Tag Archives: Rihanna

Nieuwe generatie popjournalisten stelt geschiedenis bij

Blanke mannen die het werk van blanke mannen ophemelen. Je treft dat patroon aan in de literatuur, in de kunst, in de muziek…. Maar zo hoeft het niet te gaan. Een nieuwe generatie popjournalisten stelt de geschiedenis bij. Met als gevolg een enorme toename van de diversiteit, in stijlen en in aandacht voor makers. Waaronder talloze vergeten vrouwelijke artiesten. Daarnaast herkennen journalisten racisme en seksisme sneller dan voorheen. En maken ze er een probleem van als de jury van de Grammy’s een artiest zoals Beyoncé achter stelt.

De New Statesman zet het geijkte popmuziek-geschiedenisboek op een rij. Elvis Presley start de rock/popmuziek, waarna de Beatles, volgen, de Beach Boys, de Rolling Stones en Bob Dylan. Dan volgt een terugval, met een kleine opleving als de punkmuziek het toneel betreedt, en daarna weer een lange rij blanke mannelijke popmusici die het stokje aan elkaar doorgeven.

Dat lijkt verdacht veel op het patroon dat filosofe Vigis Songe-Møller identificeert in het gedachtegoed van de oude Griekse beschaving: mannen die mannen voortbrengen, waarna nog meer mannen volgen in een ononderbroken harmonieuze lijn van perfectie en eenheid, zonder dat mislukte mannen (= vrouwen) de boel verstoren.

Gaaaaaaaaaaap, en bovendien niet waar. Dat type geschiedschrijving negeert talloze muziekstijlen en de mensen die in dat genre opereerden. Met name vrouwen. Onder andere de Amerikaanse recensent David Hajdu schreef daarom een alternatieve muziekgeschiedenis, met een focus op zijn eigen land, de V.S. Hij besteedt onder andere aandacht aan vaudeville zangeres Eva Tanguay. Hij noemt haar de Lady Gaga of Madonna van haar tijd:

“utterly defiant and radical … turned the whole ideal of Victorian femininity upside down and inside out. … and changed the way young women and many young people thought about sex roles, about gender roles, and about behavior.”

Anderen nemen een specifiek genre en richten dan hun aandacht op vrouwen. Zoals Amy Oden’s documentaire From the Back of the Room. Ze laat zien hoe punk begon als een revolutionaire beweging, met vrijheid en diversiteit. Maar omdat de sociale omgeving nog steeds dacht in oude rolpatronen, ontwikkelde punk al snel een vrouwenprobleem. Direct betrokkenen ondervonden dat direct:

As LA punk veteran Alice Bag has pointed out, punk started out as an inclusive and diverse movement, but was quickly annexed by white dudes. Women have had to fight for space and recognition in punk ever since.

Door te kijken naar de bijdragen van vrouwen en hen met elkaar in verband te brengen, kun je ook gouden tijdperken op het spoor komen. Zo benadrukt poprecensent Jon Lisi van Pop Matters dat 2000-2010 gewoonlijk in het teken staat van mannelijke sterren en bands zoals Radiohead, de White Stripes en Eminem. Maar als je goed kijkt domineerden vrouwelijke popsterren dat decennium. Pink, Beyoncé, Kylie Minogue, Christina Aguilera, Kelly Clarkson, Avril Lavigne, Rihanna, de lijst is langer dan je denkt.

Als je let op sekse, vallen nog andere zaken op. De gendersituatie verschilt per genre. Zo geldt Country als een door mannen gedomineerde muziekstijl, maar het zou wel eens het meest inclusieve genre van 2016 kunnen zijn. Vrouwen sleepten belangrijke prijzen in de wacht en een verrassingsoptreden van de Dixie Chicks met zangeres Beyoncé sloeg in als een bom. Veel mensen vonden het geweldig. Anderen riepen radiostations op om minder vrouwelijke artiesten te draaien, omdat Countrymuziek teveel zou feministen.

Een typisch gevalletje backlash, gedreven door de angst dat wat meer aandacht voor vrouwen prompt betekent dat mannen in de marge zouden verdwijnen. Nou nee. Er komt steeds meer tegenwicht voor zulke hysterische tegenreacties. Eén van de wapens om vrouwen terug in hun hok te douwen is door te stellen dat het werk van vrouwelijke artiesten inferieur zou zijn. Om hun aandeel op waarde te schatten vinden conferenties plaats over gender en geschiedschrijving rondom popmuziek. Vorig jaar kwamen bijvoorbeeld talloze wetenschappers, popjournalisten, redacteuren en direct betrokkenen bijeen in Duitsland, voor een conferentie georganiseerd door de Hochschule für Musik und Theater van Hamburg. Of studies naar het werk van vrouwelijke jazzartiesten tussen 1928 en 1959.

