Tag Archives: stereotypen

Stereotypen richten al vroeg schade aan bij meisjes

Meisjes van een jaar of zes zijn er al vast van overtuigd dat genialiteit een mannelijke kwaliteit zou zijn, waar zij als meisje en toekomstige volwassen vrouw helaas niet over beschikken. En meisjes leren al jong dat ze afhankelijk van anderen zijn voor het doen van uitgaven: ouders geven dochters 20% minder zakgeld en minder financiële vrijheid dan hun zonen. Dat blijkt uit twee recente onderzoeken naar opvattingen over mannen en vrouwen.

Ouders besluiten of hun kind zakgeld krijgt en zo ja, hoeveel en hoe vaak. Wat blijkt uit onderzoek? Ouders geven jongens 20% meer zakgeld, houden regelmaat aan, en laten hun zonen redelijk vrij in wat ze er mee doen. Meisjes daarentegen krijgen minder geld, op onregelmatige momenten, en in veel gevallen blijven ouders betrokken bij wat ze met dat zakgeld doen. Meisjes moeten bijvoorbeeld vaker aan hun ouders vragen of ze een uitgave mogen doen en als dat al mag, krijgen ze het geld niet zelf in handen maar gaan de ouders mee om de portemonnee te trekken.

Ook Nederlandse ouders doen dit:

Wie er niet van opkijkt is Joop Schipper, hoogleraar Arbeids- en Emancipatieeconomie aan de Universiteit van Utrecht en expert op het gebied van beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen. “Dit is niet het eerste onderzoek waarin deze ongelijkheid wordt beschreven. Het begint bij het zakgeld, daarna krijgen jongens meer betaald voor hun eerste bijbaantje en  zo gaat het door in het hele verdere leven.

Meisjes leren op die manier al vroeg dat jongens meer verdienen, dat ze van anderen afhankelijk zijn voor geld, en dat geld niet iets is waar ze zelfstandig over te beslissen. Dat onderscheid maken niet alleen ouders, maar ook scholen. Zo krijgen meisjes in de Amerikaanse staat Utah op school te horen dat ze zich, als ze met een jongen uitgaan, ‘vrouwelijk’ moeten gedragen, hem moeten behagen en zijn geld niet mogen verkwisten,

Ook op andere manieren krijgen meisjes signalen dat ze minder zijn. De onderzoekers van de ‘wie is de slimste’ studies kwamen er bijvoorbeeld achter dat jongens en meisjes op hun vijfde nog geen verschillen zien tussen de seksen als het gaat om genialiteit. Tegen de tijd dat ze zes worden, hebben meisjes echter verinnerlijkt dat alleen jongens ‘van nature’ briljante slimheid vertonen.

Dit verschil bij zesjarigen treedt op ongeacht de opvoedingsstijl van de ouders, inkomensgroep of etnische achtergrond. De onderzoekers wijten het aan ‘de cultuur’. Die toont, op enkele uitzonderingen na, louter jongens en mannelijke figuren die geniaal zijn en allerlei problemen oplossen. Denk aan de gemiddelde door mannen gedomineerde geschiedenisles op school, Sherlock Holmes, de mannen van Star Trek, dr. Who, enzovoorts. Ook speelgoed laat niet na om meiden te vertellen dat wiskunde zo moeilijk is en dat wetenschap alleen kan met roze kleuren.

Meisjes verinnerlijken die stereotypen. Met grote gevolgen. Ze reageren minder vaak op studiebeurzen als die gepromoot worden met vragen van het type ‘ben jij slim genoeg?’ (want meisjes zijn niet slim, dus helaas). Ze achten zichzelf minder geschikt voor studies die naar verwachting grote intelligentie vereisen, en beginnen zodoende niet aan een loopbaan in de exacte vakken.

Om het schadelijke effect van dit soort overtuigingen tegen te gaan zijn voorbeelden nodig, denken de onderzoekers. Meer fictieve heldinnen die geniaal blijken. Meer aandacht voor vrouwen die, in heden of verleden, blijk gaven van genialiteit en iets uitvonden, ontdekkingen deden en/of succesvol werkzaam zijn binnen exacte beroepen. En wist je dat James Bond’s Q in werkelijkheid een vrouw is? Zulke voorbeelden kunnen als tegengif dienen voor de stereotiepe beelden waar wij als maatschappij jongens en meisjes mee overspoelen.

Seksisme alarm: ”Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen”

Je kon er op wachten. Enkele mannelijke voetballers brachten naar buiten dat zij het slachtoffer waren van seksueel misbruik. Acuut stond de gender-politie op. In de vorm van een vijfvoudig dartskampioen die zijn podium van de roem benutte om te oordelen dat misbruikte voetballers geen echte mannen zijn. Want echte mannen zijn sterk, stoer en slaan er op los. Echte mannen kunnen nooit kwetsbaar zijn of, erger nog, ergens het slachtoffer van zijn. Dus zijn het geen mannen. Probleem opgelost!

