Tag Archives: rolpatronen

De genderpolitiek van de barbecue

Lente en zomer, dat betekent onder andere dat we met ons allen weer overspoeld worden door artikelen en beelden van mannen rond de barbecue. Deze mannen voelen zich mannelijk en sexy achter de barbecue en gooien “vanuit hun oergevoel “grote lappen vlees op het vuur. Maar deze overtuiging gaat veel verder dan dat, betoogt Carol J. Adams in haar klassieker ‘The Sexual Politics of Meat’. Deze macho mannelijke vleeseter heeft een grote, veelal negatieve invloed op de positie van vrouwen en dieren, betoogt ze.

Toen Adams haar boek over vlees eten en gender publiceerde, sloeg haar theorie in als een bom. In een patriarchale cultuur waarin mannen de baas zijn en het beste eten krijgen, te weten vlees, nemen vrouwen en dieren nagenoeg dezelfde plek in, signaleert ze. Het zijn beiden inferieure wezens die je kunt reduceren tot een al dan niet geseksualiseerd ding, een consumptiegoed.

Beiden worden daarbij gereduceerd tot onderdelen. Dieren veranderen in kippenvleugels en sukadelapjes, soms als vrouwelijk voorgesteld. Vrouwen veranderen in sexy torso’s zonder hoofd, losse billen en benen, en worden regelmatig geassocieerd met het dierlijke.

Deze fragmentatie en reductie tot consumptiegoed gaat vaak gepaard met agressie. Als vrouwen en dieren veranderd zijn in een ding, kun je doen met ze wat je wil. Vastzetten, doden, verkrachten, mishandelen, maakt niet uit. Omgekeerd wen je door jagen en dieren doden aan het opjagen en doden van mensen, zag Adams terug bij het gedachtengoed van feministen uit de tijd van de Eerste Wereldoorlog. Het slachten van dieren gaat over in het slachten van mensen, onder het toeziend oog van agressieve viriele patriarchen.

Adams wijst erop dat opvallend veel proto-feministen dit verband zagen, tussen mannelijke macht, viriele agressie en de tweederangs status van dieren en henzelf. Naast vrouwenrechten streden ze regelmatig ook voor het dierenwelzijn.Nog steeds houden veel meer vrouwen dan mannen zich bezig met dierenrechten. Daarnaast stonden opvallend veel feministische denkers een vegetarische levensstijl voor: ze wilden als vrouw niet geëxploiteerd worden en wilden op hun beurt geen dieren exploiteren.

Ruim 25 jaar later sturen lezers Adams nog steeds krantenknipsels, foto’s en reclames die haar theorie illustreren, schrijft ze in de jubileumuitgave van haar klassieker. Propaganda die stelt dat vegetarisch leven iets is waar je je als man verre van wilt houden. Echte mannen eten vlees, drinken bier, scheuren rond in grote auto’s, geven scores aan de borsten en billen van vrouwen, doen wat ze willen, lekker stoer, boys will be boys, zonder nare betutteling van bitcherige schooljuffen.

Mensen stuurden ook foto’s van reclameposters waarop grote garnalen met benen, hoge hakken en tuitende lipjes klanten verleidelijk aankijken en vragen om opgegeten te worden. Omgekeerd veranderen vrouwen regelmatig in prooidieren die na de ‘jacht’ klaar liggen voor mannelijke consumptie.

Niet verassend borrelt die man = vlees cultuur extra opvallend op in het barbecue seizoen. De praktijk rond de barbecue draait om vlees, bevestigt een stereotiep beeld van mannelijkheid en versterkt oude rolpatronen. In 2014 en 2016 hield Trendbox bijvoorbeeld een nationaal BBQ onderzoek en kwam tot de volgende conclusies. Vrouwen doen de boodschappen en maken de salades. Mannen braden het vlees op de barbecue. Meer dan de helft van de mannen vindt dat mannen beter zijn in het grillen dan vrouwen. De meeste ondervraagden vinden het schoonmaken en opruimen na afloop een vervelend karweitje. Vervolgens blijkt dat mannen zich massaal aan dat nare werk onttrekken en het opruimen en schoonmaken overlaten aan vrouwen.

NRC Handelsblad recenseerde The Sexual Politics of Meat ten tijde van de publicatie voornamelijk positief:

Dat er in de hoofden van mensen, zowel bij daders als slachtoffers, altijd verband is geweest tussen de schending van de integriteit van dieren en die van vermeende tweederangs mensen, in het bijzonder vrouwen, maakt Adams volgens mij aannemelijk. De historische en literaire beelden en volkse uitdrukkingen die slaan op zowel dieren als vrouwen, en die beide categorieen wezens plegen voor te stellen als consumeerbare en exploiteerbare objecten, zijn onmiskenbaar legio. Volgens Adams autoriseert en legitimeert de dominante patriarchale cultuur niet alleen de symbolische consumptie van vrouwen, maar ook de letterlijke consumptie van dieren. Het is allemaal verrassend en uitdagend leesvoer.

Warm aanbevolen, dit boek. En wat de barbecue betreft: vrouwen, claim je plek achter de barbecue. Leg er eens iets vegetarisch op. Mannen, maak die salade lekker zelf en druk je niet als het tijd wordt om schoon te maken. Andere rolpatronen beginnen bij jezelf, in kleine stapjes. Succes!

De schaduwkant van Hygge

Hygge is hot. Deze Deense levensstijl slaat aan in Nederland. Zelfs op treinstations liggen de tafels bij de Ako vol feelgood boeken over de soorten Hygge, hoe je die sfeer kunt bereiken en wat je moet doen en laten om ‘echte Hygge’ te creëren. Wat ik, op Vrij Nederland na, niet gezien heb in Nederland zijn de kritische analyses. Want Hygge levert meer werk op voor vrouwen. Hygge heeft associaties met allerlei rechtse groeperingen. Je kunt het streven naar Hygge zien als een vorm van psychologische regressie in onzekere tijden. En het werkt meer en meer kopen in de hand.

Eerst een disclaimer: ik wil NIET beweren dat mensen die de idealen van Hygge voorstaan, automatisch directe banden ontwikkelen met rechtse groeperingen, psychologisch niet deugen of wat dan ook. Wat ik wil doen is verwijzen naar kritische artikelen die duidelijk maken, dat Hygge een schaduwkant heeft. Hygge vergroot onder andere het risico dat je jezelf plaatst in tradities en ontwikkelingen waar je jezelf misschien liever niet mee zou willen associëren.

Wat is Hygge? Nederlandse media leggen het als volgt uit:

De ingrediënten van hyggen zijn namelijk: je allerleukste vrienden en/of familieleden, een brandende open haard, glühwein (yaasss), een keur aan koek en snoep (nog meer yaaass), brandende kaarsen én een pan met stoofvlees (nog veel meer yaaassss). Buiten moet het vooral schemerig en guur zijn, en oh ja, je moet natuurlijk een warme gebreide trui aan en dito sokken. Kortom, wie wil dat nou niet?

Vele lofzangen op Hygge volgen. Je wordt er gelukkiger van. Het zorgt voor een veilig gevoel. ”Het gaat over goed zijn voor jezelf en vooral tijd doorbrengen met je eigen vriendenkringetje” en/of eigen gezin.

Heel mooi allemaal, maar het zijn bewegingen naar een gesloten systeem. Er is geen ruimte voor ‘andere’ (onbekende) mensen, alleen maar voor de leukste vrienden. Niks naars mag het gezellige heppie-peppie gevoel verstoren. Tijdschrift J/M Ouders neemt dat zelfs op in de regels: géén negativiteit. Samen zijn, kaarsen aansteken, iPad en televisie uit en lekker ouderwets een bordspel spelen, zo doe je Hygge.

Hygge heeft echter een duistere tegenhanger, uhygge, het negatieve en enge:

If hygge is sitting round the campfire, all differences forgotten, warmed by the dancing flames, uhygge is the darkness beyond that enchanted circle. Uhygge, in fact, threatens to engulf the warmth, the solidarity, the kindness. In the unfathomable bleakness of uhygge exist those terrible things from the outside that could destroy you. On some atavistic, deep-buried level, migrants, refugees, and those with starkly different values, bring with them the fearful perfume of uhygge.

Klassieke psychologen zoals Jung zien je terugtrekken in een warm, veilig kringetje om te ontsnappen aan enge dingen als een vorm van psychologische regressie, signaleert Alex Robert Ross in Slate Magazine. Als het te moeilijk wordt voor ons mensen, zoeken we houvast in nostalgie en kinderlijke onschuld. Lekker kleuren en ouderwetse gezelschapsspelletjes doen terwijl buiten de storm raast.

Maar er is meer. Zoals andere trends (yoga, de Happinez spiritualiteit) gaat Hygge prima samen met kapitalisme. Het kost geld om deze levensstijl aan te houden. Je moet de juiste kaarsen kopen, de juiste etenswaren, de juiste plaids, meubels, noem maar op. Dat maakt deze stijl lastig bereikbaar voor gemarginaliseerde mensen en iedereen met een inkomen rond het minimum.

Je ziet dit welvarende wens-karakter terug in de beeldvorming: bij reportages over Hygge staan steevast slanke, heteroseksuele, knappe blanke mensen op de foto. Typ Hygge in bij Google afbeeldingen en kijk zelf maar. Daarnaast is die blanke opvallend vaak een vrouw, want drie keer raden wie het huis Hygge aan moet kleden, die sokken en truien moet breien en al die rustieke gerechten moet koken? Manlief gaat dat niet doen in Nederland, want die is druk met betaald werk buitenshuis.

Tot slot de laatste stap. Als je alle lastige dingen buiten de deur wil houden en de nadruk legt op nostalgische gezelligheid in huis met je eigen gezin en eigen bekenden – alléén de leuksten, géén negativiteit! – wordt de kans steeds groter dat je je gaat gedragen zoals rechtse partijen dat graag zien. Hoe a-politiek Hygge ook lijkt, er kan wel degelijk een politiek effect optreden als je zo wil leven.

