Tag Archives: sprekers

Inspirerend voorbeeld: ”Laat haar spreken!”

Net als je denkt ‘ de praktijk om vrouwen te onderbreken woekert zo volautomatisch door, daar kun je niks aan doen’ blijkt het tegendeel. Alles wat je nodig hebt is één persoon die de sociale normen durft te doorbreken en mensen ter plekke aanspreekt op hun seksistische gedrag. ”Laat haar spreken’ roepen, da’s alles.

Dat het zo simpel kan liggen, bleek onlangs tijdens een wetenschappelijk seminar. Het betrof een activiteit tijdens het World Science Festival, een internationaal congres waarvan de seminars online wereldwijd uitgezonden worden. Een panel van allemaal mannen en één vrouw, Professor Veronika Hubeny, besprak onder leiding van een mannelijke moderator ingewikkelde astronomische theorieën.

Tijdens de paneldiscussie probeerde de wetenschapster verschillende keren het woord te nemen, maar ze kwam er niet tussen. Na een uur bracht de moderator het onderwerp eindelijk op de theorieën van Hubeny. Je zou denken dat ze dan eindelijk wat mocht zeggen. Maar nee. De moderator vroeg naar haar werk, en begon vervolgens haar eigen theorie aan haar uit te leggen.

Dit was teveel voor Marilee Talkington. Ze zat zich in de zaal op te vreten van frustratie omdat mannen alle ruimte innamen. En omdat het gedrag van de moderator zo’n schoolvoorbeeld is van mansplaining, de praktijk waarbij een man een vrouw uitleg geeft over een onderwerp waar hij veel minder vanaf weet dan zij, maar heeeej, hij is De Man in de conversatie.

Talkington schaamde zich aan de ene kant dood om in een volle zaal het woord te nemen, maar deed het toch en riep ‘laat haar spreken! Asjeblieft!’: Volgens de video opnames kreeg Talkington applaus. En kreeg Hubeny na die interventie eindelijk de kans iets te vertellen over haar werk. Succes!

Wat er na afloop van de paneldiscussie gebeurde, was echter nog mooier. Via Facebook laat Talkinton weten:

My hands are still shaking. I’m still upset by the incredible sexism that has been demonstrated this afternoon. But I also realize that I just spoke up in an auditorium full of people that are listening to people that are considered gods in the international science world. I was just overwhelmed by it all.  We get up to leave. And then it happens. Person after person come up to me. Both men and women. The first woman, right behind me, reaches over and embraces me and says, “Oh my god. what you said was the most important thing that was said all day. Thank you. Thank you.” And then people start filing out of their aisles and wind their way over to me: “Was that you? Thank you so much for speaking up. Thank you.” “Was that you? Oh god, what he was doing was horrific. Thank you. I wanted to do something but didn’t know how” “Was that you? I wish I had the courage to say something, thank you! Thank you so much”

Het vergt moed om je eigen socialisatie te doorbreken, de ”normale” gang van zaken tijdens een seminar te verstoren (panel praat, publiek luistert), en in het openbaar luid en duidelijk een standpunt in te nemen. Maar je bent waarschijnlijk niet de enige die zich irriteert aan seksistische praktijken. En de beloning is groot. Zo vinden revoluties plaats: als het ”normale” gedrag, in dit geval mannen die over vrouwen heen praten, zoveel weerstand oplevert en schaamte veroorzaakt, dat mensen het voortaan uit hun hoofd laten zoiets te doen. Zie hierover ook het boek The Honor Code.

Hulde dus voor mevrouw Talkinton (wat een prachtige achternaam trouwens, in dit verband 😉 )

De moderator heeft inmiddels excuses aangeboden voor zijn gedrag:

“I talked too much,” Holt said in an email to Mic. “The reproach from the audience was well-merited. I apologize to Dr. Hubeny and salute her for her stellar contribution to the discussion.”

