Tag Archives: Turkije

Archeologen graven godinnen op

Archeologen vonden kort na elkaar op verschillende locaties in Europa beelden van godinnen. Onder andere Çatalhöyük, een zeer oude vindplaats in Turkije, leverde een spectaculaire vondst op: een circa 8000 jaar oude figurine in de beeldtaal, die auteur en onderzoeker Annine van der Meer identificeert als een godin die haar borsten toont in een gebaar van zegening en voeding.

De figurine van Çatalhöyük

Er is meer. In Kurul Kalesi, bij de Zwarte Zee, ontdekten archeologen een paar weken daarvoor ook een beeld van Cybele. In Jordanië groeven archeologen twee beelden van Aphrodite op. In Bangladesh vonden archeologen een 800 jaar oud beeld van mohini, de enige vrouwelijke avatar van de bekendere mannelijke god Vishnu.

Soms krijgen archeologen hulp. Een toeriste op het strand in Kroatië gooide in augustus een hinderlijke steen onder haar badlaken weg. De steek bleek echter bij nadere inspectie een beschadigd beeldje van de Romeinse godin Diana te zijn. Eerder in diezelfde maand augustus trof een vrijwilliger bij opgravingen in Engeland, bij Hadrian’s Wall, een figuurtje aan van de godin Ceres.

Ook leuk: in juni herontdekten medewerkers van een museum een verloren gewaande figurine uit Skara Brae, bij de Orkney Eilanden. Het in de negentiende eeuw gevonden beeldje lag letterlijk in de laatste doos die een medewerker uitpakte. Wat betreft stijl en beeldtaal past de figurine bij twee andere, soortgelijke exemplaren uit het Neolithische tijdperk, gevonden in 2009 en 2010. De lokale bewoners hebben de beeldjes namen gegeven, zoals de Orkney Venus, of de Westray Wife.

Andere keren was het geen beeld, maar ontdekten archeologen in teksten de naam van een godin. Zo werd in augustus bekend dat archeologen de tekst hadden ontcijferd van een 2500 jaar oude Etruskische stele uit een tempel in de Mugello-vallei in Italië. De tekst noemt de naam van de godin Uni. Vanwege die naam en andere vondsten, zoals gouden sieraden en gereedschappen om te weven, denkt het opgravingsteam dat de tempel gewijd was aan deze godin.

Archeologen vinden ook regelmatig een link tussen religie en mensen die actief waren binnen deze religie. Tegenwoordig zijn we dat niet meer zo gewend – de Katholieke Kerk accepteert geen vrouwelijke priesters en pas na afsplitsingen mochten vrouwen uit Protestantse stromingen de kansel betreden.

In het verleden speelden vrouwen echter een belangrijke rol in de godsdienst van hun tijd.  Zo groeven archeologen in Rusland het graf op van een vrouw uit de Bronstijd. Ze droeg een met circa 1500 kralen bestikte jurk en was begraven met de resten van een kind, een bronzen mes, honderd hangers van de tanden van diverse dieren, en een keramieken wierookbrander met zonnetekens erop. Archeologen kenden deze tekens omdat ze ook voorkomen op rotstekeningen in het gebied.

Eerder, in juli, publiceerden archeologen de vondsten in en bij het graf van een vrouw van ongeveer 45 jaar, die zo’n 12.000 jaar geleden leefde in Israel. Gezien de rituele manier waarop ze was begraven en de giften die ze meekreeg, denken ze dat de vrouw de functie van sjamaan vervulde.

Vrouwen en het goddelijke, ze sluiten elkaar niet uit, integendeel. En het is grappig hoeveel mensen opeens in zo’n korte tijd allerlei figurines en godinnenbeeldjes vinden. Je zou er bijna een teken in zien….

Nieuwsronde

Donkere wolken pakken zich samen in Egypte en Turkije, waar conservatieve regeringen meer controle willen krijgen over de lijven en levens van vrouwen. Maar er zijn ook positieve ontwikkelingen. Mensen maken van harte grappen over roze producten, zoals roze Bic pennen Voor Haar, apps voor de mobiele telefoon bieden handige hulpjes waar vrouwen echt iets aan hebben, en Brussel deelde al 69 boetes uit voor (seksuele) intimidatie op straat.

