Tag Archives: Suffragettes

Lees vrouwen 2015: Kate Muir, Suffragette City

Wat gebeurt er als een New Yorkse kunstenares, Albertine Andrews, opeens onaangekondigde bezoekjes krijgt van de geest van haar feministische grootmoeder, Agnes McPhail? Die fantasierijke kwestie staat centraal in Suffragette City, een heerlijk boek van de Schotse auteur Kate Muir.

Kate Muir heeft ietwat geleden onder de vloek van chicklit. De kaft van haar debuutoman Suffragette City, verschenen in 1999, valt nog enigszins mee. Bij opvolgers Left Bank en West Coast gaat het echter loos, met pastelkleuren en zwierige lettertypes. Hoe reductief en seksistisch zo’n ontwerp is wordt meteen duidelijk als je de zaken omkeert. Schrijfsters klagen dit soort ontwerpkeuzes terecht aan. Het schept verkeerde verwachtingen bij mogelijke lezers en doet totaal geen recht aan de verhalen.

Zo ook hier. Sufragette City is goed geschreven en Muir heeft een mooi gevoel voor humor, dus ja, het leest makkelijk. Ondertussen geeft Muir echter een haarscherpe analyse van de stand van zaken rondom vrouwenemancipatie in de V.S., de mores in de kunst- en modewereld, bewustwording en de betekenis van keuzes maken. Stof tot nadenken!

Het verhaal begint met Albertine. Ze loopt bij wijze van performance art rond met een onechte zwangerschapsbuik, om te zien hoe mensen op haar reageren. Die reacties voelen beklemmend aan: een zwangere vrouw mag zichzelf niet meer zijn. Ze verandert in het eigendom van het collectief, en dat collectief staat bol van de morele veroordelingen. Die ervaringen verwerkt Albertine daarna in schilderijen. Die niemand ziet, want professioneel succes bleef tot nu toe uit.

Haar leven kabbelt voort totdat haar oma Rose haar een kist brengt, met daarin brieven en kleding van overgrootmoeder Agnes McPhail. Albertine begint de brieven te lezen. Ze ontdekt dat deze voormoeder zich ontwikkelde van brave predikantenvrouw tot militante voorvechtster van het vrouwenkiesrecht. Sterker nog, de geest van McPhail verschijnt en begint zich met Albertines leven te bemoeien. (Leuk weetje: Muir baseerde Agnes McPhail’s verhaal gedeeltelijk op het leven van de Schotse feministe Helen Crawfurd.)

Met deze techniek weet Muir op een intelligente manier situaties anno 1900 te verweven met het heden. Zoals gezinnen en culturen die een sterke voorkeur voor jongens vertonen (voorbeeld van 1900: India. Voorbeeld uit 2000: China). En wat moet je als moderne vrouw met het feminisme? Bij zoiets als het stemrecht ging het om een duidelijke strijd voor een fundamenteel democratisch recht. Maar waar moet je anno 2000 nog voor vechten?

De titel van de roman verwijst naar die verandering. McPhail leefde in Suffragette City, een stad waar vrouwen opkwamen voor basale democratische rechten. Honderd jaar later en dit woord staat vooral voor seks in de grote stad, zoals bijvoorbeeld bezongen door David Bowie in zijn Suffragette City. Waarbij het draait om de lol van mannen die een scharrel zoeken.

Naast dit alles geeft Muir ook een messcherpe satire op het wereldje van de mode en moderne kunstenaars. Ze geeft leeghoofdige conversaties perfect weer en trakteert de lezer op een hilarische episode, waarin een vriendin van Albertine de ‘Stemrecht voor Vrouwen’-vaandels en sjerpen gebruikt voor een modecollectie, tot groot ongenoegen van McPhail. Vergezocht? Nou nee, In 2014 stuurde Karl Lagerfeld modellen de catwalk op met protestborden over gelijke rechten voor vrouwen.

Die thema’s zoals emancipatie, geboorte en als vrouw grip krijgen op je leven en je identiteit helder krijgen, maken van Suffragette City een zeer actueel, en tegelijkertijd tijdloos boek in de goede betekenis van het woord. Aanbevolen!

Olympische Spelen krijgen feministisch vervolg

Trots paradeerden Engelse suffragettes mee tijdens de feestelijke opening van de afgelopen Olympische Spelen in Londen. Het beviel de vrouwen zo goed, dat ze besloten bij elkaar te blijven en te strijden voor vrouwenrechten. De groep neemt onder andere op 24 oktober deel aan een grote protestactie. Onder de noemer UK Feminista verzamelen allerlei actiegroepen en vrouwenorganisaties zich op die dag voor het Engelse parlement, onder andere om te protesteren tegen bezuinigingen die vrouwen veel harder treffen dan mannen.

Suffragettes op de Olympische Spelen 2012.

Volgens grote lagen van de bevolking waren de Suffragettes in hun tijd enge radikalinski’s die de natuurlijke aard der vrouw geweld aandeden en alleen maar voor problemen zorgden. Logisch, want als een samenleving haar vrouwen niet meer onder controle heeft, is het einde zoek. Vandaar dat de elite angstig reageerde en de roep om zaken als het vrouwenkiesrecht hard onderdrukte:

…”terrorism” is far too strong a word for the actions of the suffragettes, considering the context, says Baroness Brenda Dean. “If you look at any major social change, within it somewhere has been a degree of militancy… You’ve got to throw yourself back to the turn of the century when the whole social order was very different.” Their actions have to be seen through the prism of their inability to use normal means to advocate their views, she suggests. “These were pretty desperate measures by people in a desperate situation.” Baroness Dean is calling on the government to give a posthumous apology for the way the suffragettes were treated.

Jaren later kregen de Suffragettes pas de eer die hen toekwam. Hun belangrijke rol in de geschiedenis zorgde ervoor dat deze vrouwen een plek kregen in de openingsceremonie van de Olympische Spelen. Vijftig vrouwen hulden zich in Edwardiaanse kledij en beeldden beroemde activistes uit, zoals Emmeline Pankhurst. Haar achter achter kleindochter Helen Pankhurst voerde de groep aan. Dit optreden maakte grote indruk op de deelneemsters. Ze ervoeren een kracht die ze niet verloren willen laten gaan:

 “Coming together was a gift and it would be such a wicked waste to not carry on and we can’t let people down by not continuing,” said 37-year-old Collins, a stay-at-home mother of two. […] For Collins, taking part in the opening ceremony has given her a voice, and she is determined to use it. “It’s not fashionable to say you are a feminist, but women need to stand up,” she said. “I’ve always had these beliefs but this has pushed me to do something about it. It just feels like I’m not on my own.”

Geen woorden maar daden.