Tag Archives: sociale voorzieningen

Nederland wordt wakker

Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen. Nederland wordt wakker en beseft dat vrouwen massaal de dupe worden van de combinatie van toenemende zorgplichten en massa-ontslagen in de zorg en het welzijnswerk. Die twee trends ondermijnen de positie van vrouwen en draaien de emancipatie vijftig jaar terug, aldus diverse vrouwenorganisaties. Ze slaan alarm. Net als in Engeland, waar de politiek Nederland voorging op deze heilloze weg en waar vrouwen de negatieve gevolgen van de bezuinigingen al pijnlijk voelen.

Protesten in Engeland. Straks ook in Nederland?

De Nederlandse Vrouwenraad heeft alarm geslagen en wil dat er iets gedaan wordt om te voorkomen dat vrouwen hun moeizaam geboekte vooruitgang weer moeten inleveren. Vrouwen maken meer en vaker gebruik van sociale voorzieningen dan mannen, onder andere omdat vrouwen intensievere zorgtaken op zich nemen. Daarnaast verliezen vrouwen hun inkomens vanwege bezuinigingen in sectoren waar zij in de meerderheid zijn.

Niet alleen de Vrouwenraad schat in dat vrouwen met minder ondersteuning en lagere inkomens meer onbetaalde zorgtaken moeten verrichten. Ook kenniscentrum Atria roert zich en houdt op 25 september een bijeenkomst over de kansen en valkuilen van de participatiemaatschappij. Net als de vrouwenraad ziet Atria vrouwen in de knel komen:

De kans bestaat dat de toenemende vraag naar onbetaalde zorg vooral bij vrouwen wordt neergelegd. Hoe voorkomen we dat zij daardoor zwaarder belast worden, minder gaan werken en moeilijker economisch zelfstandig kunnen blijven?

Die zorgen borrelen niet uit het niets op. Engeland begon al eerder te bezuinigen en te ontslaan. Vakbonden en vrouwenorganisaties roerden zich en voerden genderanalyses uit. Ze signaleerden dat vrouwen sowieso al in een achterstandspositie verkeren – armoede heeft een vrouwelijk gezicht, en ook Engeland kent een loonkloof, zwangerschapsdiscriminatie, en geweld tegen vrouwen. Analyses van de nieuwe regeringsmaatregelen wezen uit dat bezuinigingen vrouwen het hardste treffen. Daarnaast komen twee trends steeds terug: toenemende zorgtaken in combinatie met grotere risico’s op werkloosheid.

Ook in Nederland beginnen die ontwikkelingen al zichtbaar te worden. Net als in Engeland zijn vrouwen als groep slechter af dan mannen. Net als in Engeland begint ook bij ons zichtbaar te worden dat de overheid de effecten van bezuinigingen afwentelt op vrouwen. Vorig jaar promoveerde bijvoorbeeld socioloog Niels Schenk bij de Erasmus Universiteit op onderzoek naar de gevolgen van de terugtredende overheid. Hij concludeerde dat zorgtaken onevenredig vaak bij vrouwen terecht komen:

Vrouwen nemen de zorgtaken op zich als hun man hulp nodig heeft en geen beroep kan doen op de overheid. Andersom doen mannen dat niet of nauwelijks. De terugtredende overheid draagt haar taken dus vooral over op vrouwen

Als het gaat om werkloosheid, hakken de massa-ontslagen in de zorg en de welzijnssector er flink in. In maart dit jaar meldde de Rabobank dat het baanverlies verschuift van mannen naar vrouwen. Bij vrouwen daalde de arbeidsparticipatie met 29.000, terwijl de participatie bij mannen juist steeg met 3.000. Het gaat hier niet om toeval. Organisaties zoals vakbond FNV koppelen de huidige massa-ontslagen direct aan het overheidsbeleid.

Kortom, Atria en de Nederlandse Vrouwenraad hebben groot gelijk. De overheid zou er goed aan doen hun zorgen serieus te nemen en een genderscan uit te voeren op beleidsvoornemens. Dan zou wel eens kunnen blijken dat het regeringsbeleid vrouwen direct en indirect discrimineert. Net als in Engeland.