Dat ontdekte onder andere Charlotte Higgins. Ze dook voor de Engelse krant The Guardian diep in de wereld van Hygge – (Vrij Nederland haalt haar artikel ook aan) – en ontdekte dat mensen die de normen en waarden van deze levensstijl voorstaan, dicht aanschuiven tegen rechtse ideeën. Op hun beurt promoten die rechtse groeperingen Hygge, in een zichzelf versterkend proces. Zo werpt de Danish People’s Party zich op als de beschermer van Hygge:

The lightly encoded thought process, then, is that if hygge is uniquely Danish, and hygge can only be enjoyed by insiders, then migrants and outsiders will destroy the nation’s hyggelig atmosphere, and therefore effectively destroy Denmark. Lotte Folke Kaarsholm, an editor on the newspaper Information, said, “Of course hygge excludes. The whole problem with Scandinavia is that these countries can only really work if you shut the borders. You have all these ideals of kindness on the inside, but for our solidarity to function, you need pretty tall walls.”

Dat vertellen J/M Ouders, Mama En Zo en de vele lifesyle bloggers je er niet bij. Momenten van ontspanning opzoeken is natuurlijk prima, maar als je Hygge als levensstijl wil aanhouden, is het goed om te weten dat in die wereld geen plaats is voor milieuprobleem door teveel consumeren, vrienden die ‘niet meer leuk zijn’ (omdat ze in een scheiding liggen, een ziekte kregen of wat dan ook), vluchtelingen, vreemden of kritiek op ouderwetse rolpatronen. Het wordt een houding van wegkijken en onder de tafel vegen. Hoe lang dat goed gaat…..?

Seksisme alarm: ”Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen”

Je kon er op wachten. Enkele mannelijke voetballers brachten naar buiten dat zij het slachtoffer waren van seksueel misbruik. Acuut stond de gender-politie op. In de vorm van een vijfvoudig dartskampioen die zijn podium van de roem benutte om te oordelen dat misbruikte voetballers geen echte mannen zijn. Want echte mannen zijn sterk, stoer en slaan er op los. Echte mannen kunnen nooit kwetsbaar zijn of, erger nog, ergens het slachtoffer van zijn. Dus zijn het geen mannen. Probleem opgelost!

Dartskampioen Eric Bristow benutte Twitter om de ‘harde kerels’ uit zijn sport te vergelijken met watjes van voetballers, die zichzelf niet verdedigden tegen aanranders. Hij gebruikte in zijn tweets ook het woord ‘poof‘, een scheldwoord voor homo. Later bood hij excuses aan. Hij had pedo bedoeld. Oh, ok…

Bristow heeft volgens diverse media de beledigende twitterberichten verwijderd, maar het kwaad is al geschied, signaleert dagblad The Guardian:

If the ignorant raving of the likes of Bristow are left unchallenged, then other survivors will be deterred from coming forward. Such comments inflict genuine damage on people too: if you’ve internalised a “maybe it was my fault” sense of shame, if you feel emasculated, then Bristow’s rant will be a source of hurtful anguish.

Als samenleving hebben we sowieso moeite met seksueel geweld. Als iemand een vrouw verkracht terwijl ze een kort rokje droeg, heet het geen verkrachting en zeggen teveel mensen dat het haar eigen schuld is, bleek onlangs uit een enquête van de EU. Zoals Marjolein Derous de algemene houding van mensen rondom het thema ‘seks zonder toestemming’ (=verkrachting) samenvat:

De enquête op zich, de verbazing over de eerste ‘interpretatie’ van de cijfers en het snel-snel afvoeren van zelfs de ondubbelzinnige resultaten zijn allemaal symptomen van eenzelfde probleem: we vinden seksueel geweld wel allemaal heel erg, maar willen er zelf niet al te veel mee geconfronteerd worden.

Die houding treft vrouwen harder dan mannen, omdat de meeste daders mannen zijn en de meeste slachtoffers vrouwen. Maar mannen kunnen ook in de greep van een verkrachter raken, getuige de misbruikschandalen uit het leger, katholieke tehuizen en andere besloten organisaties. Vaak krijgt het slachtofferschap dan een extra lading mee. Voetballers gelden als het toppunt van mannelijkheid. Zeker de sterren, de topscorers, belichamen een ideaalbeeld van ware macho mannelijkheid. Ieder jongetje behoort te streven naar de mannelijkheid van dit soort helden.

Als die stoere helden zich opeens ontpoppen tot kwetsbare mensen die in hun jeugd vreselijke dingen meemaakten en daar nu nog steeds onder lijden, slaan de hersenen van veel mensen op tilt. Wat je hoort, ziet en leest past niet in het plaatje of bij de emoties die mannelijke voetbalhelden, racehelden en andere sportsterren oproepen.

Vervolgens heb je twee keuzes. Je beeldvorming over mannelijkheid veranderen, of vasthouden aan jaren vijftig rolpatronen en alles wat daarvan afwijkt wegmeppen. Dat laatste is wat mensen zoals Bristow doen. Misbruikte voetballers zijn geen echte mannen. Phew! Aloude stereotiepe beeld hersteld, mannelijkheid gered, en dat dit betekent dat mannen die slachtoffer zijn van seksueel misbruik, in de kou staan en nergens naartoe kunnen.

Oh en voor alle duidelijkheid: verkrachting en andere vormen van seksueel geweld hebben niets te maken met lustgevoelens of de vraag of iemand ‘sexy’ is of wat dan ook. Het draait om status en macht. En gewapend met beschikbare cijfers kun je profielen opstellen van daders. Zoals de meest voorkomende dader van ‘date rape’. En als de dader de eerste keer ongestraft wegkwam met zijn misdrijf, gaan teveel van hen door met verkrachten.

Trollen geven Ghostbusters een 1

Uh oh… een zeer specifieke groep boze fans bestormde sites als de International Movie Data Base (IMDB) om negatieve beoordelingen achter te laten over Ghostbusters. Ze gaven de film nog voor de première al massaal een 1. Professionele filmrecensenten die een preview zagen oordeelden veel positiever. Waarbij de vrouwelijke recensenten weer positiever zijn dan hun mannelijke collega’s. En dat allemaal omdat in de editie 2016 een team vrouwen de spoken bestrijdt. Aaaaargh!!!!

Ghostbusters lijkt te werken als een soort lakmoesproef voor gender. Dat gebeurt in een periode van veranderingen. Na ruim een kwart eeuw heeft Engeland weer een vrouwelijke premier, Nederland vaardigt meer vrouwelijke dan mannelijke atleten af naar de Olympische Spelen, en in de V.S. strijden een man en een vrouw om de hoogste positie in het land. Huuuuuuh, eng….

Ghostbusters krijgt een tik mee van die lading rond gender. Zo verschijnen momenteel de eerste bewerkte foto’s waarbij het groene slijmmonster het gezicht van Donald Trump krijgt. Je merkt het ook in de ontvangst van de film. Op sites als ScreenCrush zagen de beheerders iets vreemds op de IMDB-webpagina van Ghostbusters. Voor de première kwam de totale waardering niet verder dan een zeer schamele 3,6. Kijk je naar de groep die stemmen uitbracht, dan valt op dat jongens en mannen tussen de 18 en 44 jaar zwaar in de meerderheid zijn. Ze gaven de film massaal een 1, nog voordat ze ‘m konden zien.

Dit gebeurde al eerder met trailers voor de film. Op Youtube staat de eerste Ghostbuster trailer inmiddels te boek als de meest gehate ooit. Ook hier kwamen de negatieve scores tot stand door de neurotische ijver van een zeer vocale minderheid, waarvan het merendeel mannen.

Sites nemen inmiddels tegenmaatregelen. Zoals Metacritic:

Oftewel, fans kunnen niet reageren, want teveel van hen laten zien dat ze niet volwassen genoeg zijn om zich fatsoenlijk te kunnen gedragen. Dat betekent dat alleen professionele recensenten een score geven.

Ook bij de ”officiële” recensenten treedt echter een veelbetekenende gender-kloof op. De groep professionals kreeg previews en geeft Ghostbusters op de site Rotten Tomatoes 77% positief, een redelijk solide score. De vrouwelijke recensenten zijn echter met 89% positieve reacties veel lovender dan de grotere groep mannelijke recensenten, die niet verder kwam dan 72% positieve reacties. Misschien omdat ze meer moeite hebben zich te identificeren met de hoofdrolspelers?  Ze moeten zich als man opeens in vrouwen inleven, en als je dat niet gewend bent, dan is dat moeilijk.

Women&Hollywood concludeert:

So the battle of the sexes over “Ghostbusters” continues, and as the female film critics and audience members finally rejoice in the release of the film, the only worthwhile thing to say to the haters comes from Manohla Dargis: “Girls rule, women are funny, get over it.”

Ondertussen, in de echte wereld: jonge meisjes die ademloos naar de vrouwelijke Ghostbusters opkijken en hopelijk geïnspireerd raken: ja, je kunt als vrouw de hoofdrol hebben, vrouwelijke nerds zijn top, ja, vrouwen kunnen als team opereren en spannende avonturen beleven, heej, eindelijk vrouwelijke action figures zodat je in je fantasie nieuwe avonturen kunt creëren. Geweldig! Leuk! Zien! Doen!

Kirkus Reviews maakt werk van diversiteit

Leve Kirkus Reviews! De redactieleden van dit culturele magazine beseften dat zij zelf een rol spelen bij het in stand houden van vooroordelen rondom ras en etniciteit. Daarom noemen de redacteuren sinds een half jaar expliciet welke achtergrond personages in kinderboeken hebben. Zodat de vanzelfsprekende aanname dat een personage blank is, tenzij anders vermeldt, doorbroken wordt. Jong geleerd is immers oud gedaan. Ideetje voor Nederlandse recensenten? Bij ons is diversiteit in kinderboeken namelijk ver te zoeken…

Kirkus Reviews

De redacteuren van Kirkus Reviews kwamen tot hun besluit op basis van cijfers. De Universiteit van Wisconsin ontving vorig jaar 3,400 kinderboeken. Slechts 501 verhalen bevatten personages met een niet-blanke achtergrond. In slechts 355 gevallen had de auteur zelf een niet-blanke achtergrond. Voor de rest schreven lelieblanke auteurs over lelieblanke kinderen, en in een cultuur die blank als norm neemt problematiseerde niemand deze situatie.

