win. The reality is that most people are well intentioned but genuinely blind to a lot of the crap that those who do not identify as male have to deal with.

De Twittercampagne kreeg ook onverwachtse effecten. Zo surfden veel vrouwen naar de site van Everyday sexism om hun ervaringen tijdens hun studiekeuze, opleiding en werk te beschrijven. Naast een berg ongelofelijk ouderwets seksisme, hebben sommige vrouwen gelukkig ook betere ervaringen. Er vallen bij die voorbeelden eindelijk kwartjes bij omstanders:

Sexism is when two subcontractors walk into the site office and ask for someone from my company. I step up to greet them, but they look straight past me at my (male) boss, to ask him a question. Feminism is when my boss looks at them, looks at me, turns his back and says: ‘Ask Holly, she’s the site engineer.’ Victory is the feeling you get when you see the faces of the two subcontractors, as they realise a woman half their age is the one in charge.

Naast al deze bewuste pogingen tot bijstelling van dominante beelden, kunnen internet ‘producties’ ook onbedoeld een feministisch bewustzijn bevorderen. Een voorbeeld vormen digitale lijsten met de meest gehate sterren. Verrassing, die voor feministen geen verrassing zal zijn: de rangorde maakt duidelijk dat het publiek vrouwelijke sterren veel harder bekritiseert, en hen vermeende wandaden veel langer aanrekent, dan mannelijk sterren. Een ster zoals Bill Cosby kan zoveel vrouwen molesteren dat ze niet allemaal op de voorpagina van de New York Times passen en tóch populairder blijven dan de Kardashians.

Dit lijkt triviaal, maar dit soort discriminatie en haat heeft grote gevolgen. Website Daily Dot noemt actrice Anne Hathaway als voorbeeld. Die gaf in 2013 een paar irritatie opwekkende interviews over haar rol in de musicalfilm Les Miserables en kwam daarna nauwelijks meer aan de bak. Alsof ze melaats was. Pas onlangs kreeg ze weer een bijrolletje, in de SF film Interstellar.

Wat zijn in hemelsnaam de misdaden van deze vrouwen, kun je je afvragen. Nou, het patroon komt duidelijk naar voren:

across the list, a familiar pattern emerged: 14 of the 21 entries were women, whose descriptions were peppered with adjectives like “difficult,” “intolerable,” and “bratty.” Across the Internet, it’s actually hard to find a case where a man ranks in first all by himself. On BuzzLamp’s most-hated list, Kris Jenner and Kardashian come out on top, and hating them more than criminals, abusers, or alleged rapists isn’t even all that culturally specific: They also are the “winners” of South Africa’s Channel 24’s unlikability survey as well.

Dat roept terecht vragen op. Je kunt dit soort bewijs moeilijk ontkennen: het staat er, je kunt turven, je kunt lezen wat er staat. Met een grimmig plaatje tot gevolg. Dat kan de aanzet geven tot meer bewustwording. Zo werkt het dus… Het valt te hopen dat mensen, die dit eenmaal een keer door kregen, zichzelf wat vaker achter de oren krabben nadat ze zonder na te denken een vrouw hebben uitgemaakt voor moeilijk kreng. En zich afvragen: waarom doe ik dit, en kan het anders? Leve internet!

Tim Hunt, dank voor deze prachtige kans om de beeldvorming over wetenschappers bij te stellen!

Tim Hunt, dank je wel! Als Nobelprijswinnaar met status in de maatschappij, sloeg je in het openbaar seksistische taal uit over vrouwelijke collega’s. Prompt kwam er een tegenreactie op gang. Inmiddels overspoelen wetenschapsters Twitter en andere sociale media met foto’s van zichzelf, terwijl ze werken in het veld en in laboratoria. Die beelden doorbreken het automatisme van ‘wetenschapper = blanke man in een witte jas’. En dat is goud waard.

Beeldvorming lijkt iets abstracts, maar wat mensen denken heeft grote gevolgen in de praktijk. Als ‘intellect’ ‘genie’ en ‘wetenschapper’ synoniem is voor ‘man’, komen vrouwen op achterstand te staan. De man is de norm, en die standaard mannen nemen vooral andere mannen aan, want dan klopt het plaatje. Vrouwen wijken af. Zij zijn rare jankerige wijven die vooral problemen veroorzaken in het harmonieuze mannenparadijs.

Dit probleem speelt breed, ook in Nederland. Hij is de hoogleraar, zij ‘de jongedame’. Vier Leidse hoogleraren (v) hebben hier genoeg van en richtten een platform op. Met Athena’s Angels willen ze stereotypen doorbreken en vrouwen een steun in de rug geven. Iedereen kan misstanden melden onder de noemer Angel Alerts, om advies vragen en uiteraard kennis nemen van de feiten.

Hard nodig. De uitspraken van Tim Hunt passen in een lange seksistische traditie die maakt dat vrouwen de wetenschap verlaten. Hij zei het volgende:

“Drie dingen gebeuren als zij in het lab zijn. Jij wordt verliefd op hen, zij worden verliefd op jou en als je kritiek op ze hebt, huilen ze.”

Gescheiden laboratoria voor mannen en vrouwen zouden beter werken, voegde hij daar aan toe.

Hunt benutte een congres over wetenschapsjournalistiek om zijn standpunt uit te venten. Connie St. Louis, directeur van het programma voor wetenschapsjournalistiek bij de City University London, zat in de zaal en Twitterde over de uitspraken van Hunt. Vrijwel meteen begonnen wetenschapsters Hunt van repliek te dienen. In opiniestukken vroegen vrouwen aan Hunt: waar is de wetenschappelijke onderbouwing voor je beweringen? Misschien zijn de vrouwen niet het probleem, maar mannen zoals Hunt, die grossieren in vooroordelen, opperden ze.

Vrij snel ontstond ook de hashtag #distractinglysexy, waar vrouwen op dit moment gierend van de lach de uitlatingen van Hunt belachelijk maken. Sommigen namen meteen maatregelen om tegemoet te komen aan de overgevoeligheid van Hunt:

Anderen tonen foto’s van zichzelf terwijl ze hard aan het werk zijn in hun wetenschappelijke tak van sport. Zelden heb ik op één plek zó’n parade van wetenschapsters gezien. In het veld, bij opgravingen, in een laboratorium, bij allerlei apparaten en chemische opstellingen. Met gasmaskers op, in beschermende kleding, met modderspatten op rubber laarzen.

Foto na foto na foto doorbreken deze vrouwen het onbewuste, vaak impliciete, maar hardnekkige beeld van de wetenschapper als blanke man. Wil je zien wie ‘de’ wetenschapper is? Klik op #distractinglysexy en laat je standaard associatie bijstellen:

en deze:

en hier, nog een wetenschapper in een laboratorium:

Kortom, de wetenschapper is een vrouw. Dank je wel Hunt!

Twitter pleegt censuur bij Women on Waves

Vrijheid van informatie, ja, maar niet als het gaat om vrouwen en hun reproductieve rechten. Twitter blokkeert op dit moment de mogelijkheid om door te linken naar de website van Women on Waves. Dat komt neer op censuur, stelt de organisatie. Waarschijnlijk heeft Twitter moeite met het feit dat WoW zich richt op het voorkómen van ongewenste zwangerschap en onveilige abortus, overal ter wereld. Eerder leidde dat ook al tot rare acties van Facebook. Protesteren tegen de huidige censuur van Twitter kan via hashtag #FreeWomenonWeb.

