Tag Archives: seksistische marketing

Ik kan niet wachten op Wonder Woman

Na mannelijke superheldenfilms en nog meer mannelijke superheldenfilms (om nog maar te zwijgen van seksistische marketing en andere diversiteitsproblemen voor die mannelijke superhelden-producties) komt in juni 2017 eindelijk Wonder Woman in de bioscopen. Studio Warner Bros. benutte een grote conventie, Comic-Con, in San Diego, om fans een allereerste voorproefje te geven. Ik kan niet wachten:

Met Wonder Woman krijgen we voor het eerst in ruim tien jaar weer een Hollywoodfilm rondom een superheldin. Pas in 2019 kunnen we een volgende verwachten, Captain Marvel. Die film zou eerst in 2018 uitkomen, maar studio Marvel besloot voorrang te geven aan een vervolg op Ant Man ”dus” het werd ”natuurlijk” een jaar later.

Kortom, vrouwelijke fans en fans van superheldinnen in het algemeen komen er bekaaid vanaf. Joehoehoehoehoe, juichte website Jezebel dan ook na het zien van de Wonder Woman trailer:

This is a biased assessment, because Gal Gadot has maintained a death grip on my heart ever since she first appeared as Gisele in the Fast & Furious. But setting that aside: This new trailer for Wonder Woman totally slays. […]  “I can’t let you do this,” the soldier says, right before several smash cuts of our heroine taking on what appears to be an entire battalion with gritty panache. “What I do is not up to you,” she replies coolly, a response that caused my fist to involuntarily punch the air in a fit of girl-power solidarity.

Het lijkt erop dat regisseuse Patty Jenkins recht doet aan Wonder Woman’s geschiedenis als feministisch icoon. Ook andere media, zoals webmagazine Slate, reageerden positief op de trailer. Kan het beter? vroeg The Mary Sue zich af met een retorische vraag. We weten het in juni 2017. Zucht…..

Advertenties

Verhalen verdwijnen achter stereotiepe boekomslag

Stilzwijgend geven uitgeverijen boeken voor jongeren een ingrijpende make-over. Boekomslagen die recht doen aan het verhaal maken bij een herdruk opeens plaats voor stereotiepe beelden met glitters en tengere blanke meisjes in witte kleding. Een lezer van de Engelse krant The Guardian merkte dit op en schreef een vlammend protest. Deze vorm van marketing reduceert de inhoud van de boeken tot gendercliché’s, beperkt het potentiële lezerspubliek, en laat heldinnen verdwijnen in een zee van uniformiteit. Om nog maar te zwijgen over de gevolgen in de praktijk van dit soort ‘marketing’.

Stereotiepe marketing bestaat al lang, maar lijkt de laatste jaren te verergeren. Herdrukken weerspiegelen die opmars van gendercliché’s en lieten alarmbellen rinkelen bij een lezer. Een roman over Darcie, een jonge spionne, kreeg in de oorspronkelijke uitgave een omslag met polospelers, de skyline van Nairobi, en auto’s. De meest recente herdruk toont echter een sieraad met glitterstenen. De omslag van het tweede deel veranderde van genderneutraal naar ‘romantisch meisje’.

Mocht een lezer niet begrijpen waar het om gaat, dan helpt een tekst van de uitgever een handje:

Across the top of the cover it says “Darcie Lock is every boy’s dream. Beautiful, smart… oh, and she’s a secret agent”. Excuse me?! What does her attractiveness to boys have to do with anything? And why are her looks mentioned before anything else, when she’s not even meant to be that beautiful – good looking, sure, but that is nowhere near as important to her character as her intelligence, determination, sense of humour, athleticism and bravery.

Ook de markt voor volwassenen ziet er steeds stereotieper uit. Opnieuw bieden herdrukken inzicht in het verslechterende klimaat voor iedereen die niet wil denken in termen van Mars en Venus, maar trouw wil blijven aan de aarde. Neem Sylvia Plath. Haar boek De Glazen Stolp verscheen onder andere met een grafische omslag vol cirkels. Hoe vierde uitgeverij Faber in 2013 de jubileumuitgave? Met een vrouw in een kamer, die voor de spiegel lippenstift op smeert. Jawel, Plath’s boek kreeg de chicklit behandeling.

Het is tegenwoordig verrassend eenvoudig boeken via de omslag te coderen. Op crimezone meldt een auteur:

Covers (foto in combinatie met de typografie) zorgen bij lezers voor een onmiddellijke herkenning van het genre. Op mijn eerste boek Nickname stond een mooi stel vrouwenbenen waardoor het boek meteen in de categorie vrouwenthriller geplaatst kon worden. Ook Sluipweg is door de keuze van het beeld voor de cover eenvoudig in die categorie te plaatsen.

Vrouwenbenen = vrouwenthriller. Simpel. Bij kinderboeken ziet de code er iets anders uit. Voor jongens: robots, dinosauriërs, astronauten, piraten en auto’s. Voor meisjes: prinsessen, make-up, bloemen en schattige diertjes. Bij boeken voor volwassenen: dikke rechtlijnige lettertypes, donkere kleuren en stoere mannen voor de schrijvers, cupcakes, sieraden, hoge hakken, krullerige letters en afbeeldingen van romantische vrouwen in een weiland voor de schrijfsters.

Deze boekomslagen hebben effect. Negatieve effecten, wel te verstaan:

Books about women, by women, get pigeon-holed with pastel colors, then shuffled to a different shelf.