Kirkus besloot deze automatismen te doorbreken. Redacteuren besteden tegenwoordig expliciet aandacht aan de huidkleur van personages. Doel is om het bewustzijn rondom diversiteit te bevorderen en ouders, opvoeders en docenten meer mogelijkheden te geven hun kinderen te voorzien van boeken die hun eigen leven reflecteren.

Redacteur Vicky Smith schrijft in een redactioneel commentaar dat sommige mensen met schrik of argwaan reageren op dit nieuwe beleid:

A number of publishers have contacted me privately in varying degrees of dismay and/or anger. One of my newest reviewers of color protested energetically, saying that unless race is a factor in the story, “there is no reason at all to mention race in a review.” And one of our readers expressed the concern that “a title may receive a sub-par review if it does not feature minority characters even if it is an exceptional book in all other aspects.”

Maar het probleem is: als ras geen factor mag zijn, ligt de weg weer wijd open voor de ”ras = blank tenzij anders genoemd”-vooroordelen. Totdat een zwart personage in een kinderboek een gewoon zwart kindje mag zijn, blijft het nodig om je bewust te zijn van wat je doet. Zoals Smith samenvat:

There’s the fact that both my reviewers and I are almost all, as one of my black reviewers said, “socialized to see white as the default”—it’s hard to train yourself to notice, much less write consciously about it.

Daarom hulde dat de redactie van Kirkus deze stap zet.

Oh en voor de Nederlandse situatie: Of het nou gaat om Literatuur met de grote L, of jeugdliteratuur: ook bij ons overheerst de norm van blanke mannelijke hoofdpersonen. Jaren vijftig rolpatronen tussen de seksen zijn helaas springlevend en personages met een getinte huidkleur moet je met een lantaarntje zoeken. Dit geldt in versterkte mate voor kinderboeken die in de prijzen vallen, zoals Griffelboeken.

Kortom, ook Nederlandse kinderboeken geven blijk van een groot gebrek aan representativiteit, zoals onder andere hooglerares Maaike Meijer twintig jaar geleden al aantoonde. Hoog tijd dat iedereen die werkzaam is in het Nederlandse boekenvak, inclusief recensenten en literaire media, diversiteit serieus gaan nemen. Misschien kunnen ze het voorbeeld van Kirkus volgen….?

Nieuwsronde: de louter positieve editie

Pasen! Dat viert dit weblog met een editie van de nieuwsronde vol positieve berichten. Successen, eervolle prijzen, mijlpalen, in deze aflevering louter goede ontwikkelingen op het gebied van vrouwenemancipatie.

Auto's onveiliger voor vrouwenVooruitgang!

  • De Amerikaanse tak van Amazon betaalt mannen en vrouwen evenveel. De onderneming heeft de hardnekkige loonkloof, die zoveel vrouwen op achterstand zet, nagenoeg weten uit te bannen. Gelijk loon voor gelijk werk? Het kan! Bovendien krijgen medewerkers sinds kort twintig weken betaald ouderschapsverlof. Da’s in de V.S. zeer uitzonderlijk. Kortom, hulde.
  • Nederland valt sinds 1 maart 2016 onder het zogenaamde Verdrag van Istanbul. Dit verdrag dwingt ondertekenaars om geweld tegen vrouwen actief te bestrijden en tegen te gaan (preventie). In Nederland heeft 45% van alle vrouwen ouder dan 15 jaar ooit te maken gehad met lichamelijk en/of seksueel geweld, meldt het College voor de Rechten van de Mens. ”Het Verdrag geeft een nieuwe impuls aan de aanpak van dit maatschappelijke probleem,” hoopt deze instantie. Hard nodig, want naast allerlei andere factoren die vrouwen tegen houden, scoort huiselijk geweld ook hoog.
  • De beroemde Michelin gids krijgt een nieuw, bijzonder zusje: een gids over alle vrouwelijke topkoks. De editie zoomt in op 74 restaurants uit België en Luxemburg met één of meer vrouwelijke chefs. Onder hen Karen Keygnaert van restaurant A’Qi; Arabelle Meirlaen in Marchin; Lydia Glacé van restaurant Les Gourmands en Léa Linster, als eerste vrouw bekroond met een Bocuse d’Or.
  • Eindelijk gerechtigheid. Voor het eerst kwalificeert het internationale Strafhof in Den Haag seksueel geweld als oorlogsmisdaad. De drie rechters deden hun uitspraak in een zaak tegen Jean-Pierre Bemba Gombo. Als rebellenleider was hij in de Congo betrokken bij massale verkrachtingen van vrouwen.
  • Psycholoog Marleen Rijkeboer won de Docentenprijs 2015-2016 van de Universiteit Utrecht. Het was voor het eerst in zeven jaar dat een vrouw een kans maakte. Het onafhankelijk nieuwsblad van de universiteit, DUB, signaleerde dat studieverenigingen opvallend vaak alleen mannen voordroegen voor de eretitel. Zeventien nominaties in totaal, zonder dat daar een vrouw bijzat? Statistisch bijzonder onwaarschijnlijk… Wel fijn dat de eerste keer in al die jaren dat een vereniging een vrouw voordraagt, zij ook meteen wint.
  • Films met vrouwen in de hoofdrol of in belangrijke bijrollen deden het goed in de bioscopen. 10 Cloverfield Lane harkte 25,2 miljoen dollar binnen in de eerste weken. Dat mensen Batman vs Superman willen zien, komt voornamelijk door het personage Wonder Woman. The Witch geldt niet alleen als de beste horrorfilm die het jaar 2016 tot nu toe bracht, maar het verhaal is ook nog eens bijzonder feministisch.
  • Filmgerelateerd ander nieuws: De Canadese filmcommissie verdeelt het beschikbare budget 50-50 onder tussen mannelijke en vrouwelijke regisseurs. Het fonds wil daarmee de gelijkwaardigheid tussen de seksen bevorderen, en vrouwen de kans geven hun eigen verhalen te vertellen. Hulde!
  • De Nederlandse regering steekt 12 miljoen euro in onderzoek naar de gezondheid van vrouwen. De resultaten van de studie moeten de zorg verbeteren. Nu sterven onnodig veel vrouwen omdat artsen bijvoorbeeld de symptomen van een hartaanval niet goed herkennen, en vrouwen naar huis sturen omdat hun klachten tussen de oren zitten.
  • Weg met de jaren vijftig rolpatronen! Speelgoedfabrikant Lego introduceert een set met een vaderpoppetje met fles en een werkende moeder. Winkelketen Target gebruikte een mannelijk model om hun XXL-kleding te showen. De gelukkige, Zach Miko, kreeg prompt een contract bij IMG Models. Grote kans dat er binnenkort voor het eerst een plus-size mannelijk model op de catwalk paradeert. En Femke van Odijk schrijft voetbalgeschiedenis in Nederland. Ze is de eerste vrouw die een mannenelftal gaat trainen.
  • Feminist Frequency, bekend van video-analyses over rolpatronen, stereotypering van vrouwen in computerspelletjes en andere feministische onderwerpen, begon een crowdfunding actie voor een nieuwe serie. Deze keer over vrouwen die in het verleden hun eigen koers voeren en naam maakten. De actie leverde binnen de kortste keren ruim 73.000 dollar op. Ordinary Women, here we come….

Fijne Paasdagen,

groetjes

Ingrid

Amy Shumer ontmantelt het patriarchaat met grappen

Schoonheidsdictaten? Check. Seksueel geweld tegen soldates? Check. De druk op vrouwen om niet te ‘zeuren’ en het spel mee te spelen met de jongens? Check. Comedienne Amy Shumer ontmantelt met haar subversieve humor het patriarchaat. En brengt tegelijkertijd ook gewoon een erg komische show voor iedereen die graag lacht. Win-win! Internetmagazine Salon.com zet haar vijftien beste feministische sketches op een rij. Ik deel ze graag met jullie, want Shumer verdient het breedst mogelijke publiek.

De oorspronkelijke betekenis van moederdag

We worden op dit moment doodgegooid met reclames om moeder te verwennen met stereotiepe cadeautjes zoals bad- en doucheproducten, een bosje bloemen, of chocolaatjes. Maar wist je dat moederdag oorspronkelijk een politieke betekenis had? Sociale activisten wilden via het platform van moederschap de smenleving hervormen en de wereld veiliger en beter maken voor kinderen.

Ann Jarvis, de bedenkster van Moederdag.

Deze moederdag heette oorspronkelijk Moeder Werk dag en were in 1907 uitgeroepen door Ann Jarvis, een Amerikaanse moeder die twee kinderen verloor aan vermijdbare ziektes. In 1914 slaagde ze erin om Moederdag erkend te krijgen in de V.S., waarna het al snel een internationaal evenement werd.

Jarvis vond onder andere inspiratie bij Julia Ward Howe. Die schreef al in 1870 een Proclamatie voor Moederdag, inclusief een oproep om oorlogen te staken en te voorkomen dat moeders hun zonen kwijtraken aan zinloos geweld:

Moederdag verloor die politieke en sociale boodschap echter snel. Het werd een dag waarbij moeders voor een keertje niet hoefden te werken in de keuken of op het land. Na de tweede wereldoorlog kreeg de dag een steeds commerciëler karakter. De welvaart nam toe, de reclamesector rukte op, en voilà, we zijn waar we nu zijn: een situatie waarin winkels je bombarderen met oproepen om iets roze-gekleurds te kopen voor moeder.

