Tag Archives: sterke vrouwen

Sterke vrouwen op kasteel Amerongen

Een prachtige omgeving, een schitterende tuin, een imposant kasteel en dan ook nog boeiende verhalen over de sterke vrouwen die er woonden: kasteel Amerongen biedt het allemaal. Tot en met 2 oktober 2016 staan de rondleidingen op het landgoed in het teken van Margaretha Turnor, Henriëtte van Nassau-Zuylestein, Anna Elisabeth van Tuyll van Serooskerke en Elisabeth van Aldenburg Bentinck.

Dat kasteel Amerongen nog beschikt over het achttiende-eeuwse interieur en vandaag de dag door jou en mij bezichtigd kan worden, is grotendeels te danken aan vrouwen. Toen Franse troepen het oorspronkelijke kasteel in 1763 platbrandden, leidde Margaretha Turnor de wederopbouw. En vandaag de dag zijn het voornamelijk vrijwilligsters die onderhoud plegen, de kwetsbare textielen repareren en de tuin onderhouden. Deze vele vrijwilligsters kregen de vrije hand om het onderhuis van kasteel Amerongen in te richten. Dat leverde prachtige bloemstukken op en fotocollages die hun bezigheden in beeld brengen om dit Nederlandse erfgoed te behouden.

Ieder uur kan een groep mee met een gids, die een rondleiding door het kasteel verzorgt en speciale aandacht schenkt aan de bewoonsters. Zeer ontroerend vond ik de kamer met een expositie van brieven. Margaretha Turnor schreef haar man twee keer per week. Ze begon iedere brief met de aanhef ”mijn heer en liefste hartje”. Vier eeuwen later kun je haar handschrift zien en met eigen ogen ontcijferen wat ze destijds schreef over de herbouw van kasteel Amerongen, het reilen en zeilen van de familie, en de politieke en sociale situatie waarin ze leefde.

In diezelfde kamer zie je ook werk van Elisabeth van Aldenburg Bentinck. Ze schilderde en hield plakboeken bij. Op de bovenste verdieping staat ze afgebeeld op een groot schilderij, met haar kinderen en haar man, een adjudant van Keizer Wilhelm II. De keizer zocht na de eerste wereldoorlog een toevluchtsoord en vond dat anderhalf jaar lang op kasteel Amerongen. Elisabeth van Aldenburg Bentinck trouwde uiteindelijk met een van zijn begeleiders.

De gids die ”mijn” groep rondleidde, kende haar nog en sprak wel eens met haar over dit schilderij. Elisabeth ligt in een avondjurk in een soort diva-houding op een bank. Ze haatte die pose: ze volgde er een sociale conventie mee, maar zelf liep ze liever rond op kaplaarzen. Ze bekommerde zich om het welzijn van dieren en was één van de eersten die een dierenambulance -en begraafplaats opzette.

De brieven, schilderijen, de kamers met hun oorspronkelijke inrichting, allemaal brengen ze het verleden heel dichtbij. En als je uitgekeken bent in het kasteel, kun je nog uren ronddwalen door de prachtige tuin. Bomenlanen wisselen af met moestuinen, een rosarium, romantische bruggetjes over de slotgracht – waar natuurlijk witte zwanen in rondzwemmen – en het graf van een paard, Uranus. Uranus was het lievelingspaard van keizerin Auguste Victoria. Uit dank voor de genoten gastvrijheid schonk ze het dier aan Elisabeth van Aldenburg Bentinck. Uranus draafde nog vijftien jaar rond bij kasteel Amerongen en kreeg daarna een ereplek in de tuin.

Enfin, mocht je je een dag vervelen en denken ‘ik zoek een leuk uitstapje’, kom dan naar kasteel Amerongen.

Advertenties

Sterke vrouwen komen op het kleine scherm

Nederlandse bushaltes hangen op dit moment vol reclame voor de racistische en  super-superseksistische zombieserie ‘Walking Dead’. Maar er gloort hoop. De Amerikaanse zenders die met hun programma’s de Nederlandse zenders domineren, produceren steeds meer series met sterke vrouwen in de hoofdrol. Deze trend werd krap drie jaar geleden zichtbaar, en lijkt door te zetten. Met als bijzonderheid: het gaat niet meer om vriendelijke, nobele heldinnen, maar om complexe vrouwen die in grijsgebieden opereren en soms echt over de scheef gaan. Leve de televisierevolutie!

