Tag Archives: rol van de moeder

Seksisme alarm: moeder heeft het gedaan

In de categorie ‘volautomatisch’/onbewust seksisme deze keer een column van Sheila Sitalsing, nota bene gepubliceerd door maandblad Opzij. Zij reageert op een onderzoek van het CBS waaruit blijkt dat pubers al honderd procent doordrongen zijn van de Nederlandse norm op het gebied van huishouden en betaald werken. Het kostwinnersmodel heeft afgedaan. Het nieuwe ideaal voor heterostellen is het anderhalfverdienersmodel. In dat model heeft hij dé baan, en is zij hoofdverantwoordelijk voor huishouden en kinderen, met een baantje erbij ‘voor de extra’s’ of ‘om de kinderopvang te betalen‘.

De rubriek Seksisme Alarm bestaat omdat we openlijke vrouwenhaat makkelijk herkennen. ‘Wijven kunnen niet autoracen, ze horen in de keuken thuis’, da’s duidelijk en daar kun je makkelijk stelling tegen nemen, als je van mening bent dat vrouwen mensen zijn. In Nederland zijn we echter een stapje verder. Het seksisme gaat ondergronds, wordt impliciet, of krijgt een roze strik (het zogenaamde ‘welwillend seksisme’.) Of het gebeurt zo onbewust volautomatisch dat het niemand opvalt. Die voorbeelden, soms wat ouder van datum en soms recent, verzamel ik hier.

In dit seksisme alarm: het CBS onderzocht hoe jongeren over de verdeling van betaald en onbetaald werk denken. Ze moesten zich voorstellen dat ze later een relatie en een kind hadden, en hoe de situatie dan zou zijn. Dat leidde keurig tot een scenario waarbij híj minimaal vier dagen per week betaald buitenshuis werkt, en liefst fulltime. Zij heeft geen betaalde baan of verricht hooguit een dag of twee in de week betaald werk. Voor de rest zorgt zij onbetaald voor huishouden en kinderen.

Sitalsing signaleert in Opzij terecht dat jongeren blijkbaar al in een vroeg stadium weten hoe het volgens de omgeving hoort. De jongeren beschrijven een norm, en voegen zich daar naar.

So far, so good. Maar dan schrijft ze dit, met de vetgedrukte delen door mij toegevoegd:

In hoeverre dit de schuld is van Bart Smit, roze stofzuigers voor meisjes en scheikundedozen voor jongens valt buiten de opzet van dit onderzoek. Het CBS heeft wel iets anders onderzocht dat vermoedelijk nog bepalender is dan pratende babypoppen: kinderen nemen een voorbeeld aan hun ouders.  Moeders met kleine baantjes die het zorgen goeddeels voor hun rekening nemen en het geld verdienen goeddeels overlaten aan de man in huis geven aan hun dochters én hun zoons de boodschap mee dat dit oké is. Daarnaast zitten die moeders vermoedelijk de hele tijd de vaders die iets in het huishouden doen te bekritiseren te corrigeren. Want – en dit vind ik de zieligste uitkomst van het onderzoek – niemand, helemaal níemand van de ondervraagde jongeren denkt dat jongens beter zijn in stoffen, wc’s poetsen en koken dan meisjes. Je oogst wat je zaait.
In deze tekst gaat het om schuld. Wie heeft schuld. Het gaat om ‘je oogst wat je zaait’, een verwijzing naar een metafoor die onder andere in de Bijbel voorkomt. De ‘je’ in de zin over oogsten wat je zaait, is duidelijk degene die schuld heeft. Dat geeft een morele lading aan het geheel.
Wie is die ‘je’ die zaaide wat er geoogst wordt?  ”Kinderen nemen een voorbeeld aan hun ouders”, schrijft Sitalsing. Dat gaat meteen over in moeder. De moeder neemt het zorgwerk op zich. De moeder laat geld verdienen over aan de man. De moeder geeft dochters en zonen de boodschap mee dat de norm oké is. Zíj, de moeder, is degene die zaait. Zij, de moeder, heeft schuld, stelt Sitalsing impliciet.
Maar hoezo verandert ”ouders” opeens in alleen de moeder? Waar is de vader gebleven? Wat geeft hij zijn kinderen mee? Waar zijn de werkgevers die vrouwen naar huis sturen zodra ze aangeven dat ze zwanger zijn? Waar zijn alle familieleden, collega’s, vrienden en andere mensen die vrouwen onder zware sociale druk zetten om zich te schikken in dat anderhalf verdienersmodel? We lezen echter niks over de omgeving of de anderen. We lezen alleen dat de moeder vermoedelijk [= eigen invulling van Sitalsing, haar vermoeden] op vaders begint te vitten zodra die proberen iets in het huishouden te doen.
Zo dan mannen verleiden?
Sitalsing herhaalt hiermee een seksistische mythe, die vaak wordt ingezet om vrouwen met schuld beladen terug in hun hok te knuppelen. ‘Hoezo klagen dat mannen niks doen in het huishouden. Je maakt het er zelf naar, dus zeur niet.’ In werkelijkheid zie en lees je dat vrouwen tobben, elkaar om advies vragen wat te doen, en vanalles proberen om diplomatiek hun man te betrekken bij huishouden en gezin. Van mannen bekritiseren is alleen sprake in de zin van pleiten voor een herverdeling van betaald en onbetaald werk, omdat vrouwen overbelast worden als ze overal alleen voor staan.
Kortom, we hebben hier een prachtig staaltje volautomatisch seksisme te pakken. Wat er ook gaande is, wie er ook allemaal een aandeel in hebben, we letten alleen op moeder de vrouw. Zij is de schuldige. Foei, moeders! Beter je leven en wel nu meteen, anders groeit de volgende generatie ook op voor galg en rad en schiet het niet op met het feminisme.