Op die manier maakt het revolutionaire karakter van Moederdag plaats voor een versterking van de klassieke rollenpatronen. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen, dat zeggen geleerde instanties zoals het Meertens Instituut:

Als meest sprekend symbool van het omgekeerde rolpatroon geldt wel het door de kinderen gemaakte ontbijt op bed. Daarna krijgt moeder het door de kleinere kinderen al lang tevoren op school gemaakte cadeautje en verder een bloemetje of een ander geschenk, bijvoorbeeld een zeepje of, met een financiële bijdrage van vader, een nieuw huishoudelijk apparaat. […] In deze vorm weerspiegelt het feest onmiskenbaar een traditionele opvatting van de moederrol, die echter zowel door de lagere scholen als door de commercie, met name de bloemisterij, levend wordt gehouden.

Behalve de invloed van commercie en versterking van rollenpatronen, hebben dit soort dagen ook een psychologische functie. Neem bijvoorbeeld secretaressedag. Secretaresses moeten, net als moeders in het gezin, de spil zijn op kantoor. Ze moeten dienen, regelen, flexibel zijn, voldoen aan de behoeften van anderen, en niet zeuren als de baas iets wil wat strikt genomen niet tot je contractuele taak behoort.

Dat kan frustratie of zelfs woede opleveren. Maar geen nood, 1 dag per jaar krijg je een vorm van erkenning, zodat je je de andere 364 dagen per jaar weer braaf in je lot schikt:

Like Mother’s Day cards suggest that families would fall apart without mothers to do EVERYTHING, Secretary’s Day cards suggest that an office would be helpless without its administrative assistants. The holiday is meaningful, of course, only because (like with mothers) we take-for-granted and devalue what adminstrative assistants do every day.  In that sense, the holiday is disingenous and actually exposes that which it claims to resolve.

Denk niet dat je je vrijblijvend kunt onttrekken aan moederdag. Je MOET bloemen geven, anders vinden andere mensen je een hork.

Misschien kun je Moederdag beter aangrijpen om een eerlijk gesprek te voeren over de verdeling van betaald en onbetaald werk, in en buiten het huis. Misschien moeten mannen stoppen met ‘meehelpen’ in het huishouden, en in plaats daarvan echte verantwoordelijkheid nemen, voor taken die ze vervolgens ook echt oppakken. Instrumenten om dat gesprek te voeren: de Shared Parenting Test en de Housework Equality Scale. Beiden Engelstalig, maar ik ken geen Nederlandse varianten hiervan. Tips welkom.

Tot slot: in plaats van mam een tijdschriftenabonnement te geven, kun je beter een vredesorganisatie steunen of in haar naam een donatie geven aan goede doelen zoals het Liliane Fonds, voor hulp aan gehandicapte kinderen in ontwikkelingslanden. Dan geef je toch een cadeau, maar eer je het oorspronkelijke karakter van moederdag. Veel plezier!

Vrouwen die zich de wildernis eigen maken

H is for Hawk maakt op dit moment furore en wordt hopelijk ook snel in het Nederlands vertaald. The Guardian interviewde de auteur, Helen MacDonald, en ik verwijs je graag naar dat prachtige artikel. MacDonald vertelt hoe ze zich de wildernis eigen wist te maken. En welke boeken een grote indruk op haar maakten, voordat ze zelf haar eigen bestseller schreef. Gender speelt daarbij een grote rol. Hoe zien we de natuur, en hoe beïnvloedt je sekse dat beeld?

Helen MacDonald en haar havik, Mabel.

H is for Hawk won de Costa prijs 2014. Het boek beschrijft hoe Helen MacDonald het verdriet over het verlies van haar vader (en andere verliezen) een plek weet te geven door te werken met roofvogels. In het bijzonder Mabel, een havik, die ze een jaar lang traint om mee te jagen.

Helen MacDonald is één van de weinige vrouwen die boeken publiceert in het genre natuurliefhebbers en vogelexperts. Ze helpt zodoende zelf mee aan het doorbreken van glazen plafonds. Want als meisje in de jaren zeventig kon ze, als het ging om het ontdekken van de natuur, alleen jongens tot voorbeeld nemen. Welk boek ze ook las, jongens trokken er op uit en ontdekten de wildernis. Meisjes bleven op de camping achter en zetten hooguit wat veldbloemen in een vaasje.

Zo ging dat in die tijd, en niemand, ook MacDonald niet, plaatste vraagtekens bij dit rigide rollenpatroon. Het enige wat ze kon doen om zich welkom te weten in de wildernis, was zichzelf min of meer in tweeën splitsen. Ze was een meisje, maar het deel van haar wat in bomen klom, vogels observeerde en hutten bouwde, was waarschijnlijk een jongen.

Inmiddels zijn we veertig jaar verder. Steeds meer schrijfsters wagen zich op het pad van natuurboeken en zorgen ervoor dat vrouwen ook de natuur en de wereld benoemen. MacDonald:

It’s a truism that the stories we tell about nature are stories about ourselves, but still those stories are full of singular moments out in the world, when wild things look at us and we look back, mute and astonished.

Dat meer vrouwen over de natuur schrijven, wordt langzamerhand zichtbaar in het beeld en de functie van de wildernis. Volgens literatuurcritica Astrid Bracke leveren mannelijke auteurs natuurboeken op die lezen als een mannelijke overgangsrite. De man als krijger, die de wildernis intrekt om haar te veroveren en een Echte Man te worden. Niet gehinderd door huishouden, kinderen of sociale verplichtingen kan deze macho avonturier jaren in de rimboe doorbrengen en filosoferen over het Zijn.

De vrouwelijke auteurs kunnen meestal alleen maar dromen van zo’n zorgeloos bestaan en moeten veel meer obstakels overwinnen voordat ze zich aan de natuur kunnen wijden. Als ze dat doen, werken ze ook vaker vanuit een ander perspectief. Het gaat niet om ‘de natuur overwinnen’ maar om observeren of vanuit gelijkwaardigheid deel uitmaken van de wildernis.

Daarnaast wijzen andere mensen op de natuur als ontsnappingsroute voor vrouwen. Juist omdat vrouwen zo belast zijn met sociale verplichtingen, zorgen voor anderen en verwachtingspatronen rondom ‘goede dochter’ en ‘gehoorzame echtgenote’, kan alles loslaten en de wildernis intrekken een daad van verzet worden. Met duidelijk feministische ondertonen. De wildernis verandert dan in een vrijplaats, waar vrouwen hun kracht ontdekken, heelheid ervaren en kunnen uitzoeken wat ze zelf willen.

Op die manier krijgen boeken over de natuur meer lagen en ontstaat een complexer beeld. Dankzij een grotere diversiteit in auteurs, en meer verscheidenheid in de verhalen die deze auteurs vertellen.

Vrouwenhaat en dominantie zijn aangeleerd groepsgedrag

Mannen gaan nu eenmaal de strijd aan met andere mannetjes, om daarna vrouwtjes te domineren. Da’s de natuur! En vrouwtjes vinden dominante mannen juist leuk, ook als ze agressief gedrag vertonen. Doe je niks aan. O ja? Nee. Slecht nieuws voor de gelovigen, die allerlei situaties wensen te verklaren vanuit genen en biologie:  Vrouwenhaat is aangeleerd groepsgedrag, blijkt uit twee studies.

Lekker vlooien schept een onderlinge band bij aapjes.

Zowel apen als mensen blijken bijzonder flexibel in hun gedrag. Zodra de verhoudingen in een groep wijzigen, wijzigen ook de rollen van mannen en vrouwen. Onderzoek naar mensen toont dit beeld:

Within every population, whether we are looking at baboons or humans, there is a range of variation in traits. Some individuals are highly aggressive and seek dominance, whereas others are more content to socialize with their peers. These traits become enhanced or reduced based on the environment in which the population lives.

De mate van agressieve dominantie door mannen bleek van groot belang voor eenieders welbevinden. Als de seksen elkaar in evenwicht hielden, vielen de sociale problemen wel mee. Echter, hoe agressiever en dominanter mannen de aanwezige middelen beheersten en vrouwelijke seksualiteit onderdrukten, des te meer doden en ernstige interne spanningen:

across nations, women’s social and economic empowerment had a strong inverse relationship with the disparity between male and female mortality from both external (direct behavioral) and (behaviorally mediated) internal causes, even when accounting for general economic inequality and the prevalence of polygyny. This study demonstrates the usefulness of an evolutionary framework for explaining contemporary social phenomena and important public health issues.

Dat mannelijke dominantie weinig te maken heeft met biologie en genen bleek ook uit een studie naar een apenkolonie, die werd geteisterd door agressieve mannetjes. De macho apen vochten met andere mannetjes en terroriseerden de vrouwtjesapen. Hun agressie nam vooral angstwekkende vormen aan als een vrouwtjesaap hun seksuele avances weigerde.

De macho apen claimden op een gegeven moment vleesresten uit afvalbakken. De apen met een lagere status konden slechts toekijken. Zij en de vrouwtjes lachten echter het laatst. Het afval bleek verrot en de macho apen stierven massaal. Prompt sloeg de groepscultuur in de apenkolonie radicaal om. De agressie verdween en in plaats daarvan ontstond er een vreedzamer, op samenwerking gebaseerd systeem.

De studie naar deze specifieke apenkolonie signaleerde nog iets anders. De overlevers droegen die cultuur over op nieuwkomers. Zo verlaten pubermannetjes hun eigen groep, en voegen zich bij andere kolonies. Apen die zich bij deze specifieke kolonie voegden, namen de nieuwe gedragsregels over. Ook zij begonnen samenwerkingsgedrag te vertonen en besteedden meer tijd aan elkaar vlooien – een daad die ontspanning teweeg brengt en de harmonie bevordert.

Wetenschap, mensen. Denk hier even aan voordat je in boys will be boys cliche’s vervalt om wangedrag van mannen te rechtvaardigen. Er is niks natuurlijks aan.

