Tag Archives: stripverhalen

Vrouwelijke Thor past in vooruitgang binnen comics-industrie

Aaaargh, een vrouwelijke Thor, dat kan niet goed zijn, kreunden mensen een paar jaar geleden. In augustus 2016 geeft onder andere website Smart Bitches, Trashy Books verzamelbundel Thor: Goddess of Thunder echter een tien. Ook website Forbidden Planet noemt de vrouwelijke Thor één van de beste Marvel series. Thor geeft zelfs blijk van een feministische inslag. Wow…..Deze ontwikkeling van ”meh” naar ”hoera” is symbolisch voor een omwenteling in de comics-industrie als geheel.

Er verschijnen steeds meer reeksen die om een vrouw draaien. Naast Thor verschijnt begin volgend jaar bijvoorbeeld een nieuwe serie rondom Batwoman. Met reden. De stripboeken over de vrouwelijke Thor verkochten beter dan die van de mannelijke Thor. Uitgeverijen merken dat en willen die dollars en euro’s graag ontvangen.

Uitgeverijen krijgen bovendien door dat vrouwen tegenwoordig bijna de helft (46%) uitmaken van de groep die comics leest. Die lezers worden bovendien steeds kritischer. Zo beloofde DC Comics in 2011 om meer vrouwen aan te nemen, nadat fans kritiek hadden op het belachelijk lage percentage werkneemsters. De firma lijkt daad bij het woord te voegen. Het verhaal van de nieuwe serie over Batwoman komt bijvoorbeeld uit de pen van Marguerite Bennett.

Vrouwen krijgen zodoende steeds vaker de ruimte en mensen beginnen te wennen aan hun invloed op de verhalen. Het blijft uitkijken- zoals bij veel emancipatiebewegingen zie je vaak dat na twee stappen voorwaarts weer een stap achteruit volgt. The Mary Sue kraakte bijvoorbeeld een opvolger van Goddess of Thunder tot de grond toe af vanwege de seksistische inhoud van het nieuwe verhaal:

It’s all well and good to create safe spaces for alternative readers in books like Thor or Ms. Marvel, but if you then progress these characters by placing them in situations where they’re treated as badly as female comic characters have been historically (murdered, mutilated, sexually harassed etc.) then you’re not championing inclusion at all. We’ve got our safe spaces, Marvel; but why is the rest of your world still so dangerous?

Zulke stappen terug doen de algehele vooruitgang gelukkig niet teniet. De laatste tijd verandert er echt iets. Zo zoeken vrouwen steeds vaker hun eigen weg als tekenares en scenariste van strips. Dat gebeurt meestal los van de grote uitgeverijen zoals Marvel en DC Comics. Die grote bedrijven moeten reageren op de groei van onafhankelijke uitgevers, willen ze hun marktaandeel behouden. Want lezers willen diversiteit, merkt onder andere striptekenares Ashley A. Woods:

“I learned that for black girls who read comics, I suddenly became a big deal. People would bring their kids to stop by wherever I was, just so they could meet me,” said Kendall, who is guest writing on a Princeless anthology, featuring an adventurous black princess who eschews the awaiting-a-white-knight stereotype. “One of the moms said to me, ‘My daughter loves comics but at most of the stuff we go to, she doesn’t see anyone who looks like her.'”

Dus krijg je steeds vaker situaties zoals Marvel die vrouwen aanneemt om een Captain Marvel strip te produceren, en waarom zou Wonder Woman niet lesbisch zijn? Dit personage leefde jarenlang in een vrouwenmaatschappij en het past in de canon dat ze relaties had met vrouwen, ook liefdesrelaties. Dus is het logisch als je dat zonder ophef of nadruk gewoon opneemt in de verhaallijnen.

De hele industrie lijkt langzaam wakker te worden en te beseffen dat vrouwen mensen zijn, signaleert Adriana Melo:

when I started, back then, 80% of what mattered on a female character, was her body. She had to have the right size and the right amount of curves and there’s a word for a frame that was called “butt-shot”, and they used it a lot. But now, the editors are the first ones that say “no butt-shots”.

Rebecca Cohen eert feminisme met grappen en grollen

Leve Rebecca Cohen! Deze tekenares had geen zin meer in stereotypen over feministen en besloot vooroordelen en genderongelijkheid grap voor grap te ondermijnen. Het resultaat? Schitterende cartoons en korte stripverhalen die de diversiteit en veelzijdigheid van het feminisme vieren. Gaat dat zien.