Dartskampioen Eric Bristow benutte Twitter om de ‘harde kerels’ uit zijn sport te vergelijken met watjes van voetballers, die zichzelf niet verdedigden tegen aanranders. Hij gebruikte in zijn tweets ook het woord ‘poof‘, een scheldwoord voor homo. Later bood hij excuses aan. Hij had pedo bedoeld. Oh, ok…

Bristow heeft volgens diverse media de beledigende twitterberichten verwijderd, maar het kwaad is al geschied, signaleert dagblad The Guardian:

If the ignorant raving of the likes of Bristow are left unchallenged, then other survivors will be deterred from coming forward. Such comments inflict genuine damage on people too: if you’ve internalised a “maybe it was my fault” sense of shame, if you feel emasculated, then Bristow’s rant will be a source of hurtful anguish.

Als samenleving hebben we sowieso moeite met seksueel geweld. Als iemand een vrouw verkracht terwijl ze een kort rokje droeg, heet het geen verkrachting en zeggen teveel mensen dat het haar eigen schuld is, bleek onlangs uit een enquête van de EU. Zoals Marjolein Derous de algemene houding van mensen rondom het thema ‘seks zonder toestemming’ (=verkrachting) samenvat:

De enquête op zich, de verbazing over de eerste ‘interpretatie’ van de cijfers en het snel-snel afvoeren van zelfs de ondubbelzinnige resultaten zijn allemaal symptomen van eenzelfde probleem: we vinden seksueel geweld wel allemaal heel erg, maar willen er zelf niet al te veel mee geconfronteerd worden.

Die houding treft vrouwen harder dan mannen, omdat de meeste daders mannen zijn en de meeste slachtoffers vrouwen. Maar mannen kunnen ook in de greep van een verkrachter raken, getuige de misbruikschandalen uit het leger, katholieke tehuizen en andere besloten organisaties. Vaak krijgt het slachtofferschap dan een extra lading mee. Voetballers gelden als het toppunt van mannelijkheid. Zeker de sterren, de topscorers, belichamen een ideaalbeeld van ware macho mannelijkheid. Ieder jongetje behoort te streven naar de mannelijkheid van dit soort helden.

Als die stoere helden zich opeens ontpoppen tot kwetsbare mensen die in hun jeugd vreselijke dingen meemaakten en daar nu nog steeds onder lijden, slaan de hersenen van veel mensen op tilt. Wat je hoort, ziet en leest past niet in het plaatje of bij de emoties die mannelijke voetbalhelden, racehelden en andere sportsterren oproepen.

Vervolgens heb je twee keuzes. Je beeldvorming over mannelijkheid veranderen, of vasthouden aan jaren vijftig rolpatronen en alles wat daarvan afwijkt wegmeppen. Dat laatste is wat mensen zoals Bristow doen. Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen. Phew! Aloude stereotiepe beeld hersteld, mannelijkheid gered, en dat dit betekent dat mannen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik, in de kou staan en nergens naartoe kunnen.

Oh en voor alle duidelijkheid: verkrachting en andere vormen van seksueel geweld hebben niets te maken met lustgevoelens of de vraag of iemand ‘sexy’ is of wat dan ook. Het draait om status en macht. En gewapend met beschikbare cijfers kun je profielen opstellen van daders. Zoals de meest voorkomende dader van ‘date rape’. En als de dader de eerste keer ongestraft wegkwam met zijn misdrijf, gaan teveel van hen door met verkrachten.

Rebecca Cohen eert feminisme met grappen en grollen

Leve Rebecca Cohen! Deze tekenares had geen zin meer in stereotypen over feministen en besloot vooroordelen en genderongelijkheid grap voor grap te ondermijnen. Het resultaat? Schitterende cartoons en korte stripverhalen die de diversiteit en veelzijdigheid van het feminisme vieren. Gaat dat zien.

Voor NRC zijn alle consultants mannen

Weet u nog, stereotiepe foto’s over mannen en vrouwen in dagbladen, en kranten die dat verdedigen door te zeggen dat ze slechts de realiteit weergeven, en kunnen journalisten er wat aan doen dat vrouwen vooral huisvrouw zijn terwijl mannen carrière maken??? Welnu, het NRC laat voor de zoveelste keer zien dat de media zelf een aandeel hebben in het scheppen van een ‘realiteit’. Die vervolgens opvallend seksistisch uitpakt. Zo blijken alleen mannen consultants te zijn in de ogen van het NRC.

De krant probeerde luchtig en jolig te doen door een quiz te publiceren. ‘Hoe goed spreek jij consultancy?’. Het NRC verlevendigde de webpagina voor deze quiz met plaatjes. En dat beeldmateriaal blijkt illustratief voor een conservatief wereldbeeld. De bezoeker ziet twee beelden. Van bovenaf gezien een min of meer realistisch getekende vergadertafel met allemaal mannen er omheen. En bovenin een tweede beeld, wat meer karikaturaal. Opnieuw in silhouet allemaal mannen in pak, met duidelijk zichtbare stropdassen.

Vrouwen? Die zijn blijkbaar geen consultant. Voor hen heeft het weinig zin te testen of ze het consultancy jargon beheersen, want ze hebben in dat beroep niks te zoeken. Bedankt, NRC!

Negen eenvoudige stappen om het mannelijk ego te ontmantelen

Wow! Als vrouw hoef je bijna niks te doen om mannen te veranderen in een zielig hoopje ellende. Tsjongejonge… als dat zo makkelijk gaat, wordt het misschien tijd om je af te vragen waar die mannelijkheid eigenlijk op gebaseerd is….Kunnen we niet allemaal gewoon van de aarde zijn in plaats van Mars of Venus?

