Tag Archives: sociale druk

Photoshop verandert je kijk op de werkelijkheid

”Als er niet expliciet bij een foto staat dat het beeld onbewerkt bleef, kun je er van uit gaan dat alles bewerkt is met Photoshop”. Dat is de waarschuwing van vier mannen die zelf wilden ervaren hoe het is om als model gefotografeerd te worden, waarna anderen het beeld aanpassen aan een heersend schoonheidsideaal. Ze vonden het een schokkende, dehumaniserende ervaring. Welkom bij de club!

Website BuzzFeed beschikt over de zogenaamde Try Guys. Vier mannen die vanalles uitproberen. Voor een van de meest recente afleveringen van hun rubriek wilden ze weten wat het effect is van heersende ideaalbeelden over het uiterlijk van vrouwen. Vrouwen liggen onder een genadeloos vergrootglas. Onder andere actrice Jennifer Aniston protesteert tegen die druk en wijst erop dat mensen een vreemd beeld krijgen van vrouwen en hoe hun lichamen moeten zijn, door al die verwrongen eisen en idealen.

Hoog tijd dus voor de Try Guys om in de voetsporen van vrouwelijke beroemdheden te stappen. Ze ondergingen een fotoshoot, waarbij ze fameuze poses imiteerden van vrouwen zoals Madonna. Vervolgens zagen ze hoe de beelden een metamorfose ondergingen. Verbijstering, verwarring en vervreemding van hun eigen lijf waren het gevolg.

Zo kon één van de mannen, Zach Korenveld, niet goed overweg met de vele commando’s die hij kreeg tijdens de fotoshoot:

“Be angular and hard but be soft and be seductive but innocent and it’s like what are you ― I can’t be all of these things at once,” he said.

Een andere man, Keith Habersberger, imiteerde een advertentiefoto voor lingeriemerk Victoria’s Secret:

Hij had grote moeite met zijn verandering van mens in seksobject:

“This is a hypersexualized position, and my face is not a part of who I am at all in this,” he said. “I’m an object. My face won’t even be in the photo.”

Hoewel mannen ook sexy moeten poseren, zijn vooral vrouwen doelwit van seksualisering.  Goed dat Habersberger als man een keer ervaart hoe dat is, en dat je menselijkheid verdwijnt als je alleen als een stel sexy onderdelen gezien wordt.

Ook Ned Fulmer merkte dat zijn gevoel mens te zijn, averij op liep. Hij imiteerde een bekende foto van Madonna:

..en merkte na afloop op:

The Try Guys were all surprised by the photoshopped image of Fulmer, which he said made him look “like a vampire.” He also wasn’t a fan of the photo shoot process itself. “I just felt so beaten down and like there were expectations of me that I couldn’t meet,” he said.

Kortom, wat je ziet in allerlei glossy’s en damesbladen, is fictie. Maar omdat je nooit het plaatje zag voordat iemand met Photoshop begon, raak je dat inzicht snel kwijt en denk je dat de foto’s redelijk dicht bij de werkelijkheid staan. Nee dus. Goed om daar weer even aan herinnerd te worden….

UPDATE zie ook tijdschrift Opzij over dit experiment.

De oorspronkelijke betekenis van moederdag

We worden op dit moment doodgegooid met reclames om moeder te verwennen met stereotiepe cadeautjes zoals bad- en doucheproducten, een bosje bloemen, of chocolaatjes. Maar wist je dat moederdag oorspronkelijk een politieke betekenis had? Sociale activisten wilden via het platform van moederschap de smenleving hervormen en de wereld veiliger en beter maken voor kinderen.

Ann Jarvis, de bedenkster van Moederdag.

Deze moederdag heette oorspronkelijk Moeder Werk dag en were in 1907 uitgeroepen door Ann Jarvis, een Amerikaanse moeder die twee kinderen verloor aan vermijdbare ziektes. In 1914 slaagde ze erin om Moederdag erkend te krijgen in de V.S., waarna het al snel een internationaal evenement werd.

