Tag Archives: Rutte

Opzij laakt gelatenheid rond opmars SGP

Opzij hoofdredactrice Margriet van der Linden maakt zich zorgen om de toenemende invloed van blanke mannenbroederspartij SGP. In twee Twitterberichten schreef ze vandaag: ‘”Alleen fin. orde op zaken is niet genoeg. We kunnen ons niet neerleggen bij de vergaande wetgeving op gebied v abortus en euthanasie.” 1/2 was getekend, Kees van der Staaij. Wij maken ons zorgen om de sleutelpositie van de SGP. En de gelatenheid daaromtrent. 2/2 #opzij

De Zesde Clan verwacht nu dat het eerstvolgende nummer van Opzij gaat proberen verandering te brengen in die lauwe reactie. Want beelden van een congres waar alleen mannenbroeders aan meedoen, zijn blijkbaar niet genoeg. Net zo min als berichten dat driekwart van de mannelijke SGP-‘politici’ vinden dat ze wat terug moeten krijgen voor hun gedoogsteun aan het huidige kabinet. Kom maar op met de scherpe politieke analyse, inschatting van het effect van de SGP op de Haagse politiek, en de rol van premier Rutte, die de laatste tijd heerlijk tegen Van der Staaij en consorten aanschurkt om zijn coalitie in leven te houden.

Want als het aan de SGP ligt, worden vrouwen weer onderdanig aan hun man en raken ze de controle kwijt over wat er met hun lijf en leven gebeurt. Hoe meer publiciteit we daaraan geven, hoe eerder mensen wakker worden en denken ‘heeeeeej, wacht eens even…’

Rutte trekt lijn in het zand met abortus

Op kwesties zoals abortus en euthenasie wil VVD-voorman Mark Rutte geen stap achteruit zetten. Sterker nog, het liefst zou de liberaal wat vooruitstrevender zijn. De vooruitgang gaat hem nu niet snel genoeg. Rutte zei dit tijdens een congres van zijn partij.

De uitspraak haalde zaterdag meteen het NOS journaal van zes uur, en verscheen prominent op de websites van diverse kranten. Het AD vatte de woorden van Rutte als volgt samen:

De VVD zou graag stappen vooruit zetten als het gaat om medisch-ethische zaken als abortus en euthanasie, maar moet ook rekening houden met het CDA en soms de SGP. Voor partijleider Mark Rutte staat wel voorop dat de partij op deze punten nooit een stap terug zal doen. ‘Dat is de absolute bottomline.’

Dat zijn woorden meteen de media domineren geeft wel aan hoe sterk de lading is. Abortus en euthenasie zijn typisch onderwerpen waar voor de coalitie belangrijke partijen zoals CDA en SGP een heel andere mening over hebben. Zo vindt de SGP (met twee zetels soms cruciaal voor het behalen van een meerderheid) het prima om de doodstraf opnieuw in te voeren, maar abortus? Nee, da’s moord en zou verboden moeten worden. Het CDA gaat minder ver, maar zou het liefst zien dat het recht op abortus sterk ingeperkt wordt. Bijvoorbeeld door de periode waarin vrouwen baas over eigen buik mogen zijn, in te korten.

Gezien dat klimaat is het veelbetekenend dat Rutte zijn uitspraken deed tijdens een partijcongres. Het is een bevestiging aan de eigen leden, vooral de vrouwen, dat ze onder Rutte niet gereduceerd worden tot konijnen. En een boodschap aan de coalitiegenoten en bondgenoten: we willen best hier en daar inschikken, maar niet op deze punten.  Gezien de ontwikkelingen in landen als de V.S. en Nicaragua mogen we daar heel, heel blij mee zijn.

Debat over mannenkabinet zwelt aan

Voortuitgang! Dertig jaar geleden had niemand opgekeken van een uit voornamelijk blanke mannen bestaande regering. Maar Nederland leeft niet meer in de jaren vijftig, en steeds meer mensen, mannen en vrouwen, schrijven en debatteren over de ontstane situatie. Dat er een regering kan komen met drie vrouwelijke ministers envoor de rest louter oudere blanke mannen valt slecht. Dat roept om een herlezing van het werk van feministe Joke Smit .

