Tag Archives: rollen voor vrouwen

Mannen in actiefilms krijgen steeds vaker een sterke vrouw naast zich

Heeeeeeeej, hebben we een trend te pakken? Steeds vaker durven regisseurs de mannelijke held(en) van hun zomerse actiefilm/Hollywood blockbuster te koppelen aan een sterke vrouw. Die een essentieel onderdeel van het verhaal vormt en de mannelijke held soms zelfs enigszins naar het tweede plan verwijst. Na Edge of Tomorrow, Fury Road, de Hunger Games en de vijfde Terminator film, krijgt Tom Cruise in Rogue Nation gezelschap van een Britse geheim agente, die een eigen agenda heeft en haar mannetje staat. Laat het inderdaad waar zijn, die trend!

Deze foto toont de verhoudingen in Mission Impossible: Rogue Nation.

Actiefilms hebben bepaalt geen feministische reputatie. In veel zomerhits komen vrouwen vooral voor als sexy vriendinnetje, slachtoffer, of zeurende partner. Sommige blockbusters negeren vrouwen bijna geheel. Bij anderen druipt het seksisme er vanaf – ja Jurassic World, ik kijk naar jou! – maar er komen steeds meer uitzonderingen. Die wie weet een nieuwe regel opleveren, namelijk: gij zult uw vrouwelijke personages serieus nemen en een volwaardige plek in uw scenario geven.

Slim, want je verdient bakken met geld als je heldinnen omarmt. Zo veroverde de Hunger Games-serie de bioscopen. Veel actie en explosies, maar ook volop aandacht voor meisjes en vrouwen die in extreme omstandigheden moeilijke keuzes maken, vechten om te overleven, en daarbij hun menselijkheid zoveel mogelijk weten te behouden.

Kristi Loobeek van de Concordia University, St. Paul, wijdde zelfs een feministische analyse aan de Hunger Games. Zij concludeert dat vooral ideeën uit de zogenaamde derde feministische golf merkbaar zijn in het verhaal. Maar ook buiten het academische milieu herkennen recensenten een feministe als ze er eentje zien, in dit geval in de persoon van Katniss Everdeen.

Ook bij andere series viel en valt er veel te genieten. Op dit moment kun je de vijfde afleveringen in de Terminator- en Mission Impossible reeks zien. In beide gevallen trakteren die blockbusters je op sterke vrouwelijke personages. De nieuwste Terminator toont een jonge Sarah Connor die niet gered hoeft te worden. Ze redt zélf mensen. Ze is slim, vastberaden, bestuurt vrachtwagens, hanteert zware wapens als de beste, en vertoont grote moed in het zicht van de vijand.

Dan Rogue Nation. Recensenten merkten dat het verhaal van Fury Road eigenlijk draaide om Furiosa en de vijf vrouwen die ze redde uit handen van een dictator. Mad Max veranderde in een soort bijfiguur en hulpje van. Bij de nieuwste Mission Impossible signaleren recensenten hetzelfde:

It even has a femme fatale of continental extraction in the shape of Sweden’s Rebecca Ferguson, best known for the BBC’s The White Queen. And yet one difference from 007’s last outing is that Ferguson isn’t just there to look pretty: the newcomer is at the centre of every intrigue and spends much of the movie making Cruise look like her sidekick.

Alles koek en ei dus? Nou nee. Wat ik bij de nieuwe Sarah Connor persoonlijk erg vond, was dat de ouwe Terminator nu fungeert als haar beschermende vader. Vanuit paps gaat ze naadloos over naar een beschermende partner (Reese, hier gespeeld door Jai Courtney). Heel, heel erg patriarchaal. Bovendien kent het verhaal geen andere vrouwelijke personages van betekenis. Net als bij Rogue Nation, waar ook 1 geïsoleerde vrouw optreedt temidden van allemaal mannen. Beide films lijden aan het Smurfin syndroom. Heel jammer.

Maar ’t is een eerste stap. Liever 1 sterke vrouw die zich ontwikkelt en (een deel van) het verhaal draagt, dan niks. Van daaruit is het bovendien slechts een kleine stap naar een film als Spy, op maat gemaakt voor het komische talent van Melissa McCarthy. Deze spionnenfilm draait om de vrouwelijke hoofdpersoon en biedt ook een heerlijke schurk in de persoon van Rose Byrne, die veel lol heeft met haar rol als Bulgaarse wapenhandelaarster. Een groot succes, ook commercieel.

Studio’s beginnen zelfs langzaam te wennen aan het idee van een superheldenfilm waarbij de superheld een heldin is. Lucy, buiten Hollywood om gemaakt, harkte het grote geld binnen. Dat valt op. Ook in Hollywood, waar ze zich tot nu toe geen raad wisten met superheldinnen. Inmiddels zijn er echter plannen voor een film over Captain Marvel en Wonder Woman.

Is dit alles niet meer dan een tijdelijke hype, of gaan Hollywoodstudio’s vrouwelijke personages en het vrouwelijke publiek eindelijk serieus nemen:

Bit by bit change is afoot, and it’s now at the point that any studio executive who ignores the growing commercial clout of women at cinemas is operating behind the curve. It’s business that’s driving this progress, not some idealistic drive toward gender equality. But it’s progress nonetheless – and a very big change from a few years ago when female audiences simply didn’t figure into Hollywood’s big calculations at all.