De Nederlandse Rebecca Gomperts stond aan de basis van non-profit organisatie Women on Waves. WoW beschikt over een schip waar vrouwen, buiten de territoriale wateren, terecht kunnen voor anticonceptiemiddelen, informatie, trainingen en workshops, en een veilige en legale abortus.

Daarnaast ondersteunt de organisatie telefonische hulplijnen om vrouwen te informeren over misoprostol. Met dit middel kunnen vrouwen ongewenste zwangerschappen in een zeer vroeg stadium zelf veilig afbreken. In landen zoals Polen, Argentinië, Marokko, Thailand, Kenia en Pakistan is dat een van de weinige manieren waarop vrouwen nog enigszins grip op hun lijf en leven kunnen houden.

Deze vormen van dienstverlening gelden als controversieel, omdat veel mensen en autoriteiten het een eng idee vinden dat vrouwen zelf besluiten of ze kinderen willen baren ja of nee. Twitter is niet het enige internetplatform dat Women on Waves daarom liever ziet gaan dan komen. Eerder verwijderde Facebook om onduidelijke redenen materiaal van de persoonlijke pagina van Rebecca Gomperts. Na protesten zei Facebook sorry en herstelde het profiel van de arts.

Uiteraard heb ikzelf @support protesten getwitterd. Ik zie deze tweets vervolgens wel terug in mijn eigen homepage, maar niet in de lijst berichten die je ziet als je selecteert op #FreeWomenonWeb. Zeer vreemd!

Kritiek Jinek richt zich vooral op uiterlijkheden

Eva Jinek is de eerste en enige met een talkshow laat op de avond. Dat hebben we geweten. De media ontploften bijna toen Jinek een rokje droeg. Want je zag Het Been. En kon die ongemakkelijke bank niet weg? Kwam Pauw maar terug…. Ondertussen bezweek Jinek bijna onder de druk van Vertegenwoordiger Aller Vrouwen die Alles Goed MOET doen want anders dan. Iedereen stond stijf van de zenuwen, zoals het NRC schreef. UPDATE Zie ook: Het Jinek afzeiken is begonnen. Zó voorspelbaar is dit fenomeen….

Jinek begint in een beladen klimaat. Allereerst persoonlijke perikelen. Jeroen Pauw wilde niet samen met Eva Jinek, aldus het NRC, dus treden ze apart op, met Jinek in de rol van ‘de tijdelijke vervanger’ van Pauw. Daar bovenop komt de druk van de eenling:

Dit type opmerking ontstaat in een klimaat waarin vrouwen de minderheid zijn. Ze kunnen niet zichzelf zijn, maar vertegenwoordigen hun sekse. Vanuit die positie MOET een pionierster het waar maken. Want als Jinek mislukt, mislukken vrouwen als groep. Zie je wel! Je moet die lichtgewichten ook geen talkshow laten leiden…. Zie ook:

In Nederland lijken professionele televisierecensenten deze en andere vormen van seksisme enigszins te onderkennen. Zo schreef Hans Beerekamp in het NRC dat Jinek vaak op eieren moet lopen, omdat het succes haar door menigeen niet gegund wordt.

Onder andere op Twitter leveren mensen het levende bewijs van die observatie. Allerlei mensen leveren op de persoon gerichte kritiek via #jinek. Wat doet dat mens in hemelsnaam op de televisie:

 5 min.5 minuten geleden  Eefje past zich wel aan vanavond.i.p.v. van kort rokje nu netjes de benen bedekt met leren pijpen..
 3 min.3 minuten geleden  Mis de levenservaring bij Eva Jinek. Het gaat te snel met haar loopbaan. Wanneer gaat Pauw weer beginnen?
 5 jan. Onbegrijpelijk dat weer plaatsmaakt voor terwijl Pauw net op stoom komt… De onnavolgbare wegen van de publieke omroep.
 4 min4 minuten geleden Ooit is er iemand geweest die dacht dat Eva Jinek ergens aanleg voor had.
Een anonieme reaguurder bij de NRC-berichtgeving wist bovendien wel waarom Jinek Pauw mocht vervangen:
Die hele Jinek is ook maar omhoog gehyped omdat enkele kerels blij waren een stukje boezem van haar te zien. De helaasheid straalt er in ieder geval aan alle kanten af, we hadden niks beters dus kiezen we Jinek.
‘Die hele Pauw is ook maar omhoog gehyped omdat enkele wijven blij waren een stukje  borstkas van hem te zien”. Klinkt uiterst dubieus, nietwaar? Dat komt omdat dit type aantijging zo seksistisch als de pest is.
Waarna berichten volgden dat circa 100.000 mensen afhaakten bij de tweede avond van ‘de blondine‘, zoals De Telegraaf haar omschrijft. Jeroen Pauw blijft ondertussen gewoon Jeroen of Pauw heten, afhankelijk van het medium. Krantenkoppen geven hem de geruststellende boodschap dat de kijkcijfers tegenvallen, maar dat hij beslist niet van de buis wordt gehaald.
Jinek krijgt die ruimte niet. Er kan in haar geval blijkbaar maar 1 verhaal bestaan: het was om te beginnen al niks, en goh, inderdaad, het is niks, en het kan ook nooit wat worden. Wij willen Pauw terug! Waarbij opvalt dat vooral mannen Pauw terug willen. Vrouwen weten wel beter.
Een vrouw kan pas enigszins ontspannen een late night talkshow doen, als er meerdere late night talkshows van vrouwen zijn. Dan wennen mensen er vanzelf aan en kunnen we hen op hun eigen merites beoordelen, in plaats van commentaar leveren op lichaamsdelen zoals een been of een boezem. Hopelijk hoeven we daarvoor niet te wachten tot 2063. (O wacht…)

Feministen komen in actie tegen online intimidatie

Sociale media zoals Twitter zijn hartstikke nuttig, maar als je er als vrouw gebruik van maakt loop je een buitensporig hoog risico om het doelwit te worden van intimidatie. Women, Action & the Media (WAM) wil dat bedrijven deze agressie effectiever aanpakken. Daarom zetten ze een samenwerkingsverband op met Twitter. De Amerikaanse organisatie gaat de Amerikaanse tak van Twitter helpen om intimidatie in kaart te brengen en maatregelen te onderzoeken. Als die effectief zijn, zal Twitter ze internationaal door voeren. Dus ook in Nederland-Twitterland.

Uit diverse onderzoeken blijkt dat internettrollen sociale media systematisch gebruiken om vrouwen het zwijgen op te leggen. Ja, mannen krijgen ook te maken met intimidatie. Maar vaak blijft het bij een scheldwoord of verwijten. De trollen reserveren hun ergste wangedrag voor vrouwen.

Vooral jonge vrouwen tussen de 18 en 24 jaar krijgen massaal (26% van de gebruikers in deze categorie) te maken met stalking en seksuele intimidatie. Denk aan bedreigingen met verkrachting en moord, niet per se in die volgorde. In Nederland wist cabaretière Katinka Polderman dit soort intimidatie te verwerken in een mooie scène in haar show Polderman Baart Zorgen –genomineerd voor de Neerlands Hoop prijs 2014. Niet iedereen kan er echter zo creatief op reageren.

