Tag Archives: Rusland

WK toont seksistische trekjes

Mannenvoetbal lijkt bij een deel van de mannen het ergste naar boven te halen, als het gaat om vrouwen. In korte tijd zagen journalistes zich geconfronteerd met handtastelijke mannen, nam haat jegens vrouwelijke voetbalcommentatoren ernstige vormen aan, en organiseerde Getty een wedstrijd ‘knapste fan’, met alleen foto’s van vrouwen. Het signaal is duidelijk: een deel van de mannen eigent zich voetbal toe als HUN territorium. Als vrouw moet je óf opzouten, óf ten alle tijden beschikbaar zijn als sexy consumptiemiddel voor wildvreemden. Gelukkig neemt het verzet tegen wangedrag toe.

Wat betreft seksobject tekende het WK tot nu toe een aantal lelijke incidenten op, die duidelijk het topje van de ijsberg zijn. Bezoeksters van wedstrijden signaleren dat mannen behoorlijk handtastelijk zijn. Mannen fluiten vrouwen na, roepen naar ze, bepotelen hen ongewenst. De Russische autoriteiten doen wat ze kunnen maar het blijft lastig. Zo zijn agenten een groep Braziliaanse fans op het spoor die Rusinnen lastig valt, maar als je één vent arresteert duiken er zes anderen op die verder gaan. De intimidatie maakt dat vrouwen nauwelijks alleen op straat durven te lopen.

Ook journalistes zijn niet veilig voor grijpgrage handjes. Tot nu toe vielen mannen tijdens dit WK al drie presentatrices lastig terwijl ze voor de camera verslag deden. Moet je je voorstellen, je doet je werk en opeens overvalt een vent je met ongewenste zoenen en ander gezwam, in het openbaar, midden in de uitzending. Omdat zijn behoeftes boven alles zouden gaan. Belachelijk. Het maakt het voor Julia Guimaraes, Julieth González Therán, Malin Wahlberg en andere vrouwen extra moeilijk om journalistiek te bedrijven.

Andere keren krijgen vrouwen expliciet te horen dat ze moeten opzouten, omdat ze vrouw zijn. Neem de voetbalcommentatoren. We zijn gewend dat mannen het commentaar leveren, want mannen domineren dit beroep bijna totaal. Onder andere in Engeland en Duitsland is het voor de eerste vrouwelijke voetbalcommentator spitsroeden lopen. Een vocaal groepje mannen beschouwt hen als indringers. Zo meldde de NOS dat Duitsers helemaal doordraaiden toen Claudia Neumann live commentaar gaf bij wedstrijden. Ze moest de gang dweilen bij de omroep ZDF, terug de keuken in, opzouten.

Behalve de oproep aan vrouwen om terug hun hok in te gaan (keuken, huishouden, ga vrouwenwerk doen, vrouw), hekelen mannen ook de stem van vrouwelijke voetbalcommentatoren. Ze kunnen niet tegen het te hoge, schrille gekras, jammeren ze. Dat dit seksistisch is blijkt wel als je het omdraait: mannen kunnen praten wat ze willen, met allerlei soorten stemmen en gehakkel en op iedere denkbare toon, maar niemand klaagt over hun stemgeluid. Alleen vrouwen krijgen er van langs. Gezeur over haar stem is een indirecte manier om te zeggen: ‘hou je kop en ga weg’.

Gelukkig neemt het verzet tegen seksistische kritiek toe. Zo besloot de organisator die ‘meest sexy fan’ verkiezing af te blazen na forse kritiek. Journalistes slaan terug als mannen hen onder het werk storen met opdringerige ongewenste handtastelijkheid – en zorgen ervoor dat de dader excuses maakt. Omroep ZDF nam openlijk stelling tegen de seksistische aanvallen op Neumann:

Thomas Fuhrmann, de baas van de ZDF-sportredactie, is er helemaal klaar mee. “Wij accepteren natuurlijk kritiek, ook bij de commentatoren, maar wat er bij Claudia Neumann gebeurt gaat alle grenzen te buiten”, zegt hij tegen Spiegel Online.

Ook ”gewone” sociale media gebruikers nemen stelling en laten weten dat vrouwen net zo goed voetbalcommentaar kunnen leveren als mannen.

Kortom er is steeds meer aandacht voor wangedrag en seksistische aanvallen op vrouwen. Steeds meer mensen nemen aanstoot hiertegen en roepen de daders ter verantwoording – of juichen het toe als een vrouw zich assertief opstelt en een man duidelijk aanspreekt op zijn wangedrag. Allemaal goede ontwikkelingen. Vrouwen verdienen respect, vrouwen kunnen net zo goed voetbal commentaar leveren als mannen, vrouwen moeten gewoon hun werk kunnen doen zonder dat onbekende mannen hen lastig vallen. Vrouwen zijn mensen. En voetbal is van ons allemaal. Hoe moeilijk kan het zijn?