Ze belanden onder andere op een ander plankje, omdat boeken van of over vrouwen minder status hebben en krijgen dan boeken van of over mannen. Vele onderzoekers en ervaringsdeskundigen hebben gewezen op de dubbele moraal in uitgeversland, die maakt dat Hij de norm is en Zij de rare buitenstaander die nooit zoveel kwaliteit kan leveren als Hij. Zie onder andere de analyses van Elaine Showalter en Joanna Russ, of neem een boek als Schrijvende Vrouwen.

Gelukkig komt er steeds meer verzet. Omdat dit soort boekomslagen belachelijk zijn, iets wat pijnlijk duidelijk wordt en hilarische effecten oplevert als je de codes omdraait. Omdat het lezers ten onrechte afschrikt en/of wegjaagt. En omdat steeds meer mensen zich zorgen maken wat kinderen en tieners leren van die roze en blauwe boekomslagen. Observaties beloven niet veel goeds:

I work in a bookstore – and let me tell you, my heart broke just a little before Christmas when a mother yanked a Thomas the Tank Engine book out of her young daughter’s hands saying “That’s a boy’s book” and shoved a pink monstrosity at her. Her daughter was maybe 4 years old.

Al met al zorgt dit soort marketing alleen voor hoop op winst bij producenten. De rest van de wereld heeft er voornamelijk last van. In Engeland zijn al campagnes begonnen om specifiek op jongens en meisjes gerichte boeken te boycotten. The Independent kondigde onlangs aan geen recensies meer op te nemen van dat soort uitgaven, omdat ze de vrije fantasie van kinderen inperken en hen al op jonge leeftijd vastleggen in ouderwetse opvattingen over gender. Zulk verzet kan niet luidruchtig genoeg zijn. Op naar plezierig lezen voor iedereen! En: #readwomen2014

Belgisch onderwijs respecteert het kind

België geeft het goede voorbeeld in onderwijsland. Eind vorig jaar ondertekenden de Vlaamse minister van Onderwijs en Gelijke Kansen, en talloze koepelorganisaties, een verklaring. Daarin staat dat de ondertekenaars onder andere willen bevorderen dat leerlingen en onderwijzers een genderbewustzijn ontwikkelen, zodat betrokkenen zien hoe traditionele verwachtingen over jongens en meisjes ongelijkheden in stand houden. Eind mei 2013 volgt een landelijke studiedag in Brussel, om deze en andere afspraken in de praktijk vorm te geven.

Het programma ziet er vernieuwend, inspirerend en optimistisch uit. Te beginnen met een introductie van het begrip gender, en de link met heteronormativiteit en homofobie. Niemand minder dan Dr. Elizabeth Meyer, van de California Polytechnic State Universiteit, zal deze openingslezing houden. De rest van de dag kunnen onderwijzers en schooldirecteuren zich buigen over allerlei actuele kwesties.

Ook de situatie van jongens in de klas komt aan bod. In Nederland krijgt dat vaak een verongelukt toontje – jongens doen het slechter dan meisjes, dus moet het onderwijs jongensvriendelijker worden gemaakt en moeten mannelijke docenten meer ruimte krijgen. Zo niet in Belgie. Daar neemt Wendelien Vantieghem van de universiteit Gent – Onderzoeksgroep CuDOS (60’) – allereerst de houding van jongens onder de loep. In het bijzonder

de impact van een “macho- mannelijke” anti-schoolcultuur op het studiegedrag- en de attitudes van jongeren. Verder beschouwen we de impact van de identiteitsontwikkeling tijdens de puberteit, met speciale aandacht voor de genderidenti- teit. Ten slotte gaan we wat dieper in op mogelijke aanknopingspunten voor scholen en beleid om met deze processen om te gaan.

Kijk! In Nederland beschikt de overheid ook over goed wetenschappelijk onderbouwd onderzoek waaruit blijkt dat de anti school houding van jongens een van de belangrijkste oorzaken van hun relatieve achterstand vormt. In de praktijk hoor je in de media echter alleen pedagogen die terugwillen naar de jaren vijftig, toen jongens nog jongens mochten zijn, mannen nog échte mannen waren, en vrouwen hun plek wisten. Wat fijn dat ze in België wel linker uitkijken om mee te gaan in dat soort conservatisme.

Kritisch analyseren wat er speelt rondom gender is belangrijk, omdat het schadelijk voor hun ontwikkeling is om kinderen in een strak rollenpatroon te proppen. Om die reden strijden ouders en deskundigen in Engeland bijvoorbeeld ook tegen seksistische marketing, onder andere via de beweging Laat Speelgoed Speelgoed zijn (LTBT):

“Ideas of gender are limiting to children,” says Lise Eliot, neuro- scientist and author of Pink Brain, Blue Brain: How Small Differences Grow Into Troublesome Gaps – And What We Can About It. Eliot supports the LTBT movement, explaining: “Children are very black and white in their attitudes. They perceive gender as opposites because we often present it very simplistically as such. This is not the case, though: we are not opposites. “Psychologically and neurologically there are far more similarities than differences, particularly in children. By imposing these categories on children through the options we present them with, we limit their interests what they might become.”

Belgische onderwijzers en pedagogen letten om die reden op gender – namelijk om stereotypering te bestrijden en kinderen een kans te geven zelf te ontdekken wat ze leuk vinden om te doen, en over welke vaardigheden ze beschikken. Nederland, kijk asjeblieft eens wat onze zuiderburen doen. En volg hun goede voorbeeld. Het Nederlandse onderwijsklimaat zal er flink van opknappen. En misschien gaan jongens dan eindelijk weer wat positiever denken over leren en studeren, zonder dat je het onderwijs vrouwonvriendelijk hoeft te maken.