Tag Archives: Spaanse literatuur

Nieuwsronde: de goed nieuws editie

De moordpartij in Orlando. De moord op Jo Cox, een bevlogen politica uit Engeland. Sjongejonge. Als tegenwicht een schattig wollig kitten én een louter goed nieuws editie. Zodat we moed kunnen houden.

  • Canada maakt het volkslied gender neutraal. Tot voor kort zongen de inwoners van het land luidkeels “True patriot love in all thy sons command”. Waarmee de tekst zei dat vaderlandsliefde in zonen thuishoorde. Door de zin te veranderen in “all of us command” gaat de boodschap gelden voor iedereen, ook meisjes, vrouwen, transgenders enz.
  • Pap werkt buitenshuis voor geld. Mama staat in de keuken. Die jaren vijftig rolpatronen lijken onuitroeibaar en verpesten zelfs lesboekjes voor kleuters. Maar er is hoop. De provincie Vlaams-Brabant liet een leesboekje schrijven en tekenen, waarin alle rolpatronen op de schop gaan. Het boekje moet leerkrachten helpen om het gebruik van stereotiepe beelden over huishouden, de gezinssamenstelling en rollen in de samenleving te doorbreken.
  • GroenLinks wil actief bijdragen aan meer vrouwen in Nederlandse gemeenteraden. Daarom zet de partij een Buddyprogramma op. Tot eind 2016 kunnen geïnteresseerde vrouwen zich melden. GroenLinks koppelt hen vervolgens aan een zittend gemeenteraadslid. Zo kunnen vrouwen zelf ervaren wat gemeentepolitiek betekent, wat je moet kennen en kunnen als raadslid, en hun voordeel doen met tips en adviezen van mensen die dit werk al een tijdje verrichten.
  • De islamitische universiteit Darul Uloom Deoband, in de Indiase deelstaat Uttar Pradesh, heeft het bewust afdrijven van vrouwelijke foetussen illegaal en in strijd met de islam genoemd. Het instituut vaardigde een fatwa uit om dat standpunt te versterken. Hoognodig, want seksistische samenlevingen zetten vrouwen overal onder grote druk om vooral zonen te baren. Doe je dat niet, dan moet en zul je voor die wandaad boeten.
  • Mannen doen gemiddeld veel te weinig in het huishouden. Ze laten de suffe karweitjes zoals de was doen en de wc schrobben lekker over aan hun vrouw. En, vooruitgang: ze zien nu zelf ook in dat ze de handen vaker uit de mouwen mogen schudden. Als het gaat om Vlaamse mannen tenminste, want daar richtte VRT Nieuws zich op. Wie weet komt de maatschappelijke omslag nu op gang.
  • Wil je een film kijken en daarbij NIET overvallen worden door een mannelijke monocultuur? Vrees niet, de scenario database helpt je om films te vinden die hun vrouwelijke personages serieus nemen. Tik genre en gewenste genderverhouding in, en de database geeft je titels die in dat profiel passen. Ook leuk: neem een kijkje bij de Bechdel filmsite. Zoek op titel en de database toont precies of het verhaal in ieder geval twee vrouwelijke personages telt, die een naam hebben en over iets anders dan een man praten.
  • Erika Lust werkt aan een revolutie in de porno industrie. Het plezier van vrouwen moet veel meer voorop staan en de seks mag ook wel vrouwvriendelijker. Daarom maakt ze films met een radicaal andere stijl en toon dan mensen misschien gewend zijn.
  • Lees je graag? Zoek je inspiratie voor nieuwe titels van boeken ” die je gelezen moet hebben”? Engels geen bezwaar? (of zelf even checken of een titel al in het Nederlands is verschenen). Ja, ja, ja, dan geeft website The Writes of Woman je leeslijsten voor alle mensen. Vaak op thema, zoals de aflevering met Spaanstalige schrijfsters, humoristische romans of romans die een beter mens van je maken.
Advertenties

De sirenenzang van mannen die vrouwen dissen

Mannen met status en macht, die hun positie gebruiken om in het openbaar lullige dingen over vrouwen te zeggen. Het gebeurt vaker dan je zou wensen. Het vervelende is dat deze mannen zich meestal baseren op een situatie die ontstaat als je vrouwen stelselmatig discrimineert. Waarna de cirkelredeneringen volgen, van het type vrouwen kunnen X niet, want als ze dat wel konden zouden er wel meer zijn, maar kijk, waar zijn de vrouwen die X doen? Dit weblog stelde onlangs de seksistische mening aan de kaak van Nederlandse televisiemannen die vrouwelijke evenknieën disten. Maar je kunt makkelijk meer recente voorbeelden vinden.