Advertenties

Op naar een politiek-economische Vrouwendag

Laten we eerlijk zijn. Vrouwen lijden als groep onder een ernstig gebrek aan inkomsten, vrije tijd, politieke invloed en mogelijkheden om iets uit te proberen zonder dat iedereen je vervolgens weghoont. We zijn een soort ontwikkelingsland binnen één van de rijkste naties ter wereld. Internationale Vrouwendag ontstond oorspronkelijk vanuit een politiek-economische achterstandssituatie en ging gepaard met strijd voor het vrouwenkiesrecht en fatsoenlijk werk voor een fatsoenlijk salaris. Ruim honderd jaar later wordt hoog tijd dat we die kant van de zaak weer eens goed belichten en verandering eisen.

Vrouwen in Sint Petersburg leiden in 1917 een politieke opstand tegen de tsaar.

Want laten we wel wezen. Politiek hebben vrouwen nog steeds weinig in te brengen. Neem dat recente debat voor de provinciale statenverkiezingen. De zes leiders van de grootste politieke partijen namen plaats voor de camera’s: ,,De strijd tussen Mark Rutte, Diederik Samsom, Emile Roemer, Alexander Pechtold en Sybrand Buma wordt geleid door Rick Nieman en Frits Wester.” Oftewel: Blanke mannen. Bij de Waterschapsverkiezingen of verkiezingen van vakbondsbesturen is het niet anders. Als vrouw (en mens m/v met een gekleurde huid) zie je jezelf bijna nergens terug.

Financieel? Nederland nam in 1975 een wet aan om gelijk loon voor gelijk werk te regelen. Dat is nog steeds niet gebeurd. Werkgevers betalen arbeiders in zogenaamde ‘vrouwenberoepen’ veel minder salaris dan arbeiders in zogenaamde mannenberoepen. Vrouwen krijgen massaal ontslag als ze zwanger raken – en verliezen zodoende hun inkomen. En in dezelfde baan in dezelfde sector ontvangen vrouwen nog altijd, om zogenaamd ‘onverklaarbare’ redenen, 8% minder loon. Waar is onze 300.000 euro? Is het niet van de gekke dat we pas op 7 maart 2015 hetzelfde verdiend hebben als mannen in 2014?

Bovendien zetten we vrouwen als samenleving op allerlei manieren onder druk om de halve in een anderhalf verdienersmodel te worden. Zeker als je moeder wordt. Vrouwen zijn in die opzet verantwoordelijk voor én zorg én huishouden én een bijbaantje. Vervolgens lijden ze onder stress  en zijn ze financieel zeer kwetsbaar.

Economisch? De arbeidsmarkt neemt nog steeds de jonge gezonde blanke man als norm. Kwaliteit associëren we met (blanke) mannen. Leiderschap associëren we met (blanke) mannen. Wil je carrière maken, dan moet je dat doen volgens de mannelijke norm. Doorbuffelen zul je, en als je vraagtekens bij 120-urige werkweken wilt zetten, vertoon je een gebrek aan ambitie. Investeerders zien vrouwen nauwelijks staan en in reclamespotjes gaat de Rabobank uit van een vrouw die haar eigen baan opzegt om haar man te steunen bij het opzetten van zijn bierbrouwerij.

De ‘brood en rozen’ campagne in de V.S., in 1911, richtte zich onder andere op de penibele situatie van werkneemsters in de textielindustrie.

Sociaal? In landen zoals India durven mensen hardop te zeggen dat de levens van meisjes en vrouwen eenvoudigweg niet zoveel waard zijn. In Nederland vinden we onszelf beschaafd en fatsoenlijk. Bij ons is alles natuurlijk véél beter. Maar ondertussen. In Nederland zijn het veelal mannelijke daders die vrouwen en kinderen te grazen nemen. In Nederland vertellen mannen vrouwen dat de emancipatie ‘af’ is. Zelfs ministers roepen dat. Vervolgens gaan er stemmen op om geld voor emancipatie in te zetten voor Defensie en abortusrechten voor vrouwen in te perken, om maar een paar onzalige politieke standpunten te noemen.

Bovendien hoef je als vrouw maar íets te doen in het openbaar, of je wordt weggehoond. Of het nou gaat om de reacties op de late night talkshow van Eva Jinek, of vrouwen die een technisch beroep uit proberen te oefenen, het is een aaneenschakeling van op de persoon gerichte hoon en negatieve waardeoordelen. Breder: zogenaamd ‘welwillend seksisme’ is waarschijnlijk nóg ondermijnender dan openlijke weerzin tegen vrouwen in zichtbare rollen. Als samenleving leren we meisjes af om ondernemend te zijn, en vinden we hen ‘bazig’ in plaats van een leider. Die dood door duizend kleine opmerkingen gaat veel sluipender en is moeilijker aan te pakken.