Het lijstje is hilarisch in z’n eenvoud. Om van een man een gefeminiseerde slappeling te maken (en de macht over te nemen natuurlijk) hoef je als vrouw alleen maar

  • een goed betaalde baan te hebben
  • 1 euro meer te verdienen dan hij
  • een mening hebben – en die mening hardop uitspreken
  • een man hulp aanbieden. Bonuspunten als je dat in het openbaar doet
  • hem iets laten doen wat jij leuk vindt en hij niet (shoppen!!!!)
  • winnen met iets wat hij leuk vindt
  • zijn mening vragen en vervolgens doen wat je zelf wilt
  • weigeren te raden wat hij voelt als hij je dat niet uit zichzelf vertelt
  • een macho man vertellen dat hij echt niet zo macho is.

Al die acties (en eentje van het lijstje is al genoeg, laat staan twee), maken gehakt van het mannelijk ego. In de woorden van Jezebel: ,,Step back and behold the potency you have maimed.”

Tsja. Feministen wijzen er terecht op dat het slecht is voor mannen, als de basis van hun mannelijke identiteit zo ongelofelijk wankel is, dat het bouwwerk bij het eerste de beste briesje wind volledig instort. Eén associatie met slapheid of, nog erger, vrouwelijkheid, en het is gedaan met de man. Ten tweede houden dit soort verhalen over echte mannen vrouwen in een houdgreep:

….by using these identities to pit men and women as oppositional, we muddy that potential harmony both within ourselves and with others. One of them involves two equal deliberate players speaking sentences out loud, and the other places women forever in service to men as caretakers of this delicate male ego.

En dat, lieve lezers, is slavenarbeid. Bovendien doen vrouwen het nooit goed genoeg, gezien de bakken kritiek en verdachtmakingen die mannen over vrouwen uitstorten.

Laten we eerst eens proberen mensen te zijn. Met onze individuele voor- en afkeuren. Dat is vaak al moeilijk genoeg.

Games: het hulpeloze wicht deel 3

Anita Sarkeesian publiceerde deel drie van haar reeks over het stereotype van het hulpeloze wicht in computerspelletjes! Na een eerste verkenning van dit teveel voorkomende cliché, besteedde ze in deel 2 aandacht aan de duistere uitwassen. Zoals sterven om de mannelijke held meer diepgang te geven. Of moet de held haar zelfs eigenhandig doden, omdat ze anders in een monster verandert of op een andere manier ondraaglijk moet lijden. Hoe loopt het af? Beleef het mee in deel 3, waarin we onder andere kennis maken met rolomkeringen (zeldzaam) en ironisch seksisme (volop aanwezig):

De video zorgde zoals altijd weer voor veel discussie. Zie onder andere de commentaren op deze site. Niet alle, maar wel veel van deze commentaren, geven blijk van een problematische houding. Teveel mensen vinden een feministische analyse onverteerbaar. Feminist Philosophers vatten de stand van zaken als volgt samen:

If I understand this argument correctly and charitably, it is something like this: Yes sexism exists, but if someone wasn’t explicitly trying to be sexist, they deserve a cookie and not condemnation. [suppressed premise: Because not f***ing up is hard. And public disapproval makes us feel negative. And sexism makes us feel negative. And aren’t we trying to get rid of things that make us feel negative?] (Okay maybe that wasn’t so charitable. But accurate, I think.) Takeaway ‘lesson’ from both of these stories:  Cookies and niceness–as opposed to actually doing the hard work of swallowing one’s pride and working to fix the problem–are the better ways to approach sexism.

De kritiek op seksisme blijft echter komen, omdat het seksisme aanhoudt. Langzaam aan beginnen door de aanhoudende druk hier en daar veranderingen op te treden. Zo veranderen seksisme-ontkenners soms van mening. Lees bijvoorbeeld dit interview met Jim Sterling, invloedrijk in de gamegemeenschap, en iemand die ironisch seksisme gebruikte totdat hij in ging zien dat computerspelletjes echt een vrouwenprobleem hebben, en dat hij daar aan meewerkte. Hij veranderde van houding en gedrag, en besteedt nu bijvoorbeeld aandacht aan de manier waarop producenten vrouwelijke hoofdpersonen elimineren. Complimenten.

Daarnaast zetten producenten zich in om vrouwelijke personages een volwaardige plek in computergames te geven. Zo maakt The Last of Us een goed begin met het aanpakken van seksisme in videospelletjes. En krijgt de nieuwste aflevering in de reeks Bioshock voor het eerst een speelbaar vrouwelijk personage. In Vancouver vond bovendien een evenement plaats om in twee dagen een geheel nieuw spel te ontwerpen, zonder te vervallen in stereotiepe rolpatronen. Zelfs zakenblad Forbes gaf inmiddels toe dat seksisme een serieuze discussie verdient. Vooruitgang….

Gescheiden klassen maken stereotypen sterker

Jongens en meisjes uit elkaar halen en aan hun sekse aangepaste lessen laten volgen, maakt stereotypen sterker en verslechtert de kwaliteit van het onderwijs. Dat constateert de ACLU, een onafhankelijke Amerikaanse organisatie, in een studie naar de praktijk van gescheiden onderwijs. In de Verenigde Staten bestaan ruim duizend scholen die het onderwijs aanpassen op basis van theorieën over de echte jongen en het echte meisje. Ook in Nederland pleiten conservatieve ideologen voor het scheiden van de seksen.

