Tag Archives: rape culture

Verkrachters vertellen hun kant van het verhaal

Waarom verkrachten verkrachters? Sociale mediasite Reddit publiceerde antwoorden op deze vraag. De forumdiscussie heeft zo’n opzienbarend karakter dat de site de internationale Engelstalige pers haalde. Ook webmagazine Jezebel besteedt aandacht aan verkrachters en hun motieven, naar aanleiding van de discussie op Reddit. De resultaten zijn soms moeilijk te verteren. Willen we als samenleving echter een stap voorwaarts zetten, dan moeten we de daders ook aan het woord laten, stelt Jezebel.

Reddit staat niet bepaalt bekend als een vrouwvriendelijke site. Toch leverde de discussie over motieven van daders verrassend openhartige, eerlijke antwoorden op. Die bovendien duidelijk maken dat je een verkrachter nauwelijks kunt onderscheiden van de niet-verkrachter:

in between the remorseful paeans and the sociopathic how-to guides, an existential truth emerged: many rapists look and act like everyone else, almost right up until the moment they start raping. It’s a truth that many sexual assault survivors have already been forced to confront, and one at least as many survivors know the rest of society hasn’t yet wrapped its head around.

Na het doorploegen van talloze antwoorden op de vraag ‘wat bezielt een verkrachter’ kan Jezebel een aantal steeds terugkerende redenen op een rijtje zetten. De inzenders waren voornamelijk mannen, en zij vertelden dat zij seksueel geweld gebruikten, meestal tegen vrouwen:

  • omdat vrouwen volgens de dader tegenstrijdige signalen afgaven over hun bereidwilligheid tot seks
  • uit verveling
  • vanwege groepsdruk (met name van andere mannen)
  • omdat vrouwen gebruiksvoorwerpen zijn
  • omdat mannen nou eenmaal mannen zijn, biologie
  • slechte invloeden, zoals nare jeugd gehad

Veel mannen gaven aan dat zij achteraf nare herinneringen over hielden aan hun acties. Sommigen betuigden zelfs spijt. De forumdiscussie gaf sommige slachtoffers daardoor een gevoel van erkenning. Want ook zij hielden er nare herinneringen aan over:

So what I remember from that night is this: he wouldn’t accept a polite “no.” When I wasn’t sure about being drunker, he decided for me. He very quickly escalated physical contact past what I’d said was my comfort zone, and I had to either go along with his advances or create an awkward situation on a first date by yelling at him. It took weeks for him to accept that I wasn’t being “stubborn,” I REALLY WANTED HIM TO LEAVE ME ALONE. The worst part was that he was a police officer. […]  I’m glad he shared this story because it legitimized my own experiences. I’ve been this girl before. I’m a little damaged and a little insecure, and until recently, I’ve been uncomfortable creating an awkward situation by saying “no” and leaving.

Vanwege deze openheid moedigt Jezebel de discussie aan, hoe vervelend sommige verhalen ook over komen. Luisteren naar wat daders over zichzelf en hun motieven vertellen, gaat vooraf aan verandering ten goede:

We have to acknowledge that the people telling these stories and making these decisions are the men (and women) next door, not necessarily inhuman savages. Otherwise, anti-rape campaigns will continue to tell victims to dress and act differently as a matter of “prevention,” college campuses will continue to report high rates of sexual assault, and people will continue to take advantage of others without even looking them in the eye while doing so.

Ook magazine Salon juicht de discussie toe:

The thread is a powerful testament to the insidiousness of sexual coercion, and of how damaging to both men and women the culture of silence can be. It’s still expected that nice girls won’t make a fuss. Females are still  raised to keep quiet and not make a scene, even when they want say no. They’re raised to keep quiet, even after they’ve been abused. And that’s nowhere more harrowingly clear than in the story of the man who claims to be “a post-colleged age male who raped several girls through use of coercion, alcohol, and other tactics over a course of 3 years.”

Verkrachters. Hoe meer we van ze weten, hoe beter we hun misdaden kunnen voorkomen, of de schade na hun actie kunnen verminderen.

Verkrachtingscultuur is springlevend in Nederland

Heeej, ik ben geen verkrachter hoor, ik heb er niks mee te maken, hou mij er buiten. O, en waag het niet over mannen als dader te schrijven zonder zeer nadrukkelijk te benadrukken dat echt niet alle mannen verkrachters zijn. Integendeel, mannen zijn geweldig, en (veertig regels lofprijzingen later….) Zo gingen veel reacties, toen columniste Malou van Hintum zich afvroeg wat mannen bezielt om te verkrachten. De ‘val ons niet lastig’ houding was (is) zo opvallend, dat een man nota bene in het geweer komt.