Nederland moet huiselijk geweld beter aanpakken

Nederland heeft nog veel te verbeteren als het gaat om de aanpak van huiselijk geweld. Ons land ondertekende het Verdrag van Istanbul. Dat akkoord eist een gendersensitieve aanpak. Een recente genderscan toont echter aan dat Nederland gender juist steeds vaker negeert. Daarnaast voelt de politiek weinig urgentie om huiselijk geweld aan te pakken. Terwijl dit een absolute topprioriteit zou moeten zijn. Vrouwen hebben niets aan een gelijk loon voor gelijk werk als ze in hun graf liggen.

Er staan letterlijk levens op het spel. Vrouwen (en kinderen) sterven of raken ernstig gewond vanwege mannelijke agressie. De Nederlandse trend is stijgend, met 19 dode vrouwen in 2009, 20 in 2010, 25 in 2011 en 31 in 2012. Als vrouwen met botbreuken in het ziekenhuis belanden, is bij 1 op de vijftig huiselijk geweld de oorzaak – een reden waarom gezondheidsonderzoekers pleiten voor een betere uitvraag naar de oorzaak van verwondingen.

Ook in andere landen ziet het er niet goed uit. Neem Spanje, waar de regering cijfers rondom huiselijk geweld zo nauwkeurig mogelijk bij houdt. Dat land telde in 2013 66 vermoorde vrouwen, met 18 zaken nog in onderzoek. Maar ook hier verdenkt de politie een mannelijke dader, in een context van huiselijk geweld. Daarnaast registeerde de overheid 34.376 slachtoffers van huiselijk geweld, waarvan 31.612 de vrouwelijke sekse hadden.

Kortom, huiselijk geweld is een genderprobleem. Het geweld verloopt via duidelijk herkenbare patronen, waarbij mannen in overgrote meerderheid de daders zijn, en vrouwen in overgrote meerderheid de slachtoffers. Vrouwenhaat en agressieve uitingen van mannelijke dominantie vormen de brandstof en zorgen ervoor dat het keer op keer mis gaat. Als je de rol van gender negeert, mis je de kern van huiselijk geweld en kun je nooit goed beoordelen wat je moet doen.

Dat gender negeren problemen veroorzaakt, brengt een recente genderscan naar de aanpak van huiselijk geweld genadeloos aan het licht. Onder andere hulpverleners zijn gaan geloven in de mythe van de voltooide emancipatie. Man en vrouw zijn gelijk en gelijkwaardig, dus als het dan nog mis gaat, is dat irritant. Maar over gender beginnen is nog irritanter, want dat is passé.

Als gender (en seksisme, en mannelijke dominantie) taboe worden, moet je iets anders verzinnen. Hulpverleners wijken uit naar een egalitair droomland, waar iedereen in vrijheid handelt. Vervolgens achten ze de kans groot dat man en vrouw beiden schuldig zijn. Daarbij duiken stenotypen uit de jaren vijftig op, zoals:

Het stereotype van wederzijds geweld, van de vrouw die zeurt en ‘zuigt’ en van de man die uit frustratie gaat slaan, waarbij de rollen van dader en slachtoffer vervagen. Wij hebben het vermoeden dat dit ook wordt gebruikt voor situaties waarin wel degelijk sprake is van machtsverschillen tussen man en vrouw en van geweld over en weer dat niet gelijksoortig is. Uitvoerders zelf dit beeld kritisch laten beschouwen, bleek in de focusgroepen niet altijd mogelijk.

Goede naleving van het Verdrag van Istanbul zou zulke verdraaiingen onmogelijk moeten maken. Het akkoord, in de ogen van Blijf van mijn Lijf huizen een mijlpaal, verplicht overheden rekening te houden met gender. De tekst is veelomvattend:

gendersensitief beleid betekent dat de aanpak niet enkel op het geweld betrekking moet hebben, maar ook dat er oog moet zijn voor de bredere context waarin geweld wordt gebruikt en de mogelijke ongelijkheden en achterstanden van vrouwen. Beleid moet uitdrukkelijk worden gericht op het bevorderen van gelijkheid tussen vrouwen en mannen en op de versterking van de positie van vrouwen. […] Dit brengt vergaande verplichtingen met zich mee, ook voor Nederland, zowel op lokaal als op regionaal niveau.

Nederland heeft het werk voor het oprapen. Ondertussen staan letterlijk mensenlevens op het spel. Tijd voor gevoelens van urgentie, mensen. En bij de weg: de emancipatie is nog lang niet af, dus zet die mythe maar bij het groot vuil.

Politiek vindt vrouwenprobleempjes onbelangrijk

Wat een interessant mens, sociologe Niraï Melis van Stichting Burger Onderzoek. Melis kwam onlangs nog in het nieuws met een analyse van beeldmateriaal in Nederlandse kranten (buitengewoon stereotiepe foto’s). Maar ze voert meer interessante onderzoeken uit. Zo bleken Nederlandse EU-partijen de situatie in de landbouw bijna 12 keer zo belangrijk te vinden dan seksueel geweld tegen vrouwen. Sterker nog: tussen 2009 en 2014 verdwenen vrouwen bijna geheel uit hun verkiezingsprogramma’s.

Melis analyseerde onlangs de Europese verkiezingsprogramma’s uit 2009 en 2014, van de landelijke partijen die in de EU actief zijn. Terwijl de kranten begin 2014 vol stonden met berichten over wijd verspreid geweld tegen vrouwen, richtten de partijen zich vooral op de landbouw en de bankencrisis. Prioriteiten!

Melis onderzocht de verkiezingsprogramma’s aan de hand van taalgebruik. Wie in het partijprogramma het woord ‘vrouw’ 1 keer noemt, ‘banken’ 22 keer en ‘landbouw’ 24 keer, geeft namelijk prioriteiten aan. Banken en landbouwers zijn belangrijk, die noem je. Vrouwen? Meh, daar heb je het niet over.

Niet alleen geeft woorden tellen inzicht in de status van een onderwerp, de tellingen leveren daarnaast patronen en trends op. Vrouwen en hun probleempjes, zoals minder salaris en meer klappen krijgen, komen niet vaak voor bij de Nederlandse EU-patrijen. En de trend is dalend, zag Melis. De aandacht voor ‘vrouwenonderwerpen’ halveerde tussen 2009 en 2014.

Bij discriminatie verdwijnen vrouwen zelfs uit beeld. In 2009 sloeg het woord ‘discriminatie’ meestal op de systematische achterstelling van vrouwen en allochtonen. In 2014 spreken de partijen voornamelijk van discriminatie tegen etnische minderheden, transgenders en homoseksuelen. Discriminatie tegen vrouwen wordt vrijwel niet meer beschreven. En huiselijk geweld wordt slechts één (1) keer genoemd in een partijprogramma.

Het ziet er niet naar uit dat de politiek snel urgentie gaat voelen bij het aanpakken van situaties die de helft van de bevolking ernstig benadelen. Melis maakte een optelsommetje en kwam tot deze conclusie:

53,8% van de zetels wordt bekleed door een partij die geen aandacht besteed aan discriminatie, geweld tegen vrouwen of gelijke beloning. ( 65,4% als het aantal zetels wordt berekend naar de huidige peilingen voor de 2e Kamer)

Daarbij komen nog de 7,7% zetels, zowel in de EU als omgerekend naar de Nederlandse machtsverhoudingen, van partijen die actief een ouderwets rollenpatroon voorstaan. U weet wel, de partijen die er voor zorgen dat Hij de plannen blijft maken, en Zij het eten (vrij naar Joanna Russ).

Als partijen weer eens lippendienst bewijzen aan vrouwendiscriminatie – goh, hoe komt het toch dat vrouwen geen topposities bemachtigen – mag je dat als kiezer met zeer gepast wantrouwen aanhoren. Want als het puntje bij paaltje komt, boeien die vrouwenprobleempjes de meeste politieke partijen voor geen meter. En doen ze niks.

Impliciet seksisme nekt artikel over rolbevestigende foto’s

De Zesde Clan schoot oprecht in de lach bij het lezen van een artikel in dagblad Trouw. Een verslaggever sprak met sociologe Niraï Melis over de resultaten van haar onderzoek naar foto’s in kranten. Dat beeldmateriaal bevestigt vooral ouderwetse rolpatronen, toonde ze  aan. Waarop de journalist van Trouw in zijn berichtgeving precies laat zien waar het mis gaat. Te beginnen met zijn opmerking ,,De cijfers zullen een gruwel zijn voor feministen”.

Melis maakt keihard duidelijk dat mannen veel vaker zichtbaar zijn in de media dan vrouwen. Mannen staan in 65% van de gevallen op de foto. In 70% van de gevallen als flitsende carrièreman, tegen 7% van de vrouwen. Als er al een vrouw in beeld komt, laat de foto een huiselijke omgeving zien. Bijna alle vrouwen lachen of kijken sexy, terwijl de heren ernstig in de lens staren. Mannen komen in beeld als sporter, vrouwen als knap model. Enzovoorts.

De Trouw-verslaggever, Joost van Velzen, sprak met Melis en legde een deel van die uitwisseling vast in zijn stuk. Na wat inleidende open vragen gooit hij er stellingen tegenaan van het type: ”Kranten moeten de werkelijkheid tonen. En die is dat mannen vaker topposities bekleden en dus vaker het nieuws bepalen.” Aldus Van Velzen.

Dat is meer dan alleen een interviewtechniek. Van Velzen haakt aan bij een van de essentiële doelen van journalistiek: objectief verslag geven. Daarbij sluit hij echter tegelijkertijd aan bij een veel gebruikte redenering om de onzichtbaarheid van vrouwen goed te praten. Neem geschiedenisboeken. Daarin wemelde het van de mannen, want die deden alle belangrijke dingen terwijl vrouwen het huishouden deden. Sorry, dames, zo was het nou eenmaal.