In Spanje zei één van de meest vooraanstaande uitgevers, Jesús García Sánchez, onlangs dat dichteressen niet kunnen tippen aan hun mannelijke collega’s. Hij gaf in het openbaar toe dat een vrouw af en toe wel goed kon zijn in dit vak, maar voor iedere goede dichteres kon hij zo vijf uitstekende mannen noemen, dus voilà, mannen zijn beter.

In de V.S. gebruikte ex-Disney voorman Michael Eisner zijn podium om te verkondigen dat het bijna onmogelijk is om een knappe actrice te vinden die ook nog eens grappig is. Bestaat volgens hem niet (nou ja, op Goldie Hawn na dan). Eisner laste een disclaimer in: hij wíst dat hij waarschijnlijk kritiek zou krijgen, maar zei toch wat hij vond. De moedige man, zo dapper! Het riekte maar ergerlijke mansplaining, signaleerde internetmagazine Slate:

All the elements of a great mansplaining were in place: painting oneself as a brave truth-teller in the face of scolding feminist mommies, declaring yourself the authority on women’s feelings, arguing that women’s main and possibly sole motivating force is male attention, and assuming that the world is deeply interested in your aesthetic opinions about ladykind.

Het altijd betrouwbare Fox News besloot onmiddellijk een panel deskundigen bij elkaar te roepen om verder te praten over de onmogelijkheden van en voor vrouwen om mooi en grappig tegelijkertijd te zijn.

Wie kwaad wil verwijst bij die vooroordelen gretig naar de uitkomsten van structureel seksisme en de onhebbelijke neiging van elites om anderen uit de geschiedenis te schrijven. Sánchez kon naar cijfers wijzen om zijn beweringen te staven. Slechts 15% van de dichtbundels en 30% van in Spanje gepubliceerde romans zijn afkomstig van een vrouw. In 52 jaar won slechts vier keer een vrouw de nationale prijs voor het beste gedicht.

Misschien kunnen vrouwen inderdaad niet tippen aan mannelijke dichters en schrijvers. Anders zouden uitgeverijen wel vaker werk van een vrouw publiceren. Toch? Dat is de sirenenzang van zulke mannen. Zouden ze niet toch gelijk hebben? Misschien hebben vrouwen inderdaad geen gevoel voor humor, kunnen ze niet grappig zijn, kunnen ze niet schrijven, komen ze niet over op televisie. Brrrr… vrouwen……

Toch ontstaat er steeds meer verzet tegen mannen die dit soort boude uitspraken doen en daarbij oorzaak en gevolg door elkaar halen. Inmiddels ondertekenden 400 beroemdheden uit het Spaanse culturele circuit een manifest  om te protesteren tegen de manier waarop Sánchez dichteressen wegzette als inferieur. En Eisner kreeg inderdaad de tegenwind waar hij zelf al rekening mee hield:

We also live in a world where women are placed into boxes. If you’re beautiful, you can’t also be smart and funny. If Eisner is so concerned about the lack of beautiful women with great personalities in the world, then he should use his platform and tell young women that who they are on the inside is vastly more important than how they look on the outside. But he has to start caring about women first.

Da’s een goed teken. We zouden er als samenleving goed aan doen om vrouwelijk talent te koesteren. Dat topmannen in hun beroepsveld het nodig vinden vrouwen openlijk naar beneden te halen, of te reduceren tot een aanhangsel, helpt daar niet bij.

Lees vrouwen: zeg me wie ik ben

De Spaanse auteur Julia Navarro oogstte veel succes met ‘Zeg me wie ik ben’, vertaald door Marjan Meijer. Vorig jaar kwam de roman zelfs in een Engelse vertaling uit als audioboek, zodat nog veel meer mensen zich in het verhaal kunnen storten van een journalist, Guillermo Albi, die het leven van zijn overgrootmoeder Amelia Garayoa probeert te ontrafelen. Ook ik begon te lezen, maar ik legde het boek op pagina 835 weg met gemengde gevoelens – net niet helemaal uitgelezen. Ik werd het zat. Hoe kan dat?