Jarvis vond onder andere inspiratie bij Julia Ward Howe. Die schreef al in 1870 een Proclamatie voor Moederdag, inclusief een oproep om oorlogen te staken en te voorkomen dat moeders hun zonen kwijtraken aan zinloos geweld:

Moederdag verloor die politieke en sociale boodschap echter snel. Het werd een dag waarbij moeders voor een keertje niet hoefden te werken in de keuken of op het land. Na de tweede wereldoorlog kreeg de dag een steeds commerciëler karakter. De welvaart nam toe, de reclamesector rukte op, en voilà, we zijn waar we nu zijn: een situatie waarin winkels je bombarderen met oproepen om iets roze-gekleurds te kopen voor moeder.

Op die manier maakt het revolutionaire karakter van Moederdag plaats voor een versterking van de klassieke rollenpatronen. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen, dat zeggen geleerde instanties zoals het Meertens Instituut:

Als meest sprekend symbool van het omgekeerde rolpatroon geldt wel het door de kinderen gemaakte ontbijt op bed. Daarna krijgt moeder het door de kleinere kinderen al lang tevoren op school gemaakte cadeautje en verder een bloemetje of een ander geschenk, bijvoorbeeld een zeepje of, met een financiële bijdrage van vader, een nieuw huishoudelijk apparaat. […] In deze vorm weerspiegelt het feest onmiskenbaar een traditionele opvatting van de moederrol, die echter zowel door de lagere scholen als door de commercie, met name de bloemisterij, levend wordt gehouden.

Behalve de invloed van commercie en versterking van rollenpatronen, hebben dit soort dagen ook een psychologische functie. Neem bijvoorbeeld secretaressedag. Secretaresses moeten, net als moeders in het gezin, de spil zijn op kantoor. Ze moeten dienen, regelen, flexibel zijn, voldoen aan de behoeften van anderen, en niet zeuren als de baas iets wil wat strikt genomen niet tot je contractuele taak behoort.

Dat kan frustratie of zelfs woede opleveren. Maar geen nood, 1 dag per jaar krijg je een vorm van erkenning, zodat je je de andere 364 dagen per jaar weer braaf in je lot schikt:

Like Mother’s Day cards suggest that families would fall apart without mothers to do EVERYTHING, Secretary’s Day cards suggest that an office would be helpless without its administrative assistants. The holiday is meaningful, of course, only because (like with mothers) we take-for-granted and devalue what adminstrative assistants do every day.  In that sense, the holiday is disingenous and actually exposes that which it claims to resolve.

Denk niet dat je je vrijblijvend kunt onttrekken aan moederdag. Je MOET bloemen geven, anders vinden andere mensen je een hork.

Misschien kun je Moederdag beter aangrijpen om een eerlijk gesprek te voeren over de verdeling van betaald en onbetaald werk, in en buiten het huis. Misschien moeten mannen stoppen met ‘meehelpen’ in het huishouden, en in plaats daarvan echte verantwoordelijkheid nemen, voor taken die ze vervolgens ook echt oppakken. Instrumenten om dat gesprek te voeren: de Shared Parenting Test en de Housework Equality Scale. Beiden Engelstalig, maar ik ken geen Nederlandse varianten hiervan. Tips welkom.

Tot slot: in plaats van mam een tijdschriftenabonnement te geven, kun je beter een vredesorganisatie steunen of in haar naam een donatie geven aan goede doelen zoals het Liliane Fonds, voor hulp aan gehandicapte kinderen in ontwikkelingslanden. Dan geef je toch een cadeau, maar eer je het oorspronkelijke karakter van moederdag. Veel plezier!

Overheid helpt vader een handje

Goh, dus al die tijd konden die briesende mannen, die weeklaagden over torenhoge alimentaties, de bedragen voor een groot deel aftrekken van de belastingen. Als ze al betaalden. Nu die gunstige regeling verdwijnt komt er een nieuwe wet, die opnieuw vaders bevooroordeeld terwijl de financieel veel minder draagkrachtige moeders er honderden euro’s per maand op achteruit gaan. Wat is dit?

Voedselbank in Brabant. Vrouwen zijn veel vaker arm dan mannen. Bron: CBS.