Volgende mijlpaal: dat organisatoren van congressen zorgen voor evenwichtig samengestelde panels. Ook daar hoef je geen moeite voor te doen. Er zijn vrouwen genoeg. Om bij de wetenschap te blijven: je laat de mannen links liggen die vijf jaar geleden hun laatste wetenschappelijke werk publiceerden, en in plaats daarvan nodig je hun vrouwelijke collega’s uit, die recent nog een goede bijdragen aan de wetenschap leverden. Op die manier bewust omgaan met de samenstelling van de groep levert snel resultaten op. Zo wisten microbiologen het percentage vrouwelijke sprekers in een paar jaar tijd omhoog te krijgen van een kwart naar bijna de helft. Het kan, als je maar wil.

Athena’s Angels halen campagne tegen mannencongressen naar Nederland

Ik ben fan van Athena’s Angels, de website van vier vrouwelijke hoogleraren die met verantwoorde wetenschap in de hand seksisme bestrijden. Daarom vind ik het erg leuk dat ze een Amerikaanse campagne over sprekers bij congressen naar Nederland halen. Waar zijn de vrouwen, vragen ze. En wat kunnen organisatoren doen om meer diversiteit te bereiken? Iedereen die congressen en symposia in Nederland tegenkomt, waar alleen mannelijke sprekers optreden, kan die melden bij Athena’s Angels via info@athenasangels.nl.

all male panel bingokaart.jpg

De Gendered Conference Campaign begon in 2009 in de V.S. en vraagt aandacht voor congressen en panels met louter mannen. Tot op de dag van vandaag publiceren o.a. de Feminist Philosophers nieuwe voorbeelden. Inmiddels kun je ook terecht op een tumblr met de ironische titel ‘gefeliciteerd, je hebt een all male panel’. Inclusief foto van acteur David Hasselhoff die zijn duim opsteekt. Broertjes en zusjes  White Men Doing it By Themselves en Plz Diversity Your Panel doen hetzelfde: wijzen op de systematische uitsluiting van vrouwen (en vaak ook mannen met een gekleurde huid).

De vier hoogleraren roepen Nederlanders op om voor ons land hetzelfde te doen. Keuze genoeg, want ook in Nederland praten veelal blanke mannen wat af in het openbaar. Zoals op een aankomend congres over de vrije wil. Of dit congres van Ultimo, in april.

Aangesproken op het ontbreken van vrouwelijke sprekers komen organisatoren van congressen vaak met excuses. Zoals ‘toeval’ of ‘we letten alleen op kwaliteit’ en/of ‘ons vak telt nou eenmaal veel mannen’. Zie de bingokaart hierboven voor meer smoesjes. Harde wetenschap toont echter aan dat dit kul is. Er bestaat zelfs een online instrument om te berekenen hoe waarschijnlijk het is dat vrouwen ontbreken in je panel. De uitkomsten maken gehakt van vastgeroeste wereldbeelden:

The likelihood of an unbiased selection process yielding a line-up with no women at all is far lower than intuition might suggest, and—depending on the numbers you plug in—can often be far lower than the likelihood of their over-representation. That is to say: in an unbiased selection, you’re significantly more likely to see more than the expected number of women than none at all.

Oftewel, louter mannen in panels vloeit voort uit vooroordelen en selectieve blindheid. Met kwaliteit heeft het niks te maken – en al helemaal niet met toeval. (Voor wiskunde-fans: hier de berekening die de onwaarschijnlijkheid van 100% mannen aantoont.)  Daarom juich ik alles toe wat het bewustzijn bevordert en mensen alerter maakt op deze vorm van seksisme. Wees alert, spreek organisatoren aan op hun blinde vlek, weiger als man te praten in een panel met alleen andere mannen, en meldt voorbeelden bij info@athenasangels.nl. Samen maken we de wereld kleurrijker en diverse!

MKB congres roept weerstand op

Een prestigieus OndernemersCongres Stedendriehoek-IJsselland houden, en als MKB Nederland na veel gedoe niet verder komen dan één vrouwelijke spreker? Een triest moment. Janneke van Heugten, verbonden aan Vrouwen in de Media, roept via Twitter, Linked In en andere sociale media op tot actie. Een daad waarmee ze de Gendered Conference Campaign naar Nederland haalt. Hulde!

Van Heugten heeft het helemaal gehad met de mannenfeestjes in congresland:

Bij deze roep ik op om deze bijeenkomst te boycotten uit protest dat de organisatoren te lui zijn geweest om effectief op zoek te gaan naar vrouwelijke sprekers. (Ennuh…MKB-Nederland, kom niet met het excuus dat er geen interessante vrouwelijke sprekers zijn. Als jullie ZijSpreekt.nl niet kennen hebben jullie als organisatie wel een heel beperkt kringetje waar jullie in vissen. En dat getuigt niet van ondernemerschap).