In Nederland pleitten onder andere voorzitter Wim Kuipers en onderwijskundige Angela Crott voor het opzetten van soortgelijke scholen. Ze hanteren daarbij neuroseksistische leerstellingen over jongensbreinen en meisjesbreinen. Die zouden volstrekt anders in elkaar zitten, onder andere vanwege een taakverdeling in de oertijd die verdacht veel lijkt op de levenswijze van de Flinstones.

In de Verenigde Staten kregen mensen met dit soort opvattingen voet aan de grond. Hier krijgen jongens en meisjes gescheiden van elkaar les op basis van wat iedere sekse nodig zou hebben. Hoe ziet dat eruit? Welnu, zulke scholen zitten als volgt in elkaar:

The scenes they describe are right out of a gender essentialist nightmare: the boys’ classroom “is brightly lit and cool, and the students are allowed to run around to blow off steam. They can sit in beanbag chairs if they wish and their desks are moveable and do not face each other.” On the other hand, the girls’ classrooms “are warm and dimly lit, and students are expected to remain in their seats and face each other while they work, even if they find that distracting.
 Girls are supposed to discuss their feelings about novels while boys are supposed to discuss the action in the books.” How very 1800′s, and ll paid for by your tax dollars- scary!

De docenten op zulke scholen doen er alles aan om stereotypen te versterken. Zo moedigen ze de jongens aan om avonturenboeken te lezen, te sporten en zich te concentreren op hun rol als beschermer en kostwinner. Meisjes moeten nadenken over gevoelens, en krijgen alle ruimte om zich te concentreren op kapsels en make up. Jongens mogen zich met ‘harde, abstracte’ wiskunde bezig houden. Meisjesbreinen gruwen daarvan volgens dit soort pedagogen. Zij krijgen wiskundeles aan de hand van verhaaltjes, zodat meisjes de link met de dagelijkse praktijk in het oog krijgen. Enzovoorts, enzovoorts.

De scholen namen deze ver strekkende maatregelen op grond van dubieus ‘onderzoek’. Sommige scholen namen zelfs niet de moeite ergens een pamfletje vandaan te halen en refereerden alleen aan ‘jongens zijn nou eenmaal anders’. Evaluaties van resultaten ontbraken en diverse scholen overtraden Amerikaanse wetgeving. Bijvoorbeeld de bepaling dat deelname aan gescheiden klassen op basis van vrijwilligheid moet gebeuren en dat leerlingen altijd een alternatief moeten krijgen.

De ACLU eist dat de overheid ingrijpt en dat er veel meer toezicht komt op dit soort gescheiden scholen:

The widespread legal violations uncovered by our investigation underscore the need for greater public accountability and oversight by state authorities, and for more enforcement efforts at the federal level. Specifically, the Department of Education should act swiftly to rescind the 2006 regulations that have led to a widespread misunderstanding of the requirements for implementation of single-sex education in public schools, to reinstate the prior regulations, and to provide immediate and much-needed guidance making clear that programs based on sex- stereotyped instruction violate Title IX and the Constitution.

Rusthuis voor de manic pixie dream girl

Wat gebeurt er met de manic pixie dream girl als de film afgelopen is? Ze heeft immers geen eigen leven. Ze bestaat alleen maar om de mannelijke hoofdpersoon van het verhaal op te beuren en weer een doel in zijn leven te geven. Nou, de makers van deze video leiden het stereotype naar haar natuurlijke eindbestemming. Een rusthuis, waar deze wezens vrolijk rond kunnen huppelen en naar muziek luisteren, geheel losgezongen van de werkelijkheid. Veel plezier:

Zie hiervoor de uitgeschreven tekst van de sketch.

Man: She’s such a  free spirit.

State Home Administrator: Yes, I know sir, but she is really very sick.

Man: She listens to the Smiths.

State Home Administrator: They all listen to the Smiths, sir!

Vrouw versus stereotype 6: de nepfeministe

Na fenomenen als de Smurfin (het patroon van allemaal kerels, 1 vrouw), of de wonderbaarlijke zwangerschap, fileert Feminist Frequency nu de truc van de nepfeministe. In series als Veronica Mars en Family Guy doemen ze nogal eens op, humorloze mannenhatende radikalinski’s. Ze zijn eng! En boos! Bóóós!!!! Door de idealen van het feminisme zo verwrongen weer te geven en in het belachelijke te trekken, zorgen de makers van dit soort programma’s ervoor dat mensen vervreemd raken van het feministische gedachtengoed en stoppen met nadenken over de situatie in de wereld. Enfin, Feminist Frequency legt in woord en beeld uit hoe dit stereotype werkt:

Gender bepaalt loopbaanadvies, deel 2

Dankzij het feministische maandblad Opzij kunnen we een nieuw loopbaanadvies opnemen in het lijstje waar De Zesde Clan eerder over schreef. Wil je niet alleen serieus aan de slag met je werk, maar ook echt een hoge positie bereiken, dan doe je er als vrouw goed aan te benadrukken dat je dit voor een ander doet. Want als je ronduit laat merken dat je macht hebben gewoon leuk vindt, voor jezelf, serveert een meerderheid van de mensen je af als een kille egoïstische bitch.

Angelien Kenma, van de top 100 van machtige vrouwen.