Er waren kritische historici voor nodig om deze ”werkelijkheid” bij te stellen en het aandeel van vrouwen aan het licht te brengen. In Nederland verricht onder andere Els Kloek belangrijk werk op dit terrein. In de V.S. was Gerda Lerner een pionier op dit gebied. Laat je vrouwen wél meetellen, dan heeft dat ingrijpende gevolgen voor het algemeen geaccepteerde beeld van de werkelijkheid. Dan blijkt bijvoorbeeld dat je de geschiedenis in hele andere periodes in zou moeten delen. Ook kom je er dan achter hoe vaak vrouwen actief uit de geschiedenis werden geschreven. Tot op de dag van vandaag schrijven journalisten rustig dat mannen internet uitvonden, of dat een Brit voor het eerst in 77 jaar Wimbledon won.

Het enige positieve van die riedel over de werkelijkheid tonen, is dat Melis Van Velzen kan confronteren met feiten:

Volgens mij is 47 procent van de werkende bevolking vrouw. Dat zie ik in kranten niet terug.[…] Mijn voorlopige conclusie is dat vrouwen er in kranten hier minder goed vanaf komen dan in veel andere Europese dagbladen. […] het aantal vrouwen dat in Nederland bijvoorbeeld ‘nadenkend’ op de foto staat is 0,4 procent, terwijl dat in Europese kranten 6 procent is.

Van Velzen bekent nog meer kleur met zijn opmerking dat zulke cijfers feministen een gruwel zullen zijn. Waarom een gruwel? Waarom voelen feministen dat, en blijkbaar geen enkele andere groep in de samenleving? (Even een persoonlijke noot: Als feministen bij ieder voorbeeld van seksisme ‘o gruwel’ zouden roepen, zouden we geen leven meer hebben, want dan kunnen we de hele dag wel weeklagen. Feministen lopen eerder het risico dat ze afstompen. Vandaar dat in de lach schieten – een cynisch lachje, dat dan weer wel…)

Wat de journalist hier impliciet doet, is een bekend vijandbeeld oproepen. Feministen, dat weten we allemaal, zijn een irritante minderheid, bestaande uit onredelijke types met dogmatische overtuigingen die ze te pas en te onpas opdringen aan normale mensen. Het woord ‘gruwel’ heeft bovendien Bijbelse connotaties. Iets is De Here God een gruwel. Waarna het zwavel regent en steden verwoest worden. Dat versterkt de negatieve indruk. Die feministen denken zeker dat ze God zijn, en iedereen hun wil kunnen opleggen, desnoods met geweld. Eng, heeeeel eng!

Van Velzen’s taalgebruik is gekleurd, en met zijn impliciete seksisme geeft hij ‘de werkelijkheid’ een draai. Daarin staat hij niet alleen. Veel mensen nemen klakkeloos de conservatieve Nederlandse mentaliteit over. Het is het water waarin we zwemmen, met belegen rolpatronen die overal als vanzelfsprekend aanwezig zijn. Wie niet oplet, neemt klakkeloos allerlei aannames en mythen over, om ze vervolgens door de herhaling te versterken.

Journalisten zouden zichzelf, juist vanwege de uitgangspunten van hun vak, kritisch onder de loep moeten nemen. Wat maakt dat ze kiezen voor een foto van een man op kantoor en een vrouw thuis?  Welk nieuws missen ze door vrouwen in woord en beeld te marginaliseren en buiten beschouwing te laten?  Door welke lens kijk je en welke effecten heeft dat? Wiens werkelijkheid geef je weer? Waarom? Op basis van wat? Kan het ook anders?

Dat zijn vragen die niet alleen feministen aangaan, met huidige uitkomsten die niet alleen feministen ”een gruwel” zouden moeten zijn. Dat zijn kwesties waar  juist verslaggevers, fotografen en eindredacteuren zich mee bezig zouden moeten houden. Dan had Van Velzen vast een ander artikel geschreven.

UPDATE: Ook een door de eigen redactie gemaakte infographic maakt duidelijk dat Trouw een nogal specifiek beeld van dé werkelijkheid heeft. Bij een artikel over de zorg draagt hij een groenig-witte jas. Hij staat wijdbeens, met papier en pen in een borstzakje. Hij maakt zich breed – hij mag dat – en straalt uit: ‘hier ben ik’. Zij daarentegen staat met een handje op haar heup bevallig op hakken en is gekleed in een blauw soort pyjama. Als je haastig kijkt zou je denken dat zij de patiënt is, maar wellicht is ze een schoonmaker of zo? En dat terwijl het personeelsbestand in de zorg voor het overgrote deel uit vrouwen bestaat….

Verzekeraar Reaal discrimineert vrouw

Verzekeraars doen hun best om zo min mogelijk geld uit te keren. Ze grijpen daarbij alles aan wat hen van dienst kan zijn. Zoals iemands sekse. Man? Dan ben je hoofd van het gezin en kostwinnaar, dus moet je 100% letselschade uitkeren. Vrouw? O, die stoppen op hun 27ste tien jaar met werken en nemen daarna een parttime baantje, dus dan hoef je ook niet zoveel letselschade te vergoeden. Dat was de redenering van Reaal Schadeverzekeringen. Discriminatie, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens (CVRM).

Het college velt een snoeihard oordeel over de praktijken van Reaal. De verzekeraar boog zich over de casus van een vrouw, die als kind werd aangereden door een motorrijder. Ze hield daar zodanig hersenletsel en verlamming aan over, dat ze nooit zou kunnen werken. Zodoende moest de verzekeraar van de motorrijder een bedrag uitkeren om die schade te vergoeden.

Bij mensen die jong een ongeluk krijgen, is het moeilijk om te bepalen hoe hun leven eruit gezien zou hebben, schrijft het College. Je moet immers in een kristallen bol kijken en inschatten hoe iemands leven normalerwijze had kunnen verlopen op het gebied van kinderen krijgen, carrièreperspectieven, leveren van onbetaalde zorg, enzovoorts. Een grijs gebied, waar subjectieve factoren een rol kunnen gaan spelen.

Reaal keek naar onderzoeken over vrouwen als groep, met als enige specifieke branche de loopbanen van vrouwen in de kappersbranche. Vervolgens bedacht het bedrijf dat vrouwen collectief op hun 27ste stoppen met werken, om pas als hun kinderen tien jaar oud zijn weer ergens voor halve dagen aan het werk te gaan. Op die manier ontstaan enorme verschillen in de hoogte van de schade-uitkering. Bij fulltime werken tot het 67e jaar zou het gaan om een uitkering van 158.165 euro. Bij de variant fulltime kapster tot en met het 26e jaar, dan tien jaar niets, dan weer fulltime, loopt het bedrag al terug naar  46.241 euro letselschade. Bij parttime werken lopen de vergoedingen nog verder terug.

In haar oordeel schrijft het CVRM;

Het algemene beeld dat vrouwen kinderen krijgen, daarom tijdelijk stoppen met werken en vervolgens parttime werken, wordt toegepast op een individuele vrouw. Deze aannames hebben een aanzienlijk en negatief effect op de hoogte van de schadevergoeding van de vrouw. Een probleem dat een man in een vergelijkbare positie niet heeft. Daarom is dit discriminatie van vrouwen. […] Het College doet een dringend beroep op de verzekeringsbranche om voor mannen en vrouwen gelijke uitgangspunten te hanteren.

Zo simpel is het. Een verzekeraar die zo denkt, maakt zich schuldig aan discriminatie. Reaal dient de schade opnieuw vast te stellen, zonder vooroordelen en zonder voor vrouwen nadelige uitgangspunten te hanteren.

Televisie kan vrouwen hoop geven

De Zesde Clan schrijft regelmatig over vrouwen in de media, omdat muziek, televisie, magazines en internet effect hebben op mensen. Het doet iets met meisjes en vrouwen als ze niet in de verhalen voorkomen, of alleen aanwezig zijn als het hulpje of het seksobject. Een figuur als ‘Bob de Bouwer’ zegt in symbolische zin iets over wie bouwvakker kan zijn en wie niet. Maar media kunnen ook een positief effect hebben en vrouwen hoop geven, blijkt uit onderzoek.

Dat vrouwen steeds vaker zelf aan het roer staan, helpt ook om de media een vriendelijkere en hoopvollere plek voor vrouwen te maken.

Medewerkers van het Pathways of Women’s Empowerment at the Institute of Development Studies voerden een kwalitatief onderzoek uit naar het kijkgedrag van vrouwen in Bangladesh. Welke programma’s volgen ze en wat was het effect daarvan? Uit interviews bleek dat vrouwen geïnspireerd raakten door progressieve voorbeelden:

Women experienced pleasure and hope for their own lives from shared viewing, but also chose, judged or disregarded narratives dependent on how they connected with them, the study showed. One research participant in Pakistan said a TV programme that featured a woman in a job interview informed her how to behave in such situations.

Wat dat betreft zeggen beelden soms meer dan duizend woorden. Als je een vrouw iets ziet doen, kun jij als vrouwelijke kijker datzelfde misschien ook doen.

Hetzelfde geldt voor de mate van respect voor vrouwen. Als iemand (man of vrouw, maakt niet uit) een sterk vrouwelijk personage op televisie ziet, heeft hij of zij daarna in het dagelijks leven ook wat meer achting voor vrouwen. Op die manier verzachten sterke figuren als Buffy the Vampire Slayer de potentieel negatieve effecten van (seksueel) geweld tegen vrouwen in de media.

Televisie, tijdschriften en internet kunnen ook een positieve rol spelen in de seksuele opvoeding van kinderen en tieners. L. Monique Ward, Kyla M. Day en Marina Epstein van de universiteit van Michigan zetten vier nuttige functies op een rijtje. Tijdschriften kunnen jonge lezers voorzien van informatie over seksuele gezondheid, relaties en voorbehoedsmiddelen. Ten tweede kunnen media diversiteit tonen, en op die manier de tolerantie vergroten voor bijvoorbeeld homoseksuele en lesbische relaties, of alleenstaande vrouwen.