Het vorige kabinet.

Natuurlijk waren er relschoppers die betoogden dat het maar goed ook was, weinig vrouwen aan de macht. Want het zijn zulke onstabiele wezens, met hun mysterieuze hormoonschommelingen, dat meer vrouwen al snel zou leiden tot minder stabiliteit. Maar direct daarna volgden de opiniestukken en kritiek. Alsof mannen zoveel stabiliteit brengen, schamperde Anneke van Doorne-Huiskes in Trouw. Diezelfde krant signaleert bezorgd dat Nederland afglijdt in de wereldranglijst van landen waar mannen en vrouwen een gelijkwaardige positie innemen. ‘En dan is de samenstelling van het huidige kabinet nog niet eens meegenomen. De vrouwenemanicpatie in Nederland stokt, concludeert de krant.

De Volkskrant heeft Evelien Tonkens, en die veegt de vloer aan met het belegen mannenkabinet van Rutte. Ze maakt ook korte metten met de lieden die de keuzes van Rutte rechtvaardigen door een paar vrouwen op te noemen wiens politieke bestaan niet zo succesvol was:

”Rutte maakt een bewuste keuze voor oude vertrouwde bekenden. Rutte zoekt het avontuur niet in de ploeg, stelt ook deze krant. Ron Meerhof heeft daar zelfs begrip voor en somt vrouwelijke bewindslieden op met wie het slecht afliep (Ten eerste, 12 oktober). Alsof je zo’n lijstje niet voor mannen zou kunnen maken. Tegenover elke De Faria staat een Heinsbroek.”

Bovendien komt er nu al kritiek op de keuze voor bepaalde mannen in het kabinet. Zo eist de SP opheldering over de benoeming van Ben Knapen als staatssecretaris. Knapen zat eerder in de raad van bestuur die PCM Uitgevers volgens onderzoek van de ondernemerskamer naar de rand van de afgrond leidde. Vervolgens streek hij volgens Emile Roemer een vertrekbonus op van 1,5 miljoen euro. En dat is dan volgens Rutte de beste kandidaat en een voorbeeld van kwaliteit? 

Dan zijn daar nog de internetpolls. Zoals die van het AD. Deze krant koos voor een stelling: ‘er komen te weinig vrouwen in het kabinet’. 42% (5970 kiezers) was het met die stelling eens en 58% (8083) oneens. Dat houdt elkaar aardig in evenwicht en levert weer voer voor verdere discussies en debatten.

Het leuke bij dit alles is, dat verschillende opiniemakers de naam Joke Smit laten vallen. Deze voorvechtster van meer mogelijkheden voor vrouwen schreef in 1972 al over vrouwen en kwaliteit, en dat kwaliteit bijna nooit aan ‘vrouw’ wordt gekoppeld. Dat Rutte zegt te kiezen voor de beste kandidaten, en alleen met oudere mannen op de proppen komt, valt op.

Toch maar weer eens het werk van Joke Smit herlezen, bedenkt Tonkens in De Volkskrant. Want dat blijkt anno 2010 nog net zo hard nodig als in 1972. En gelijk ook maar eens even nadenken over de plek van allochtonen in dit debat. Want díe discussie is nog niet op gang gekomen, terwijl zowel de dames als de heren waarover nu gesproken wordt  lelieblank zijn.

Rutte en de mythe van het gebrek aan goede vrouwen

Natuurlijk ging Rutte bij de keuze van zijn ministers en staatssecretarissen voor de beste kandidaat. Man, vrouw, nee, kwaliteit stond voorop. En toevallig, ja echt, toevallig, bleek kwaliteit vooral te bestaan uit negen mannelijke ministers, en alleen maar mannelijke staatssecretarissen. Wat impliciet óók inhoudt dat vrouwen blijkbaar niet voldeden. Anders had Rutte ze wel benoemd. Toch?

Laat die V maar weg, Jan, vrouwen hebben geen kwaliteit.