Vrouwen zijn ook extra kwetsbaar als ze met hun huidskleur afwijken van de blanke norm, oftewel een gekleurde huidskleur hebben. Het gaat ook vaak mis als ze zichzelf met een anders dan heteroseksuele identiteit presenteren, en/of als hun lichaam afwijkt van slank en strak. In Nederland krijgt een journaliste zoals Asha ten Broeke routinematig naar haar hoofd geslingerd dat ze geen recht heeft op het openbaar uitspreken van haar mening, want ze zou o.a. te dik zijn.

Onder andere Twitter kreeg tot nu toe veel kritiek op onvermogen om dit soort agressie in te dammen. Het bedrijf probeerede wel wat, maar diverse maatregelen bleken niet effectief. Zo moesten vrouwen iedere bedreiging apart melden met een knop in het programma. Dat is echter nogal lastig als je honderden doodsbedreigingen ontvangt, die je allemaal apart moet melden en laten blokkeren.

WAM is al dat ineffectieve gedoe zat en heeft nu een akkoord gesloten met de Amerikaanse afdeling van Twitter. De actiegroep maakte een enquêteformulier. Wie intimiderende berichten ontving, kan beschrijven wat er gebeurde aan de hand van een eenvoudig formulier, los van de meldingen aan Twitter. Women, Action & the Media verzamelt deze rapporten en analyseert de meldingen. WAM gaat daarna Twitter adviseren hoe deze wandaden beter te belemmeren en te voorkomen. WAM:

We’re thrilled to be working with Twitter to make their platform safer for women. The disproportionate targeting of women online results in them removing their voices from the public conversation. We’re so glad that Twitter recognizes that the best way to ensure equally free speech for all users on their platform is to ensure that all users are equally free to speak without being targeted by harassment, abuse and threats. Read our full press release here, and please share the form widely! Let’s make Twitter a better place for women.

Engelsen debatteren over problematische dreigtweets

Waarom zijn het steeds opnieuw bedreigingen met verkrachting? Welke typische reacties ontvangen vrouwen die aangeven dreigtweets niet zo leuk te vinden? Wat zegt dat over de algemene houding in de samenleving? Hoe zit het met de vrijheid van meningsuiting? Deze kwesties – en meer – komen allemaal aan bod nu in Engeland een breed debat ontstaat over de dreigementen die vrouwen ontvangen als ze in het openbaar hun opinie geven of succesvol bezig zijn.

Politici, een historica, journalisten en feministen, allemaal ontvingen ze de afgelopen tijd dreigementen met verkrachting, bomaanslagen, en nog meer verkrachting. Activiste Criado-Perez werd het eerste doelwit in de huidige haatcampagne, toevallig vlak nadat ze succes had met een actie om een vrouwengezicht op Engelse bankbiljetten te behouden. Nadat invloedrijke vrouwen hun steun uitspraken voor Criado-Perez, en de dreigementen veroordeelden, ontvingen zij op hun beurt ook dreigtweets. Opnieuw voerden aankondigingen van verkrachting de boventoon.

Waarom steeds verkrachting? Opinieblad The New Statesman stelde die vraag en speculeert over de antwoorden. Ten eerste omdat het makkelijk is. In plaats van argumenten te beantwoorden met argumenten, en je dus te richten op het intellect van een vrouw, is het volgens dit blad veel makkelijker om je te richten op het lijf. Hoe genuanceerd een vrouw ook spreekt, hoe sterk haar acties en redeneringen ook, het maakt niet uit. Ze heeft een vagina en dus kan een man haar penetreren, klaar.

Behalve makkelijk is het bovendien een zeer effectieve manier om vrouwen naar beneden te halen:

It’s a way of reminding people who thought they were campaigners or commentators or journalists or activists that actually, they’re just women. Their genitals mean that they’re actually receptacles getting ideas above their station.

Maar, vragen mensen zich af, hoe zit het met de vrijheid van meningsuiting? Iedereen mag toch twitteren wat hij of zij wil? Dat valt nog te bezien. Het gaat hier om dreigen met bomaanslagen en seksueel geweld. Zulke dreigementen zijn strafbaar in Engeland. Mensen die zulke berichten verzenden, overtreden de wet. Ze overtreden ook de huisregels van Twitter, die dreigen met geweld verbieden. Kortom, vrijheid van meningsuiting heeft hier niks meer mee te maken. Het gaat om vormen van crimineel gedrag.

Gezien de strafbaarheid van de dreigementen zou je collectieve actie verwachten. Dat gebeurt gelukkig. De politie arresteerde inmiddels enkele verdachten, en Twitter zelf nam maatregelen om het rapporteren van strafbaar gedrag makkelijker te maken. De hoogste baas van de Engelse afdeling van Twitter bood bovendien zijn excuses aan voor de haatcampagne via het platform van zijn organisatie.

Een feministe zoals Caitlin Moran merkt echter dat er daarnaast ook iets anders in de samenleving speelt. Ze hoort mensen verdacht vaak zeggen dat er nou eenmaal niks kan veranderen. Het internet is het internet. Je hebt nou eenmaal trollen. Vrouwen moeten zelf een individuele oplossing vinden om het voor henzelf leefbaar te houden. Dus,  ‘slachtoffer, zoek het zelf maar uit’. Wow.

Haar valt ook op wie zeggen dat er nou eenmaal niks aan te doen is:

It is a particular quirk of egotism/a lack of any sense of history or perspective to say, confidently and crushingly, “Things cannot change.” What someone who says “Things cannot change” means, more often that not, is “I do not want things to change.” There is a neat squaring of the circle when you notice that, on this issue, those who say “Things cannot change” are, in the overwhelming majority, men – and that the people they are trying to shut down who are saying, repeatedly, “Things must change,” are women.

Volgens Amanda Marcotte van de website Pandagon is er nog iets anders aan de hand. Dat zulke vrouwenhaat bestaat geeft mensen een slecht gevoel. Eén van de manieren om oogkleppen op te houden is om aan vrouwen te vragen asjeblieft niet teveel te protesteren, en te verdoezelen wat er aan de hand is:

I would argue that people who are dogmatic on the “ignore the trolls” front—who are far disproportionately men, in my experience—have ulterior motives a lot of the time. Not that they support misogyny! On the contrary, I think misogyny makes a lot of men uncomfortable, and so they try to fix their discomfort by pressuring women being attacked by trolls to conceal what’s happening. […] Every time a man condescendingly tells me, “You are giving them attention! Just ignore and block them!”, I hear, “Being exposed to the brutal misogyny you get aimed at you every day is uncomfortable. It would be so much better for me if I didn’t have to know this is what’s going on.”

De Volkskrant lijkt een beetje in deze ontkennende houding mee te gaan, door de mensen die zulke dreigberichten versturen, te omschrijven als ‘onbesuisd’. In de context van een gerichte haatcampagne is dat een totaal misplaatst woord.