En ja, natuurlijk is het fijn dat onderneemster Annemarie van Gaal zowaar ook een woordje mee mag spreken. Als je echter bedenkt dat eenderde van de onderneemsters van Nederland vrouwen zijn, wordt die groep wel heel schamel bediend. Van Heugten:

Ik vind dat MKB Nederland op het congres van donderdag 20 september een prachtige kans laat liggen om te laten zien dat zij zowel de vrouwelijke als mannelijke ondernemers van Nederland als hun doelgroep ziet. Woordvoerder Van den Broek zegt dat zijn organisatie open staat voor verbreding van het netwerk, zodat congressen met meer vrouwelijke sprekers verrijkt gaan worden. De afspraak staat. Ik vind dat wij hem kunnen en moeten helpen om die vrouwen te vinden.

Van Heugten vraagt terecht aandacht voor de schaarste aan vrouwelijke sprekers. Als mensen alleen talent en kunde herkennen in klonen van zichzelf, krijg je schrale eenheidsworst. Congressen met louter mannelijke, en veelal ook nog eens blanke sprekers, zijn problematisch. Zulke evenementen doen geen recht aan professionals met een ander geslacht of huidskleur, en missen allerlei standpunten en inzichten.

De weerstand tegen male, pale and stale groeit. In de V.S. timmeren de Feminist Philosophers daarom sinds 2009 aan de weg om organisatoren ervan te doordringen dat diversiteit een voorwaarde is voor kwaliteit. Via de Gendered Conference Campaign doen ze wat Van Heugten doet – bewustwording op gang brengen. Via Wired Magazine wil ook al iemand in kaart brengen hoe het zit met sprekers m/v. Ook de Zesde Clan besteedt regelmatig aandacht aan programma’s zonder vrouwen. Zoals laatst nog het intellectuele nevenprogramma van LowLands, Lowlands University. Daar bleek ‘geleerde’ nog steeds het synoniem voor ‘blanke man’.

Discriminatie gebeurt vaak onbewust. Je ziet het resultaat pas als je het lijstje sprekers in je hand houdt, en ziet dat de vrouwen en allochtonen voor de zoveelste keer schitteren door afwezigheid. Hoog tijd om een schijnwerper te zetten op al dit soort automatismen, patronen zichtbaar te maken, en daar zeer kritische vragen over te stellen. En MKB Nederland? Van Heugten wijst terecht op Zij Spreekt. Daar zit vast wel een interessante vrouw tussen die goed past bij het thema van volgende conferenties. Succes.

Lowlands laat vrouwen links liggen

Popfestival Lowlands is er voor het wetenschappelijk getinte bijprogramma niet in geslaagd ook maar één vrouw uit te nodigen. De ‘knappe koppen’ die gastcollege komen geven, zijn allen blank en man. Het wordt hoog tijd dat Nederland de Gendered Conference campaign’ van Feminist Philisophers over neemt. Want anno 2012 is het echt totaal belachelijk dat vrouwen op deze manier links blijven liggen.

Lowlands University is niet altijd een blanke mannen bolwerk. In 2011 mocht er één vrouw spreken, Henriëtte Prast. Een jaar eerder waren het er zelfs twee. Twee! Bij Lowlands University 2010 kwamen Louise Fresco en Marian Joëls een gastcollege geven. Bij de eerste jubileumeditie van 2009, met alle publiciteit van dien, vielen de vrouwen echter volledig weg en nodigde Lowlands alleen een Bas, een Bert, een Alfredo & Hubert, een Erwin en een Frits uit.

Gendered Conference ontstond nadat wetenschapsters voor de zoveelste keer uitnodigingen langs zagen komen voor wetenschappelijke congressen waar alleen mannen spreken. Zij vonden dat zó 1800 dat ze organisatoren van congressen aan gingen spreken op hun gedrag. Want er zijn allerlei redenen waarom vrouwen buiten de boot vallen, en veel van die oorzaken komen neer op vooroordelen, automatismen, en mannen die mannen uit hun eigen netwerk voordragen. Met hun campagne verwachten de filosofes meer bewustwording te bereiken en praktische oplossingen aan te dragen voor meer diversiteit in de wetenschap.