Publicist Jos van der Schot vindt dat mannen zich er niet zo gemakkelijk vanaf kunnen maken. Natuurlijk zijn er vrouwelijke daders van seksueel geweld, maar dan moet je goed zoeken. De meeste daders zijn mannen, blijkt keer op keer. Deze mannen maken mannelijke en vrouwelijke slachtoffers. Malou van Hintum schreef haar column na het uitbreken van het meest recente schandaal, te weten misbruik van kinderen in tehuizen. Ze benadrukte dat de gemiddelde dader geen eenzame zonderling is:

…zo langzamerhand zijn er te veel uitzonderingen om dat vol te houden. Seksueel misbruik wordt niet gepleegd door enge  zonderlingen in extreme situaties. En het lukt ook niet meer om seksueel misbruik te verklaren uit een specifieke omstandigheid – of het moet de omstandigheid zijn dat de slachtoffers altijd in een ondergeschikte, vaak kwetsbare positie zitten. Zoals alle kinderen, en heel veel vrouwen. Nu blijkt dat schrikbarend veel mannen dit op schrikbarend veel plekken doen, wil ik graag weten waarom. Wat bezielt jullie?

De antwoorden lieten niet op zich wachten. Van der Schot verbaast zich in hoge mate over de ver van mijn bed-show ideeën van de mensen die reageerden op de column van Van Hintum:

‘Geen idee, ik hoor niet bij de verkrachters’, luidt een van de reacties op vk.nl. Sommige mannen reageren ronduit beledigd. ‘Wat bezielt mevrouw Van Hintum om alle mannelijke lezers van de Volkskrant op één stinkende hoop te vegen?’ […] Het merendeel van de mannen houdt de kaken stijf op elkaar als een broer, vader, vriend of collega zich vergrijpt aan een vrouw of een kind of dat dreigt te doen.

Wat Van der Schot hier eigenlijk beschrijft is het probleem van de verkrachtingscultuur. Een belangrijk onderdeel van die cultuur is dat je niet over verkrachting spreekt, de andere kant opkijkt, en als er een probleem is, moeten de slachtoffers maar iets doen. Of, andere variant, er moet iets voor hen gedaan worden. Over de daders heb je het niet. Tralala, we gaan weer over tot de orde van de dag. De enkeling die zich wel uitspreekt tegen seksueel geweld, kan meestal niet opboksen tegen dit systematisch schouder ophalen en de andere kant opkijken.

Deze stilte schept een klimaat waar daders wel bij varen. Terecht wijst Van der Schot erop dat z’n houding problematisch is, omdat je meewerkt als je toekijkt:

Zoals een van de reageerders het zei: ‘Mannen in het algemeen zijn niet verantwoordelijk voor wat andere mannen doen’. Op die passieve houding is veel af te dingen. Wie zich misdraagt, verdient het om door andere mannen tot de orde geroepen te worden. Want zoals gezegd: wie seksueel geweld oogluikend toestaat, is er mede verantwoordelijk voor. Omgekeerd, wie verzet tegen seksueel geweld niet steunt is mede verantwoordelijk voor het mislukken ervan en daarmee van het voortwoekeren van het geweld.

Nu een man zegt wat vrouwen al decennia lang zeggen, komt de boodschap misschien wat beter over. Toch? O jee…..

V.Kaa. – Het is mij een groot raadsel waarom er nu al twee artikelen op dezelfde seksistische leest zijn geschoeid. Er wordt nu lafjes een andere draai aan de insteek gegeven: van dader naar getuige. Nergens wordt echter verantwoord dat deze draai hout snijdt. Niet gezegd wordt waar aangetoond is dat mannen structureel ’n oogje dicht knijpen, vaker dan vrouwen. Of vaker dan vrouwen getuige zijn. Het geheel wekt eerder de indruk uit mannenhaat geschreven te zijn dan als gevolg van een objectieve analyse.

En deze:

CamilleW-Alsof het even een kwestie is van mannen, laat je toch even bezielen. Laat ieder zich maar bezielen. De hele maatschappij is corrupt en daar horen óók vrouwen bij. Een ‘probleem’ is namelijk NIMMER eenzijdig. Ik zou zeggen: het is tijd voor zelfreflectie bij de vrouw om te zien wat haar aandeel is in de wereld t.o. mannen. Malou ziet de man nog als een beest terwijl ze droomt over helden op witte paarden. Vrouwen genieten wel degelijk een machtspositie en houden de man gefrustreerd op afstand.

Toe maar! En zo zijn er nog veeeel meer reacties waarin vrouwen de schuld krijgen, etiketten zoals ‘mannenhaat’ welig tieren zodra iemand eens naar de dader kijkt, en mensen collectief hun handen aftrekken van het probleem, allemaal onzin, zij hebben er niks mee te maken. De verkrachtingscultuur floreert in Nederland. Op naar het volgende schandaal.