Protesten in Turkije, waar een conservatieve regering vrouwen de zeggenschap over hun eigen lijf en leden wil ontzeggen.

  • Islamitische vrouwen protesteren tegen pogingen van de Moslim Broederschap om hen terug in hun hok te meppen. Volgens de nieuwe conservatieve regering van Egypte zijn vrouwen zwak en te emotioneel om goede leiders te zijn. Tegelijkertijd zijn ze wel goed genoeg om toiletten te boenen en kinderen groot te brengen. Raar maar waar. De regering zou de Koran goed moeten lezen, en moeten stoppen met het inperken van de vrijheden van vrouwen. Of de regering hier naar wil luisteren….?
  • Gewone producten aan de vrouw brengen? Maak ze kleiner en roze, dan lukt het wel. Het lijkt erop alsof een trend uit de jaren zestig nieuw leven krijgt anno nu, met als voorlopig hoogtepunt Lego voor meisjes en roze Bic pennen. Gelukkig maken consumenten korte metten met dit soort marketingfoefjes.
  • Joodse vrouwen gaan verder dan opiniestukken in kranten. Ze stapten naar de rechter om op die manier af te dwingen dat vrouwen recht houden op het gebruik van de openbare ruimte in Israëlische steden. Een vrouwenorganisatie spande een rechtszaak aan tegen een orthodox radiostation dat weigert om vrouwen in hun programma’s aan het woord te laten. Eerder al ontving een tienermeisje een schadevergoeding van 13.0000 NIS omdat orthodoxe mannen haar op een agressieve manier dwongen achterin de bus te zitten. Dat is een illegale vorm van scheiding der seksen, dit keer in het openbaar vervoer.
  • Leve de mobiele telefoon. Nooit meer de weg zoeken, internet altijd onder handbereik, en je kunt er allerlei nuttige functies op downloaden. Vrouwen gebruiken soms zelfs vaker apps dan mannen. Zo kunnen vrouwen een app downloaden om hun menstruatiecyclus in de gaten te houden. Voor de Nederlandse markt zijn er verschillende versies beschikbaar. Ook handig: een app die je er op een discrete manier aan herinnert dat het tijd is om de pil te slikken – erg handig om ongewenste zwangerschappen te voorkomen – en een door het Trimbos-instituut ontwikkelde app om je te ondersteunen als je onverhoopt borstkanker mocht hebben.
  • Het rommelt (nog steeds) in Turkije. Sinds een conservatieve regering hier aan de macht kwam, wil de overheid abortus stoppen en keizersnedes zoveel mogelijk inperken – de premier vindt dat teveel vrouwen op de ‘makkelijke’ manier bevallen. Vrouwen moeten gewoon op een natuurlijke manier bevallen, en klaar. In de Turkse cultuur betekent dit dat vrouwen hoe dan ook de klos zijn. Verkrachting is hun schuld, abortus geen optie, en als het mis gaat tijdens een bevalling mogen artsen slechts bij hoge uitzondering overgaan tot een keizersnede. Vrouwen hebben weinig over hun lijf te zeggen…
  • De Victoriaanse tijd bracht vrouwen veel ellende, maar leidde er ook toe dat artsen de voorloper van de vibrator ontwikkelden om de behandeling van hysterische patiënten minder vermoeiend te maken. Jawel. Alles wat je altijd al wilde weten over vibrators...
  • Spaanse feministen zetten een campagne op a la Hollaback, zodat vrouwen die lastig gevallen worden op straat actie kunnen ondernemen en hun ervaringen zichtbaar kunnen maken. Dat hadden ze natuurlijk niet moeten doen. Haat werd hun deel. Onder andere een groep mannen behorende tot de 600.000 gebruikers van een autoforum besloten de vrouwen systematisch te pesten via internet. Dat past in een patroon. Ook in andere landen krijgen vrouwen er van langs zodra ze feministische standpunten innemen. Soms nemen die campagnes zulke vormen aan dat de vrouw haar internetactiviteiten staakt. Dan is het de trollen weer gelukt een vrouw het zwijgen op te leggen. Bedankt, trollen…
  • Seksuele intimidatie op straat is een hot item in België sinds filmstudente Sofie Peeters met een camera door haar Brusselse woonwijk trok. De stad beloofde dit soort agressie aan te pakken en deelde in een paar maanden tijd al 69 boetes uit. Wie vrouwen op straat lastig valt, kan rekenen op een boete van 250 euro.