UPDATE: Gelukkig beginnen steeds meer mensen dit in te zien. In Vrij Nederland van 10 augustus gaf columniste Elma Drayer ruiterlijk toe dat ze zich vergiste, toen ze de online haat af wilde doen als iets wat je maar moet accepteren. En in Engeland  roepen mannen hun seksegenoten op om stelling te nemen tegen die agressie:

In order to tackle misogyny, we must confront the ideas, discourses and norms that underpin it, and which legitimise and justify it in the eyes of its perpetrators. We have to put forward alternative discourses which illustrate that sexism and misogyny are never legitimate or justifiable. We have to demonstrate that different forms of masculinity are possible, and are not oppressive to either women or ourselves. I believe that our society’s idea of masculinity holds men back, inhibits and limits us from being the best we can be, leaving many of us alienated, disempowered and insecure. How can any perpetrator of misogynist abuse truly feel proud of their behaviour? All the loathing wrapped up in this abuse gives a poignant insight into where this society’s masculinity leaves so many men: hateful of women, and hateful of themselves.

Dat zijn positieve signalen dat er misschien op termijn iets zal veranderen.

‘Onbesuisde dreigtwitteraars’. Pardon? Het zijn geen kinderen, hoor!

Taal is één van de belangrijkste manieren waarop mensen de wereld vormgeven. Het is een lens waar we doorheen kijken. Te vaak echter laat die lens vrouwen buiten beschouwing, of marginaliseert taalgebruik de ervaring van vrouwen. De Volkskrant biedt wat dat betreft de laatste tijd zeer interessant leesvoer. Na een kop over een tweede revolutie in Egypte, terwijl voor vrouwen de eerste revolutie nog niet eens begon (vrouwen verdwijnen uit beeld), praat de krant nu van ‘onbesuisde’ dreigtwitteraars. Die woordkeuze bagatelliseert de ernst van wat er eigenlijk gebeurt.

Aan de ene kant moeten we blij zijn dat Nederlandse media eindelijk aandacht besteden aan de gebeurtenissen in Engeland. Verschillende Engelse politici, journalisten en feministen ontvingen via Twitter dreigementen met verkrachting, bomaanslagen en moord. Het heeft alle kenmerken van een gerichte campagne. Dat leidde tot veel discussie over online haat en de verantwoordelijkheid van het medium, in dit geval dus Twitter.

Jammer alleen van de kop die de Volkskrant gebruikte en die andere media overnamen. Maatregelen aangekondigd tegen onbesuisde dreigtwitteraars. Wat is dat voor term om in deze context te gebruiken?

De Van Dale zegt het volgende bij het woord ‘onbesuisd’: onbeheerst. Onstuimig. Onbesuisd wordt opvallend vaak in verband gebracht met kinderen. Het is ‘jeugdig onbesuisd elan’. Artsennet gebruikte het woord in een artikel over pubers, die onbesuisder zouden zijn naarmate ze als kind meer tijd in een kinderdagverblijf doorgebracht hadden. Meisjes als Laura zijn nu eenmaal onbesuisd, schreef NRC Next over de 13-jarige die alleen de wereld over wilde zeilen. Of deze vraag aan een coach, ‘mijn zoon van zes is vaak onbesuisd in zijn gedrag‘.

Het woord komt ook voor in artikelen over mensen die volwassen willen worden. Zo zei de voetballer Conboy in een interview dat hij niet meer zo onbesuisd kon zijn. Zijn gedrag op het veld leverde teveel rode kaarten op en hij moest zijn leven beteren. Ook dieren kunnen onbesuisd zijn: hond Lisa is zo onbesuisd naar andere honden, wat te doen?

In alle gevallen komt onbesuisd voor in de betekenis van roekeloos gedrag, in de context van kinderen, of volwassenen die zich onvoorzichtig gedragen. Die volwassenen gaan dan bijvoorbeeld de fout in door te grof te voetballen, of te snel het ijs op te gaan (onbesuisde schaatsers). Er hangt een sfeer omheen van ‘oeps’. Teveel emotie. Teveel willen. Niet goed kunnen inschatten wat de gevolgen van je daden zijn. Sorry, volgende keer beter!

In de context van dreigtwitteraars is dit taalgebruik volstrekt ongepast. ‘Onbesuisd’ versluiert de ernst van wat er gebeurt. Het trivialiseert de daden van internettrollen en doet afbreuk aan de ervaring van vrouwen. Het gaat ‘maar’ om onvoorzichtig, roekeloos gedrag, dus wat zou je moeilijk doen?

Nou, ten eerste: het gaat niet altijd, maar wel vaak, om volwassen mensen. Niet altijd, maar wel vaak, mannen. Uit alle lagen van de bevolking. Onder de Engelse dreigtwitteraars bevonden zich een 20-jarige universitaire student, een 25-jarige werkloze man, een loodgieter, en een legerinstructeur. Deze volwassen mannen schreven berichten zoals ‘ik ga je om acht uur verkrachten en zet de video op internet’.

Ten tweede: dit zijn geen toevallig gekozen berichtjes, van mensen die per ongeluk een beetje roekeloos doen en gedachteloos iets tikken zonder helemaal door te hebben wat de gevolgen zijn. Dit soort mensen heeft een agenda. Ze geven uiting aan een diepgevoelde haat jegens vrouwen. Desgevraagd geven ze dat ook toe:

“If you put your head above the parapet, like she has, then you deserve this type of abuse. It’s what you get when you are a woman shouting about something,” Peter told me, starting to get a little irate. […]  Gary, a deep-voiced menacing-sounding man, sat in an eerily quiet home, told me in no uncertain terms that “feminists like Caroline were undermining what it is to be a man” and needed “sorting out”. “Men are predators,” he explained calmly. “And this [rape threats] is what we do.”

Uit je als vrouw een mening op internet, dan ben je volgens dit type man vogelvrij. Hetzelfde geldt als je iets doet wat voorbehouden zou zijn aan mannen. Zo heet het dat mannen computerspelletjes spelen. Dé gamer is een man. Waag het niet je als vrouw te identificeren en dan online te gamen. Onderzoek onder 800 gamers wees uit dat vrouwen vier keer meer zooi over zich heen krijgen dan mannen.

De centrale boodschap is steeds: hou je kop, rot op, terug in je hok. Voor de ontvangende partij, in Nederland onder andere de uitgesproken feministische journalist Asha ten Broeke, is die boodschap volkomen duidelijk. Het gaat om vrouwenhaat, en dat is ontoelaatbaar:

Van collega’s en vrienden kreeg ik na het GeenStijl-bericht het advies om me voorlopig maar even gedeisd te houden. Reacties en e-mails als “Ik kom naar je huis en ik neuk je zo hard in al je gaten dat je niets meer kunt zeggen al zou je het willen jij oliedom moddervet wijf” moet ik me maar laten welgevallen, uit angst voor meer. Dat klinkt verstandig, ware het niet dat onze moeders natuurlijk niet die hele tweede feministische golf op poten hebben gezet zodat wij ons kunnen laten bangmaken door een stel misogynisten.

Misschien voldoet dit gedrag zelfs wel aan de definitie van terreur. Want de trollen kiezen gericht slachtoffers uit, die voldoen aan een bepaald profiel, en bestoken dit doelwit net zo lang totdat vrouwen bang worden, zich terugtrekken en zwijgen. Zelfs als je echter doet wat de trollen willen, wil dat niet zeggen dat er dús geen haat meer op je afgevuurd wordt. Integendeel, stilte lijkt juist het slechtste in mensen naar boven te brengen.