Verkrachters en mannenbladen spreken dezelfde taal

‘Meiden zijn als plasticine, als je ze opwarmt kun je met ze doen wat je wilt’. Snel, wie zei dit, een veroordeelde verkrachter of een journalist van een mannenblad? Veel mensen wisten het niet, merkten onderzoekers van de Middlesex University. Ze gokten vaak maar wat en konden geen onderscheid maken tussen de verschillende uitspraken.

De onderzoekers schrokken van de uitkomsten van hun studie. Als mensen te horen kregen wie wat had gezegd, namen mannen afstand van de uitspraken van de verkrachters. Als ze de bron echter niet kenden werd het een heel ander verhaal:

Dr Horvath, lead researcher from Middlesex University, said: “We were surprised that participants identified more with the rapists’ quotes, and we are concerned that the legitimisation strategies that rapists deploy when they talk about women are more familiar to these young men than we had anticipated.”

Het hoofd van het onderzoek betwijfelt of redacteuren van mannenbladen alert genoeg zijn op het effect van hun verhalen

Miranda Horvath, is concerned that lads’ magazine editors are not working hard enough to moderate the content of their magazines: […]  These magazines support the legitimisation of sexist attitudes and behaviours and need to be more responsible about their portrayal of women, both in words and images. They give the appearance that sexism is acceptable and normal – when really it should be rejected and challenged.

Zelf proberen? Webmagazine Jezebel zette de in het onderzoek gebruikte uitspraken op een rijtje. De uitkomsten staan in kleine lettertjes onderaan het artikel, dus scherm dat even af terwijl je probeert de meningen van verkrachters te onderscheiden van het taalgebruik in zogenaamde lads mags. Benieuwd hoe ver je komt.

Zonder titel

Journaliste zou zelf schuldig zijn aan haar eigen aanranding

Het haalde kort het nieuws in Nederland: de Amerikaanse verslaggeefster Lara Logan was aan het werk op het Tahrirplein in Egypte toen haar team werd aangevallen door een menigte mannen. De mannen scheidden Logan van haar collega’s, sloegen haar en randden haar aan. Een groep Egyptische vrouwen en soldaten bevrijdden haar. Nog geen uur nadat dit nieuws bekend werd in de VS, begonnen allerlei mensen het slachtoffer de schuld te geven. Had Logan maar niet zo’n knap vrouwtje moeten zijn!

Lara Logan, verslaggeefster voor CBS.

Teneur van de reacties: Logan? Wat doet zo’n knap vrouwtje op het Tahrir plein? Ze wilde zeker aandacht! Die losbandige trut was dom en had de verkeerde, want te sexy kleding aan, geen wonder dat mannen wild werden. Ms Magazine geeft verschillende voorbeelden van mensen en media die op weblogs, in kranten en op televisie op deze manier over de zaak Logan spraken. 

De volautomatische neiging om Logan de schuld te geven van wat haar overkwam toont aan dat de verkrachtingscultuur nog springlevend is. (Voor meer informatie over rape culture: zie Feminism 101. Of lees deze analyse van een krantenbericht, waar de verkrachtingscultuur in volle glorie de kop op steekt). Zoals de Guardian terecht opmerkt, is dat een cultuur die overal te vinden is, in Egypte, in de Verenigde Staten, en in Nederland. De aanval op Logan is slechts een katalysator, waardoor deze mentaliteit in de openbaarheid piekt:

As feminists have forever said, sexual violence is a crime of power, committed to control and intimidate women. When people react to sexual assault and rape by suggesting women brought it on themselves, they finish the job the attacker started. It’s sad to say that the assault on Lara Logan didn’t end when she was rescued in Egypt, and to note that it’s now being expanded as an assault on all women who have ambitions, or who are willing to be out in public while looking attractive. This response to Logan’s attack should make it clear that the US and Egypt differ on the issue of sexual violence perhaps only in degree but not in kind.

Sociale media speelden een belangrijke rol bij het verspreiden van het gedachtengoed dat slachtoffers van verkrachting zelf de schuld hebben. Gezaghebbende figuren pleurden wat ze dachten meteen op Twitter, zodat de hele wereld kon meegenieten van hun seksisme:

When the news broke, Nir Rosen, a fellow at the New York University Center for Law and Security, promptly whined to Twitter, “It’s always wrong, that’s obvious, but I’m rolling my eyes at all the attention she’ll get,” adding, “She’s so bad that I ran out of sympathy for her.”