Acteurs en actrices in sterke rollen, in 2014. Mannen domineren op de kabel, vrouwen bij de vier grootste omroepen.

Mediawatchers volgen al een tijdje de ontwikkeling dat filmactrices, zoals Oscarwinnares Voila Davis, in Hollywood niet aan de bak komen. Met uitzondering van het genre horror, waar vrouwen opvallend vaak centraal staan, negeren bioscoopfilms de helft van de wereldbevolking massaal en systematisch. Actrices moeten het doen met kleinere rollen, in stereotiepe functies, waarbij ze meer bloot moeten tonen dan hun mannelijke collega’s. Actrices merken dat en wijken steeds vaker uit naar de televisie, waar ze wél serieus worden genomen.

De Amerikaanse televisie kent vaste zenders en kabel. Magazine The Atlantic constateert aan de hand van bovenstaand diagram dat de kabel een mannenclub is geworden. Slechts één serie, Orphan Black, geeft vrouwen een rol van betekenis. Sterker nog, Vanity Fair omschrijft de serie als een ”brilliant female-empowerment tale’, oftewel een briljant verhaal waarbij vrouwen in hun kracht komen. Fijn dus, maar Orphan Black kan niets veranderen aan het feit dat de kabel het terrein is van (macho) blanke mannen. Voor de camera, maar zeker ook achter de camera.

De vier grootste netwerken van de V.S. daarentegen bieden actrices volop sappige rollen waarin ze hun talent kunnen etaleren. Hoe komt dat? The Atlantic ziet dat bij de omroepen de vrouwelijke kijkers domineren. Reclamemakers vinden dat aantrekkelijk en kopen bij voorkeur reclameblokken in tijdens series die veel vrouwen trekken, zoals Scandal en Nashville. Die reclame-inkomsten vergroten de overlevingskans van series: het loont letterlijk om ze te verlengen voor meerdere seizoenen. Vervolgens komen talentvolle filmactrices langs, die zulke series nog meer kwaliteit geven.

Dit alles betekent dat Nederlandse omroepen de kans krijgen om goede series in te kopen met vrouwen in prachtige rollen. Oscarwinnares Viola Davies in How To Het Away with Murder. Eindelijk een absolute hoofdrol voor haar, in een rol waarbij ze allerlei lichte en donkere kanten van haar personage kan uitwerken. Maar er is meer. Madam Secretary, over een vrouw met een verleden bij de CIA die opeens de Amerikaanse politiek ingegooid wordt. The Mysteries of Laura, een serie rondom een vrouwelijke politiedetective. Bad Judge, met Kate Walsh als rechter die dubieuze dingen doet. Cristela. Een komedie over een jonge vrouw die ondanks allerlei gedoe haar rechtenstudie oppakt.

Zelfs kabeltelevisie levert af en toe nog een sterke vrouwenrol op, tussen alle blanke mannelijke machohelden door. Het kan niet tippen aan de kracht van Orphan Black, maar Outlander biedt in ieder geval een sappige rol voor een actrice. Eén van de hoofdrollen in dit tijdreisdrama gaat namelijk naar een 20ste eeuwse Engelse verpleegster, die opeens opduikt in het Schotland van circa 1700.

Deze serie richt zich expliciet op de heteroseksuele vrouwelijke kijker. Haar blik (de female gaze, in plaats van de male gaze) staat centraal. De mannelijke hoofdpersoon toont zich zorgzaam en begripvol en geeft zijn geliefde alle ruimte. Bovendien doet de serie aan rolverwisselingen:

In yet another role reversal, when Claire performs fellatio on Jamie, the audience sees the sexual awakening and inexperienced wonder of the male partner, in contrast to the depiction of a vulnerable woman’s introduction to her own sexuality that women have been conditioned to consume.

Kom daar maar eens om bij Game of Thrones. Meer series met sterke vrouwelijke personages? Hier is een hele lijst met suggesties. Enjoy!