Het enige wat er voor vrouwen op zit is om enorme moed te tonen en te blijven zeggen wat ze vinden. Ook uiten steeds meer vrouwen openlijk kritiek op de algemene cultuur, die de voedingsbodem vormt voor seksistisch gedrag en (bedreigen met) verkrachting. En laten ze merken dat ze dreigtweets niet pikken.

De Volkskrant zou er goed aan doen beter te letten op vergoelijkend taalgebruik. Noem het beestje maar gewoon bij de naam. Haat. Terreur. Ondemocratisch gedrag waardoor je mensen monddood maakt, en zelfs als je op de grond ligt en om genade hebt geroepen, kun je er nog van langs krijgen. Daar is niks ‘onbesuisd’ aan.

Oscar stelt zich defensief op

Tsja, de Oscars. Geen verrassingen. Fijn dat de Academy-leden Jennifer Lawrence eerden voor haar werk, natuuuuurlijk won Daniel Day Lewis voor zijn rol als Amerikaanse president. Gaaaaap. Zoals Amerikaanse critici al eerder opmerkten, hebben de leden zich in hun eigen niche opgesloten. Ze kiezen brave films. En gaven het Oscar gala dit jaar een opvallend defensief toontje, waarbij vooral vrouwen het moesten ontgelden. Hoofdpresentator Seth MacFarlane leek vooral geobsedeerd door borsten, en maakte de ene na de andere seksistische opmerking.

Wat was er in hemelsnaam aan de hand? Twee dingen. Magazine Salon denkt dat de veelal blanke, mannelijke Academyleden die bepalen wie er met het felbegeerde beeldje vandoor mogen, met MacFarlane waarschijnlijk een inschattingsfout maakten:

Most of his patter and topical jokes had the rhythm of late-night, where he would fit right in. This is probably why the academy thought he would be a good choice as a host. He can do “young” and “edgy” while sounding like part of the polished establishment. Which is what was so off-putting about the show: the academy, an institution allegedly full of women, homosexuals and bleeding heart liberals, elected a brotastic, tux-wearing dude who probably believes ogling women is the highest form of flattery to be its emissary for the night.

Slate Magazine denkt daarnaast dat vrouwen tegenwoordig te hard aan de poorten van de macht rammelen. Ze tonen hun talent, ook al krijgen ze daar te weinig waardering voor (zie ook de roddelcampagne rondom Zero Dark Thirty). Desondanks timmeren vrouwen aan de weg, overwinnen obstakels. De heren worden angstig en vinden dat de dames snel terug in hun hok moeten:

I’ll limit my discussion of “We Saw Your Boobs” to noting how, um, nakedly it put into relief a recurring theme in last night’s ceremony: A defensive anxiety about the ascendant power of women (emblematized, later on, by the pairing of the statuesque Theron with the wee Dustin Hoffman as awards presenters.) In spite of MacFarlane’s steady stream of lady-diminishing wisecracks [….]  it was a night dominated by a trio of powerful, glittering, seemingly indomitable women: 76-year-old Shirley Bassey […], Adele […] and, in the only real gasp-worthy surprise of the night, Michelle Obama in severer, more armor-like silver, appearing live from what appeared to be a West Point dress ball to announce the award for Best Picture.

Die voorzichtige, defensieve houding blijkt ook uit de grote winnaar van de Oscars.  Het beeldje voor de beste film ging naar Argo, eerder al neergesabeld als een ‘blanke Amerikanen in gevaar’-routinewerkje. Argo is ook de film die zeer vrij omspringt met historische feiten, behalve als geschiedkundige correctheid nuttig uitpakt als smoesje voor het totale gebrek aan fatsoenlijke vrouwenrollen. Om nog maar te zwijgen van racistische stereotypen.

Bitch flicks signaleerde iets soortgelijks bij de Oscarnominaties voor beste documentaire. Ook hier veilige keuzes:

the Academy — continues to play it safe in its selection of documentaries to bring into the limelight. What makes this year’s lineup incredibly hard to argue against isn’t the documentaries themselves, but rather what they represent: a carefully balanced melange of social justice issues, most of which effect women, but all of which were brought about by the storytelling devices of men.

In ieder geval lieten kijkers bij de presentatie van het Oscarfeestje die golf van reactionaire blah niet klakkeloos over zich heen gaan. Ze benutten Twitter om hun ongenoegen te laten blijken. Zo vatte een kijker de opening als volgt samen:

“Blah blah Hitler joke blah blah Racism joke blah blah I hate women.” — Seth MacFarlane’s opening monologue for the Oscars

Ook satirisch blad The Onion kreeg de wind van voren. Om de een of andere duistere reden vond dit blad het nodig 9-jarige kindactrice Quvenzhané Wallis via Twitter uit te maken voor cunt, een zeer, zeer grove term voor vagina, gebruikt als zeer, zeer grof scheldwoord. Je kunt blijkbaar niet vroeg genoeg beginnen met het uitstorten van vrouwenhaat over iemand die in de openbaarheid durft te verschijnen. Het blad gaat inmiddels door het stof voor die ongelofelijk lage tweet.

Hoe verder? Toen de Los Angeles Times begin 2012 de samenstelling van de Academy onthulde, riep de krant op tot verandering. De leden moeten meer diversiteit vertonen, want zo’n monocultuur is niet meer van deze tijd. In een officiële reactie liet de Academy of Motion Picture Arts and Sciences weten inderdaad meer diversiteit te willen bereiken. De Zesde Clan adviseert hier haast mee te maken. Want nog zo’n seksistisch, racistisch Oscar gala trekken we echt niet.

Streven naar diversiteit raakt open zenuw

Alsof de Publieke Omroep alle mannen van de beeldbuis wil weren. Alsof alle vrouwen die op televisie verschijnen, automatisch gediskwalificeerd worden zodra er één seksegenoot tussen zit die vanwege een streven naar diversiteit aan tafel zit. Nederlanders reageerden allergisch op het voornemen van de NPO om beeldbepalende programma’s te stimuleren meer vrouwelijke gasten uit te nodigen. Seksegenoten voorop: ,,bij die vrouwen wil ik dus NIET horen”.

Veel reacties kwamen neer op wat een gezeur, gekakel, geblaat en gemekker, al dan niet gecombineerd met verwijten als zouden vrouwen walgelijk slachtoffergedrag vertonen en slap zijn. Het wemelde van de emotioneel beladen termen, vaak met een lange, seksistische traditie. Zoals de gewoonte om vrouwen impliciet gelijk te stellen aan kippen, geiten, koeien en andere dieren. Of vrouwen te diskwalificeren vanwege hun biologie. Ene Remco Strootman gaf daar een mooi voorbeeld van: ”Stel zeurende vrouwen die half in de menopauze zitten, zonde van de zendtijd”.

Welke open zenuw raakte de NPO hier? Wat maakte dat Nederlanders massaal de wapens trokken en internet bestormden met boze berichten? Het leek wel alsof veel mensen zich, al dan niet figuurlijk, ernstig op hun pik getrapt voelden. Met als toppunt dit:

Op Twitter werd, zowel door mannen als vrouwen, vooral opgeroepen tot minder vrouwen op tv of in ieder geval andere vrouwen.

