Tag Archives: regisseurs

Star Wars heeft het moeilijk met vrouwen

Nu Solo in de bioscopen draait leek het me mooi wat zaken op een rij te zetten rond vrouwen en vrouwelijke personages rond StarWars. De franchise is op de goede weg en geeft vrouwelijke personages steeds meer ruimte. Maar achter de schermen blijft het een drama. Zo heeft Maureen Ryan onderzocht dat de films de afgelopen 41 jaar voor 96% uit de koker van mannen komen. Ze domineren zo de populaire cultuur en de verbeelding rond StarWars.

Eerst het goede nieuws: per film geeft Star Wars vrouwelijke personages meer ruimte. Rebecca Harisson van de universiteit van Glasgow nam alle vrouwelijke personages mee die spreektijd in het scenario krijgen. Daaronder niet alleen menselijke figuren, maar ook als vrouwelijk voorgestelde robots en buitenaardse wezens. Als je alles bij elkaar neemt komen vrouwelijke personages in de allereerste film, A New Hope uit 1977, niet verder dan 15% van de beschikbare ruimte. The Last Jedi kwam vorig jaar uit op 43%. Het totale overzicht:

43% Last Jedi
37% Force Awakens
35% Rogue One
23% Return of the Jedi
22% Empire Strikes Back
20% Phantom Menace
18% Attack of the Clones
17% Revenge of the Sith
15% A New Hope

Zojuist kwam Han Solo, A Star Wars Story uit. Voor zover ik kon achterhalen heeft nog niemand het percentage speeltijd voor vrouwelijke personages berekend. Ik gok een kwart. Dat is best aardig en komt onder andere doordat de film drie vrouwelijke personages telt, en een belangrijke vrouwelijke rebel in een bijrolletje.

Verschillende feministische critici signaleren echter dat het scenario van Solo zich geen raad lijkt te weten met hen. De allereerste vrouwelijke Android die de franchise biedt begint fantastisch, maar eindigt in een nachtmerrie die alles waar ze voor staat ondermijnt en nietig verklaart. Twee van de drie belangrijkste vrouwelijke personages sneuvelen bovendien verdacht snel, en het lijkt er ook verdacht veel op dat dit voornamelijk gebeurt om de mannelijke personages meer ruimte en emotionele diepgang te geven:

By the end of Solo, all of its female characters remain trapped in the systems that define them, shackled by the constraints of technology or some shadowy control or plot dictates about their deaths adding to male characters’ pain.

Dat laatste heet fridging en onder andere ikzelf haat dat. Het reduceert vrouwelijke personages tot een soort kanonnenvoer, terwijl het wel en wee van de mannelijke personages centraal blijft staan.

Net als de criticus van website Hello Giggles vind ik het lastig dit soort uitglijders los te zien van een mannelijke dominantie achter de schermen. Die is enorm. Ryan analyseerde de 17 films die in de loop van 41 jaar in de bioscopen draaiden. Ze bekeek welke mensen op creatief gebied de leiding hadden. Denk aan scenarioschrijvers en de regisseurs. Van de 24 werknemers die dat soort inhoudelijke sleutelposities bekleedden, waren 23 van het mannelijke geslacht. Dat betekent dat mannen 96% van de macht hadden en hebben. Mannen besloten Leia in een slavinnenkostuum te hijsen. Mannen zadelden Nathalie Portman op met een draak van een rol en een roemloos einde, stervend om niks in het kraambed. Enz, enz.

Als meer vrouwen creatieve eindverantwoordelijkheid hadden gehad, zou er wellicht meer discussie zijn ontstaan en hadden scenarioschrijvers en regisseurs dit soort seksisme kunnen afzwakken of voorkomen. Neem Padme. Goh, dus het Star Wars universum kan allerlei technologische hoogstandjes herbergen, maar een echo of een bezoekje aan een verloskundige was niet mogelijk? En daarna sterf je omdat de wil tot leven je verlaten heeft? Wie verzint zoiets? Dat soort dingen.

Het ziet er niet naar uit dat het monopolie van blanke mannen snel verdwijnt. Er staan drie nieuwe StarWars films op de rol, en producent Disney geeft de baan van schrijver en regisseur aan… jawel…. twee blanke mannen, David Benioff en D.B. Weiss. Dat betekent dat de gehele groep creatieve poortwachters blank blijft, en circa 98 procent mannelijk. Vrouwen en mensen met een gekleurde huid m/v komen er niet aan te pas. Dit in een tijd waarin vrouwen en mensen met een gekleurde huid allang lieten zien dat ze grote blockbusters aan kunnen. Denk aan Wonder Woman regisseur Pat Jenkins. Of Ava DuVernay, die Selma regisseerde, en A Wrinkle in Time.

Samengevat: ja er is vooruitgang, ja vrouwen krijgen meer te doen in Star Wars films, maar dat laat onverlet dat mannen deze culturele Juggernaut vormgeven en te vaak blind blijven voor seksisme en marginalisering van vrouwelijke personages. Werk aan de winkel. Disney, laat die blanke mannen eens zitten en geef talent uit andere groepen een kans!