Batwoman laat zien hoe het wel kan

Prachtige stijlvolle tekeningen? Check. Complexe personages? Check. Een sterke vrouw in de hoofdrol? Check. Na alle terechte ophef over de Bimboficatie van superheldinnen bij DC Comics laat Batwoman: Elegy zien hoe het moet.

In afwachting van de Batwoman reeks van DC Comics geeft Elegy lezers alles wat ze nodig hebben om bekend te raken met het personage, haar achtergrond en situatie. Batwoman/Kate Kane bevecht misdadigers en haar eerste vijand is een waanzinnige vrouw die denkt dat ze Alice is, van Alice in Wonderland. Ze geeft leiding aan een misdaadorganisatie. Batwoman is uiteraard de enige die haar kan stoppen.

Tussen dit verhaal door leren lezers het ‘gewone’ leven van Kate kennen. De tekenstijl laat dit ook zien. Kate in haar dagelijks leven krijgt heldere lijnen en conventionele panelen. Als ze echter als Batwoman optreedt, krijgen de tekeningen een gelaagdheid en detaillering, en zie je geen normale vakjes meer maar panelen die door elkaar lopen of de vorm hebben van een vleermuis.

Onder andere The F-word is zeer lovend over deze nieuwe uitgave:

It sounds like hyperbole to call this the best art in a superhero comic I’ve ever seen, but it really is a contender. […] If you’ve never read a comic before, then Williams’ complex and unconventional layouts may make it difficult to follow, but don’t let that deter you from this example of what superhero stories are at their best: stories of outstanding, brave people who put on a mask and cape because that’s the way they find to serve humanity.

DC Comics krijgt klop van lezers

DC Comics heeft het verpest bij grote groepen lezers. Het Amerikaanse concern publiceert nieuwe reeksen superheldenstrips. De vrouwelijke personages komen daarin echter op een manier aan bod die zelfs een zevenjarige ziet als problematisch. Het lijkt vooral te draaien om hun borsten en billen en met hoeveel mannelijke personages ze de koffer induiken. Dat lijkt heel bevrijdend, maar is eigenlijk seksisme ten top. Zoals comics criticus Andrew Wheeler samenvat‘let me empower myself for your pleasure, master’.

Dit is hoe DC Comics een mannelijke held afbeeldt, en een vrouwelijke. Bedankt, heren!

DC Comics publiceert sinds afgelopen september 52 nieuwe series, waarin de verhalen van superhelden zoals Batman en Catwoman een geheel nieuwe doorstart krijgen. Superman deelt opeens het bed met Wonder Woman, helden uit verschillende series komen bij elkaar in één nieuw verhaal, sommige helden verdwijnen en andere personages, die eerst aan de zijlijn stonden, krijgen de hoofdrol in een geheel nieuwe reeks.

Bij al die veranderingen valt het lezers steeds meer op dat veel superheldinnen er heel slecht vanaf komen. De tekenaars beelden Catwoman bijvoorbeeld pagina’s lang af zonder hoofd. De plaatjes zoemen alleen in op haar borsten, benen en billen. Komt ze eindelijk in beeld, dan valt haar borst uit haar strakke pakje. Deze behandeling reserveren de makers alleen voor Catwoman (en haar vrouwelijke collega’s). Batman (en met hem de andere heren) verschijnt op een stoere manier in beeld en mag zijn kleren gewoon aanhouden, om maar eens een voorbeeld te noemen.

Een ander, in Nederland minder bekend personage, genaamd Starfire, was vanouds een buitenaardse vrouw die de zwakkeren beschermde en een loyale bondgenoot was van andere helden. In het nieuwe verhaal verliest ze haar geheugen en doet niet meer dan halfbloot poseren voor mannen en ze meenemen om seks mee te hebben.

Starfire poseert als pornoster.

Die kritiek levert de nodige tegenreacties op. Zoals ‘als je het niet leuk vindt, lees je die strips toch gewoon niet?’ Of ‘tsja, weet je, zo is het altijd al geweest, dus waar maak je je druk om’. Ms Snarky fileert dat soort logisch klinkende, maar in wezen seksistische redenaties. Het komt allemaal neer op hou toch gewoon je kop, en dat gaat anno 2011 niet meer lukken, schrijft ze:

the underlying message is that all us hysterical women are just freaking out for no reason. What we just don’t understand is that men like what they like, and so we have to smile and put up with a little objectification now and then if we’re going to be comic book readers. You know what? No. I am sick and tired of being told that what I want and need from my comics comes second to what men want to read.