Opzij meldde dit onderzoeksresultaat in het november nummer. Daarin maakte het blad de top 100 van machtige vrouwen bekend. Opvallend was dat veel van die invloedrijke vrouwen aangeven moeite te hebben met macht. Het valt allemaal wel mee, daar ging het ze helemaal niet om, tsja, macht, hmmmm, moeilijk woord…. Waarom die neiging van vrouwen het woordje macht zover mogelijk van zich af te schuiven?

Dat bleek bij nader inzien een hele logische zet. Een meerderheid van de omgeving vindt het prima als een man macht heeft of naar macht streeft, maar vrouwen die deze houding aannemen worden uitgekotst. Opzij: ,,Eerder onderzoek uit Amerika liet zien dat vrouwen die expliciet zeggen dat ze een machtige positie ambiëren afkeer oproepen, terwijl dat voor mannen niet zo is.” Vrouwen hebben die afkeer haarscherp door en doen er alles aan om te voorkomen dat mensen zich van hen afkeren.

Onderzoekers van de universiteiten van Groningen en Tilburg deden aanvullend onderzoek. Daaruit bleek dat de afkeer voortkomt uit een conflict. Mensen verwachten bepaald gedrag van vrouwen. Zorgzaam, vriendelijk, ondersteunend. Een een vrouw die open en bloot naar macht streeft past niet in dat plaatje. Ze doorbreekt de rolpatronen. Dat mag niet, zo hoort een vrouw niet te zijn, dat is eng. Dus keren veel mensen zich van zo’n bedreigende vrouw af.

Er bleek maar één manier te zijn om onder die sociale afstraffing uit te komen. Zeggen dat je het voor een ander doet, of dat je invloed wil voor het goede doel. Dan gedragen vrouwen zich weer vrouwelijk, en vinden mensen hen opeens wel leuk. Sterker nog: ,,Vooral als vrouwen zeggen dat ze een sociale vorm van macht nastreven (invloed willen om anderen te helpen) zijn ze populair, populairder zelfs dan mannen.”

Macht mag dus, zolang het een ander maar ten goede komt. Ja, het is oneerlijk dat dit bij mannen geen rol speelt, dat zij hier niet op hoeven te letten. Ja, het is een dubbele moraal die hier uit spreekt. Maar voor vrouwen die een hoge functie willen bereiken is het desalniettemin goed om te weten. Doe er je voordeel mee, zou de Zesde Clan zeggen. Want het alternatief is dat je pijnlijk aanbotst tegen de oude rolpatronen. En dat zou jammer zijn van je talent en ambitie.

Jezebel zoekt ander woord voor feminisme

Het imagoprobleem van het feminisme is behoorlijk groot. Hoe vaak hoor je iemand niet zeggen: ‘ik ben geen feministe hoor’. Als of het iets ergs is. Vaak genoeg volgt na die verklaring een uitspraak die wel degelijk feministisch is. Website Jezebel besloot de handschoen op te nemen. Als het woord feminisme mensen afstoot, dan gaan we toch gewoon op zoek naar een alternatief etiket?

Dat heeft de site geweten. De reacties stroomden binnen en er ontstonden levendige discussies. Voor sommige mensen is de weerzin tegen het woord feminisme juist een teken dat er nog veel werk aan de winkel is, schrijft een lezeres van Jezebel:

Personally I really like the term feminist and think it’s ignorant for young people in 2011 to try and distance themselves from it. I believe that the taboo associated with that term is a symptom of the systematic way that women and women’s interests are stigmatized and reduced to either trivial or banshee-esue concerns.

Anderen waren het eens met de noodzaak voor een nieuwe term om de beweging te omschrijven. Of de feminisme-haters zich minder bedreigd voelen door het alternatief is echter de vraag:

“Feminism” as a term is notoriously jaded and has a weird set of characteristics that go along with; ie-feminists must be men hating, bra burning, no shaving feminazis. Cut the crap, the new term should be “FUCK PATRIARCHY”.

Ook kwamen er mannen om de hoek kijken om de Jezebelclub even duidelijk te vertellen dat het feminisme in haar uppie verantwoordelijk is voor alles wat er mis is met de wereld. Van milieuvervuiling en kernwapens tot echtscheiding en hongersnoden, het feminisme heeft het gedaan. Diepe zucht. Jezebel somt nog even op hoe de situatie in de echte wereld eruit ziet, en concludeert dat het feminisme nog steeds broodnodig is. Maar dat het voor de angstige mensen handig kan zijn als er een minder bedreigend alternatief komt.

De site zette alle inzendingen op een rijtje. De Zesde Clan moest vooral goedkeurend grinniken bij de alternatieve term ”non cookers” – zij die niet koken. En deze: ,,Reallyism (as in “really? In 2011 that’s acceptable behavior or thought to have about women? really?”) Maar de winnaar werd: EQUALISM, ingezonden door lezeres of lezer lioljundi. De toelichting:

Equalism is minimalist and catchy. I think equality is needed for various people, let’s take examples: People who fall out of the gender binary, genderless people, genderfluid, asexual, semisexual, transgender, transexual, intersexual, pansexual and all kinds of sexualities, gender identities or their absences, all kinds of unique self-perceptions. […] Equalism covers everybody. In each and every aspect. It covers people, and that is what unites us.