Rutte heeft zat gelijkgestemden. Bijvoorbeeld alle mensen die de afgelopen tientallen jaren hoogleraren benoemden. Net als bij ministers loopt dat via procedures die voor een deel langs ondoorgrondelijke wegen, informele scouting en ons kent ons kringen gevoerd worden in achterafkamertjes. En gossie, ook hier ging men oprecht voor kwaliteit, en werden voornamelijk mannen benoemd. Tsja, er waren geen geschikte vrouwen te vinden, heette het dan als weer een blanke man zijn hoogleraarskostuum aantrok. Of ze waren er misschien wel, maar stelden zich niet beschikbaar. Of wacht, ze waren er wel, en ze stelden zich beschikbaar, maar de benoeming geschiedde op basis van kwaliteit. En dat leverde een monocultuur aan mannen op.

Het is niet voor niets dat Neelie Smit Kroes op zeer beschaafde wijze uit haar slof schoot en Rutte publiekelijk bekritiseerde. Zij weet als topvrouw namelijk dondersgoed hoe het werkt in de broeikas van de Haagse politiek. De reden dat zij voor een quotum pleit is dat er niks zal veranderen zolang het blijft bij ‘o, we zullen opletten’ of andere goede voornemens. Want dat neemt de vooroordelen niet weg.

Een ander die precies weet hoe het zit, is Marieke van den Brink. Zij nam die hoogleraarsbenoemingen onder de loep en toonde haarscherp aan dat de wereld voor vrouwen niet eerlijk is. Het is geen kwestie van wie goed genoeg is wordt vast wel benoemd. Want vanwege het achterafkamertjes gehalte van de benoemingen, kregen allerlei onbewuste vooroordelen alle kans om de kop op te steken. Blanke mannen kozen massaal voor blanke mannen, want alleen bij mensen zoals zijzelf konden zij kwaliteit herkennen en erkennen. Voor vrouwen bleef de deur gesloten.

Nog meer ‘helaas de wereld is niet eerlijk’ bewijs nodig? De Zesde Clan schreef al eerder over een grootschalig loopbaanonderzoek bij een groot Canadees bedrijf. Vijf jaar lang volgden wetenschappers de benoemingen en promotie van meer dan 20.000 werknemers. Wat bleek? Blanke mannen kregen massaal de promoties en konden zonder moeite doorstromen naar de top.  Alleen de een of twee blanke vrouwen die totaal briljant waren, kregen een benoeming in het middenkader. Daarvan konden er dan een of twee naar de top, omdat niemand met goed fatsoen kon beweren dat ze niet voldeden aan de eisen voor een topfunctie. Ook hier ging iedereen voor kwaliteit, maar door in een grote groep patronen in kaart te brengen, konden de wetenschappers de verborgen vooroordelen zichtbaar maken.

Iedere manager zal zeggen: ‘ik kies de beste, ik let alleen op kwaliteit’. Maar als degene die dat zegt een blanke man is, is de kans zeer groot dat ‘kwaliteit’ net zo blank en mannelijk als hijzelf. En dat Rutte dit niet kan of wil toegeven, is precies de kern van het probleem.

Vrouwen rukken op in Nederlandse politiek, maar niet als ministers

Vrouwen maken na de afgelopen verkiezingen bijna 41% uit van het parlement. Met 62 vrouwen in de tweede kamer doen ze het zelfs beter dan na de verkiezingen van 2003 en 2006. Het Instituut voor Publiek en Politiek constateert dat Nederland nu in de top zeven staat van landen met de meeste vrouwelijke parlementariërs. Daaronder vallen onder andere Cuba, IJsland en Rwanda. Ook voor allochtonen wordt de komende regeerperiode een goede tijd: hun percentage steeg van 8 naar  11,3%.

Het klinkt allemaal prachtig. Maar het is gunstig dat er zoveel vrouwen in de tweede kamer zitten, want zo komt er hopelijk nog een beetje tegengas voor een voornamelijk blanke en mannelijke ministersploeg. Het rijtje foto’s op de site van RTL laat dit mooi zien. In de media worden deze heren stuk voor stuk beschreven als ‘een vertrouweling van Rutte’, zoals Uri Rosenthal en Hans Hillen. De enige vrouw die dit ere etiket krijgt, is Edith Schippers, die minister van volksgezondheid wordt.