Dit alles werpt enorme drempels op voor vrouwen. Wie is het gegeven om zich niks aan te trekken van de oordelen van anderen? Vrouwen zijn mensen, en als sociale wezens reageren we op expliciete en impliciete normen voor gedrag. Het leidt ertoe dat vrouwen, die iets anders willen dan ‘moeder van’ of ‘vrouw van’, gaan twijfelen aan zichzelf. Dat ze zichzelf niet kunnen voorstellen dat zij ‘recht’ hebben op een studiebeurs. Dat ‘er nou eenmaal niks aan te doen is’. Dat je ‘het’ maar moet slikken, en je moet aanpassen om er nog het beste van te maken. De moedeloosheid slaat toe, je geeft op, kunt zelfs last krijgen van zelfhaat. Dan heb je verloren. Als vrouw, en als samenleving.

Daarom zeg ik: op naar een politiek-economische Vrouwendag. Terug naar de oorsprong. Stakingen, protestacties bij bedrijven die zwangere vrouwen ontslaan, een massale beweging, zoals de algemene staking in Spanje, om te protesteren tegen de ongelijke effecten van bezuinigingen – die vrouwen veel harder treffen dan mannen. Een nieuwe feministische golf, met internet en sociale media als nieuwe wapens in de strijd. Dat hebben we nodig. 8 maart is een hele goede datum om bij elkaar te komen en het hierover te hebben.

Wees boos, vrouwen. En strijdbaar. Dan pas komen zaken in beweging en verandert er iets.

Cultuur houdt vrouwen tegen

Zouden vrouwen uit Oost-Europa genetisch anders in elkaar zitten dan vrouwen uit West-Europa? Dat lijkt De Zesde Clan sterk. Als vrouwen in landen als Litouwen en Bulgarije bijna de helft van het aantal hoge functies kunnen bekleden, moet dat elders in Europa ook kunnen. De conclusie van een onderzoek naar topvrouwen is dan ook duidelijk: cultuur, en niet natuur, werpt obstakels op.

Met dit ideaalbeeld weet je zeker dat je onderaan bungelt bij ieder onderzoek naar het aantal vrouwen in topfuncties.

In Nederland praten we dan vooral over de deeltijdcultuur. Die is funest voor de doorstroom van vrouwen, signaleert Jurgen van den Brink van adviesbureau Mercer. Voor veel hoge functies geldt nog steeds dat ze niet in drie dagen te behappen zijn. En drie dagen betaald werken is het maximale waar een moeder zich van driekwart van de Nederlanders aan mag bezondigen. De sociale druk om aan die norm te voldoen is hoog.

Ook  landen zonder deeltijdcultuur komen soms niet verder dan een kwart topvrouwen. Mercer:

“De redenen daarvoor zijn cultureel en sociaal, maar soms is het discriminatie. Dit laatste gebeurt vaak onbewust; topmannen vinden het nu eenmaal fijn om mensen aan te nemen die op henzelf lijken. Dat patroon is erg moeilijk te doorbreken zonder helder beleid.”

Dat cultuur en discriminatie een grote rol spelen, blijkt ook uit de ontwikkelingen in Oost-Europese landen zoals Bulgarije  en Litouwen. Lange tijd heerste daar het politieke beleid vrouwen en mannen gelijk te behandelen. De ons kent ons cultuur verminderde en vrouwen konden doordringen tot hoge functies. Bulgarije kent nu 43% topvrouwen en Litouwen zelfs 44%. Rusland zit met 40% ook warmpjes in de topvrouwen.

De laatste jaren stagneert de vooruitgang echter. Niet omdat vrouwen er opeens achter komen dat ze al die jaren onnatuurlijk gedrag vertoonden, oeps, sorry, maar vanwege economische ontwikkelingen:

Vrouwen in de top van het bedrijfsleven in communistische landen werden destijds enorm gestimuleerd. Echter, nu de markt is opengebroken, blijkt het moeilijk daarmee door te gaan en wordt het verschil helaas weer groter. De buitenlandse bedrijven die de Oost-Europese markt betreden, stellen toch weer mannen aan op topposities.

Percentage topvrouwen in Europa. Nederland staat onderaan.

Als je inzoomt op bepaalde landen of gebieden komt de cultuur ook steeds terug als een factor die vrouwen tegenhoudt. Zo ontstond er enige ophef toen België erachter kwam dat het algemene ambtenarenkorps inmiddels voor de helft uit vrouwen bestaat, maar het houdt op zodra functies boven een bepaald niveau uitkomen. Het aantal vrouwelijke topambtenaren bij de federale overheid bleef steken op 14 procent.

Dat lag niet aan een gebrek aan ambitie bij vrouwen, signaleert De Morgen. De universiteit van Leuven constateerde in een onderzoek uit 2007 dat vrouwen toen 49% uitmaakten van de sollicitanten op topfuncties in de ambtenarij. Ze werden echter in veel mindere mate aangenomen dan mannen. De Morgen:

Wat vrouwen écht nodig hebben, zijn organisaties die niet vastgeroest zijn in een bepaalde manier van functioneren en selecteren, vaak in het voordeel van mannen. Een open geest van flexibiliteit en vertrouwen, verantwoordelijkheid geven en opnemen zullen meer talentvolle vrouwen doen doorstromen naar de top.