Een paar belangrijke lessen die uit de campagne naar voren kwamen: vraag ze. Begin op tijd met het uitnodigen van vrouwen in plaats van achteraf  ‘oeps’ te roepen en snel nog even wat vrouwen te bellen. Regel bij buitenlandse congressen iets voor de reiskosten. Kinderopvang kan handig zijn. Maar vooral: hou rekening met structurele patronen, waarbij mannen meer indruk maken dan vrouwen, sneller gepubliceerd worden dan vrouwen, en veel sneller op namenlijstjes verschijnen dankzij het ons kent ons netwerk van de dominante groep, inderdaad, de mannen.

Als blanke mannen nee zeggen

Congressen met de ene blanke mannelijke spreker na de andere. Panels met louter blanke mannen. Festivals waar alleen blanke mannen optreden. Wat zou er gebeuren als die blanke mannen zouden zeggen: nee. Nee, ik kom niet. Beste organisator, doe eerst maar eens wat meer je best vrouwen en allochtonen uit te nodigen.

Good Media staat stil bij deze vraag, omdat de medewerkers te vaak het volgende dansje meemaken: organisator haalt panel bij elkaar. Panelleden blijken allemaal blanke mannen te zijn. Van diverse kanten komt er kritiek. Organisator verzucht dat-ie zijn best heeft gedaan maar op de een of andere manier lukte het niet. Of erger, ze zeggen dat de vrouwen niet wilden. Iets wat bij navraag vaak niet blijkt te kloppen: de vrouwen wilden wél. Waarna de discussie stokt en het volgende congres, festival, evenement, opnieuw louter blanke mannelijke gezichten telt.

Dit is niet alleen in de Engelssprekende wereld zo. Nederland kan er ook wat van. We hebben hier een conservatieve cultuur, waarbij veel mensen nog steeds vinden dat de taak van de vrouw thuis ligt. Dat heeft z’n weerslag op wat vrouwen van de meerderheid wel en niet ‘mogen’. Zodra je moeder wordt, is de ongeschreven regel: maximaal drie dagen buitenshuis betaalde arbeid verrichten. De man moet kostwinner blijven. Van congres Automotive in 2004 tot aan het Social Media congres in 2011, er komt zodoende vaak geen vrouw aan te pas. Meestal zijn het vrouwen die in de commentaren signaleren dat er alleen mannen aan het woord komen, en dat jammer vinden.

Omdat dit zo’n structureel probleem is, is Good Media niet de eerste of de enige die zich met deze kwestie bezig houdt. Weblog Feminist Philosophers was de congressen met louter blanke mannelijke sprekers zo zat dat de medewerkers een aparte rubriek maakten, de Gendered Conference Campaign. De campagne brengt in kaart hoe de situatie is per congres.

Organisatoren vinden hier ook tips om meer diversiteit te krijgen. Zoals meteen aan het begin beter nadenken. De eerste paar namen waar een organisator mee komt, zullen waarschijnlijk toevallig allemaal mannen zijn – zo werken onbewuste vooroordelen nou eenmaal. Kun je niks aan doen. Maar als je je hier van bewust bent, kun je verder kijken. Wie houden zich nog meer met het onderwerp bezig? En als je aan vrouwen denkt, leg je aan hen dan wel dezelfde eisen op als aan mannen? Want vaak moet een vrouw twee keer zo goed zijn als een man om in aanmerking te komen voor speciale aandacht. Met dat soort dingen begint het…

Kijk, 1 vrouw... (WFIA conferentie 2010)

In Nederland doen verschillende organisaties hun best om organisatoren de helpende hand te bieden. Zo kwam vrouwen in de media er al snel achter dat journalisten onofficiële lijstjes achter de hand hebben om snel een bron te vinden voor een citaat. Toevallig staan daar bijna alleen namen van mannen op, zodat journalisten vooral mannen spreken om hun artikelen te schrijven. Dat schiet niet op. Dus biedt de site hulp en kunnen journalisten hier een keur aan vrouwelijke deskundigen vinden. Een ander initiatief is Zij Spreekt. Dit bureau probeert meer vrouwelijke sprekers deel te laten nemen aan de panels en congressen waar dit artikel mee begon.