In de media klinkt steeds opnieuw dat Rutte veilige keuzes en bewezen ervaring wil.  Het is een visie op de ideale kandidaat die zich blijkbaar slecht laat verenigen met vrouwen en allochtonen. Dit is helaas absoluut niet uniek. Macht, leiderschap, betrouwbaarheid, het zijn begrippen die traditioneel gekoppeld zijn aan een mannelijke identiteit. Management Team adviseerde vrouwen die ‘vrouwelijk gedrag’ vertonen en naar de top willen, dat ze misschien maar beter hun eigen bedrijf op kunnen richten.

Zelfs in stem en taalgebruik is alles gericht op de man: mensen vinden een lagere stem prettiger en betrouwbaarder klinken, en van mannen wordt het geaccepteerd dat zij zich krachtig uiten, terwijl vrouwen afkeuring ondervinden. Maar typisch vrouwelijk taalgebruik helpt ook niet, signaleert cultureel antropologe Marijke Naezer:

”Kenmerken van typisch vrouwelijk taalgebruik worden bovendien gekoppeld aan persoonlijke eigenschappen die, met name op de werkvloer, niet als positief worden beoordeeld. Het taalgebruik en -gedrag van vrouwen (zachte stem, vragende intonatie, modale constructies, verkleinwoorden, etcetera) wordt geassocieerd met eigenschappen als onzekerheid, gebrek aan autoriteit en gebrek aan daadkracht; precies de eigenschappen die een ‘goede’ manager juist wél zou hebben (Powel e.a., 2002). Ook in sollicitatiegesprekken worden kandidaten met mannelijk taalgedrag eerder uitverkoren: mannelijk taalgedrag is de norm voor selectie (Bogaers, 1996).”
 
Kortom, het is gezien dit traditionele wereldbeeld niet zo vreemd dat vrouwen vaak het nakijken hebben als het gaat om de toppostities waar je er écht toe gaat doen: ‘men’ vindt het veiliger en vertrouwder als daar een man zit. Jammer dat Rutte en zijn adviseurs anno 2010 geen aandacht hebben voor dit soort onbewuste vooroordelen en gevoelens, en niet of nauwelijks kansen geven aan vrouwen en allochtonen.

Bewezen kwaliteit en veilige keuzes = mannen?

Bewezen kwaliteit. Geen verrassingen. Veilige keuzes. Dat waren woorden die steeds terugkwamen als het ging om de selectie voor ministers, of het nou ging om het RTL4 journaal of de berichtgeving in de Volkskrant. En wat blijkt? Gezien de namenlijst van beoogde ministers worden die begrippen vooral geassocieerd met blanke mannen, de incrowd van het old boys network.

Het is tot nu toe een treurig makend lijstje. Bij de officiele kandidaatstellingen regent het mannennamen. Piet Donner, Ivo Opstelten, Henk Knaap, Maxine Verhagen, de ene man na de andere. En als de vrouwen aan bod komen is bijvoorbeeld de Volkskrant er als de kippen bij om bij Melanie Schultz van Haegen uitgebreid te memoreren aan het feit dat de oppositie een keer het vertrouwen in haar dreigde op te zeggen. Maar bij een man, Piet Donner, geen woord. Het blijft bij een korte zin dat hij het veld moest ruimen na de Schipholbrand. Verder niks, terwijl de man zoveel moties van wantrouwen om zijn oren kreeg dat ze bijna niet meer te tellen zijn.

Kortom, het is tot nu toe voornamelijk een mannenkabinet, volgend op een formatieproces waarbij je de vrouwen met een lantaarntje moet zoeken, volgend op de roep om een kabinet met zwaargewichten. En dat begrip, net als ‘vakmanschap’ en ‘bewezen kwaliteit’ slaat blijkbaar nauwelijks op vrouwen. De heren worden bedankt.