Tag Archives: Somalië

Zesde Clan bereikt duizendste bericht

Lieve en trouwe lezers, dit is al weer het duizendste bericht op de Zesde Clan. Een mijlpaal, waar we graag bij stil willen staan. Want successen moet je vieren. Waar kwamen we vandaan? Wie inspireerden ons? Wat willen we met dit weblog? Hieronder geven we een kijkje in de keuken. Maar allereerst willen we jullie bedanken. Dank voor jullie bezoek, dank voor het lezen, dank voor jullie tips, opmerkingen, aanvullingen, complimenten en mooie inzichten. Fijn dat je er bent!

De Zesde Clan ontstond in augustus 2010 vanuit een gemis. In omringende landen wemelde het in onze beleving van de discussies, acties en berichtgeving rondom feminisme en vrouwenemancipatie. Een hele wereld van feministische blogs, opiniestukken, analyses en nieuwe inzichten. En Nederland? Zoekend naar iets vergelijkbaars kwamen we niet veel verder dan De Tweede Sekse en Fel Feminisme, beiden vanuit buurland België (hoi, zusters!).

De activiteiten van jonge, oude, verontwaardigde, humoristische, levendige, wijze feministen inspireerden de Zesde Clan om ook in Nederland een ruimte te scheppen waar vrouwen, hun prestaties, opinies, kansen en uitdagingen centraal staan. Een ruimte waar kritische geluiden mogen klinken over de Nederlandse moederschapscultus, het versteende bedrijfsleven, de angst voor het vrouwelijke, kwakdenken over mars en venus, en andere perikelen, zonder dat mensen meteen alle cliché’s over mannenhaat en harige benen uit de kast trekken om die kritische geluiden zo snel mogelijk in de doofpot te stoppen. Deze ruimte is van ons.

Sinds augustus 2010 hebben we dus dit hoekje. Best bijzonder dat zoiets kan bestaan, zoals een andere inspiratiebron, Shakesville, opmerkt. Wereldwijd bestaan er namelijk helaas heeeeel weinig van dit soort ruimten:

Nearly every other room in the world, virtual or corporeal, is less feminist than this one. Nearly every other room in the world will accommodate the demand to be free of feminist standards, of feminist politics, of a feminist lens. If less feminist is your preference, the rest of the world awaits you.

Kortom, het is een kleine oase waar we als Zesde Clan zuinig op willen zijn. Dat is de reden waarom we geen geld aannemen, niet verbonden zijn aan een instituut of politieke partij, en geen subsidies aanvragen. De Zesde Clan is vrij en onafhankelijk. We schrijven niet om een bepaalde groep te laten lezen wat ze vleiend of leuk vinden, maar omdat iets onze aandacht trekt en ons bezig houdt.

Naast al die huidige feministes inspireerden een aantal voormoeders ons. Allereerst natuurlijk onze eigen Joke Smit, de feministe die in prachtige essays en politieke analyses precies de vinger op de zere plek legde en vanaf het begin probeerde feminisme een beweging te laten zijn van iedereen, man en vrouw, zonder het verschil in macht en privileges tussen de seksen uit het oog te verliezen. De woorden ‘Zusters, weest moedig, scherpzinnig, eendrachtig’ staan in haar grafsteen gebeiteld, en die oproep neemt de Zesde Clan graag ter harte.

Mede om het motto van Joke Smit recht te doen, kozen we onze naam. De Zesde Clan bestaat namelijk echt: in Somalië, dankzij een initiatief van een vrouw voor wie het persoonlijke politiek werd:

The conflict within the clan structure took a personal toll on Asha Hagi who had married outside of her clan. Neither her birth nor her married clan accepted her because of this. Since women had no real governmental representation, she led the women in forming their own clan. In 2000, the Sixth Clan was born. This was a separate clan composed of women in response to the five traditional male-dominated Somali clans. Women from each of these five clans became part of the sixth clan.

Dan Virginia Woolf. Woolf gaf ons het concept van de kamer voor jezelf, in de zin van ruimte voor jezelf scheppen. Zo kun je ontdekken wie je bent, wat je wil, trouw blijven aan je eigen inzichten. Woolf was ook een van de eersten die expliciet, vanuit een feministisch gedachtengoed, een link legde tussen het machtsmisbruik onder het patriarchaat, en andere uitwassen van machtsmisbruik en geweld, zoals in het opkomende fascisme. Als je eenmaal begint met onderdrukken is er geen houden meer aan….

The Creation of a Feminist Consciousness van Gerda Lerner is ook een belangrijke geweest in de ontwikkeling van de Zesde Clan. Deze historica was een van de eersten die naar de geschiedenis keek met een expliciet feministische blik. Ze documenteert hoe vrouwen vanaf de vroegste middeleeuwen reageerden op een omgeving die hen omschreef in termen van zwak, duivels, vaten vol drek, en probeerden het vrouwelijke in ere te herstellen.

