Tag Archives: SF

Zelf proefkonijn spelen levert onthutsende resultaten op

”Ja maar vrouwen publiceren gewoon minder!” Die uitroep klinkt regelmatig als onderzoek weer eens aantoont dat literaire bladen vooral mannen het werk van mannen laten recenseren. Maar wie verder kijkt, ziet al snel dat mannen een voorkeursbehandeling krijgen. Eest van uitgeverijen en daarna van SF- en fantasybladen. Dat blijkt uit een experiment van schrijfster Catherine Nichols en een telling van magazine Strange Horizons.

Catherine Nichols auteurCatherine Nichols

Nichols wilde weten wat er zou gebeuren als ze exact hetzelfde manuscript onder verschillende namen naar een uitgeverij zou sturen. In het ene geval zag een uitgeverij duidelijk een mannennaam. In het andere geval was de auteur duidelijk een vrouw. Wat bleek? Als vrouw kreeg ze uit vijftig inzendingen slechts twee reacties. Zodra ze haar naam veranderde in iets mannelijks, steeg dat aantal met een factor acht. Nichols concludeert: ,,My novel wasn’t the problem, it was me—Catherine.”

Twintig jaar na Francine Prose’s essay over schrijfsters lijkt er helaas nog niet veel te zijn verbeterd op het gebied van automatische bonuspunten voor mannen en onbewuste vooroordelen tegen vrouwen, concludeert Nichols. Ze maakt zich vooral zorgen over het effect hiervan op beginnende schrijfsters. Die zoeken hun weg en moeten hun eigen stem ontwikkelen. Wat als schrijfsters in die schemerzone stranden omdat ze ontmoedigende en oneerlijke reacties ontvangen, puur vanwege hun sekse?

Wat Nichols met haar persoonlijke experiment ondervond, blijkt ook uit wetenschappelijk verantwoorde onderzoeken naar discriminatie. Favoriet zijn studies waarbij groepen mensen identieke verhalen of CV’s voorgeschoteld krijgen. Alleen de naam wisselt. Prompt blijken mensen Jan veel beter te vinden dan Jane. Ze gunnen hem een hoger startsalaris dan haar. Enzovoorts.

strange-horizons

De verschillen in aandacht worden vaak weggeredeneerd met het aloude ‘ja, maar vrouwen schrijven ook minder’. Het verschil past echter niet bij de sekseverhoudingen bij publicaties. Neem SF. Magazine Strange Horizons becijferde dat mannen een aandeel van 55% hebben, tegen 45% titels op naam van een schrijfster. Kijk je vervolgens naar de media, dan zie je een verhouding van twee mannelijke op elke vrouwelijke auteur. De 55% van de romans vertaalt zich regelmatig in 80% van alle media aandacht.

Strange Horizons vond nog een ander veelbetekenend patroon. Kleine magazines, die af en toe verschijnen in kleine oplagen, weten redelijk gelijkwaardige genderverhoudingen te bereiken in hun kolommen. Maar dat evenwicht verdwijnt snel. Hoe meer gezag en status het blad heeft, hoe blanker en mannelijker de inhoud.

Wat een klein, niet gezaghebbend blad kan, namelijk een gelijkwaardige behandeling van schrijvers en schrijfsters, zouden de poortwachters van de cultuur ook kunnen. Niets staat meer aandacht voor schrijfsters in de weg, behalve vooroordelen. De schrijfsters zijn er. De romans zijn er. Nu moeten de poortwachters hen alleen nog willen toelaten tot de top.

Uitgeverij opent Science Fiction hemel

Niet herdrukt, niet meer verkrijgbaar, dat is het lot van veel science fiction boeken uit de jaren vijftig en daarna. Niet getreurd! De Amerikaanse uitgeverij Gollancz opent in september een speciale website, SF Gateway. Iedereen met een e-reader kan via de site opnieuw kennis maken met vergeten en halfvergeten meesterwerken uit de lange geschiedenis van Science Fiction. Inclusief de briljante pulpboeken uit de Gouden Eeuw van het genre.

Jammer dat de verschrikkelijke kaften minder goed zichtbaar zijn bij e-boeken.

De database met e-boeken biedt mensen de kans om alsnog kennis te maken met geweldige auteurs, zoals Rachel Pollack, Mary Gentle, Alice B. Sheldon, Kate Wilhelm of Cecelia Holland. Gollancz verbindt de database met een ander project: een SF encyclopedie. Lezers kunnen dan boeken downloaden en tegelijkertijd meer informatie vinden over de auteur, de context waarin het boek werd geschreven, en alles wat je verder nog wilde weten over science fiction. De Zesde Clan heeft er zin in! Leve Science Fiction!

Science Fiction met sterke vrouwen in de hoofdrol

Dat gedoe met gillende halfnaakte vrouwen in de armen van slijmerige Mars monsters hebben we wel gehad. Tegenwoordig schrijven steeds meer auteurs science fiction boeken met sterke vrouwelijke personages, die in het verhaal een rol van betekenis danwel de hoofdrol spelen. Lastig te vinden? Niet met de lijst van Cybermage. Van cyborg pilote tot hogepriesteres, ze staan er allemaal op. Een boek kiezen of een vrouwvriendelijke auteur vinden wordt zo een peuleschil. Enjoy!

Octavia Butler is één van de auteurs die verhalen schreef met sterke vrouwen in belangrijke rollen.