De tijd zal het leren. Ik verheug me in ieder geval op de remake van Ghostbusters, waarbij deze keer vrouwen de rollen spelen die oorspronkelijk door mannen bezet waren. Vrouwen zijn namelijk mensen, en ook die kunnen als geleerde nerds op spoken jagen.

Sterke vrouwen komen op het kleine scherm

Nederlandse bushaltes hangen op dit moment vol reclame voor de racistische en  super-superseksistische zombieserie ‘Walking Dead’. Maar er gloort hoop. De Amerikaanse zenders die met hun programma’s de Nederlandse zenders domineren, produceren steeds meer series met sterke vrouwen in de hoofdrol. Deze trend werd krap drie jaar geleden zichtbaar, en lijkt door te zetten. Met als bijzonderheid: het gaat niet meer om vriendelijke, nobele heldinnen, maar om complexe vrouwen die in grijsgebieden opereren en soms echt over de scheef gaan. Leve de televisierevolutie!

Acteurs en actrices in sterke rollen, in 2014. Mannen domineren op de kabel, vrouwen bij de vier grootste omroepen.

Mediawatchers volgen al een tijdje de ontwikkeling dat filmactrices, zoals Oscarwinnares Voila Davis, in Hollywood niet aan de bak komen. Met uitzondering van het genre horror, waar vrouwen opvallend vaak centraal staan, negeren bioscoopfilms de helft van de wereldbevolking massaal en systematisch. Actrices moeten het doen met kleinere rollen, in stereotiepe functies, waarbij ze meer bloot moeten tonen dan hun mannelijke collega’s. Actrices merken dat en wijken steeds vaker uit naar de televisie, waar ze wél serieus worden genomen.

De Amerikaanse televisie kent vaste zenders en kabel. Magazine The Atlantic constateert aan de hand van bovenstaand diagram dat de kabel een mannenclub is geworden. Slechts één serie, Orphan Black, geeft vrouwen een rol van betekenis. Sterker nog, Vanity Fair omschrijft de serie als een ”brilliant female-empowerment tale’, oftewel een briljant verhaal waarbij vrouwen in hun kracht komen. Fijn dus, maar Orphan Black kan niets veranderen aan het feit dat de kabel het terrein is van (macho) blanke mannen. Voor de camera, maar zeker ook achter de camera.

De vier grootste netwerken van de V.S. daarentegen bieden actrices volop sappige rollen waarin ze hun talent kunnen etaleren. Hoe komt dat? The Atlantic ziet dat bij de omroepen de vrouwelijke kijkers domineren. Reclamemakers vinden dat aantrekkelijk en kopen bij voorkeur reclameblokken in tijdens series die veel vrouwen trekken, zoals Scandal en Nashville. Die reclame-inkomsten vergroten de overlevingskans van series: het loont letterlijk om ze te verlengen voor meerdere seizoenen. Vervolgens komen talentvolle filmactrices langs, die zulke series nog meer kwaliteit geven.

Dit alles betekent dat Nederlandse omroepen de kans krijgen om goede series in te kopen met vrouwen in prachtige rollen. Oscarwinnares Viola Davies in How To Het Away with Murder. Eindelijk een absolute hoofdrol voor haar, in een rol waarbij ze allerlei lichte en donkere kanten van haar personage kan uitwerken. Maar er is meer. Madam Secretary, over een vrouw met een verleden bij de CIA die opeens de Amerikaanse politiek ingegooid wordt. The Mysteries of Laura, een serie rondom een vrouwelijke politiedetective. Bad Judge, met Kate Walsh als rechter die dubieuze dingen doet. Cristela. Een komedie over een jonge vrouw die ondanks allerlei gedoe haar rechtenstudie oppakt.

Zelfs kabeltelevisie levert af en toe nog een sterke vrouwenrol op, tussen alle blanke mannelijke machohelden door. Het kan niet tippen aan de kracht van Orphan Black, maar Outlander biedt in ieder geval een sappige rol voor een actrice. Eén van de hoofdrollen in dit tijdreisdrama gaat namelijk naar een 20ste eeuwse Engelse verpleegster, die opeens opduikt in het Schotland van circa 1700.

Deze serie richt zich expliciet op de heteroseksuele vrouwelijke kijker. Haar blik (de female gaze, in plaats van de male gaze) staat centraal. De mannelijke hoofdpersoon toont zich zorgzaam en begripvol en geeft zijn geliefde alle ruimte. Bovendien doet de serie aan rolverwisselingen:

In yet another role reversal, when Claire performs fellatio on Jamie, the audience sees the sexual awakening and inexperienced wonder of the male partner, in contrast to the depiction of a vulnerable woman’s introduction to her own sexuality that women have been conditioned to consume.

Kom daar maar eens om bij Game of Thrones. Meer series met sterke vrouwelijke personages? Hier is een hele lijst met suggesties. Enjoy!