Help Turkije baas in eigen buik te blijven

Turkije dreigt het recht op abortus in te perken. Premier Erdogan vindt het afbreken van een ongewenste zwangerschap namelijk moord.  Hij is ook tegen keizersnedes, omdat die onnatuurlijk zouden zijn. Volgende maand wil hij een voorstel bespreken om de reproductieve rechten van vrouwen drastisch in te perken. Een hele reeks organisaties op het gebied van gender en mensenrechten roept de regering op die pogingen onmiddellijk te staken. Ook jij kunt Turkse vrouwen helpen baas in eigen buik te blijven. Teken de petitie.

Turkse vrouwen willen baas in eigen buik blijven.

Vrouwen kunnen sinds 1983 legaal een ongewenste zwangerschap afbreken, tot in de tiende week van de zwangerschap. Volgens cijfers uit 2008 doet ongeveer tien procent van de zwangere vrouwen een beroep op die mogelijkheid. Het nieuwe wetsvoorstel wil deze rechten zo drastisch inperken dat het in de praktijk neerkomt op een verbod. De wet houdt geen rekening met slachtoffers van verkrachting of incest. Baren zul je.

Onder andere de medische stand wil abortus graag behouden als legaal onderdeel van de gezondheidszorg aan vrouwen. Woordvoerders van de Turkse Medische Associatie verdenken Erdogan ervan dat hij politieke en demografische ontwikkelingen belangrijker vindt dan het welzijn van de helft van de bevolking:

Next in line to reject Mr Erdogan’s comments was Turkey’s medical fraternity. The Turkish Medical Association (TTB) warned that restricting abortion would only encourage illegal practices, push women to use “primitive methods” to abort and increase maternal mortality. “Prime Minister Erdogan’s worries that the population will decrease and the nation will be wiped off the face of the Earth are baseless. Turkey’s population will reach 90 million in 2050 without any additional arrangements,” said TTB Secretary-General Feride Tanik.

Ook de media mengen zich in het debat. Zo publiceerde de International Business Times een redactioneel opiniestuk, waarin de redactie eveneens wijst op Erdogan’s politieke beweegredenen. Hij wil een groot, bevolkingsrijk Turkije, koste wat het kost. En de kosten zullen volgens de krant vooral op het bordje van de vrouwen terecht komen:

There is so much concern for unborn children, but what about Turkish women? The wealthy, including the Prime Minister, his wife and daughter, all have the means to seek medical care overseas. Should abortion be banned in Turkey, these women will have a choice, and access to the procedure. But what about the women that appear on page three of Turkish newspapers everyday? The page assigned for victims of rape, incest, abuse and honor killings?What choice do they have when a father, uncle or neighbor rape them? Who can they turn to? […] It will lead them to fall into the hands of butchers practicing illegal and primitive forms of the procedure, that often end up leading to infection and death.

Los van internationale petities laten de Turken zelf zich niet onbetuigd. Naast protesten van Turkse artsen gingen duizenden betogers de straat op om te protesteren tegen pogingen de abortuswet in te perken. De hoofdmoot bestond uit vrouwen, vergezeld door hun partners en kinderen. In Ankara liep een betoging uit op arrestaties. De demonstranten vertegenwoordigen een meerderheid. Volgens een recente peiling wil 55,5% géén inperking van het recht op abortus, oftewel, de wet houden zoals-ie nu is.

UPDATE: De Engelse krant The Guardian publiceerde een opiniestuk van Elif Shafak, zelf Turkse, en voorstander van baas in eigen buik. Want:

Any discussion on abortion in Turkey needs to take into account that this is a deeply patriarchal country with entrenched habits of gender discrimination. In this society whenever there is the slightest sexual slander, it is women who are stigmatised and made to suffer. “Honour killings” are not unheard of. Incest, domestic violence and marital rape occur on a wide scale. To ban abortion (or to make it impossible by reducing it to four weeks) will have hugely harmful results for women