Feministische longreads

Het NRC heeft ze, dus waarom de Zesde Clan niet: longreads. Langere artikelen, tikkeltje essay-achtig, waar je in kunt duiken om de gedachten van een ander tot je te nemen. Bij de Zesde Clan staat natuurlijk een feministische invalshoek centraal. Dat wil zeggen: kritisch, met analyses rondom gender, danwel aandacht voor machtsverhoudingen en de vrije ontplooiing van mensen (en alles wat dat tegenhoudt). Onze longreads:

Een mooi artikel van Jacqueline Rose, een academica die zich eerder boog over kwesties zoals het Zionisme en de situatie in Israel. Deze keer grijpt ze de vertaling in het Engels van ‘The Conflict’, een boek van de Franse Elisabeth Badinter, aan voor een overdenking over moeders en het moederschap.

Het moederschap volgens propagandisten.

Rose biedt meteen ook een goede leeslijst aan voor geïnteresseerde mensen die zich verder willen verdiepen in dit universele thema. Met observaties zoals deze:

One of the most striking characteristics of discourse on mothering is that the idealisation doesn’t let up as reality makes the ideal harder for mothers to meet. If anything, it seems to intensify. This isn’t quite the same as saying that mothers are always to blame, although the two propositions are surely linked. […] Against what is all this a defence? What are all these pious, oversexualised, punitive or simply dotty versions of motherhood covering for?

Ann-Marie Cordiam bespreekt in Hallo dames, klaar om te verliezen? de vele manieren waarop rolpatronen jongens en meisjes, mannen en vrouwen, in hokjes douwen en misstanden veroorzaken. Waarbij vooral meisjes geestelijk gekortwiekt worden, en ‘meisje’ voor een jongen het allerergste scheldwoord is. Ze schreef dit stuk naar aanleiding van een lezing van Asha ten Broeke, die regelmatig in de media aandacht vraagt voor dit soort kwesties en een digitaal seksismemuseum opzette, om duidelijk te maken dat Nederland nog steeds oerconservatief is.

Twee standup comedians begonnen een interactieve theatershow, Sex Signals, over het beladen thema van seksueel geweld. Gaandeweg ontwikkelden ze een effectieve aanpak. Praat over omstanders. Wat is hun rol in het geheel? Wat kunnen ‘derden’ doen als ze zien dat het tussen twee mensen niet goed loopt? Hoe kun je met elkaar een cultuur creëren die daders ontmoedigt en slachtoffers respectvol opvangt? Die collectieve insteek blijkt effectief. Onder andere op een militaire basis daalde het aantal incidenten sterk. Dat geeft hoop voor de toekomst…

Weblog De Tweede Sekse geeft in een uitgebreide beschouwing een beeld van de feministische beweging in België. Media, bijeenkomsten, acties, initiatieven, scholing en bewustwording, ons buurland heeft het allemaal. De Tweede Sekse geeft daarnaast graag tips en ideeën om jezelf als vrouw te organiseren. Hou je het op vrouwen alleen, of kies je voor een gemengde groep?  Wat zijn bewezen succesvolle actievormen? Hoe ga je om met macht en hiërarchie? Interessante vraagstukken waar De Tweede Sekse duidelijke ideeën over heeft.

Vrouwelijke auteurs domineren het Young Adult genre, boeken voor tieners. The Atlantic brengt in kaart hoe de media, uitgevers en andere opiniemakers desondanks een blanke man op het schild hijsen. De boeken van die schrijfsters zijn zo-zo. Nee, de briljante roman van die ene man redt het genre. Waarna vrouwen het nakijken hebben:

John Green’s book deserves acclaim, regardless of his race or gender. But by choosing him to be the crown prince of YA, the entertainment industry has continued its cycle of promoting the work of white men as “real” work, and the work of women as “simple” or, in Graham’s words, “uniformly satisfying.” It’s a triple blow, being a (1) woman who writes primarily for (2) girls who are (3) teenagers. Three strikes, and you’re out of the mainstream narrative.