Dus, even samenvatten. Van ons belastinggeld maakt de NPO programma’s. De NPO wil binnen de eigen organisatie meer diversiteit, en stelt dit onderwerp ook aan de orde bij programmamakers. Het gaat immers om ‘volkszenders’, geen particuliere / commerciële producties. Deelnemers aan programma’s zouden daarom idealiter een afspiegeling moeten vormen van de bevolking. Dan heb je een probleem als vrouwen hooguit eenderde van de gasten vormen. De NPO wil streven naar meer vrouwen op de buis. En de reactie is dan ‘doe maar minder vrouwen’? Of andere, want de huidige deugen blijkbaar niet? Wat gebeurt hier?

Diverse reacties geven een indicatie dat twee zaken een rol kunnen spelen. Een hardnekkig geloof dat de emancipatie allang voltooid is, en woede als anderen die illusie genadeloos doorprikken. Ten tweede: angst, de drang om je eigen hachje te redden.

Allereerst de tirades op het vlak van gezeur/slachtoffergedrag/ze willen gewoon niet/als je goed bent kom je vanzelf op televisie. Hieruit spreekt een groot geloof in een rechtvaardigde wereld, inclusief gelijk speelveld. Wie wil, komt er wel. De Zesde Clan heeft dit geloof in een meritocratie eerder al eens benoemd als één van de grootste obstakels in de aanpak van structurele ongelijkheden.  Je kunt studie na studie aanhalen, inclusief het feit dat vrouwen gemiddeld 8% minder salaris krijgen dan mannen voor hetzelfde werk, maar deze emotionele overtuiging verander je niet met wetenschappelijke feiten. Alleen levenservaring zorgt ervoor dat een individu zelf merkt dat er iets niet klopt. Dat je op basis van je vrouwzijn tegen muren aanloopt, ook al doe je nog zo je best.

Dat te moeten erkennen is lastig voor individu en samenleving. Hier botsen namelijk twee stromingen. De geindividualiseerde Nederlandse samenleving hamert de laatste jaren op de mantra van de eigen verantwoordelijk. Als iets niet lukt, is dat je eigen schuld. Daar tegenover staan mensen die ook oog hebben voor collectieve patronen, ingebedde structuren en systematische uitsluiting. Uit je kritiek op structuren die vrouwen op achterstand zetten, dan krijg je er meteen van langs van de mensen die geloven in een rechtvaardige wereld waarin structurele achterstellingen niet bestaan. Het eindproduct zijn geërgerde afweerreacties van het type zeur niet en doe gewoon beter je best, je mekkert, wegwezen jij.

Een andere kenmerkende reactie komt van Baukje78 en haar opmerking dat zij niet wil horen bij dat soort vrouwen. Deze houding is representatief voor een lid van een gemarginaliseerde groep, die zich tegen die groep afzet om haar eigen positie zo goed mogelijk te handhaven. Type ‘Ik ben niet zo’n zeikwijf hoor, ik hou van mannen, vind het helemaal niet erg om 8% minder salaris te krijgen, voor mij hoeven er niet zonodig meer vrouwen op televisie te komen, hoor, ha ha ha, rare lui daar bij de NPO’.

De sterke lading die hier meespeelt, is angst. Want stel je voor dat iemand jou gelijkstelt aan ‘die anderen’ en jou net zo gaat behandelen als de andere leden van de minderheidsgroep. Zie ladingen sociologische studies waar dit mechanisme uitgebreid aan bod komt. Vanuit die angst neem je nadrukkelijk afstand. Als dat inhoudt dat je het streven van NPO-bestuurslid Shula Rijxman moet reduceren tot ‘gekakel’ en ‘geblaat’, is dat geen probleem. Dat heb je er graag voor over om zelf buiten schot te blijven.

Kortom, juist de heftigheid en het seksistische karakter van de afkraakacties op sociale media, tonen aan dat Nederland een groot vrouwenprobleem heeft. Op basis van een voorstel om ergens naar te streven beginnen mensen al massaal te gillen en vrouwen te diskwalificeren. En overal in de media, bij de meest diverse onderwerpen, kom je dagelijks taalgebruik tegen waarbij verwijzingen naar vrouwen en vrouwelijkheid gebruikt worden als scheldwoord.

Nederland heeft nog een lange weg te gaan. En die zogenaamd onverklaarbare loonkloof van gemiddeld 8 procent? Die blijft nog wel even bestaan.

Voor eerdere oprispingen van vrouwenhaat in de Nederlandse media: zie onder andere de scheldpartijen rondom alimentatie, de vijandige reacties als vrouwen zoals Ingeborg Beugel het wagen als gast deel te nemen aan televisieprogramma’s, en vooruitgang voor vrouwen gebruiken als wapen om hen onmiddellijk het zwijgen op te leggen, want nu is alles toch ok? Je kunt hier een hele lange lijst van maken, beschouw dit maar als het deprimerende topje van de ijsberg.

Nieuwsronde

Ooooh, Claus bleef een prins maar Máxima wordt koningin? Niet eerlijk. Hoe zit dat? Wat als we, om verkrachting te voorkomen, de vrijheden van mannen zouden beperken, zoals nu met vrouwen gebeurt? Een geniale blogster zette op een rijtje wat dat concreet in kan houden. Door het om te keren zie je pas goed hoe belachelijk er over vrouwen gepraat wordt. Feministisch magazine Ms had en heeft invloed op hoe de media rapporteren over zogenaamde ‘vrouwenkwesties’. Dat en meer in deze nieuwsronde.

Koning Beatrix. Ja, dat leest u goed. Koning (m).