Het ministerie van Sociale Zaken wilde wetten vereenvoudigen. In principe natuurlijk een prima idee. Alleen leiden de nieuwe regels rondom alimentatie ertoe dat vaders vrijuit gaan. Het ministerie erkent dat zelf ook, signaleert De Volkskrant. Een advocaat, Hanneke Moons, vat de effecten van de nieuwe regels als volgt samen: ‘De overheid geeft de boodschap: vaders, wij betalen uw alimentatie wel.’

Een rekenvoorbeeld geeft aan op welke manier dat kan gebeuren. De Volkskrant:

Stel dat de moeder een inkomen had van 1.300 euro netto in de maand en dat ze verder een heffingskorting van 250 euro en nog eens kinderalimentatie van 250 euro ontving: 1.800 euro in de maand, bij elkaar. In de nieuwe situatie vervalt de heffingskorting; dat wordt gecompenseerd door het kindgebonden budget. Maar dat gaat in mindering op de alimentatiebehoefte van de kinderen. De moeder houdt 1.550 euro in de maand over, de vader hoeft geen alimentatie meer te betalen.

Alimentatie betalen, of het nou is voor de óók door de man verwekte kinderen, of voor de partner, of allebei, geldt al jaren als hét onderwerp voor activistische mannen. Arme mannen worden uitgebuit door wraakzuchtige exen, heet het. Met flinke porties vrouwenhaat volgen dan klachten over wraakzuchtige vrouwen die zijn portemonnee leegeten en de kinderen misbruiken als wapen, om hem op zijn knieën te dwingen.

De overheid heeft daar deels naar die klachten geluisterd en sleutelt al enige tijd aan alimentatieregelingen. Zoals de partneralimentatie. Dat alimentatiegeld stroomde meestal van man naar vrouw, omdat vrouwen in Nederland hun ambities op dienen te geven zodra er kinderen komen. In plaats van die sociale druk op vrouwen aan te pakken, vond de regering het makkelijker om te zeggen dat vrouwen niet meer op de zak van hun man mogen teren.

Dit taalgebruik betekent dat de overheid meedoet aan het scheppen van vijandbeelden. Op basis van zulke vijandbeelden veranderde de wet rondom partneralimentatie. Prompt kunnen vrouwen vaker dan voorheen fluiten naar die bijdrage. Deze nieuwe benadeling, nu via de kinderalimentatie, komt daar bovenop. Het zorgt voor extra stress en een berg juridische procedure.

Dit alles in een context van vaders die ook voor de invoering van al deze wijzigingen het er vaak bij lieten zitten. En een situatie waarbij veel meer vrouwen dan mannen in armoede leven.

Sociale druk leidt tot haarschaamte

Met het mooie weer gaan de allesverhullende kledingstukken uit, begint het gezeur over bikinilijven, en wordt het thema ‘haar’ urgent. Want een vrouwenlijf in natuurlijke staat?  Aaaaargh!!!! Vrouwen staan onder zware sociale druk om alle beharing behalve het hoofdhaar weg te halen. Dat blijkt uit de haardagboeken die tijdschrift Lover publiceerde. Bijna niemand lukte het om haar op benen, oksels en schaamstreek te laten groeien. En bijna niemand ervoer het verwijderen ervan als vrije keuze.

Actrice Julia Roberts liet haar okselhaar staan. Nationale uitbarstingen van afschuw volgden…

Nostalgisch denkt Lover terug aan de tijd van Sophia Loren. Deze beroemde actrice kon rustig met okselhaar op de foto, zonder dat het tot ophef leidde. Tegenwoordig kan dat niet meer, vinden velen, met goedkeurende steun van damesbladen. Steeds keren thema’s als schaamte, onwennigheid en angst voor de blik van de ander terug in de verschillende haardagboeken. Een aantal vrouwen melden dat ze niet eens weten hoe het zou voelen om je haar te laten groeien. Ze begonnen zichzelf als tiener al te scheren, nog voordat de echte groei begon.

Wat dat betreft lijkt het op een vorm van hersenspoeling. ‘Haar is walgelijk, haar is vies, alles moet weg anders ben je niet mooi, hier, koop product X, Y en Z, je bent het waaaaaaard….’ Vanwege deze decennia durende propaganda durft tegenwoordig bijna geen enkele vrouw te stoppen met haar verwijderen. De meeste dagboekschrijfsters van Lover grepen binnen een paar weken opnieuw naar het scheermes.