Gerda Lerner.

Wat Lerner mooi laat zien is dat er altijd vrouwen waren die de mannenmaatschappij bekritiseerden, maar dat zij tegen de stroom in roeiden en nauwelijks konden gedijen in een omgeving die hen zeer vijandig gezind was. Na hun dood verdween hun werk acuut in de vergetelheid, zodat vijftig jaar later een volgende enkeling opnieuw het wiel uit moest vinden en alles weer opnieuw begon. Pas met boeken als massamedium, en nu internet, wordt het makkelijker om archieven aan te leggen en het stokje aan elkaar door te geven.

Wat de Zesde Clan hier van meenam is dat kennis vastleggen, bewaren en verspreiden cruciaal is om het feminisme levend te houden en te voorkomen dat je steeds overnieuw moet beginnen. Op haar eigen bescheiden wijze wil de Zesde Clan hier, in haar eigen hoekje, aan mee helpen. Onder andere door aandacht te besteden aan onderzoeken en studies die de Nederlandse pers negeert of alleen op een verdraaide en eenzijdige manier belicht (ja, dagblad Trouw, we kijken onder andere naar jou), door patronen bloot te leggen en rode draden aan te wijzen. Voorbeeldje: het is niet één roman van één vrouw die toevallig buiten de prijzen valt. Het is een patroon van uitsluiting van de ‘verkeerde mensen’ die boeken schrijven, zodat we de literaire canon lekker blank en mannelijk houden.

Bell Hooks

Tot slot, last but not least: Bell Hooks. En Fatima Mernissi. En Nawal el Saadawi. Feministen die er terecht op wezen en wijzen dat feminisme niet iets is van blanke mevrouwen, en dat er zoiets bestaat als intersectionaliteit, oftewel een samengaan van patronen van onderdrukking, gebaseerd op factoren zoals sekse, ras, economische klasse. Wil je een einde maken aan onterechte privileges, dan moet je als feministe (m/v) breder kijken dan alleen gender. Ook iets waar de Zesde Clan zeer alert op probeert te zijn.

Voorop staat voor ons: we zijn allemaal slechts mensen. Je zoekt, je maakt fouten, je herstelt je, je krijgt een inzicht, je leest, schrijft, denkt, spreekt met allerlei mensen, en terwijl je dit allemaal doet staat bij de Zesde Clan voorop dat je vooral veel plezier hebt. Plezier in het ontmoeten, in het ontdekken van vergezichten, plezier in taal en mooie volzinnen, in grappen, humor, niet opgeven en elke dag weer klaar staan om als weldenkend mens, met gevoel en verstand, de situatie net iets beter achter te laten dan je ‘m aantreft. Want feminisme? Dat doe je samen.

Glazen plafond krijgt steeds meer barsten

Na al dat gedoe over condooms, verkrachting, bimbocultuur en vrouwen als (seks)object is het tijd voor een paar succesverhalen. Wat er ook gebeurt, vrouwen vinden nog steeds een manier om te overleven, zich te ontwikkelen en iets te bereiken. Waarvan acte:

Jordanië heeft voor het eerst een vrouwelijke hoofdofficier van justitie. De 46-jarige Ihsan Barakat gaat aan de slag in de hoofdstad Amman en krijgt de leiding over zestig andere officieren van justitie. Dat is een groep van 59 mannen en één vrouw. Barakat werkte eerder acht jaar als rechter.

De Somalische arts Hawa Abdi besloot stelling te nemen tegen het geweld van regeringstroepen en milities in haar land. Ze richtte een ziekenhuis op met 400 bedden en ontfermde zich over vluchtelingen. Tegenwoordig is dat laatste initiatief uitgegroeid tot een kamp van 90.000 mensen, voornamelijk vrouwen en kinderen. Die activiteiten trokken de aandacht van gewapende milities. Die vielen binnen en bedreigden haar. Abdi eiste en kreeg van hen een schriftelijke verontschuldiging. Glamour Magazine benoemde haar tot vrouw van het jaar 2010.

Vrouwen in Nadugne Agam, Ethiopië, kregen het met wat hulp van westerse organisaties voor elkaar om stromend water in hun regio te krijgen. Daarmee kwam een einde aan waterslavernij: vrouwen die per dag zoveel uur kwijt zijn aan het halen van water uit afgelegen bronnen, dat ze bijna nergens anders meer aan toekomen en uitgeput raken. Hun collectieve actie vond plaats zonder hulp van de mannen. De krant The Independent schetst het volgende beeld:

When one women suggested they should cap a spring which rose seven kilometers away, and pipe the water to all the local villages, the men smirked. “They said that women would never manage such a complex project,” Bichol said. “They said, ‘Let the women try and when they fail we’ll take over’.” But the women, with training from ActionAid, made a huge success of the enterprise.