DC Comics begint langzaam door te krijgen dat ze een enorme marketingblunder begaan door lezeressen zo van zichzelf te vervreemden. Het is op de lange termijn geen winstgevende strategie om alles te richten op louter jongemannen van 18 tot 34 jaar en alle andere mensen links te laten liggen. Het bedrijf  beloofde zodoende onlangs meer vrouwen op te nemen in de teams tekenaars en scenaristen die de nieuwe series produceren. En in Engeland lanceerde DC Comics een nieuw magazine, Minx, specifiek gericht op de vrouwelijke lezers van comics.

Of dat voldoende is zal moeten blijken. De albums die nu op de markt komen hebben nog niet kunnen profiteren van meer vrouwen aan de tekentafel. Het seksisme druipt er nog steeds vanaf. Eén ding is zeker: DC Comics viel door de mand, en talloze lezers, weblogs en andere media houden scherp in de gaten hoe het verder gaat met de vrouwelijke personages in de superheldenstrips van dit bedrijf.

Voor een meer diepgravende analyse van het probleem van de zogenaamd bevrijde sexy vrouwen, zie Ariel Levy met haar uitstekende boek Opkomst van de Bimbocultuur. Of Living Dolls, van Natasha Walter.

De twintig beste striptekenaressen van 2010, met een vleugje Nederlands talent

Het einde van 2010 nadert en dan is het gebruikelijk om terug te kijken. Wat bracht het jaar, wat viel op, wat was leuk en wat was minder leuk? De Zesde Clan doet vrolijk mee. Geen top 2000 met beste liedjes hier. Wel een top twintig van beste striptekenaressen van het jaar. Want comics zijn allang niet meer het domein van puisterige tienerjongens. Het is steeds meer een volwassen kunstvorm, en steeds meer vrouwen pakken de tekenpen op. Ook in Nederland.

De top twintig komt met dank aan Kelly Thompson, die zowel op haar eigen blog (deel 1) als bij magazine Jezebel (deel 2) de meest opvallende tekenaressen in kaart brengt. Omdat zijzelf Amerikaanse is, richt ze zich op de engelstalige striptekenaressen. Een deel van hen publiceert het eigen werk op internet, en dat leidde tot een paar leuke ontdekkingen. Zo had de Zesde Clan nog nooit gehoord van Emily Carroll, maar na het lezen en bekijken van van het spookachtige His Face all Red is duidelijk dat ze een supertalent is.

Monsters komen ook voor in het werk van Katie Cook, maar hier zijn het pluizebollen. Haar webcomic Gronk is één en al schattigheid, met naast het monster Gronk ook een kat en een hond die met pizza gelijmd kan worden om vanalles te doen voor zijn baasje, heldin Dale Wilco. De top twintig maakt duidelijk hoeveel diversiteit er is. Van de tekenaressen die Wonder Woman en Batwoman uit de motteballen haalden en in oude glorie herstelden, tot aan vrouwen die reiservaringen en politieke thema’s omzetten in reportage achtige werken of de grens tussen comic en kunst opzoeken.

Kortom, ontdekkingen te over. En Nederland? Wij hebben onder andere Barbara Stok, die vorig jaar de Stripschapsprijs won voor haar werk. Ze heeft daardoor volgens tijdschrift Lover een voorbeeldfunctie gekregen voor andere striptekenaressen. Zo inspireerde Stok het jonge talent Edith Kuyvenhoven, die dit jaar haar eerste volwaardige album uitbracht: Ik, God en mijn oma.

Volgens Lover is die ontwikkeling tekenend voor de situatie. Vrouwen ontdekken de strip, kopen en lezen meer albums, en beginnen steeds meer zelf hun eigen verhaal te vertellen. Een trend waar uitgeverijen graag op inspelen:

Mare Joustra van Oog&Blik is blij met de groeiende belangstelling van vrouwen: ‘De wereld van de strips was vooral een mannenwereld. Dat verandert de laatste jaren heel snel. Steeds meer vrouwen tekenen en maken graphic novels. En steeds meer vrouwen raken geïnteresseerd in dit genre. Dat is belangrijk omdat vooral vrouwen lezen. Dat verhoogt dus de omzet.’ Ook Peter van de Zwaag van De Bezige Bij noemt het ‘opvallend dat in de oorspronkelijk door mannen gedomineerde stripwereld de laatste jaren zoveel boeken verschijnen van vrouwelijke auteurs.’

Ook in Nederland ziet het er dus gunstig uit voor vrouwen en stripverhalen. Dat er in 2011 maar veel mooie albums mogen volgen 😉