Het onderwerp blijkt zo beladen dat het laten staan van bijvoorbeeld okselhaar zelfs tot ruzies leidt:

tijdens een stoeisessie op de bank, schrikt hij zich werkelijk een ongeluk. En ik schrik van zijn ‘schrikken’. Omdat ik vind dat het helemaal mijn zaak is wat ik mijn okselhaar doe had ik hem niet verteld over het project ‘haardagboeken’. Hij is boos en gekwetst. Hij zegt dat hij mijn okselhaar echt walgelijk vindt en vervolgens wordt hij bang omdat hij zich voor gek gezet voelt door mijn ‘half-feministische gedrag’.

Daarnaast merken de dagboekschrijfsters dat ze grote moeite hebben om hun beeld van wat schoonheid is, te verenigen met een fenomeen als ‘haar op je benen’. Met haar voelen ze zich lelijk en daalt hun zelfvertrouwen. Kleding werkt ook niet mee. Zo blijken onderbroekjes te weinig textiel te bevatten, om te kunnen dragen als je je schaamhaar laat staan. Wil je comfortabele lingerie dragen met haar, dan moet je uitwijken naar de ‘gewone’ onderbroeken en slips uit supermarkten.

Gelukkig zijn er hier en daar ook wat positievere reacties te lezen. Een dagboekschrijfster besluit haar schaamhaar bijvoorbeeld te laten staan, omdat het zo fijn aanvoelt. Een andere dagboekschrijfster moest wegens een huidziekte stoppen met scheren. Ze kwam erachter dat dit een periode van rouw opleverde, omdat ze buiten de conventies staat:

Zelfs al zou ik willen, dan nog zou ik niet aan de eisen van de dominante cultuur kunnen voldoen. Een periode van rouw. Ik voel me minderwaardig. Uiteindelijk omarm ik feministische opvattingen wat betreft lichaamshaar. Ik moet wel. Het is geen keuze. En dat maakt gelijk dat ik me hypocriet voel. Zou ik ook zo vastbesloten zijn als ik de optie had om mee te draaien, om erbij te horen? Waarschijnlijk niet. Ik ben een nep revolutionair, een gekunstelde feminist, een onvrijwillige rebel.  En toch merk ik dat mijn gedwongen bekering mijn kijk veranderd heeft. Ik vind lichaamshaar niet langer lelijk. Ook bij andere vrouwen kan ik het waarderen. Soms is het zelfs sexy en mooi.

Hoe dan ook kost het vrouwen moeite hun lichaamsbeharing te accepteren. Onder zware sociale druk lukt dat vaak niet. Bijna niemand ervaart scheren als een vrije keuze. Het gaat gepaard met schaamte, onzekerheid, en tussen de oren genestelde normen en waarden rondom schoonheid en een acceptabel uiterlijk van vrouwen. Dat zegt de Zesde Clan niet, dat zeggen vrouwen die het experiment aangingen en hun bevindingen optekenden. Wij nemen hun ervaringen serieus.

Is het einde in zicht? Het lijkt er niet op. De schoonheidsindustrie kan weinig méér verdienen aan vrouwen, dan ze nu al binnenharken. Geen nood. Als het gaat om ‘en de mannen dan’ is de commercie er als de kippen bij. Dus beginnen bedrijven zich nu op mannen te richten. Onder andere in Brazilië ontstaat een compleet nieuwe industrie. Ook mannen moeten nu overal haar laten verwijderen, onder het motto ‘goed voor jezelf zorgen’.

Geef de schoonheidsindustrie een jaartje of tien, en ook mannen houden angstvallig in de gaten of de eerste stoppels ergens zichtbaar worden. Vooruitgang?….Nou nee…. Hier in ieder geval wat leestips om bewust om te gaan met haarschaamte:

Tot zover deze kleine greep uit de papieren en digitale boekenkast.