In het verlengde daarvan doet literatuurwetenschapster Elaine Showalter een boekje over rondom het fenomeen Grootse Amerikaanse Roman. Het boek der boeken waarin iedere lezer de natie weerspiegelt ziet. Vreemd genoeg lijken alleen blanke Amerikaanse mannen toegang te hebben tot het geheim om zo’n roman af te leveren. Of is er meer aan de hand?

Je hebt formele sollicitatieprocedures, met openbare vacatureteksten, en je hebt informele praktijken die werken via aanbevelingen en ons kent ons. Die tweede ‘procedure’ zorgt er regelmatig voor dat de baan naar de zoveelste blanke man gaat, merkt Ann Friedman op in een mooi essay voor de Columbia Journalism Review. Journalistieke banen worden vaak vervuld via informele kanalen. Maar dit gebeurt ook in andere sectoren. Zie de haarscherpe analyse rondom hoogleraarsbenoemingen in Nederland, bijvoorbeeld. Zodoende blijf je zitten met een oververtegenwoordiging van mannen. (En krijg je een omstreden Nationale Ombudsman, die bovenop een racistische opmerking ook over zijn vrouw praat alsof hij bepaalt wat zij kan doen.)

‘Westerse’ vrouwen horen regelmatig dat ze niet zo moeten zeuren, want in andere gebieden van de wereld hebben vrouwen het veeeeeel zwaarder en gebeuren er veeeel ergere dingen, dus waar hebben we het over. Je bungelt toch niet verkracht en dood aan een boom? Nou dan. In een helder betoog zet journaliste Soraya Chemaly precies uiteen wat er mis is met die redenering.

Amerikaanse abortusklinieken kampen met de luidruchtige aanwezigheid van demonstranten. Rechters hebben inmiddels bepaalt dat klinieken in principe niet het recht hebben om een bufferzone rondom de voordeur in te stellen. Anti abortus fanaten kondigden meteen aan hun acties uit te breiden. Slecht nieuws voor vrouwen en de vrijwilligers die patiënten naar binnen begeleiden, blijkt uit dit inzichtgevende artikel. Daaraan verwant een artikel over het cynische gebruik van de termen ‘veiligheid van vrouwen’ waarmee Amerikaanse autoriteiten de veiligheid van vrouwen juist te grabbel gooien. Enneh…. de instantie die de bufferzone verbood, beschikt zelf over een eigen no-go zone. Meten met twee maten….

Nog eentje dan. Films! Scenarioschrijvers doen soms hun best om een krachtig vrouwelijk personage op te nemen in het verhaal. Helaas loopt die poging regelmatig uit op frustraties, en krijg je een gevalletje Trinity syndroom:

the Strong Female Character With Nothing To Do—is becoming more and more common. […] This is Trinity Syndrome à la The Matrix: the hugely capable woman who never once becomes as independent, significant, and exciting as she is in her introductory scene. […] And even when strong, confident female characters do manage to contribute to a male-led action story, their contributions are still more likely to be marginal, or relegated entirely to nurturer roles, or victim roles, or romantic roles.

Wat te doen? De auteur van het stuk, Tasha Robinson, stopt niet bij het analyseren van het probleem, maar biedt ook oplossingen en suggesties. Wie weet kunnen we dan als kijker genieten van vrouwelijke personages die echt iets te doen hebben in de film.

 

Sterke personages doen effect negatieve behandeling teniet

Televisieshows gaan soms ruig om met hun vrouwelijke personages. Pogingen tot verkrachting, seksuele intimidatie, de vrouw als seksobject, het komt allemaal langs. Recent onderzoek wijst echter uit dat het uitmaakt welk soort vrouw dit geweld overkomt. Voert de serie haar op als een sterk, zelfstandig personage, dan doet dit positieve beeld de effecten van de denigrerende behandeling voor een groot deel teniet.

Onderzoekers noemen dit al het Buffy effect, naar de sterke vrouwelijke hoofdpersoon van de serie Buffy the Vampire Slayer. Buffy neemt geen blad voor haar mond, is zeer weerbaar, deelt klappen uit en incasseert ze. Vanwege die sterke indruk houden kijkers een positief beeld van haar, ook als ze in meer of mindere mate het slachtoffer wordt van nare acties van andere personages. Personage, karakter, is wat dat betreft veel belangrijker dan het verhaal van de aflevering.

