Tag Archives: stand up comedians

Lekker tellen: wil om diversiteit te bieden heeft effect

Een Brit irriteerde zich zo mateloos aan komische shows vol mannen, dat hij eigenhandig de samenstelling analyseerde van 4.700 radio- and TV episodes sinds 1967. Wat hij onder andere merkte was dat de BBC in 2014 beloofde geen enkele show met louter mannen meer te zullen maken. En ze hielden woord. Sinds dat jaar bevat ieder programma minstens 1 vrouw. Hulde! De wil om diversiteit te bieden heeft effect….

Stuart Lowe werkt bij het Open Data Institute in Leeds. In zijn vrije tijd spitte hij omroeparchieven door, op zoek naar gegevens van de deelnemers aan alle humorshows van Britse radio- en televisiezenders. Gewoon, omdat hij zich irriteerde aan de eenzijdige samenstelling van dat type programma en hij zijn ongenoegen graag wilde onderbouwen met harde feiten.

Die feiten kreeg hij. Van de 4.700 uitzendingen die hij analyseerde, bestonden er 1488 uit louter mannen. In 49 jaar tijd gebeurde het slechts één keer dat een uitzending een louter uit vrouwen bestaand panel had. Het beste jaar voor vrouwen was 1967, vanwege programma Just a Minute. De makers van deze show zorgden ervoor dat van de vijf deelnemers er altijd twee het vrouwelijk geslacht hadden. Daardoor kwam het percentage vrouwen dat jaar ruim boven het gemiddelde uit.

Het percentage blanke vrouwelijke deelnemers nam in de decennia die Stuart analyseerde langzaam toe. Van 3% in 1989, naar 31 procent nu. Ondanks die toename zijn vrouwen vaak nog steeds de enige vertegenwoordiger van hun sekse in een humoristisch programma. Dat zorgt voor stress, signaleert stand-up comédienne Deborah Frances-White:

“A lot of the time what people don’t realise they are watching is five men in their local pub – they are regulars, they look like everyone else and they are made to feel welcome – and one woman on a job interview. Because she knows that not only will [the audience] decide whether she is good enough to be allowed back on this show and other panel shows, but they will be judging whether all women are funny.”

Daarom was die ene uitzending met alleen maar vrouwen zo’n opluchting, verteld programmamaakster Coren Mitchell. De druk was er vanaf. Geen enkele vrouw hoefde zich verantwoordelijk te voelen voor ‘de’ humor van ‘de’ vrouwelijke sekse:

with four women the pressure was off. It was nobody’s individual responsibility to prove anything. So we all got the chance to just mess about, relax and make free jokes like men do.”

Alleen al om die reden zouden programma’s naar meer diversiteit moeten streven. Als vrouwen zich wat meer op hun gemak voelen, kunnen ze veel vrijer grappen maken en is het speelveld gelijkwaardiger. Dat leidt tot betere grappen, meer plezier voor de kijker en een hogere kwaliteit van programma’s. Waar wachten we nog op?

Advertenties

Gedicht van Patricia Lockwood slaat in als een bom

Auteur en dichteres Patricia Lockwood bestormt internet met een gedicht, getiteld ‘Rape Joke’. Rape Joke verwijst naar een term die gebruikt wordt in discussies over cabaretiers. Nogal wat, met name mannelijke, komieken, vonden het de afgelopen twee jaar nodig om grappen over verkrachting te maken. Niet iedereen slikte die grappen kritiekloos. Zelfs cabaretiers die eerst gedachteloos verkrachtingsgrappen maakten, gingen nadenken en kwamen soms tot een ander standpunt.

De discussie raakte verhit omdat veel cabaretiers zich beriepen op de vrijheid van meningsuiting. Het grappige is dat komieken zoals Patton Oswalt uiteindelijk zelf toegaven dat niemand roept om censuur. Niemand wil altijd alle grappen over verkrachting uitbannen. Met andere woorden: het gaat niet om censuur.  Sterker nog, mensen roepen om betere grappen. Ook over verkrachting. Het gaat om een erkenning van de kant van de cabaretier, dat hij niet in een vacuüm opereert. Grappen over verkrachting kunnen, zeker weten, maar neem je verantwoordelijkheid en construeer de grap met zorg.

Zeker bij grappen over verkrachting moet die context meewegen. Als het gaat om verkrachting, bevinden vrouwen zich een kwetsbare positie. Keer op keer zie je dat de samenleving het slachtoffer de schuld geeft, en haar extra straft terwijl zelfs veroordeelde verkrachters nog op sympathie kunnen rekenen. Feministen vatten dit alles samen onder de noemer verkrachtingscultuur. In die context kunnen grappen over verkrachting, zeker als de grap ten koste gaat van het slachtoffer, problematisch worden. Wellicht onbewust gebruikt de komiek zijn platform dan om de bestaande machtsverhoudingen te versterken en vrouwenhaat te bestendigen.

De verkrachtingscultuur beïnvloedt ook het verloop van het debat over humor.  Feministe Lindy West gaf bijvoorbeeld in een televisiedebat aan dat ze tegen censuur is. Maar als een komiek een rotgrap over verkrachting maakt, heeft zij óók de vrijheid van meningsuiting om hem op zijn gedrag aan te spreken en zijn boodschap te bekritiseren. Prompt werd West bedolven onder de hatelijke reacties, waaronder talloze bedreigingen met verkrachting:

I do believe that comedy’s current permissiveness around cavalier, cruel, victim-targeting rape jokes contributes to (that’s contributes—not causes) a culture of young men who don’t understand what it means to take this stuff seriously. And how did they try and prove me wrong? How did they try to demonstrate that comedy, in general, doesn’t have issues with women? By threatening to rape and kill me, telling me I’m just bitter because I’m too fat to get raped, and suggesting that the debate would have been better if it had just been Jim raping me.

Deze situatie vormt de context voor het gedicht Rape Joke. Volgens internetmagazine Salon zou Lockwood’s gedicht het laatste woord moeten krijgen in het debat over verkrachtingsgrappen. Na dit gedicht valt er volgens het blad niets zinnigs meer toe te voegen, omdat haar gedicht de impliciete boodschap van dit soort ‘grappen’ duidelijk maakt. Onder andere door de ‘humor’ letterlijk te nemen en concreet te maken.

Dit slaat aan. Op Jezebel maken allerlei lezers op dit moment hun eigen Rape Joke gedichten. Een greep uit de bijdragen tot nu toe:

The rape joke is that for like a day, your biggest concern was getting him to never use the flavored lube again, because that shit tasted gross.

The rape joke is that you were to embarrassed to seek help after it happened because you liked the guy initially and you kind of wanted it to happen

The rape joke is that your mom asked “was he… mean? Are you sure you weren’t just drinking too much?” and encouraged you not to report to the police because who would believe a foreigner who was too young to be in a bar?

Het gedicht geeft vrouwen een steun in de rug. Het brengt de huidige verkrachtingscultuur haarscherp in beeld. En wie weet is de populariteit van het gedicht een teken aan de wand. Misschien begint het tij rondom verkrachtingsgrappen eindelijk te keren…?