Amnesty International: cosmetische industrie verminkt vrouwenlijven, net als vrouwenbesnijdenis

Het schandaal rondom defecte borstimplantaten is nog volop bezig, maar er is al weer een nieuwe tragedie. Rimpelvullers hebben duizenden vrouwen verminkt. Volgens de Volkskrant gaat het om slachtoffers die in de jaren negentig Bio-Alcamid ingespoten kregen, en nu kampen met complicaties. De Raad voor de Gezondheid adviseert het middel niet te gebruiken, maar dat weerhoudt commerciële artsen er niet van dit spul nog steeds te injecteren. Amnesty International luidt naar aanleiding van dit type schandalen de noodklok.

Volgens Marianne Mollmann van Amnesty International gaat het bij dit soort ingrepen eigenlijk om een schending van de mensenrechten, net als bij vrouwelijke genitale verminking:

I have often asked the students in my health rights seminars to articulate the principles that make us distinguish between voluntary female genital mutilation in adult women and voluntary breast augmentation surgery. Apart from the fact that the former makes us queasy and the second doesn’t, there really is none. […] Why? Because it is an interventionwhich is carried out solely to satisfy stereotyped notions of what a women could or should be, and which has: no discernible health benefits; a negative impact on women’s sexual health; and permanent effects on women’s health more generally.

Mollmann gaat uitgebreid in op het concept van keuze. Vrouwenbesnijdenis vindt vaak plaats bij jonge meisjes. Het zijn oudere vrouwen uit hun omgeving (moeder, schoonmoeder, de vrouw die de operatie uitvoert) die bepalen wat er gebeurt. Bij borstimplantaten en rimpels laten vullen betreft het veelal volwassen vrouwen uit de westerse wereld. Je zou zeggen dat deze volwassen vrouwen weten wat ze doen en er zelf voor kiezen.

Maar wat houdt zelf kiezen in binnen een context van sociale uitsluiting? Je kunt als moeder afzien van de genitale verminking van je dochter, maar de omgeving zegt dan dat ze vies is, seksueel losgeslagen, dat ze nooit een goede echtgenote kan zijn. Dit heeft een negatieve invloed op haar huwelijkskansen, en dat heeft weer grote gevolgen voor haar sociale status en haar welvaart (of gebrek daaraan). Want dat is gekoppeld aan trouwen en een man hebben. Het is veelbetekenend dat vrouwelijke genitale verminking pas ophoudt als de omgeving taboes doorbreekt en die sociale en culturele waarde oordelen bijstelt, zoals in Senegal zichtbaar wordt.

Westerse vrouwen die streven naar opgevulde rimpels (=glad, jong gezicht) danwel mooiere borsten (lees: groter) staan onder dezelfde sociale druk:

300,000 women aren’t dumb. […] … They grasp that greater rewards accrue to women who display sexual availability than do to women who make no effort to submissively self-pornulate. They further observe that they belong to a culture wherein large breasts are fetishized. They surmise that they will achieve higher status, and in turn be happy and loved, if they conform as closely as possible to the fetishized ideal. So 300,000 women study themselves in the mirror. They note in scrupulous detail their numerous cosmetic departures from the beauty standard. They decide that they are defective enough to warrant self-mutilation.

In beide gevallen gaat het om vrouwen die voor zichzelf of voor hun dochter betere kansen willen scheppen, de kans op sociale acceptatie willen vergroten, zichzelf goed willen voelen (zulks onder andere ter beoordeling van de omgeving). Het is in die zin een rationele strategie binnen een verziekte sociale situatie. Als de sociale situatie verandert, veranderen ook de keuzes die mensen maken. Zoals het voorbeeld van Senegal laat zien, willen moeders ‘opeens’ niet meer dat hun dochters genitaal verminkt worden als dat niet meer absoluut noodzakelijk is.

Dat is iets waar onze westerse wereld maar eens goed over na moet denken, schrijft de krant Globe and Mail naar aanleiding van de analyse van Amnesty International:

…the rhetorical comparisons do serve a useful purpose. They should lead us to wonder why Western society is so enamoured of large breasts. The comparisons should serve too to remind us that breast augmentation surgery is not as banal as we tend to make it out to be.

N.B.: voor alle duidelijkheid: bij dit artikel richten we ons alleen op de operaties die zonder duidelijk medisch doel plaatsvinden, voor de ‘verfraaiing’ en ter ‘verbetering’ van het gezonde vrouwelijk lichaam.