Ten derde kunnen media voorbeelden geven van daten en vervolgafspraakjes maken. Hoe ga je in die spannende fase met elkaar om, hoe hou je het fijn, en wat doe je met grenzen stellen en grenzen verkennen? Tot slot bestaat er naast de massamedia ook een tegencultuur. Die kritische beweging, bestaande uit onder andere girl-zines, festivals en andere ondergrondse bewegingen, geeft meisjes een mogelijkheid hun eigen identiteit te vormen. Onder andere rondom weblog De Tweede Sekse ontstond zo’n tegencultuur, en ook de Zesde Clan maakt deel uit van deze media.

Is dit alles genoeg? Ward, Day en Epstein vinden terecht van niet, en publiceren aan het einde van hun artikel een wensenlijstje. Dat lijstje komt vooral neer op minder stereotypen en meer progressieve, complexe verhalen en personages. Minder nadruk op slanke blonde vrouwen, en meer diversiteit in huidkleur en lichaamsvormen. Meer kritische aandacht voor rolpatronen en de manier waarop dat soort stereotiepe opvattingen beide seksen hinderen bij het opbouwen van fijne en gezonde relaties. Meer voorbeelden van zelfstandige vrouwelijke seksualiteit. Minder ‘vrouw-van’, ‘vriendin-van’ en meer veelzijdige vrouwelijke personages, die ook echt iets te doen krijgen in het verhaal. Dat en meer zou het positieve effect van de massamedia op vrouwen nog verder kunnen vergroten.

Nederland reageert positief op Lees Vrouwen 2015

ReadWomen2014 kreeg zoveel succes, dat Nederland niet achter kan blijven. In Nederland roept journalist Kirsten van Santen lezers op om mee te doen aan de actie #leesvrouwen2015. Meteen na haar oproep in de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden kwamen er zoveel positieve reacties binnen, dat deze beide media niet tot volgend jaar willen wachten. Vanaf deze zomer beginnen ze al met een campagne om de Nederlandse leesgewoonten op te schudden. Iedereen kan ook meedoen op Twitter, met hashtag #leesvrouwen2015.

ReadWomen2014 ontstond uit frustratie om de manier waarop de literaire wereld omgaat met schrijfsters. Jaar na jaar analyseert organisatie VIDA de boekenbijlagen van allerlei kranten, en de inhoud van literaire bladen. Dat leidt tot The Count, De Telling, met altijd weer als schokkend resultaat dat mannen het werk van mannen recenseren. Vrouwen komen er nauwelijks aan te pas. Met vertekende beelden van de werkelijkheid tot gevolg:

”the canon lets in the male writers, then says, ‘Look: that’s the great literature, see how it’s writing about the human condition!’, when in fact it’s only writing about the male condition.”

Die relatieve onzichtbaarheid van schrijfsters, die onbalans, moet doorbroken worden, vond schrijfster Joanna Walsh. Als de literaire bladen geen zin hebben in diversiteit, moet de actie maar van de lezers komen. Dus begon ze met haar campagne om bewust een jaar lang werk van vrouwen te lezen. Ze kreeg een enorme response op haar actie. Boekenwurmen gingen tellen en kwamen erachter hoeveel blanke mannelijke auteurs ze lazen. Nauwelijks vrouwen, nauwelijks stemmen uit andere culturen dan de Engelse of de Amerikaanse. Oeps…

In Nederland is dat net zo. Dat begint al vroeg, als je nog op school zit. Daar krijg je de literaire canon voorgeschoteld (vertaling: de ene na de andere roman van blanke mannelijke auteurs) en kom je terecht in een wereld die Hella S. Haasse lange tijd afschilderde als ‘een duffe briefromanschrijfster’. Wie met zo’n scholing actief wordt in de literaire wereld, zet die trend vrolijk door. Bijvoorbeeld in advertenties: zes titels promoten, waarvan geen eentje van een schrijfster.

Met als gevolg de Nederlandse variant van de VIDA telling, inclusief mannen die werk van mannen recenseren en schrijfsters niet zien staan, of hun werk op vreemde gronden afkraken – de patronen die Joanna Russ identificeerde, zijn nog steeds zeer actueel. Ook in Nederland blijft de eregalerij gesloten voor vrouwen.

Deze structurele discriminatie leidt tot eenzijdige boekenkasten en een stereotiep beeld van romans van vrouwen. Iets waar mensen zich pas bewust van worden, als ze er op letten:

Anke Meijer trof in haar boekenkast overwegend mannelijke schrijvers aan. ,,Zou het leuk zijn om vooral vrouwenboeken te lezen?”, reageert ze. ,,Gaan ze veel over liefdesrelaties? Wordt de emotionele kant van de personen vooral beschreven? Of valt het reuze mee en zijn het goed geschreven boeken?”

Dat soort fenomenen. Read Women 2014 leidde en leidt tot bewustwording. Tot het actief opzoeken van andere stemmen, die je ogen en je hart openen voor de realiteit en de verbeeldingskracht van driekwart van de wereld. Mensen ontdekten opnieuw dat lezen geweldig is. Boeken geven inspiratie, plezier, troost. Verhalen laten je huiveren, of ontroeren je, of geven je nieuwe inzichten. Volg het live op Twitter, via #readwomen2014.

Wat zou het fijn zijn als de Nederlandse campagne hetzelfde effect krijgt. En lezers op het spoor zet van auteurs waar ze anders nooit aan zouden denken. Hopelijk wordt Lees Vrouwen 2015 net zo’n succes als Read Women 2014.

Tot slot:

In de tussentijd vraagt de redactie lezers om te blijven reageren, vooral op de wijze waarop boekhandels, critici en media in Nederland met vrouwenboeken omgaan. Bij voorkeur per mail onder vermelding van #leesvrouwen2015: cultuur@lc.nl of kunst@dvhn.nl

China zet alleenstaande vrouwen onder druk

In allerlei Europese landen richten conservatieven hun pijlen op alleenstaande vrouwen. Die moeten dimmen en genoegen nemen met een man, willekeurig welke. Want overblijven is het ergste wat er is, vinden dit soort mensen. Tenenkrommend. Maar het kan altijd erger. In China bemoeit de staat zich er mee. Overheidsinstanties zeggen openlijk dat vrouwen die op hun 27ste ongetrouwd zijn, zich moeten schamen en niets waard zijn. Ze zijn ‘overgebleven’.

De term luidt: ‘leftover women’, overgebleven vrouwen. Die term van de overheid, overgebleven vrouwen, roept een beeld op van nutteloze goederen die op een plank liggen te verstoffen. Om aan dit angstaanjagende beeld te ontkomen, moeten vrouwen op tijd -lees: jong – trouwen en kinderen krijgen. Opleiding? Betaald werk? Eigen interesses? Maakt niets uit. Je enige waarde is ‘man en kind’, en zolang je die niet hebt moet je je schamen.

Leta Hong Fincher schreef een boek over deze groep en de toenemende ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in China. Fincher signaleert dat die druk van de overheid aankomt. Vrouwen voelen zich aangesproken en gaan zich inderdaad schamen. Zodoende sluiten ze overhaaste huwelijken en verzuimen ze op te komen voor zichzelf. Ondertussen geen woord over alleenstaande mannen. Terwijl er daar veel meer van zijn, merkt Fincher op. Oorzaak: jarenlange een-kind politiek, in een land waar mensen een sterke voorkeur hebben voor een zoon. Meisjes hebben in die context de neiging te ‘verdwijnen’. Die mentaliteit leverde een groot mannenoverschot op.

Chinese politici maken zich daar zorgen over. Zo’n leger ongetrouwde mannen gaat voor sociale onrust zorgen, vrezen ze. Toch hoor je niemand zeggen dat alleenstaande mannen na hun 27ste opeens niets meer waard zijn. Nee, de ongenadige focus van de overheid ligt op vrouwen. Aan hen de taak om die mannen te temmen binnen een huwelijk, en het land te redden. Zo niet, dan draait de propaganda op volle toeren:

“Do leftover women really deserve our sympathy?” asked one article on the Women’s Federation website. “Girls with an average or ugly appearance … hope to further their education in order to increase their competitiveness. The tragedy is they don’t realise that, as women age, they are worth less and less, so by the time they get their MA or PhD, they are already old, like yellowed pearls.”

Wat een taal. Daar kunnen Nederlandse conservatieven nog een puntje aan zuigen. Gelukkig komt er ook verzet. Steeds meer Chinese vrouwen weigeren dit discourse te accepteren. Ze houden demonstraties en hullen zich in met rode verf bespatte bruidsjurken, om aandacht te vragen voor huiselijk geweld tegen vrouwen. (Iets waar je die conservatieven niet over hoort, in hun drang om iedere vrouw te laten trouwen. Het probleem speelt echter wel degelijk en drijft sommige Chinese vrouwen tot wanhoop.)

Vrouwen pakken ook andere vormen van discriminatie aan. Daarbij geldt vaak het refrein ‘ik ben geen feministe, maar…’ Want ook in China bestaan veel misverstanden over deze beweging. Ondertussen kreeg een Chinese van een bedrijf te horen dat ze haar niet naar werk konden bemiddelen, omdat ze liever mannen hadden. Ze spande meteen een rechtszaak aan wegens discriminatie. Begin dit jaar schikte ze voor een schadevergoeding van 30.000 yuan. Commentatoren menen dat dit de eerste keer is dat een vrouw op deze manier tegen discriminatie op de arbeidsmarkt vecht. Bovendien treft ze bedrijven waar het pijn doet – in hun portemonnee. Feministische actievoering, ook al mag het niet zo heten.