De Kustwacht in de Verenigde Staten heeft voor het eerst een vrouw benoemd als hoofd van een opleidingsinstituut. Admiraal Sandra Stosz gaat de trainingsbasis in Connecticut leiden. Hiervoor zat ze twaalf jaar op zee en had onder andere twee fregatten onder haar hoede. Het opleidingsinstituur van de kustwacht krijgt ieder jaar zo’n duizend leerlingen.

En tot slot in Nederland: Suzanna Janssen won op 12 december de Vrouw & Kultuur Debuutprijs 2010 voor Het Pauperparadijs. Uitgeverijen stuurden meer dan vijftig werken in voor deze prijs, de enige die specifiek bedoeld is om literair werk van vrouwelijke auteurs te onderscheiden. Andere genomineerden waren Laura Broekhuysen, met Twee Linkerlaarzen, en Franca Treur met Dorsvloer vol Confetti.

Formele vredesonderhandelingen? Alleen mannen aub

Een triest jubileum voor de wereld. Tien jaar geleden namen de aangesloten landen van de Verenigde Naties wereldwijd een resolutie aan met een plechtige belofte: als je land een einde wil maken aan oorlog en geweld, heb je óók de vrouwen nodig.  We spreken met elkaar af dat vrouwen erkend worden als partner in de onderhandelingen. Maar helaas, naar nu blijkt uit een studie van het MIT Center for International Studies is dat niet gelukt.

De VN liet een onderzoek doen naar de situatie in zes gebieden waar vredesonderhandelingen lopen. Zoals Colombia, Liberia en Uganda. De Washington Post citeert de onderzoekers, en die winden er geen doekjes om: bij vredesonderhandelingen gaat het vaak om machtsspelletjes en egotripperij, niet om het bereiken van echte vrede. En vrouwen worden tien jaar na het aannemen van de resolutie nog steeds stelselmatig buiten de deur gehouden.

Het MIT rapport somt vanaf pagina zeventien fascinerende redenen op waarom vrouwen geen deel uit zouden mogen maken van vredesonderhandelingen. De uit mannen bestaande groeperingen zeggen regelmatig dat vrouwen niet kunnen onderhandelen, en/of dat ze te weinig verstand zouden hebben van de kwesties waar het om gaat. Waarop MIT opmerkt dat ditzelfde vaak genoeg geldt voor de mannen, maar in hun geval is dat opeens geen enkel probleem. Een andere favoriet die de onderzoekers vaak tegenkwamen: indirect zouden vrouwen al genoeg invloed hebben, dus het is helemaal niet nodig dat ze meepraten.

De studie let op positieve uitzonderingen. In Liberia pikten de vrouwen het niet dat de krijgsheren hen negeerden.  Wekenlang staakten ze, totdat de toenmalige president Taylor eindelijk serieus wilde onderhandelen over vrede. Maar toen die besprekingen begonnen, waren vrouwen nergens te bekennen. En de onderhandelingen dreigden eveneens nergens op uit te lopen. De vrouwen gingen opnieuw tot actie over. Wat leidde tot deze situatie:

In 2003 genieten de krijgsheren daar zes weken lang van de luxe in de hotels. Op originele opnames is te zien hoe dan de in het wit geklede vrouwen de hal van het vergadercentrum zittend blokkeren. ’Generaal Leymah Gbowee en haar leger’ zijn woedend over het onnodige lijden dat maar doorgaat. „Toen een agent me wilde arresteren omdat ik ’gerechtigheid in de weg stond’, ontplofte ik”, blikt Gbowee terug.

Kortom, als vrouw moet je soms de gekste dingen uithalen om gehoord te worden. Vergeet ook de naamgeving van dit weblog niet. De Zesde Clan is een begrip in Somalië. Toen daar over vrede werd gesproken met de vijf bestaande clans, leidde dat tot louter mannen in een zaaltje. De vrouwen besloten daarop een zesde clan te stichten, voor vrouwen. Gebruikmakend van de tradities in hun land moet iedere clan vertegenwoordigd zijn, dus dankzij de vrouwenclan, de Zesde Clan, konden vrouwen eindelijk mee onderhandelen.

VN secretaris generaal Ban Ki-moon en en politici zoals Hillary Clinton hebben volgens de New York Times in ieder geval allerlei goede voornemens. Het kan niet zo zijn dat lidstaten massaal een door hen zelf aangenomen resolutie negeren en de halve wereldbevolking links laten liggen. Er moet hernieuwde druk komen om vrouwen te betrekken, ook als onderhandelingen formeel worden. De VN zelf gaat in ieder geval miljoenen uittrekken voor projecten om vrouwen weerbaarder te maken en meer zeggenschap te geven. En de nieuwe loot aan de stam, VN Vrouwen, gaat scherp in de gaten houden of de doelstellingen de komende tien jaar wél nageleefd worden.