  • Máxima wordt straks koningin, terwijl Claus als echtgenoot van Beatrix gewoon een prins bleef. Hoe zit dat? De Volkskrant legt de regeltjes uit. Kern: de man is de norm. Beatrix is wel een vrouw, maar geldt als koning, en een tweede koning naast de koning die je al hebt zorgt voor verwarring. Dus prins Claus, maar Koningin Máxima. Dit fenomeen is niets nieuws onder de zon. Om  in het oude Egypte farao te worden, moesten vrouwen ook al een symbolische sekseverandering ondergaan en doorgaan als ‘vrouwelijke koning’. Vrouwen en leiderschap, ’t blijft lastig in te passen in een mannenwereld.
  • Mannen die merken dat ze verkeerd reageren op vrouwen in de openbare ruimte, zouden een blinddoek om moeten doen, of alleen onder begeleiding van een vrouw naar buiten mogen. Dat en meer schrijft Amanda Taub, om duidelijk te maken welke idiote reacties mensen vertonen als het gaat om verkrachting aanpakken. Als je echter leest hoe Indiase mannen over vrouwen denken, zou je echter bijna wensen dat mannen inderdaad bij wet binnen moesten blijven (Voorbeeldje: ‘Delhi girls are like mangoes. What do you do with the fruit? You eat it, suck it, and throw it away.’)
  • Vrouwelijke militairen VS mogen weer naar het front, kopt de Volkskrant. De kop is onjuist. Het pentagon weerde vrouwen van vechtende functies in de frontlinie, maar als ambulancechauffeur, verpleegkundige, of in ondersteunende diensten bevonden vrouwen zich allang in de frontlinies. Ze hadden alleen minder mogelijkheden om terug te schieten als de vijand hen onder vuur nam. Desalniettemin heeft de eerste man zich al weer gemeld die uitroept dat het leger verzwakt nu vrouwen aan het front meevechten. Vrouwen zijn namelijk tere zwakke poppetjes. Ook al vervullen vrouwen al decennia gevechtsrollen voordat het leger in 1994 een verbod instelde.
  • Zoveelste voorbeeld van een onverklaarbare loonkloof in het nadeel van vrouwen: onderzoek wijst uit dat een vrouwelijke advocaat gemiddeld 51.000 pond minder salaris per jaar ontvangt dan haar mannelijke collega’s, die hetzelfde werk doen. Als werkgevers een bonus uitreiken, geven ze advocates (v) bovendien slechts de helft van wat ze de advocaten (m) geven.
  • Zo moet je pesten dus aanpakken. Aha… Klasgenoten pestten een 13-jarig meisje onder andere vanwege de wat grotere omvang van haar boezem. De school raadt het slachtoffer een borstverkleining aan. Als ze die operatie ondergaat zal het pesten vast minder worden of zelfs stoppen. Goh, da’s nog eens een creatieve aanpak van getreiter op school….
  • Vrouwenonderwerpen, o gaaaaap, saai, niche kwesties van een exotische minderheidsgroep… Zodoende schreven Amerikaanse media nauwelijks over onderwerpen zoals huiselijk geweld, ongelijke betaling voor gelijk werk, etc. Totdat het feministische blad Ms Magazine verscheen en de situatie fundamenteel veranderde. Vrouwen vormen de helft van de wereldbevolking en hun belangen zijn net zo goed algemene belangen.
  • Een Duitse FDP-politicus zorgde eigenhandig voor de druppel die de emmer deed overlopen toen hij tegen een journaliste zei dat ze met haar boezem een traditionele jurk, de dirndl, zo mooi uit zou vullen. Duizenden vrouwen bestormden Twitter om onder de hashtag aufschrei talloze voorbeelden van alledaags seksisme en seksuele intimidatie op het werk te geven. In Duitsland woedt zodoende een heuse discussie over seksisme, de achterlijke houding tegenover vrouwen die iets anders doen dan thuis in de keuken staan met een kind aan hun rokken, en de praktijken binnen de partij FDP, waar ze duidelijk een vrouwenprobleem hebben.

Technologie helpt vrouwen vooruit

Actrice Geena Davis ontvangt 1,2 miljoen dollar van Google om software te ontwikkelen. Het programma zal in staat zijn om de beeldvorming rondom vrouwelijke personages te analyseren in media gericht op kinderen. Denk aan televisieprogramma’s en jeugdfilms. In plaats van langdurig en voor een deel handmatig turven, krijgt het Geena Davis Instituut straks binnen een paar uur de harde feiten op tafel.

Deze analytische software is één van de manieren waarop technologie vrouwen vooruit helpt. Want iedere keer als mensen seksisme aan de kaak willen stellen, volgen de minachtende opmerkingen. O hou toch op, je beeld je iets in, zo erg is het niet. Zo erg is het wel? Bewijs het. Bewijs het! En dat is precies wat Davis doet, en over een jaar of twee nog beter kan doen:

“If we’re able to have a software tool, that means we’re able to speed up a manual, and time-intensive process of assessment and data collection,” Di Nonno said in an interview with Wired. “Why we think this is important is because that only by having the facts can we put a spotlight on how females are portrayed.”

De cijfers en percentages die al wel bekend zijn, wijzen uit dat meisjes en vrouwen er slecht vanaf komen in medialand. Ze krijgen hooguit eenderde van de spreektijd en komen vaak voor in stereotiepe, geseksualiseerde rollen. Dit is iets wat je min of meer objectief kunt turven – script analyseren, wat zeggen personages, beelden bekijken. Met software kan dit proces sneller en nauwkeuriger plaats vinden. Zo ontstaat er minder wantrouwend gezeur over de cijfers en percentages die zulke analyses tonen.

Hoeveel moeilijker is alledaags seksisme aan te tonen? Die opeenstapeling van kleine voorvalletjes, die twijfel genereren – probeert iemand je nou te dissen of ben je overgevoelig? Dat laatste is moeilijk vol te houden als je via internet honderden gelijksoortige incidenten leest. Dan worden opeens patronen zichtbaar. Dankzij zo’n digitale database kun je aantonen  dat je te maken hebt met een omgeving vol mensen met privileges, die vrouwen naar de marge drukken en soms niet eens door hebben dat ze dat doen.

Dat gebeurt ook in omgevingen waarvan je zou denken goh, daar zouden toch de meer verlichte types rond moeten lopen. Helaas, nee hoor, kun je lezen bij een site vol ervaringen van studenten en professoren op universiteiten. Opnieuw patronen, patronen. Zo’n opeenstapeling leidt tot bewustwording, bewustwording leidt in dit geval vaak tot woede, en goed gekanaliseerde woede kan als motor fungeren voor effectieve acties.

In dat ‘we pikken het niet meer’ stadium aangekomen, spelen sociale media opnieuw een grote rol. Sociale media zouden wel eens net zo revolutionair kunnen zijn als de komst van voorbehoedsmiddelen, schat Jane Caro in op de Australische website Crickey:

Far from feminism being dead, as was so confidently stated by so many until very recently, social media and the power it gives women to voice their opinions and band together to offer encouragement and support, has brought it roaring back onto the agenda.

Denk aan de Arabische Lente, die voor een deel via Facebook tot stand kwam – een platform waar vrouwen net zo actief waren als mannen, en dat zegt wat gezien het macho klimaat in veel landen. Denk aan de Amerikaanse presidentskandidaat Romney, die met zijn ‘multomappen vol vrouwen’ door de mand viel als neerbuigende mannelijke baas die niks met vrouwen op de werkvloer kan, en via memes genadeloos werd afgestraft voor zijn blindheid.

Of denk aan effectieve Twitter acties, waarbij Twitterberichten duidelijk maken hoe de situatie ervoor staat en wat de kern van het probleem is. Ook dat leidt tot bewustwording, en tot actie. In die zin is de hashtag machtiger dan het zwaard. Het feminisme gaat onder andere via sociale media vrolijk verder op de ingeslagen weg.

Twitter als geheim wapen van feministen

Twitter blijkt in de Verenigde Staten het nieuwe wapen te zijn van feministische activisten. Voorbeeld? De Twitteractie om succesvol in verzet te komen tegen de media en het gedrag van bekende Amerikanen zoals Michael Moore en Naomi Wolf. Die deden verwoede pogingen om Wikileaks voorman Assange overeind te houden als boegbeeld van de vrijheid van meningsuiting. Daarbij bagatelliseerden ze verkrachting en maakten ze de Zweedse vrouwen zwart, die aangifte deden tegen Assange. Dit deden ze aantoonbaar op basis van leugens en foutieve informatie.

Fragment van de Twitteractie om op te komen voor de Zweedse vrouwen die aangifte deden tegen Assange.