Nieuwsronde

Bijna tweederde van de schoolhoofden in Nederland is man, blijkt uit onderzoek. Peggy Angus. Wie? Inderdaad. En een twittercampagne voorkwam dat een regering een schandaal stilletjes kon negeren. Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Inderdaad, Nederlandse scholen tellen iets meer juffen dan meesters (55 versus 45%). Wie leidt deze troepen echter? Schooldirecties blijken voor 70% uit mannen te bestaan. Heel apart.
  • Wat was het effect van twitter campagne #BringBackOurGirls? Terreurorganisatie Boko Haram ontvoerde schoolmeisjes in Nigeria. De meiden zijn nog steeds vermist, dus wat heb je dan aan sociale media? De Volkskrant zocht het uit en sprak met de initiatiefnemer. Die merkt dat de Nigeriaanse regering de hele zaak het liefste in de doofpot wilde stoppen. Dankzij de twittercampagne lukte dat niet en staat het onderwerp nog steeds hoog op de agenda. Een hashtag brengt geen meisjes terug. Maar je zorgt er wél voor dat ze niet worden vergeten.
  • Biologie is niet meer zo bepalend als het jarenlang leek. Nieuw onderzoek laat zien dat de verschillen tussen de seksen veel kleiner zijn dan gedacht – zie ook Cordelia Fine’s boek over precies dit fenomeen. Toch tieren de stereotypen over mannen en vrouwen weliger dan ooit, signaleert journaliste Asha ten Broeke.
  • Naar het toilet gaan is letterlijk levensgevaarlijk voor vrouwen in India. Omdat veel woningen niet beschikken over sanitair, zoeken vrouwen buiten een plekje om hun behoeften te doen. Mannen weten dat. Regelmatig gaan ze over tot het verkrachten en/of vermoorden.
  • Kinderfilms vertonen een patroon. De moeder sterft of is al dood voordat het verhaal begint. Wie profiteert? De vader. Die kan nog zo slecht beginnen – als kille kritische hork, als moordenaar van de moeder, maakt niet uit – maar eindigt altijd als de perfecte vader en het perfecte maatje voor het kind of de kinderen. Aha…
  • Feestdagen danwel speciale gelegenheden betekenen meestal extra werk voor vrouwen. Dat is zo met kerstmis, maar ook een periode als de Ramadan betekent voor vrouwen meer verplichtingen en stress, schrijft de Guardian. Vanwege de vele sociale activiteiten waar veel eten bij gemaakt moet worden. En wie kookt al die gerechten? Juist.
  • Vijf onbekende mannen vermoordden de Libische vrouwenrechtenactiviste Salwa Bugaighis. De mannen drongen haar huis binnen, vuurden kogels op haar af en staken haar met messen. Bugaighis maakte zich sterk voor een sterke grondwettelijke positie van vrouwen, organiseerde demonstraties tegen Khadafi, en richtte een organisatie op, de Libyan Women’s Platform for Peace. Arabische vrouwen roepen op tot een uitgebreid internationaal onderzoek, met dezelfde energie als de zoektocht naar de moordenaars van de Amerikaanse ambassadeur in Benghazi, meldt de Nederlandse organisatie Wo=Men.
  • De Amerikaanse staat Texas heeft de toegang tot abortusklinieken zodanig ingeperkt, dat vrouwen hun heil inmiddels zoeken op de zwarte markt. Onder andere in Mexico kopen ze pillen die in een vroeg stadium een ongewenste zwangerschap kunnen afbreken.
  • Tot slot: kunstenares Peggy Angus liet een imposant oeuvre na, van onder andere schilderijen en tegeltableau’s. Maar na haar dood in 1993 leek ze nooit te hebben bestaan. Onder andere omdat ze rechtstreeks uit de kunstgeschiedenis werd geschreven. Ontwerpen uit de jaren vijftig, zestig en zeventig zijn tegenwoordig echter populair en met een nieuwe tentoonstelling krijgt Angus eindelijk erkenning. Leve het speurwerk van mensen die interesse hebben in de verrichtingen van vrouwen…

Ontwerp van Peggy Angus

Negen eenvoudige stappen om het mannelijk ego te ontmantelen

Wow! Als vrouw hoef je bijna niks te doen om mannen te veranderen in een zielig hoopje ellende. Tsjongejonge… als dat zo makkelijk gaat, wordt het misschien tijd om je af te vragen waar die mannelijkheid eigenlijk op gebaseerd is….Kunnen we niet allemaal gewoon van de aarde zijn in plaats van Mars of Venus?

Het lijstje is hilarisch in z’n eenvoud. Om van een man een gefeminiseerde slappeling te maken (en de macht over te nemen natuurlijk) hoef je als vrouw alleen maar

  • een goed betaalde baan te hebben
  • 1 euro meer te verdienen dan hij
  • een mening hebben – en die mening hardop uitspreken
  • een man hulp aanbieden. Bonuspunten als je dat in het openbaar doet
  • hem iets laten doen wat jij leuk vindt en hij niet (shoppen!!!!)
  • winnen met iets wat hij leuk vindt
  • zijn mening vragen en vervolgens doen wat je zelf wilt
  • weigeren te raden wat hij voelt als hij je dat niet uit zichzelf vertelt
  • een macho man vertellen dat hij echt niet zo macho is.

Al die acties (en eentje van het lijstje is al genoeg, laat staan twee), maken gehakt van het mannelijk ego. In de woorden van Jezebel: ,,Step back and behold the potency you have maimed.”

Tsja. Feministen wijzen er terecht op dat het slecht is voor mannen, als de basis van hun mannelijke identiteit zo ongelofelijk wankel is, dat het bouwwerk bij het eerste de beste briesje wind volledig instort. Eén associatie met slapheid of, nog erger, vrouwelijkheid, en het is gedaan met de man. Ten tweede houden dit soort verhalen over echte mannen vrouwen in een houdgreep:

….by using these identities to pit men and women as oppositional, we muddy that potential harmony both within ourselves and with others. One of them involves two equal deliberate players speaking sentences out loud, and the other places women forever in service to men as caretakers of this delicate male ego.

En dat, lieve lezers, is slavenarbeid. Bovendien doen vrouwen het nooit goed genoeg, gezien de bakken kritiek en verdachtmakingen die mannen over vrouwen uitstorten.

Laten we eerst eens proberen mensen te zijn. Met onze individuele voor- en afkeuren. Dat is vaak al moeilijk genoeg.

Nieuwsronde

Elma Drayer schreef een scherp stuk over religie, vrouwenrechten, en stropop-redenaties. Zwarte vrouwen dreigen in de onzichtbaarheid te verdwijnen. Kenau de film roept gemengde gevoelens op (goh, verrassing…) Trollen weten Keniase vrouwen te vinden. En kinderen sekseneutraal proberen op te voeden is vooruitgang… Dat en meer in de internationale vrouwendageditie van deze nieuwsronde. Omdat het iedere dag internationale vrouwendag zou moeten zijn 😉

Veranderingen verlopen traag. Zeg, komt er nog wat van????

  • Elma Drayer volgde de afgelopen weken het debat over religie en vrouwenrechten. Ze doet in een grondige analyse ferme uitspraken: ,,Als het om religieus geïnspireerd racisme gaat, kortom, dan trokken wij een ferme streep. Zouden we bij religieus geïnspireerd seksisme ook eens moeten doen.” Inderdaad.
  • Seksisme is springlevend. Als vrouw moet je bijvoorbeeld blijven glimlachen en er vriendelijk uitzien, anders krijg je vragen op je afgevuurd over je hangende mondhoeken, onflatteuze foto’s en/of over je imago van ‘harde tante’. ’t Lijkt minder erg dan de aloude heksenverbranding, maar omdat het op zo’n beleefde en impliciete manier gaat is het negatieve effect des te groter. De boodschap luidt namelijk: mondige vrouw, hou je kop, doe eerst eens iets aan je verschrikkelijke uiterlijk. Dat schiet niet op…
  • Kinderen genderneutraal proberen op te voeden is vooruitgang, betoogt bijzonder hoogleraar Lies Wesseling in Trouw. Geen indoctrinatie. Als je het al zo zou willen noemen, dan zijn blauwe en roze kleding en speelgoed minstens even indoctrinerend.
  • Vrouwen in Kashmir komen steeds vaker op voor hun rechten. Ze eisen hun deel van erfenissen op, of regelen dat ze een zelfstandig huishouden kunnen voeren, los van de schoonfamilie.
  • Academici uit België zetten een site op om ervaringen met seksisme in, op en rond universiteiten wereldkundig te maken. Iedereen kan, desgewenst anoniem, incidenten melden in het Engels, Frans, Duits en Nederlands. Op die manier maakt de site patronen zichtbaar. En dat geeft hopelijk redenen om in actie te komen.
  • Kenau de film roept gemengde gevoelens op. Onder andere omdat recensenten de special effects in de film vergelijken met Lord of the Rings, en Kenau dan niet overtuigend vinden. Eh, sorry, heren, de eerste LOTR film had een budget van circa 87 miljoen dollar. Kenau moest het met 6 miljoen euro doen. Da’s dus appels met peren vergelijken.
  • Vooruitgang voor vrouwen wereldwijd bereik je niet alleen door onderwijs en banen toegankelijk te maken, betogen twee medewerkers van VN Vrouwen. Zolang we met ons allen vinden dat vrouwen tegelijkertijd ook hoofdverantwoordelijke moeten blijven voor onbetaalde huishoudelijke -en zorgtaken, leidt dat alleen tot een twee of driedubbele belasting. Dat onbetaalde werk moet erkend worden, en daarna eerlijker worden verdeeld.
  • Net als in Nederland besteedt de V.S. vooral geld aan jongerenprogramma’s die eigenlijk jongensprogramma’s moeten heten, want meisjes zien niets van het geld. Vooral meiden met een gekleurde huid verdwijnen volledig uit beeld. Een mooi geschreven, genuanceerde analyse legt uit hoe dat zit. Aanbevolen!
  • Internettrollen opereren wereldwijd. Vrouwen in Kenia kunnen erover meepraten. Wie opkomt voor vrouwen en mee wil doen aan het publieke debat, kan rekenen op bedreigingen en scheldkannonades.
  • Tot slot: ook buiten 8 maart blijft het gaan om vooroordelen, stereotypen en sociaal afgedwongen rolpatronen. Mensen zouden er goed aan doen vaker stil te staan bij hun eigen opvattingen. Erken nou maar dat je seksistische vooroordelen hebt, want die hebben we allemaal. Het zit bij wijze van spreken in de lucht die je inademt, en zolang je net doet alsof dat niet zo is maak je het probleem alleen maar erger.