Jezebel stuurt deze inzender een doos chocolaatjes voor het winnende voorstel.

Dus. Als je feminist en feminisme enge woorden vindt, kun je het nu gooien op gelijkheid en gelijkwaardigheid. Gelijkheid als in gelijk loon voor gelijk werk, en gelijkwaardigheid in de zin dat het één evenveel waard is als het ander. Een mooi tegenwicht voor de neiging dat wat je bestempeld als het vrouwelijke te minachten en minder belangrijk te vinden. En een mooie uitweg voor onze neiging alles op te willen delen in twee groepen (man-vrouw / mannelijk-vrouwelijk).

Vrouw versus stereotype 5: de wonderlijke zwangerschap

Een vrouw! Zwanger! Iek!!! Met name in science fiction blijkt hoe beladen het is als een vrouw in verwachting raakt. Er móet iets buitenissigs aan de hand zijn – iets met buitenaardse wezens en/of monsters. Maar wat er ook aan de hand is, een paar elementen zijn altijd aanwezig: de vrouw staat machteloos, haar overkomt iets. Ze wordt compleet gereduceerd tot haar biologische functie. Plus: lijden zal ze. Kortom, aflevering vijf van de serie Vrouw versus Stereotype van Feminist Frequency: de wonderlijke zwangerschap.

Voor geïnteresseerden: de website TV Tropes, gespecialiseerd in stereotypen en televisie clichés, heeft alle patronen rondom zwangerschap, zwangere vrouwen en baby’s op een rijtje gezet. Het zijn er veel. Heel veel.

Vrouwelijke leider communiceert nooit goed

Leiders? Dat zijn mannen. Een vrouw in een leidinggevende positie heeft te maken met dit stereotype. En dat heeft invloed, bijvoorbeeld op haar manier van communiceren, ontdekte de universiteit van Brisbane. Communiceert ze zoals ze altijd doet, dan is ze te zacht en te week om indruk te maken. Reageert ze door een ‘mannelijke’ stijl van communicatie te kiezen, dan komt ze hard over en zijn mensen minder genegen haar aanwijzingen op te volgen. Het is daardoor voor vrouwen erg lastig om precies de juiste weg te bewandelen.

... en dan hebben we het nog maar niet over de combinatie vrouw met kind op de werkvloer.

Eigenlijk, zo reageert Feminist Philosophers op de uitkomsten van de studie, kunnen vrouwelijke leiders nooit goed communiceren. En het weblog wijst op een derde weg: schijt aan deze onderzoeken, schijt aan omstanders die je al dan niet aardig vinden, gewoon je eigen ding doen en de rest van de wereld zoekt het maar uit.

Dat klinkt zéér bevrijdend! Maar het weblog voegt er meteen aan toe: deze wijsheid kwam met de jaren. Op een moment in het leven van de blogger dat zij het zich kon veroorloven de reacties van omstanders te negeren, met een vast inkomen en een goede baan. Voor wie net begint aan haar loopbaan, blijft het belangrijk rekening te houden met stereotypen en de lastige situaties die dat voor vrouwen oplevert. Bijvoorbeeld als ze moeten onderhandelen over hun salaris…..

Kortom, het blijft een mijnenveld… Voorzichtig handelen geboden.

Vrouw versus stereotype 4: de demonische verleidster

Je kent haar wel. Ze is supersexy. Ze windt mannen om haar vinger. Ze zet haar charmes in om in en inslechte daden te verrichten. Wat is er aan de hand? Nou, ze is geen mens. Ze is de demonische verleidster!!! In deel vier van de serie Tropes vs Women haalt Feminist Frequency dit verhaalpatroon naar voren. Als je dit eenmaal weet vind je dit cliché overal terug….

Vrouw versus stereotype: de Smurfin

Je kent haar wel. Die eenzame vrouwelijke hoofdrol tussen allemaal mannen in een film of televisieserie. Denk aan Prinses Leia bij StarWars. Luitenant Uhura als enige vrouw op de brug van de Enterprise. En recent, Inception, met Ellen Page als enige vrouw in een ensemble vol mannelijke hoofdrolspelers. Hoe dit femomeen heet? De Smurfin. Al die vrolijke blauwe kereltjes met één blonde stoot. Feminist Frequency maakte op basis van dit vertelcliché weer een mooie, confronterende video. De uitgeschreven tekst kun je hier vinden. Enjoy!

Blue Band serveert discriminatie

Welkom in de wereld van Unilever merk Blue Band. Er bestaat in dit universum maar één allochtoon, en hij is kok. Verder zes blanke jongens, zeven blanke meisjes. De jongens zijn dokter, de meisjes verpleegster. De jongens zijn piloot en brandweerman, de meisjes danseres en fotomodel. Dat is de racistische en seksistische kost die deze firma serveert in het Grote Beroepen Kookboek.

Begin 2011 schreef de Zesde Clan al over de reclamereeks waarmee Unilever het nieuwe jaar begon. Blue Band koppelde beroepen aan jongens en meisjes, en gaf verschillende voedingsstoffen weer die het jongetje en meisje nodig zouden hebben voor hun toekomst. De koppen van de reclames schreeuwden dat de jongen een stoere brandweerman was en het meisje een zorgzame verpleegster. Twee cliché’s in één klap.

