Tag Archives: toneelstuk

Overgang blijft taboe voor Nederlandse media

De overgang? De helft van de Nederlandse bevolking krijgt ermee te maken, 1,2 miljoen vrouwen zitten er middenin, maar de media willen het er niet over hebben. ,,Onze jongens kunnen er niets mee”, kreeg actrice Yvonne van den Hurk te horen toen ze in contact kwam met Pauw & Witteman. Om maar een voorbeeld te noemen. Desondanks trekt een voorstelling over de overgang die Van den Hurk op toneel brengt, avond aan avond volle zalen. De digitale editie van NRC Handelsblad brengt een uitgebreid interview met de actrice waarin dit en meer ter sprake komt.

Het stuk staat vol interessante uitspraken, maar de Zesde Clan wil er hier één aspect uitlichten. En dat is de taboesfeer die rond de overgang speelt. Het mag geen onderwerp van gesprek zijn, merkt Van den Hurk. Daardoor krijgen vrouwen geen enkele ruimte voor hun ervaringen en moeten ze in een isolement worstelen met hun situatie. Aan NRC Handelsblad vertelde ze het volgende:

Wat het voor vrouwen vooral zo lastig maakt, is dat de overgang geen onderwerp van gesprek mag zijn. De landelijke kranten negeren de voorstelling; geen recensie, niet eens een aankondiging. Een eindredacteur van Pauw & Witteman wilde me niet aan tafel hebben. Want, zegt hij, ‘mijn jongens kunnen niks met het onderwerp’. Ik was zo ongeveer onderweg naar Knevel en Van den Brink toen ik werd afgebeld. De redactie zag het toch niet zo zitten, twee christelijke jongens die over de overgang moeten praten. Hoezo? Zij hebben toch ook vrouwen of vriendinnen? Maar ook Margriet en Libelle geven geen sjoege. De overgang, brrr, nee, die is niet cool, niet sexy. Ze maken liever een stuk over thuis bevallen en zetten een zwangere op de cover. Driekwart van hun lezeressen is vijftig plus. Hoe kan dat?”

Van den Hurk zocht daarom haar eigen weg. Ze kwam op het idee van een theaterstuk over de overgang na haar medewerking aan de voorstellingen in Nederland van de Vaginamonologen. Hier spraken actrices teksten uit van gewone vrouwen, die vertelden over hun eigen ervaringen. Het werkte. Zaal na zaal ging plat. Voor het stuk De Hormonologen koos Van den Hurk dezelfde opzet. Ze sprak talloze vrouwen, artsen, psychologen, schreef het stuk, haalde een groep actrices bij elkaar, en is nu tot 12 april op toernee.

Omdat zoveel voorstellingen meteen uitverkocht waren, heeft Van den Hurk inmiddels een aantal extra voorstellingen ingelast. Klik voor de speellijst en meer informatie hierover op deze link.

Theater en film eren wetenschapster Rosalind Franklin

Met een unieke röntgenfoto ontdekte wetenschapster Rosalind Franklin dat DNA een dubbele helix structuur bevat. Dit beeld leidde tot het in kaart brengen van de totale opbouw van DNA, een baanbrekende ontdekking waar het comité van de Nobelprijs in 1962 de hoogste eer voor gaf. Aan de mannelijke wetenschappers James Watson, Francis Crick en Maurice Wilkins. Die Franklin afschilderden als een rancuneuze heks die haar inzichten niet wilde delen. Ooooo ja, natuurlijk. Met een toneelstuk op de planken en een film in de maak geeft theatermaakster Anna Zeigler Franklin alsnog de eer en het respect die haar toekomen.

Rosalind Franklin. Ze stierf in 1958 aan kanker.

De site Women & Hollywood interviewde Zeigler. De theatermaakster zou eigenlijk een stuk schrijven over drie wetenschapsters, waaronder Franklin. Maar haar verhaal intrigeerde Zeigler zodanig dat ze haar opdrachtgever vroeg of ze zich volledig op Franklin mocht richten. Franklin werkte tot eind jaren vijftig in laboratoria, een plek waar vrouwen tot dan toe alleen gedoogd werden als lab-assistente, ongeacht hun opleiding of talent. Als één van de weinige kon ze meeconcurreren met de mannen, en die namen haar dat niet altijd in dank af. De Rijks Universiteit Groningen beschrijft de gang van zaken als volgt:

Franklin gebruikte röntgenkristallografie in haar onderzoek, terwijl haar collega Wilkins moleculaire methoden gebruikte. Tegelijkertijd, probeerden Watson en Crick aan de Universiteit van Cambridge de structuur van DNA met behulp van theoretische modellen te ontrafelen. Toen zij (buiten medeweten van Franklin) de resultaten van Franklin’s experimenten en haar röntgenfoto’s onder ogen kregen, realiseerden ze zich dat dit het empirische bewijs voor hun theorie van de dubbele helix was. Helaas hebben ze haar niet in hun publicaties genoemd.

Helaas, ja, dat is nog mild uitgedrukt. Onderzoek jatten en de ontdekster monddood proberen te maken, dat is een betere omschrijving van wat er gebeurde. Zeigler werd geraakt door dit verraad, en de vele negatieve verhalen die de ronde deden over Franklin. Ze geeft in haar toneelstuk haarfijn weer wat Franklin doormaakte. Wel geeft ze een wat scherper aangezet beeld van de situatie. Zo had de echte Rosalind wel degelijk contacten met vrouwelijke collega’s. In het toneelstuk staat ze echter alleen tussen de mannen.

Het toneelstuk, Photograph 51, is verschillende keren met succes opgevoerd. Inmiddels is Zeigler al weer verder: ze werkt aan een filmscenario voor de productiemaatschappij van regisseur Darren Aronofsky, onder andere bekend van Requim for a Dream. Een andere film over een tragische wetenschapster, de wiskundige Hypatia, boekte grote successen. Dus wie weet heeft een film over de ervaringen van Franklin een goede kans om ook daadwerkelijk gedraaid te worden.

Enfin, eerherstel alom. Wie weet biedt het succes daarna een mooi opstapje voor films over wetenschapsters die geen tragedies doormaakten, maar geniaal werk verrichten en daar tóch gelukkig en gerespecteerd van werden. 😉