Voor Lees Vrouwen 2015 was deze roman voor mij een makkelijke keuze. De uitgangspunten van Zeg me wie ik ben klinken uitstekend. Een vrouwelijke hoofdpersoon, die opgroeit in het Spanje van de jaren twintig en dertig, en die betrokken raakt bij alle grote conflicten van de vorige eeuw – de Spaanse Burgeroorlog, de Tweede Wereldoorlog, de koude oorlog. Inclusief romantiek en spionage. Klinkt spannend en veelbelovend, kom maar op!

Ik worstelde echter met dit boek. Uiteindelijk kom ik erop uit dat de structuur van het verhaal mij tegenstaat. Navarro neemt de journalist als leidraad. Hij krijgt opdracht van familieleden om het levensverhaal van Amelia te ontdekken en te beschrijven. Ze stellen als voorwaarde dat hij alles in chronologische volgorde moet doen. Die instructie geven ze ook aan personen waarmee de journalist contact opneemt: ze vertellen hem alleen wat er op dat moment speelde.

Dat betekent ten eerste dat Guillermo van hot naar her reist. Amelia is drie weken in Londen. Hij naar Londen. Ze gaat een maandje terug naar Spanje. Hij vliegt ook terug naar Spanje. Amelia ging indertijd weer terug naar Engeland. Hup, Guillermo stapt ook weer in het vliegtuig terug naar Engeland. Zo stuitert Guillermo in het rond, en de lezer met hem.

Het is net alsof Navarro ook wel doorheeft dat dit omslachtig is. Verschillende keren laat ze een personage zeggen: ‘ja, Guillermo, ik begrijp dat je dit niet leuk vindt, maar de afspraak is nou eenmaal dat je alles stapje voor stapje zelf moet ontdekken. Kom maar terug als Amelia hier weer terug kwam, dan praat ik ook weer verder’.

Ten tweede betekent deze structuur dat het verhaal van Amelia op een afstandelijke manier, met onderbrekingen, tot je komt. Anderen vertellen over Amelia. Net als je die afstand overbrugt hebt en lekker in haar verhaal zit, gooit Navarro je er weer uit. Dan verplaatste Amelia zich en moet Guillermo ook weer op reis. Dat leidt tot saaie passages over reisarrangementen, hotels en korte, vlak geschreven introducties van nieuwe informanten. Ik ervoer dat als hinderlijke onderbrekingen.

Daar komt bovenop dat ik me als lezer ergerde aan verschillende personages. Navarro maakt bijvoorbeeld een karikatuur van Guillermo’s moeder. Ze zeurt, foetert hem uit omdat hij zijn loopbaan als journalist volgens haar te grabbel gooit, en vraagt daarna of haar jongen wel gezond eet. Getver. Ook maakt Guillermo cynisch gebruik van de diensten van zijn moeder en andere vrouwen (eten, seks, de was). Want hij is zo jongensachtig sexy en onweerstaanbaar dat ze hem alles vergeven, schrijft Navarro verschillende keren. Nou, als ik een van zijn vriendinnen zou zijn, had ik die egoïstische Guillermo allang mijn huis uit geschopt.

Tenslotte had ik moeite met de verschillende vormen van melodrama in het boek. Redelijk aan het begin van het verhaal blijkt bijvoorbeeld dat Amelia haar huwelijk ontvluchtte en daarbij haar zoontje achter liet. Deze keuze achtervolgt haar en ze doet steeds opnieuw pogingen weer contact te krijgen met haar zoon.

Het ligt aan de lezer wat die met zulke passages doet. De een vindt dat Navarro op een pure en prachtige manier beschrijft hoe Amelia worstelt met haar rol als moeder, en probeert haar zoon te zien. Ikzelf vond deze passages juist tenenkrommend. Als lezer voelde ik veel meer sympathie voor de familie, die Amelia afraadt contact te zoeken omdat het toch steeds weer eindigt in fysieke worstelingen, gejank en geruzie. Wat ook inderdaad iedere keer gebeurt.

Beide leeservaringen zijn ok. Het betekent vooral dat dit niet mijn boek was. Uiteindelijk gaf ik de worsteling op. Misschien kan ik ooit nog de moed opbrengen die laatste 200 pagina’s te lezen, maar ik ben er even klaar mee. Zeg me wie ik ben: waarschijnlijk een cynische lezer, die weinig geduld heeft met de onlogische opzet van Guillermo’s speurtocht, en die niet goed tegen vrouwen kan die huilend uitroepen ‘maar ik ben toch je moeder’.