EenVandaag geeft moeder de schuld

Heeft de Zesde Clan gisteren echt hetzelfde item bij EenVandaag gezien over Antilliaanse jongemannen die nadenken over de rol van vaders? Het item zelf bevatte zeer zeker problemen – De Zesde Clan legt ze zo aan u voor – maar kende over het algemeen een kalme toon. De makers van het filmpje deden duidelijk hun best respectvol met het onderwerp om te gaan. Open echter de webpagina met het item, en de kop schreeuwt je tegemoet: ‘Man wil wel, maar vrouw eist rol als opvoeder op’.

EenVandaag: Antilliaanse mannen praten over vaderschap.

Internettrollen gaan gretig in op die boodschap. Zo schrijft er eentje de volgende, van haat en nijd vervulde tekst onder het bericht:

Eindelijk zegt iemand dat duizenden vrouwen liegen bij geboorteaangiftes, waarbij klakkeloos geaccepteerd 2werd en wordt dat streepje wordt gezet alsof dat soort niet zou weten wie vader is. Ze liegen, bedriegen, manipuleren dat soort vrouwen. Met en zonder “borderlinestoornis” van heb ik jouw daar. En rechters familierecht moesten zich te barsten schamen.

Zo! Die zit! Die akelige manipulerende wijven hebben het gedaan. Valt het niemand op dat dit een cliché vijandbeeld is? Schuimbekkende mannenrechten-activisten en mannen die hun gal willen spuwen na een pijnlijke echtscheiding, roepen dit al jaren te pas en te onpas. Op basis van hun uiteraard geheel objectieve waarnemingen, die gesteund worden door solide wetenschappelijk onderzoek en drie maal gecheckte cijfers. Tuurlijk.

Waarom voeden de koppenmakers van EenVandaag dit soort tirades? Het item zelf concentreerde zich namelijk op een mooi intiatief. De Antilliaanse gemeenschap in Nederland kent een aantal problemen, en Antillianen zelf geven aan dat het preventief kan werken als jongens positieve mannelijke voorbeelden om zich heen hebben. EenVandaag interviewde ook een vrouw die erkende dat het erg zwaar is om een kind in je eentje op te voeden. Het gaat wel, omdat veel Antilliaanse vrouwen hechte sociale netwerken hebben, maar het is fijner als je de zorg kunt delen met een andere verantwoordelijke volwassene.

Tot zover prima. Het item gaat echter helaas op twee momenten de mist in. EenVandaag vroeg aan een vrouw waarom vaders zo vaak afwezig zijn. Zeer diplomatiek antwoordde ze dat de redenen dezelfde waren als in de rest van Nederland. Met één verschil: soms wil een man terug naar de Antillen, maar de vrouw wil in Nederland blijven omdat de kinderen daar meer kans hebben op een hogere opleiding en een goede baan. Vervolgens werd dat voorgesteld als het probleem. Die man heeft heimwee en gaat weg. Het komt door haar dat de kinderen zonder vader opgroeien.

Zeer, zeer vreemd. De vrouw moet klakkeloos haar man volgen? De heimwee van de man is het allerbelangrijkste? Een man hoeft nooit in te schikken? De wens van de vrouw om haar kinderen te laten wonen in het land waar ze naar haar mening de beste mogelijkheden hebben, is een probleem? Wat willen de programmamakers eigenlijk zeggen door de zaken zo voor te stellen?

De tweede misser is een op zich netjes interview met een psychiater. Deze man legt wat uit over de effecten van het slavernij verleden, waardoor vrouwen er eeuwenlang alleen voor stonden. Dat redden ze, maar de man stelt terecht dat het alleen kinderen opvoeden een oud overlevingspatroon is. Anno 2011 zou je als gemeenschap opnieuw kunnen bekijken hoe het zit met de vaders. Om vervolgens uit te roepen, dat vrouwen niet meer de mogelijkheid mogen krijgen om bij de aangifte van de geboorte ‘vader onbekend’ aan te geven. Want ‘de vader is nooit onbekend’. De vader moet dús altijd geregistreerd worden bij de aangifte.

Pardon? Ten eerste gaat het hier om wetgeving. Als de man in kwestie zich liefdevol en betrouwbaar toont, is er geen enkele behoefte aan het opgeven van ‘vader onbekend’. Helaas leven we niet in sprookjesland. Soms loopt de boel compleet in de soep. Dit type wetten heb je dan om de zaken toch nog zo netjes mogelijk te regelen. Het betreft de uitzondering, niet de regel. Deze optie is er ook om de vrouw in dit soort pijnlijke situaties een beetje te beschermen. Zij hoeft zich niet te schamen of teveel persoonlijke zaken uit te leggen. Het is voldoende dat zij de moeder is, punt.

Plus, hoezo is de vader altijd bekend? Wel eens van verkrachting gehoord? Of van vrouwen die meerdere partners hebben en niet precies weten van wie ze zwanger zijn? Of vrouwen die erachter komen dat de man van wie ze zwanger zijn geworden, een gevaarlijke of onbetrouwbare engerd is, die haarzelf en het toekomstige kind schade kan berokkenen? Om zichzelf en het kind te beschermen kan het dan juist een uitstekend idee zijn om de biologische vader buiten de deur te houden.

De Zesde Clan vindt het opmerkelijk dat een discussie over een grotere rol van de vader, zo vaak uitloopt op een roep om vrijheden van vrouwen in te perken. We vinden het ook jammer dat bij dit type debat zo vaak vijandige beeldvorming over vrouwen opborrelt. Is het niet vanuit de koker van journalisten, dan wel vanuit de gifpennen van internettrollen en dwaze vaders. Het zou fijn zijn als mensen deze twee elementen eens een keertje achterwege konden laten.