Vrouwen voelen pijn Engelse bezuinigingen

Diverse politieke oppositiepartijen en maatschappelijke organisaties waarschuwden er al voor: de pijn van de bezuinigingen in Engeland komt meer bij de vrouwen terecht dan bij de mannen. Allerlei harde cijfers die nu naar buiten beginnen te sijpelen, geven hun gelijk aan. De werkloosheid onder vrouwen stijgt veel sneller, vooral vrouwen lijden onder het wegvallen van voorzieningen, en bezuinigingen op opvangcentra brengen zelfs hun veiligheid in gevaar.

De werkloosheid onder vrouwen stijgt zo snel, dat kranten inmiddels beginnen te spreken van een crisis. Aan de ene kant vreemd genoeg een vorm van positief nieuws, zeggen deskundigen, want vrouwen verrichten veel vaker dan vroeger betaald werk. Er zijn tegenwoordig meer vrouwen om te ontslaan dan pakweg dertig jaar geleden. Maar de grote ontslaggolf is ook een direct gevolg van de bezuinigingen. De overheid moet inkrimpen, met in de praktijk een verlies van zo’n 710.000 banen. Omdat er veel vrouwen bij de overheid werken, zijn de meeste mensen wiens baan nu op de tocht staat van het vrouwelijke geslacht.

De bezuinigingen treffen vrouwen daarnaast indirect, door het wegvallen van sociale voorzieningen:

“Women are being asked to take on the role of shock absorbers for the cuts,” says Anna Bird, acting chief executive of the Fawcett Society. “As well as the job losses, they’re also facing cuts to their income as a result of cuts to benefits and services they rely on to support their lives. We’re really concerned that cuts to childcare support combined with the rising cost of living make it difficult for women to put in place support that allows them to go out to work. We’re also concerned that working tax credits that allow parents to go back to work are being cut and that makes it hard for single parents to balance their work and family life.”

Naast deze dreiging komen vrouwen nog eens extra in de knel als ze verstrikt zijn geraakt in een relatie met een foute man. Een eerste inventarisatie wijst uit dat lokale overheden scherper dan gemiddeld snijden in subsidies voor vrouwenopvang / blijf van mijn lijf huizen. Het definitieve overzicht komt rond Internationale Vrouwendag. Een direct betrokkene zegt echter:

Combined with cuts to legal aid and concerns about reductions in police officers and street lighting, a worrying picture for women’s safety, as well as women’s employment and economic prospects was beginning to emerge. […] The result is that women’s support services face an increasingly precarious future. Many organisations are concerned that the coalition is already consulting on plans to change the way housing benefit is paid to refuges, and on channelling funding for rape crisis centres through new police and crime commissioners, who may not see these services as a priority in austere times.

Dit komt bovenop incidenten in de landelijke politiek. Zoals een inmiddels afgeschoten wetsvoorstel om mannen die van verkrachting beschuldigd worden, anonimiteit te geven, en een staatssecretaris die met droge ogen beweert dat verkrachting alleen echt verkrachting is als de vrouw de dader niet kent. Dat soort incidenten maken duidelijk dat er binnen de regering mensen zijn die weinig snappen van seksueel geweld tegen vrouwen.

De protesten tegen de oneerlijke verdeling van de pijn van de bezuinigingen beginnen op gang te komen. Naast formele protesten, bijvoorbeeld vanuit de vakbonden, komen ook individuele personen en non profit organisaties in actie. Zo gebruikte acteur Patrick Stewart zijn invloed als Hollywoodster om te pleiten voor meer steun aan blijf van mijn lijf huizen. In Leeds verzamelde een aantal bezorgde burgers zich om te protesteren. De Fawcett Society riep de regering eind vorig jaar op vrouwen een reddingsboei toe te werpen. Ook de studenten roeren zich. Het land staat een hete zomer te wachten….