Tag Archives: trilogie

Uniek: Jemisin wint derde Hugo op een rij

Auteur N.K. Jemisin leverde een unieke prestatie. Ze won de Hugo Award voor beste roman voor de derde keer achter elkaar. De Hugo geldt als een van de belangrijkste prijzen voor science fiction en fantasy. Het is nog nooit eerder gebeurd dat iemand deze onderscheiding zo vaak op een rij won. Ook in andere categorieën deden schrijfsters het dit jaar buitengewoon goed: ze wonnen zo’n beetje alle prijzen die er dit jaar te vergeven waren.

Foto: Barnes & Noble

Jemisin sloeg haar unieke drieslag met de Broken Earth cyclus, over een door vulkanisch geweld geteisterde wereld. Bepaalde mensen, de zogenaamde Orogenes, kunnen die aardkracht beheersen. Andere mensen vrezen hen vanwege dit talent, maar hebben hen ook hard nodig om rampen te voorkomen. In die gespannen situatie volgt Jemisin de levens van een moeder en dochter, en hoe zij overleven terwijl de wereld een apocalyptische periode van vulkaanuitbarstingen, aardbevingen en andere ellende doormaakt. De Nederlandse vertalingen komen eraan: eind vorig jaar verwierf Luitingh-Sijthoff de rechten dus je kunt deel 1, Het Vijfde Seizoen, inmiddels in je eigen taal lezen. Hoera!

In haar speech, bij de uitreiking van de Hugo, vertelde Jemisin dat ze bewust koos voor een verhaal over gebroken mensen, levend in een gebroken wereld, die moeten zien te overleven onder grimmige omstandigheden:

This has been a hard year, hasn’t it? A hard few years. A hard century. For some of us, things have always been hard. I wrote the Broken Earth trilogy to speak to that struggle, and what it takes just to live, let alone thrive, in a world that seems determined to break you. A world of people who constantly question your competence, your relevance, your very existence.

Als auteur met een gekleurde huid maakte Jemisin helaas vaak mee dat anderen haar niet wilden laten bloeien. (De racistische houding van Trump maakt het er niet beter op.) Zo was ze bijna geen auteur geworden omdat uitgevers haar debuutroman, Killing Moon, afwezen, vertelde ze in haar speech. De poortwachters van de ”echte” SF en fantasy beoordeelden dit boek in eerste instantie als iets waar zwarte lezers misschien belangstelling voor konden hebben, maar verder niet.

Net als haar hoofdpersonen ging Jemisin door totdat iemand wél open stond voor wat ze te zeggen had. En de rest is geschiedenis, zoals dat dan zo mooi heet. Echt, ik wil het liefst uitroepen ‘zie je wel?, nah nah nahnanaaaaaaaah’. Want ik promoot Jemisin al jaren op dit weblog omdat ik haar geweldig vind schrijven. Ze experimenteert met werelden, speelt met vertelperspectief, en ontwijkt keer op keer stereotiepe verwachtingen door met een onthulling alles wat je dacht onderuit te halen. Zulke gelaagde werken, en dan ook nog eens spannend en emotioneel, het kán. Literatuur hoeft niet droog en saai te zijn. Luitingh-Sijthoff, verwerf aub ook de vertaalrechten voor Killing Moon en deel 2, The Shadowed Sun. En de Inheritance Trilogy, waar een recensent over schreef:

Imagine my surprise then to discover that not only was I immediately pulled into Jemisin’s intensely vibrant world, which is so effortlessly realized, but like an addict following his first taste, I now intend to seek out everything else she’s ever published. And again, I don’t even like fantasy. Or so I thought.

Naast Jemisin wonnen ook andere vrouwen belangrijke prijzen. Martha Wells kreeg een Hugo voor haar novelle All Systems Red, over een sociaal onhandige robot met de betekenisvolle naam Murderbot. Inderdaad. Ga lezen als je meer wil weten 😉 De Hugo voor het beste korte verhaal ging naar Welcome to Your Authentic Indian Experience (TM), van Rebecca Roanhorse, een vertegenwoordiger van de inheemse bevolking van de V.S. maar zeker geen uitzondering. Mijn grote heldin Ursula le Guin won postuum een Hugo voor No Time to Spare, haar allerlaatste bundel essays en artikelen. En zo ging het door, de ene getalenteerde vrouw na de andere die terecht lof en eer voor haar werk kreeg. Kortom, het was een mooie dag bij de Hugo Awards. Doe je voordeel met de lijst van winnaars en genomineerde auteurs m/v/x, en veel leesplezier!