Mooie initiatieven, maar toch blijken organisatoren nog te gemakkelijk naar de oude vertrouwde groep blanke mannen te grijpen. Daarom de oproep van Good Media aan de blanke mannen van deze wereld: zeg nee. Weiger gewoon. Stel de vraag: hoe komt het dat u geen vrouwen of allochtonen uitnodigt? Wat houdt u tegen? Zijn er echt geen vrouwen of allochtonen deskundig op dit terrein? Zorg maar dat je ze vindt, dan wil ik uw uitnodiging nog wel een keer in overweging nemen. Gegarandeerd dat organisatoren dan opeens wel meer diversiteit weten te bieden.

UPDATE: Hier is een mannelijke filosoof die daadwerkelijk actie onderneemt. Bij iedere uitnodiging die hij krijgt, vraagt hij naar de andere sprekers en zegt: ” I trust this will not be an exclusively male line-up?” De man, die anoniem wil blijven, schat zelf in dat zijn houding bij twee conferenties al geleid heeft tot actie van de organisatoren. Zij deden meer hun best om ook professionals van het vrouwelijk geslacht te betrekken.

Vrouwen willen echt wel spreken op een conferentie

Vrouwen die uitgenodigd worden om te spreken op een congres, weigeren die uitnodiging meestal omdat ze geen geld hebben om te komen. Een tweede, minder belangrijke reden is dat de uitnodiging soms vrij laat komt en omdat ze weinig keuze hebben voor datum en tijdstip. De vrouwen kunnen dan geen tijd meer vrij maken in hun overvolle agenda’s. En: veel vrouwen willen juist wél komen. Ze hebben nog nooit een uitnodiging geweigerd. Dat blijkt uit een onderzoek van Feminist Philisophers.

Spreker op de Greater Yellowstone science conference.

Weblog Feminist Philosophers doet vanalles, maar één van de terugkerende activiteiten is in de gaten houden hoe de verdeling mannen en vrouwen is bij congressen en conferenties. Vaak is het een feestje van mannen, voor mannen, of zit er tussen alle mannelijke sprekers maar één vrouwelijke professor. Als ze dan de organisatoren belden, zeiden die vaak: ‘we wilden wel meer vrouwen uitnodigen, maar ze wilden niet komen.’ Waarop het weblog zei: nou, dan vragen we het toch aan de vrouwen zelf? Waarom ga je niet in op uitnodigingen?

Gebrek aan geld bleek dus de allerbelangrijkste reden. Met name reiskosten zorgden voor obstakels, omdat de conferentie vaak in een andere stad of zelfs een ander land plaats vond. Feminist Philosophers is niet verbaasd over deze uitkomst. Het is al lang bekend dat vrouwen meestal werken bij kleinere, minder prestigieuze universiteiten. Ook werken ze vaker dan mannen in deeltijd, en weten minder vaak dan mannen door te dringen tot hogere functies. Dit alles zorgt ervoor dat de vrouwelijke professoren veel minder middelen tot hun beschikking hebben dan mannelijke.

Wat te doen? Het weblog adviseert organisatoren van congressen om rekening te houden met het gebrek aan middelen, en te zoeken naar manieren om vrouwen hierbij te helpen. Ook adviseren ze dat organisatoren vrouwen zo vroeg mogelijk benaderen. Dan is de kans het grootst dat ze de afspraak in kunnen plannen. Het helpt ook om te zorgen voor kinderopvang. Gebrek aan kinderopvang stond pas op nummer 6 van de lijst, maar het speelt wel mee bij verschillende professoren.

Last but not least: ‘ik heb nog nooit een uitnodiging geweigerd’ kwam binnen op de derde plaats bij de antwoorden. Vrouwen zijn duidelijk niet de notoire nee zeggers waar sommige organisatoren hen voor uitmaken, merkt Feminist Philosophers fijntjes op. Ze willen best komen. Als ze zich de reis kunnen veroorloven. Voor dat praktische punt moeten toch oplossingen gevonden kunnen worden, zou je zeggen…