Daarbij valt op dat mannelijke en vrouwelijke kijkers voor een deel verschillend reageren. Als (seksueel) geweld personages raakte die eerst afgeschilderd waren als onderdanig en afhankelijk, werden vrouwelijke kijkers angstig terwijl mannen zich prima bleven voelen. Draaide het om een als sterk en onafhankelijk gekarakteriseerd personage, dan reageerden vrouwelijke kijkers juist positief. Dat positieve effect was bij mannen iets minder sterk, maar ook zij behielden hun respect voor de vrouw:

Males who watched sexually violent shows with submissive female characters reported more negative attitudes about women than the control group. This effect did not occur for men who watched shows with powerful women. […] The researchers suggest this may be because “depictions of women reawaken negative stereotypes that some men hold about women, whereas positive depictions challenge these stereotypes.”

Kijk eens aan…. We kunnen meer sterke voorbeelden goed gebruiken. Kom maar op met meer Buffy’s! En laat die in de schemering rondzwalkende onderdanige en zwakke Bella’s maar zitten, want die geven vrouwen een slechte naam en dwarsbomen decennia lange harde arbeid van feministen.

Mooie stripboeken om 2012 mee in te luiden

Wie weet heb je nog een paar dagen vrij, om na te genieten van de feestdagen. Dan is het heerlijk om een keer met een goed stripboek op de bank te zitten en je onder te dompelen in een andere wereld. Jezebel zette de beste strips van vorig jaar op een rijtje, en dankzij de site She Has No Head beschikken we ook over een rij albums die één element gemeen hebben: een goede vrouwelijke hoofdpersoon.

Natuurlijk vergeten we Nederland ook niet. Op Weg naar Zoar, van tekenares Liesbeth Labeur, kreeg dit jaar de Stripschapprijs voor beste stripalbum van 2011 in de categorie Literair. Ook Edith Kuyvenhoven, die in 2010 diepe indruk maakte met haar debuut grafische roman Ik, God en mijn Oma, werkt gestaag door. En dan zijn er nog de webcomics van Sandra de Haan, en natuurlijk de onverschrokken Maaike Hartjes, die al jaren actief is in de wereld van strips en stripalbums.

Nederland telt veel minder mensen en dus hebben we getalsmatig minder tekenaars dan in de Engelstalige wereld. Maar ook bij ons vind je werk van hoge kwaliteit. Veel plezier met lezen en kijken….

Sucker Punch, en wat hebben we het toch goed in Nederland

Sucker Punch laat zien dat Hollywood compleet in de war raakt als de woorden ‘sterk’ en ‘vrouwen’ in dezelfde zin staan, zegt The Atlantic in een analyse van de beeldvorming over vrouwen in de film. Het blad gebruikt zelfs het woord vrouwenhaat in de recensie. Nee, dan Nederland. Daar kunnen we kijken naar interessante portretten van indrukwekkende vrouwen, en breekt Gooische Vrouwen het ene na het andere record.

De porno light van Sucker Punch

Sucker Punch is ranzig. En naar. In pornokledij maken de vijf heldinnen vernederende dingen mee. De recensent van de Atlantic telt maar liefst vijf pogingen tot verkrachting. Verder hebben ze te kampen met mannen die een lobotomie op hen willen uitvoeren, hen gevangen zetten, dwingen een striptease uit te voeren of verkopen aan een andere man.

Regisseur Snyder wil dit verkopen alsof de vrouwen op die manier in hun kracht komen. Dat leidt volgens The Atlantic tot een volstrekt chaotische serie boodschappen: meisjes zijn sterk! Verzet tegen mannen die je misbruiken is zinloos! Het is vreselijk om gereduceerd te worden tot een seksobject! Gebruik je seksualiteit om de touwtjes in handen te nemen!