 

Geweldige heldin domineert Hunger Games

De Zesde Clan had rond de Paasdagen eindelijk tijd om The Hunger Games in de bioscoop te zien. De film is lovend ontvangen, en dat is niet voor niets. Voor een Hollywood blockbuster vertoont de film arthouse-achtige trekken. De camera neemt de tijd, maar zelfs in stille scènes is de dreiging van overleven onder een autoritair regime voelbaar. Plus, actrice Jennifer Lawrence maakt van Katniss Everdeen een sterke vrouwelijke hoofdpersoon. Iets wat we te lang niet meer gezien hebben in de bioscoop.

Tuurlijk valt er altijd een kritische noot te kraken. Zo ook hier. Sommige elementen uit het verhaal komen zo impliciet aan bod, dat een kijker het waarschijnlijk alleen snapt als-ie het gelijknamige boek, deel 1 uit een trilogie van schrijfster Suzanne Collins, gelezen heeft. Ook klopt het ritme van de film soms niet. Hier te snel, daar te langzaam. Maar een film is meer dan onderdelen, en het geheel staat als een huis. Onder andere dankzij actrice Jennifer Lawrence, die eerder al indruk maakte met Winter’s Bone. Maar ook dankzij het verhaal. Op het moment dat een van de personages stierf, zat de halve zaal zachtjes te snikken. De film raakt mensen.

Hunger Games valt op in het huidige filmlandschap, omdat daarin mannen domineren. Kranten en websites in de V.S. staan daarom bol van de genderanalyses. Iemand als Katniss Everdeen vertegenwoordigt een type heldin die we in lange tijd niet gezien hebben:

Katniss is the first young female lead audiences have seen in a long time that is the spotlight of her show. She is a beacon of hope for young girls that don’t buy into the princess and Barbie shtick. She is intelligent, brave, and not afraid to kill if the Games require it. The boys fall for her, she does not fall for them. […] Finally young girls have a literary and film role model. Let’s just hope it’s not too little too late.

Ook Wired hecht veel belang aan de sekse van de hoofdpersoon, en wat dat betekent voor vrouwen en de filmindustrie:

First, The Hunger Games must bring in the kind of box office numbers that prove to Hollywood that a film led by a young female heroine who’s not cast as a sex symbol can bring in audiences. And second, for Katniss to truly triumph, she must embody the type of female heroine — smart, tough, compassionate — that has been sorely lacking in the popular culture landscape for so very long. […] the movie could prove revolutionary for portraying a true female hero who is emotionally and physically strong, and isn’t romantically involved with a male hero counterpart. (Katniss also doesn’t fall into the troubling pattern of women in action movies who sacrifice themselves.)

De film doet daarmee ook in deze zin recht aan het eerste deel uit de trilogie. In het boek komt Katniss even sterk naar voren:

I also really love how Katniss is this super strong, independent, no-nonsense heroine but also clearly needs Peeta and Gale. It’s refreshing to see a female hero be painted as strong but also dependent on others–not in a weak, “girlie”, damsel-in-distress way but in a way that is just real about the fact that human beings need each other to get through tough shit.

Jennifer Lawrence als Katniss Everdeen.

Wat dat betreft is het geweldig om te zien dat de boeken nog steeds als een gek verkopen. Collins is onder andere bij Amazon de best verkopende auteur ooit. Als film staat de Hunger Games al weken op de eerste plaats. De inkomsten overtroffen kort geleden de magische grens van 300 miljoen. Niet gek voor een productie met een prijskaartje van 78 miljoen dollar. Als de Hunger Games veel winst oplevert, zou Hollywood dan eindelijk weer eens films willen produceren waarin sterke vrouwen centraal staan? De Zesde Clan hoopt van wel. Al was het alleen al omdat vrouwen toch echt de helft van het totale aantal bioscoopkaartjes kopen in de V.S.

UPDATE: Suzanne Collins voert niet alleen bestseller lijstjes aan. Haar trilogie blijkt de meeste klachten van ouders op te leveren. Ze willen dat bibliotheken de romans niet meer uitlenen, met als meest voorkomende klachten: anti-gezin, satanistisch, te gewelddadig, vuile taal. Eigenlijk een enorm compliment, merkt webmagazine Jezebel op:

In what basically amounts to proof positive that a book is worth reading, The Hunger Games trilogy has cracked the top three on the American Library Association’s list of themost frequently challenged books of 2011—which means they’re among the books that parents and educators have most often complained about being inappropriate for America’s delicate youth. […] Suzanne Collins can take comfort in the fact that she’s got some very classic (and classy) company on this list of “objectionable” literature: The number seven spot belongs to Aldous Huxley’s A Brave New World and To Kill a Mockingbird by Harper Lee rounds out the top ten.