Op die manier krijgt het streven naar een evenwichtiger beeld van de populaire muziekgeschiedenis zelfs academische status. Hoog tijd. Vrouwen doen veel meer dan wij als samenleving bereid zijn om te zien. Maar als je de weerstand opzij zet, wemelt het opeens van de artiestes en kan het proces van erkenning geven een aanvang nemen. Hoera!

Advertenties

Seksisme bestaat ook zonder bijbedoelingen

Een opiniestuk in De Volkskrant illustreert op een geweldige manier een punt waar feministen al decennia lang aandacht voor vragen: je kunt zonder kwade opzet iets doen of zeggen, maar als dat woord of die daad naadloos past bij seksistische patronen, ben je ongewild een seksistische situatie in stand aan het houden. En op dat gedrag kun je op aangesproken worden, of je dat nou leuk vindt of niet.

De auteur van het stuk, Arjan Verdooren, gaat als adviseur diversiteitsbeleid in op een incident rondom vrouwenblad Jackie. In een kort modestukje noemde het blad de Amerikaanse popzangeres Rihanna een niggabitch (met een ghetto kontje). Rihanna reageerde furieus, Amerikaanse media zetten Nederland weg als een racistisch land, en de hoofdredactrice van Jackie nam uiteindelijk ontslag. Tut tut tut, reageerden mensen, dat is allemaal wel erg drastisch zeg. Wat een kleinzerige zenuwlijers, die lui die aanstoot namen aan Jackie.

Waarna Verdooren het volgende schrijft:

Stel dat ik een briefje in mijn handen krijg gedrukt en iemand vraagt me om dat aan de directeur te geven. Ik zie verderop twee mensen staan, een man en een vrouw, en loop automatisch naar de man toe en geef hem het briefje, in de veronderstelling dat hij de directeur is. Ik dacht er niet eens bij na, maar ging er gewoon van uit de man de directeur was, omdat directeuren meestal mannen zijn. Tot mijn gêne geeft de man het briefje onmiddellijk door aan de vrouw, die de directeur blijkt te zijn. Was dat nou seksistisch van me? Het was op geen enkel moment mijn bedoeling om seksistisch te zijn, kan ik stellen.  Sterker nog, ik zie mijzelf als een voorstander van de gelijkheid der seksen. Toch kan ik niet ontkennen dat mijn vergissing pijnlijk is, zeker als ik niet de enige ben die hem begaat maar dit voor de vrouwelijke directeur tot de dagelijkse routine behoort. Mijn gedrag maakt me niet meteen tot een seksist, maar ik kan er toch niet aan ontkomen dat mijn handeling seksistisch uitpakt, en dat ik daarmee een bijdrage lever aan het (voort)bestaan van stereotype beelden over mannen en vrouwen.

Precies. Zowel bij seksisme als racisme kun je ongewild de fout ingaan. Het maakt niet uit of je nadacht of niet, kwade zin had of iets met de beste bedoelingen deed. Als jij er in het geval van bovenstaand voorbeeld automatisch vanuit gaat dat de man de directeur is en niet de vrouw, handel je seksistisch en versterk je een seksistisch patroon – het patroon waarbij mannen automatisch een hogere waardering en meer autoriteit toegeschreven krijgen dan vrouwen, puur en alleen op basis van hun geslacht.

Dat is de reden waarom Feminism 101 hier een apart artikel aan besteedt: seksisme is geen opinie, een kwestie van de ene mening tegenover de andere plaatsen:

Whether something is sexist (be it a word, a consumable item, a practice, or anything else) is neither dependent on how it is intended nor how it is received, but on whether it serves to convey sexism, which itself is determined by its alignment with existent patterns. When 2+2 has equaled 4 since time began, anyone claiming 2+2 suddenly equals 5 would be regarded, quite rightly, with suspicion. It is vanishingly unusual for someone to say/do something that fits perfectly with an ancient pattern of sexism yet is somehow not an expression of sexism. […]  Something can still be expressed sexism even if the speaker’s intent was not to oppress women. And particularly if it does fit neatly into a historical pattern, it necessarily conjures that pattern of sexism, intentionally or not.

Dat is de reden waarom Rihanna zo boos werd. Ze is zelf zwart en moet al haar hele leven lang opboksen tegen vooroordelen, stereotypen en minachting. Dat is de reden waarom vrouwvriendelijke mensen protesteren als anderen racistisch of seksistisch gedrag vertonen. Fatsoenlijke mensen horen en respecteren dat protest, en leren ervan. Dank, Arjan Verdooren, dat je ons daar op wees.