De kleine lettertjes lieten nog wat ruimte over. Zo kon het meisje ook boer worden, een iets minder stereotiep beroep. Het kookboek slaat echter alle hoop de bodem in. De beroepen zijn daar keurig verdeeld volgens de meest belegen normen en waarden voor wat Unilever passende arbeid vindt voor man en vrouw. Hij: kok, boer, brandweerman, dokter, piloot, politieman en profvoetballer. Zij: danseres, dierenarts, juf, model, kapster, paardrijdster en verpleegster.

Behalve die verdeling naar sekse is ook het taalgebruik onthullend. Het is juf, niet docent, of leerkracht, of onderwijzeres. Nee, juf. Een woord met veel minder status, afkomstig uit het juffen en meesters milieu van de lagere school. En plaats paardrijdster even naast profvoetballer. Olympisch kampioene Anky van Grunsven kan nog zoveel prijzen winnen, voor Blue Band gaat het maar om een paardrijdster. Dat klinkt als een leuke hobby voor de kleine meid. Terwijl hij profvoetballer is. Met alle associaties die daarbij horen, van het WK Voetbal en de heldhaftige foto’s op voetbalplaatjes tot aan de miljoenentransfers bij Ajax.

De wereld volgens Unilever. Zij danst, hij is piloot. En bedankt he.

Blue Band trekt zich niks aan van kritiek. De enige reactie was: ,,We hopen u met een volgend Blue Band item wellicht meer aan te spreken’. In diezelfde reactie liet het Unilever merk ook weten wat ze wilden met het kookboek: moeders en vaders helpen hun kinderen beter te laten eten. Een vakblad als Reclameweek slikt deze lulkoek gedwee. En plaatst een foto van enkele van de tekenfiguurtjes die het inspirerende voorbeeld moeten geven. (De eenzame allochtoon staat links op de foto, verborgen onder een grote witte koksmuts.)

De macht en het geld van Unilever zorgen ervoor dat de illustraties en beroepen in alle communicatie en op alle producten terug komen. Er is, kortom, geen ontkomen aan dit jaar. Jammer dat het bedrijf kinderen niet alleen voedingswaarden, maar ook seksistische stereotypen door de strot wil douwen. Een gemiste kans.

Vrouw versus stereotype: het manische droommeisje

Leve Feminist Frequency en Bitch Magazine. De twee media werkten samen aan een serie video’s waarin ze stereotypen in de populaire cultuur onder de loep nemen. Deze keer: de Manic Pixie Dreamgirl. Zie ook de site over televisie cliché’s over dit fenomeen. (nb verslavend aspect van deze site: klik op ‘random’ en laat je verrassen door wat er dan op je scherm verschijnt.)

Waar hebben we het over? De man is de hoofdpersoon. Hij is lusteloos, uitgeblust, gesloten. Net als hij écht depressief wordt verschijnt daar opeens een leuk jong ding op het toneel. Een enthousiaste lieve meid die alleen maar bestaat om de man op te vrolijken, hem opnieuw de zin van het leven te laten ontdekken. Zodat zijn verhaal verder kan gaan. Haar eigen dromen en ambities? Onbelangrijk. Eigen leven, met een baan, vrienden, familie? Saaahaaaai, krijgen we niet te zien. Het gaat om de man! De rest telt niet mee. Voorbeelden genoeg. Snel over naar Feminist Frequency voor hun analyse van dit fenomeen:

Volgende keer in Vrouw versus stereotype: het fenomeen van de dode vrouw in de koelkast. Ja echt.

Woordenwolk geeft stereotypen vorm

Briljant idee: ga naar de site Wordle, type in welke woorden adverteerders gebruiken in speelgoedreclames, en vergelijk op die manier welke termen reclame bureau’s gebruiken om jongens en meisjes aan te spreken. Weblog Achilles Effect deed het, en de resultaten logen er niet om.

Voor jongens in de leeftijd van zes tot acht jaar oud:

En voor de meisjes:

Zoals de auteur van het weblog schrijft: duidelijke taal, commentaar overbodig.

Feminisme: na gebruik weggooien

Feminisme is een prima idee, zolang je er producten mee kunt verkopen. Na gebruik voor commerciële doeleinden is het klaar. Als het écht ergens over gaat, namelijk geld, macht en hoe mensen met elkaar omgaan, wordt het gedachtengoed opeens bestempeld als ‘schadelijk’. Iets om snel weg te gooien. Zelfs de meest geleerde mensen gaan onzin uitkramen om maar niet in te hoeven zien hoe ingrijpend de ideeën van de vrouwenbeweging kunnen zijn. Dat maakte dagblad Trouw de afgelopen week duidelijk met twee opinie-artikelen.

De eerste is een discussie tussen Elma Drayer, Andreas Kinneging en Bert Keizer. Het tweede is een opiniestuk van historica Mirjam Janssen, waarin ze stelt dat het feminisme commercieel uitgebaat wordt. Vrouwenbevrijding is in die context juist geweldig. Voel je vrij, wees sterk, kom in je kracht, alles dankzij de aanschaf van een vetvrije soort yoghurt of het juiste scheerapparaat. Feminisme is ook prima om geld mee te verdienen, als coach of als auteur van boeken die alles op het individu gooien. Als je niet vooruit komt in je werk ligt dat aan jezelf en moet je a b c en d veranderen.