Dat pikten verschillende bekende feministen niet. Ze besloten in het geweer te komen tegen het dominante verhaal ‘Assange is top en die vrouwen moeten hun kop houden’.  Hun Twitteractie om het andere verhaal te laten horen kreeg wereldwijde aandacht, leidde tot een discussie over journalistieke mores, de aard van verkrachting, en een excuus van televisiepersoonlijkheden Keith Olbermann en diezelfde Michael Moore. Beiden gaven toe dat ze slachtoffers van verkrachting serieuzer en met meer respect hadden moeten behandelen. 

Lees hier het verhaal van de actie, met de aanleiding en het verloop ervan, en de reden van iemand als Kate Harding waarom ze zich bij de actie aansloot. Allerlei andere bronnen en links vind je hier bij elkaar gebracht door Jessica Valenti van Feministing.com. Of lees de samenvatting op de site van de Engelse krant The Guardian.

 Millicent zet op haar weblog uiteen waarom Twitter zo succesvol kon zijn in dit geval. Maar ook waarom het in het bijzonder voor vrouwen een krachtig wapen is.  Het eerste voordeel: Twitter is tekst. Geen geluid, geen beeld. Daardoor valt het minder op dat vrouwen zich in het openbare debat mengen. Niemand kan zeuren over een schrille stem of een debiel kapsel, want ze kunnen de stem niet horen en zien de vrouw niet. Ze kunnen alleen lezen wat er staat en dat is dat.

Tweede voordeel: de haat wordt zichtbaar op Twitter. Feministen krijgen opvallend veel modder naar hun hoofd geslingerd als ze opkomen voor vrouwen en/of een tegengeluid willen laten horen. Veel sites en weblogs weigeren zulk commentaar te publiceren, maar bij Twitter komt alles op het scherm. Je kunt precies lezen wie wat tikt. Dat leidt ertoe dat de zogenaamde internet trolls, notoire vuilspuiters, zichtbaar worden. Dat is erg nuttig:

It’s hard to think of a better way to illustrate the kind of harassment and psychological abuse to which women (and rape victims) are frequently subject. And the trolls are doing all the work of a documentary/exposé themselves!

Kortom, alle hatelijke tweets onderstrepen precies het punt dat de feministen wilden maken. Dank, beste trolls, voor het aandragen van bewijsmateriaal. Maar de trolls doen meer dan dat. Discussiëren over wat verkrachting wel en niet is, vergt een genuanceerdheid die de vuilspuiters missen. De trolls kunnen, door deze botheid, mensen bewust maken van de vooroordelen die ze misschien onbewust hadden. Millicent:

When you, as a lurker, find yourself lining up with a troll’s views, it’s hard not to conclude that you need to reexamine your position. Plenty of people who joined #Mooreandme have expressed some surprise at how badly they’d misunderstood the allegations and what does and doesn’t constitute sexual abuse. This—drawing in and persuading outsiders—seems to me to be a fairly new phenomenon in internet activism.

Nadelen zijn er ook. Twitter leent zich niet voor het opnemen van veel achtergrondinformatie of documentatie. In die zin is het net een dorpscafé: iedereen kan zo meedoen en meepraten, maar niemand gaat met een naslagwerk aan tafel zitten. Het ligt aan de intellectuele bagage van de Twitteraars of misverstanden en misinformatie wel of niet rechtgezet kunnen worden. Gelukkig is er meestal genoeg collectieve kennis voorhanden om geruchten en idioterie zo snel mogelijk uit de wereld te helpen.

Franzen erkent dat blanke mannelijke auteurs in het voordeel zijn

Dat blanke mannelijke auteurs in het voordeel zijn in de literaire wereld, is allang bekend. Maar wat nieuw is, is dat sociale media zoals Twitter ervoor zorgen dat kritiek op die situatie veel meer mensen bereikt. En dat blanke mannelijke auteurs erkennen dat ze inderdaad bevooroordeeld zijn ten opzichte van vrouwen en allochtonen. Die erkenning kwam onder andere van Jonathan Franzen, algemeen onthaald als de nieuwe Great American Novelist.

Engels dagblad The Guardian publiceerde een lang interview met schrijver Jonathan Franzen, die momenteel hoge ogen gooit met zijn nieuwste roman Freedom. Zulke hoge ogen, dat er een controverse is ontstaan, onder de term ‘Franzenfreude’.  NPR citeert auteur Jennifer Weiner voor een definitie van Franzenfreude:

“Franzenfreude is taking pain in the multiple and copious reviews being showered on Jonathan Franzen. It’s about the establishment choosing one writer and writing about him again and again and again,” Weiner says, “while they are ignoring a lot of other worthy writers and, in the case of The New York Times, entire genres of books.”

Franzen reageert in het interview in de Guardian op die kritiek, en geeft Weiner en haar medestanders groot gelijk:

…he agrees with Weiner and author Jodi Picoult about the favouritism shown towards “white male literary darlings”. “The categories by which we value fiction are skewed male, and this creates a very destructive disconnect between the critical establishment and the predominantly female readership of novels,” he says. “That’s inarguable.”

Vrouwelijke auteurs, of auteurs met een kleurtje, kunnen schrijven wat ze willen, maar de literaire kritiek ziet hun boeken niet als universeel en het summum van de Amerikaanse identiteit. Onder andere Elaine Showalter laat dit duidelijk zien, met allerlei voorbeelden, in haar boek A Jury Of Her Peers. De boekbespreking van internetmagazine Salon vat het beknopt samen:

 By the 1850s, according to Showalter, “the American literary marketplace became a battlefield between women and men,” with the sales mostly going to the women and the esteem reserved for the men. Even socially influential writers, like Harriet Beecher Stowe (teased by Abraham Lincoln for starting the Civil War), got sniffed at by the critical establishment, and it only got worse when the 20th century ushered in the cult of the he-man novelist as personified by Ernest Hemingway.

Kortom, vrouwen schreven en schrijven succesvolle boeken. Ze verkopen tegenwoordig veel exemplaren en kunnen leven van hun pen, maar het respect ging en gaat naar blanke mannen. Zij krijgen de literaire prijzen, de positieve recensies in de meest gezaghebbende bladen en kranten, en bergen aandacht in de media. En dat zorgt er volgens Showalter voor dat zíj in de geschiedenisboekjes en de literaire canon van de V.S. komen. En niet vrouwen of allochtonen.

De drukte rondom Franzen is slechts het meest recente voorbeeld van deze cultuur. Wel nieuw is dat auteur Jennifer Weiner openlijk kritiek leverde op deze gang van zaken, en dat die kritiek via sociale media zoals Twitter en Facebook binnen een paar dagen voor een enorme ophef zorgde. Iedereen ging zich ermee bemoeien, gaf zijn of haar mening, en liet in nieuwe Twitters weten of hij of zij voor of tegen die kritiek was. 

Dat wat vrouwen of allochtonen doen in de marge verdwijnt, is een hardnekkig verschijnsel. Maar dat er zoveel ophef over ontstaat, geeft hoop. Net als het seksisme in de Amerikaanse verkiezingen van 2008, kan de Franzenfreude er misschien voor zorgen dat mensen zich bewust worden van het seksisme in de literaire wereld. En die bewustwording kan vervolgens leiden tot acties: gemengde jury’s instellen voor literaire prijzen, bewust meer aandacht besteden aan meer verschillende genres, en beter nadenken over die Great American Novelist. Wie is dat, hoe herken je die, wie heeft dat talent. En dat zijn dus niet alleen de blanke mannen.