Uiteindelijk komt het volgens de Atlantic allemaal neer op het idee van Hollywood over wat verkoopt:

The question isn’t why it’s so misogynist, but whether any action movie about women would be allowed to exist (let alone get an $82 million budget) if it didnʼt promise to objectify its female characters and appeal to the “teenage boys” for whom Snyder made the film. Whether or not Sucker Punch is what we want, it’s what we’ve earned, by not demanding better movies for women.

Het tijdschrift ziet maar één straaltje hoop: de beoordeling van de film. Mensen haten Sucker Punch. Rotten Tomatoes.com telt 20% positieve recensies, maar als je kijkt naar de meest gezaghebbende media daalt dat percentage naar 11%. Met de inkomsten valt het ook tegen. Cijfers uit de Verenigde Staten tonen aan dat de film in het openingsweekeinde niet meer dan negentien miljoen dollar binnen haalde. Sites als Cinema Blend noemen het al een flop.

De Zesde Clan is blij dat Nederland niet de middelen heeft om dit soort nerderige seksfantasieën op het witte doek te krijgen. Bij gebrek aan een budget van 82 miljoen dollar en meer, concentreren Nederlandse regisseurs zich op verhalen. Zodoende kregen we bioscoophits als Gooische Vrouwen, waar ook de Zesde Clan hartelijk om moest lachen. Kunnen we kijken naar actrice Carice van Houten, die op een schitterende manier gestalte geeft aan de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker. En komt er een film over atlete Fanny Blankers-Koen De regisseuze kondigde al aan dat ze de nadruk wil leggen op het heroïsme van een vrouw in de topsport.

Sterke vrouwen, interessante verhalen, een sterke parodie op prosecco nippende jetset dames, we hebben het allemaal. Leve de Nederlandse filmwereld.

Overthinking it publiceert stroomschema voor vrouwelijke personages

Ouder dan 35, heeft familie, is moeder? Dan ben je de ‘evil matriarch’. Jonger dan 35, hoofdrol is vrouw, en het gaat om een romantische komedie? Oooo, dan gaat het om een zeikerige verloofde. Heerlijk, als lezer of kijker hoef je nooit meer te twijfelen welk etiket je op een personage moet plakken, want Overthinking it bracht alle stereotypen bij elkaar in één handig overzicht.

Wonder Woman.

Jezebel.com is lovend over het overzicht en sprak met de maakster, Mlawski:

While there are obviously many male tropes in pop culture as well, Mlawski says, “Hollywood has a significantly harder time writing non-stereotypical female characters than male ones, so I made this chart to help out.” It seems most writers still haven’t wrapped their heads around the Bechdel Test, but hopefully they’ll find this picture easier to understand.
Het overzicht komt voort uit een essay van Mlawski uit 2008. Daarin bracht ze met talloze voorbeelden in kaart wat het verschil is tussen een zwak en een sterk personage. Het verhaal begint met de vrouwelijke personages in de eerste Transformers film, maakt uitstapjes naar de media en tienerjongens, en eindigt met Linda Hamilton en echt sterke vrouwen.
Mlawski’s conclusie:
I think the major problem here is that women were clamoring for “strong female characters,” and male writers misunderstood.  They thought the feminists meant [Strong Female] Characters.  The feminists meant [Strong Characters], Female.
Met het stroomschema kunnen alle aspirant scenario schrijvers nakijken hoe hun personage zich verhoudt tot de stereotypen. Misschien lukt het dan om de ergste valkuilen te vermijden en vrouwelijke personages te tonen die iets te zeggen hebben. Voor mannen en vrouwen.

Science Fiction met sterke vrouwen in de hoofdrol

Dat gedoe met gillende halfnaakte vrouwen in de armen van slijmerige Mars monsters hebben we wel gehad. Tegenwoordig schrijven steeds meer auteurs science fiction boeken met sterke vrouwelijke personages, die in het verhaal een rol van betekenis danwel de hoofdrol spelen. Lastig te vinden? Niet met de lijst van Cybermage. Van cyborg pilote tot hogepriesteres, ze staan er allemaal op. Een boek kiezen of een vrouwvriendelijke auteur vinden wordt zo een peuleschil. Enjoy!

Octavia Butler is één van de auteurs die verhalen schreef met sterke vrouwen in belangrijke rollen.