Die commericële aanpak heeft twee gevolgen. Het moedigt vrouwen aan om vooral aan zichzelf te twijfelen en te navelstaren. Op die manier blijven de bestaande machtsstructuren buiten schot en plaatst niemand vraagtekens bij de methoden die machtige groepen gebruiken om buitenstaanders in hun positie van buitenstaander te houden. Ten tweede moedigt het vrouwen aan om een vals gevoel van macht te krijgen. Kijk, ik heb mijn benen geschoren, nu ben ik een godin en zal alles goed komen. Eh, niet echt.

Wat als het echt ergens over gaat? Als mensen wel vraagtekens plaatsen bij machtsstructuren? Dan gaat het meteen mis met de discussie. De naamloze redacteur die de titel koos voor de discussie in Trouw, gaf met de titel ‘de schade van het feminisme’ al uiting aan waarschijnlijk ZIJN angst. De lezer moet de eerste woorden van de tekst nog lezen, maar de toon is al gezet. Feminisme = schadelijk, feminisme = negatief, feminisme = eng. Bedankt, dagblad Trouw. 

De manier waarop Kinneging vervolgens de discussie aangaat, is nog genanter. De hoogleraar rechtsfilosofie in Leiden doet allerlei boude beweringen die rechtsstreeks stammen uit de koker van de Mars en Venus denkers. U weet wel, de biologie, de vrouw als moeder, de man als jager, en al het andere maakt mensen alleen maar ongelukkig.

Columiste Drayer wijst er fijntjes op dat zulke deterministische overtuigingen belachelijk zijn. Als het gaat om blank en zwart zou niemand meer zo durven redeneren. Wie nu nog begint over de natuurlijke aanleg van negers voor zang en dans maakt zichzelf compleet belachelijk als een racist. Zodra het over mannen en vrouwen gaat, mogen mensen echter nog steeds de meest stompzinnige dingen roepen. Want vrouwen kunnen zwanger worden en mannen niet, en daardoor komen ze opeens van Mars en Venus.

Met dit soort onlogische redenaties geeft de hoogleraar blijk van een stuitend gebrek aan kennis. Zijn argumenten maken overduidelijk dat hij de wetenschappelijke ontwikkelingen van de afgelopen tien jaar volledig gemist heeft. Hij kijkt met oogkleppen op naar een situatie die zeer complex en veelzijdig is, en kiest uit die stapel alleen de stukjes die passen bij zijn beperkte wereldbeeld. Zijn loopgraaf-houding verziekt het debat en maakt dat zowel Drayer als Keizer niet goed aan bod komen. Tegen zoveel domheid is namelijk geen kruid gewassen.

Zolang zoveel mensen bang zijn voor het feminisme, is het niet gek dat de bevrijding van mannen en vrouwen onbegrepen blijft. Alleen reclamejongens zien brood in bepaalde delen van het gedachtengoed van de vrouwenbeweging. Dat is heel jammer. Want bevrijding komt niet in de vorm van een vetarm yoghurtje. Bevrijding komt in de vorm van kritische vragen stellen, bewustwording en concrete acties.

België pakt gender apartheid in de klas aan

Hoe vaak zeggen ouders en docenten niet tegen een jongen: ‘niet huilen, je bent toch een stoere vent?’ Het lijkt nergens over te gaan, maar samen met nog duizend andere van dit soort aanwijzingen krijgen jongens en meisjes er al vroeg ingeramd hoe ze zich dienen te gedragen. Met alle gevolgen van dien. De Belgische lerarenorganisatie Klasse wil een einde maken aan dit soort stereotiepe opvoeding. Met de campagne ‘Meisjes zijn anders, jongens ook’ wil de organisatie zowel docenten als ouders bewust maken van de manier waarop ze kinderen in een genderkeurslijf persen. En dat het ook anders kan.

Klasse wil docenten bewust maken van hun verschillende aanpak van jongens en meisjes. Zo blijkt uit onderzoeken dat leerkrachten meisjes meer herhalingsvragen stellen, terwijl jongens vaker doordenkvragen krijgen. Docenten prijzen jongens om hun intelligentie en meisjes om hun inzet. Voorlichtingsmateriaal voor vervolgopleidingen toont jongens als dokter, ingenieur en piloot, terwijl de meisjes voorbeelden zien van verpleegsters of secretaresses. Ook docenten doen mee aan die genderapartheid. Bij het begeleiden van leerlingen sturen ze jongens vaak onbewust een andere kant op dan meisjes. Hij naar de technische school, zij naar een verzorgend beroep.

Die stereotiepe benadering blijft niet zonder gevolgen. Jongens doen het wat slechter op school, maar komen vaker terecht in opleidingen met status en banen die veel verdienen. Meisjes doen het wat beter op school, maar komen daarna terecht in het roze ghetto van de slechtbetaalde dienstverlenende sector. Klasse wil docenten  een beter doordacht jongens en meisjesbeleid te laten voeren. ,,Dat wil zeggen: balanceren tussen een gelijke aanpak voor jongens en meisjes en waar mogelijk rekening houden met de verschillen,” aldus de organisatie.

Niet alleen docenten krijgen te maken met deze campagne. Klasse neemt ook de ouders mee in de bewustwording. Klasse voor Ouders confronteert 700 000 gezinnen met hun vooroordelen over meisjes en jongens. De campagne wordt ondersteund door nieuwsbrieven, filmpjes en een brochure.