Advertenties

Hollywood blockbuster weert vrouwen

Hollywood blockbuster maken? Beperk de spreektijd van vrouwen dan tot maximaal dertig procent, en breng ze het liefste op een sexy manier in beeld. Dat blijkt uit de nieuwste analyse van de honderd grootste Hollywoodproducties uit 2009. Onderzoekers van de Annenberg School for Communication & Journalism kwamen tot hun cijfers door films goed te bekijken en te turven wie spreekt, wie iets doet, en wie wat aan heeft.

De cijfers over mannen en vrouwen vertonen zo’n continuiteit dat de onderzoekers hardop zeggen dat het geen toeval is:

“We see remarkably stable trends,” said USC Annenberg associate professor Stacy L. Smith. “This reveals an industry formula for gender that may be outside of people’s conscious awareness.” […] “Some of this is a function of the fact that we see more males working behind the scenes than females, and they’re telling the stories that they know,” Smith said. “If the numbers behind the scenes move, we’re likely to see numbers on-screen move.”

De studie toont dat inderdaad aan. Zodra de regisseur een vrouw was, kregen actrices veel meer te doen. Opeens steeg het aantal vrouwelijke personages in de film naar bijna de helft – oftewel een goede afspiegeling van de bevolking. Zodra één van de scenarioschrijvers een vrouw was, kwamen actrices veertig procent van de tijd aan het woord. Dat wijst in de richting van een oplossing: zorg voor meer diversiteit in de ploeg die films maakt.

Met voornamelijk mannen zakte het aandeel vrouwen namelijk meteen naar bedenkelijk lage niveau’s. Actrices voerden dan minder dan eenderde van de tijd het woord, en kwamen in een kwart van de gevallen sexy gekleed in beeld, terwijl acteurs slechts in vijf procent van de gevallen blote huid hoefden te vertonen. Die seksualisering gebeurde even vaak bij meiden van 13 tot en met 20 jaar, als bij de wat oudere groep tot dertig. Met andere woorden: het dictaat van korte rokjes geldt al voor minderjarigen.

Geen fijn voorbeeld voor opgroeiende pubermeisjes, merken de onderzoekers op:

Sexualizing a significant portion of women this age may contribute to males viewing girls and women as “eye candy” at younger ages, Smith said. “Viewing sexualized images of females in film may contribute to self-objectification in some girls or women, which in turn may increase body shame, appearance anxiety and have other negative effects,” she said.

De uitsmijter: terwijl blockbusters actrices minachten en naar de zijlijn duwen, kopen vrouwen de helft van de kaartjes. What’s wrong with this picture? Het wordt tijd dat we ons geld laten spreken. Negeer een misbaksel als Killer Elite, met slechts één (ja, 1) rol voor een vrouw – en die rol bestaat uit smachtend wachten op haar man – en koop massaal kaartjes voor The Help. Misschien dat Hollywood díe boodschap wel begrijpt.

Vrouwen halen het geld binnen in Hollywood

Jennifer Yuh Nelson veroverde de eerste plaats in de ranglijst van regisseuses die het meeste geld binnen haalden met hun films. Nelson maakte Kung Fu Panda 2 en genereerde daarmee een omzet van 645 miljoen dollar wereldwijd. Met die prestatie evenaarde ze Phyllida Lloyd, die met Mama Mia 609 miljoen dollar in het laatje bracht. Daarnaast behaalden twee films waarin vrouwen centraal staan deze zomer de hoogste winst.

Bridesmaids en The Help zorgden deze zomer voor de hoogste scores. Bridesmaids, een film over een groep vrouwen waarvan er eentje gaat trouwen, verdiende de magere investering van 32 miljoen dollar in de eerste week al terug en deed het boven verwachting goed.

Ook The Help, de verfilming van het boek Een Keukenmeidenroman, heeft in de V.S. de grens van een omzet van 100 miljoen dollar al gehaald. Omdat deze film kort geleden uitkwam is het niet duidelijk waar de teller uiteindelijk op uit zal komen. Eén ding is echter al zeker: The Help domineerde de ranglijsten drie weken achter elkaar.

Volgens de krant Globe and Mail is The Help bovendien een voorbeeld hoe films die vrouwen serieus nemen sterk presteren. Enthousiaste bezoekers maken andere mensen enthousiast. Dat mechanisme zorgt ervoor dat een film lange tijd in de bioscopen blijft draaien:

Even as The Help risks perpetuating some negative stereotypes, it shatters some others and makes its audiences feel a part of something liberating. It demonstrates that a summer movie can have a serious theme. It shows that black audiences and women will pay to see themselves represented onscreen in strong roles – even in a flawed film. In a movie world where hip is defined as young, urban and male, it proves that older women, even those outside major cities, can drive social media and produce hit movies.

Actrice Viola Davis kreeg lovende kritieken voor haar rol in The Help.

Dit toont wel aan dat vrouwen het voor en achter de schermen goed kunnen doen. Als ze de kans krijgen. Volgens Melissa Silverstein, al vier jaar bezig met het weblog Women & Hollywood, is daar niet zoveel voor nodig:

Take us seriously.  Give us opportunities.  Count out dollars as much as you count the guys.

Dan komt het allemaal in orde. Desnoods schrijven we zelf ons eigen scenario, om er eindelijk voor te zorgen dat actrices fatsoenlijke rollen hebben. Want winst maken, het uiteindelijke doel van Hollywood studio’s, kunnen vrouwen als de beste. En vrouwen centraal stellen in het verhaal trekt een miljoenenpubliek. Dat we het weer even weten.