De academicus kreeg zoveel negatieve reacties op dit bericht dat hij zichzelf probeerde te redden met het argument ‘sorry, grapjes maken onder vrienden liep wat uit de hand, ik vergat even dat Twitter openbaar is’. Dit laffe excuus mocht niet baten: Rosen nam ontslag bij de universiteit. Bovendien: aanranding, grappig? Voor wie?

Andere mediagrootheden gooiden het op de politieke overtuigingen van Logan. Jim Hoft, bekend in de VS vanwege het programma Gateway, gaf Logan de schuld van wat haar werd aangedaan door mannen, met het volgende argument: haar liberale gedachtengoed en haar illusie dat ze boven het geweld in Egypte kon staan. Met die houding vroeg ze er gewoon om dat mannen haar een toontje lager lieten zingen. Hoft liet later weten dat hij nog steeds achter zijn opvattingen staat. Fijne vent.

Ondertussen geen woord over de schuld van de daders, en geen woord over de rol die seksueel geweld speelt bij het inperken van de vrijheden van vrouwen. Want Logan moest naar het ziekenhuis voor behandeling van haar wonden en kan voorlopig niet werken. Ms Magazine sluit af met het volgende:

Here’s what you do say when something like this happens. Like countless women around the world, Lara Logan was attacked in the line of duty. She was assaulted doing her job. It was a crime of unspeakable violence. And your opinion of how she does that job, the religion her assailants share with a few million other people, or the color of her hair has nothing to do with it.

Twitter als geheim wapen van feministen

Twitter blijkt in de Verenigde Staten het nieuwe wapen te zijn van feministische activisten. Voorbeeld? De Twitteractie om succesvol in verzet te komen tegen de media en het gedrag van bekende Amerikanen zoals Michael Moore en Naomi Wolf. Die deden verwoede pogingen om Wikileaks voorman Assange overeind te houden als boegbeeld van de vrijheid van meningsuiting. Daarbij bagatelliseerden ze verkrachting en maakten ze de Zweedse vrouwen zwart, die aangifte deden tegen Assange. Dit deden ze aantoonbaar op basis van leugens en foutieve informatie.

Fragment van de Twitteractie om op te komen voor de Zweedse vrouwen die aangifte deden tegen Assange.

Dat pikten verschillende bekende feministen niet. Ze besloten in het geweer te komen tegen het dominante verhaal ‘Assange is top en die vrouwen moeten hun kop houden’.  Hun Twitteractie om het andere verhaal te laten horen kreeg wereldwijde aandacht, leidde tot een discussie over journalistieke mores, de aard van verkrachting, en een excuus van televisiepersoonlijkheden Keith Olbermann en diezelfde Michael Moore. Beiden gaven toe dat ze slachtoffers van verkrachting serieuzer en met meer respect hadden moeten behandelen. 

Lees hier het verhaal van de actie, met de aanleiding en het verloop ervan, en de reden van iemand als Kate Harding waarom ze zich bij de actie aansloot. Allerlei andere bronnen en links vind je hier bij elkaar gebracht door Jessica Valenti van Feministing.com. Of lees de samenvatting op de site van de Engelse krant The Guardian.

 Millicent zet op haar weblog uiteen waarom Twitter zo succesvol kon zijn in dit geval. Maar ook waarom het in het bijzonder voor vrouwen een krachtig wapen is.  Het eerste voordeel: Twitter is tekst. Geen geluid, geen beeld. Daardoor valt het minder op dat vrouwen zich in het openbare debat mengen. Niemand kan zeuren over een schrille stem of een debiel kapsel, want ze kunnen de stem niet horen en zien de vrouw niet. Ze kunnen alleen lezen wat er staat en dat is dat.

Tweede voordeel: de haat wordt zichtbaar op Twitter. Feministen krijgen opvallend veel modder naar hun hoofd geslingerd als ze opkomen voor vrouwen en/of een tegengeluid willen laten horen. Veel sites en weblogs weigeren zulk commentaar te publiceren, maar bij Twitter komt alles op het scherm. Je kunt precies lezen wie wat tikt. Dat leidt ertoe dat de zogenaamde internet trolls, notoire vuilspuiters, zichtbaar worden. Dat is erg nuttig:

It’s hard to think of a better way to illustrate the kind of harassment and psychological abuse to which women (and rape victims) are frequently subject. And the trolls are doing all the work of a documentary/exposé themselves!

Kortom, alle hatelijke tweets onderstrepen precies het punt dat de feministen wilden maken. Dank, beste trolls, voor het aandragen van bewijsmateriaal. Maar de trolls doen meer dan dat. Discussiëren over wat verkrachting wel en niet is, vergt een genuanceerdheid die de vuilspuiters missen. De trolls kunnen, door deze botheid, mensen bewust maken van de vooroordelen die ze misschien onbewust hadden. Millicent:

When you, as a lurker, find yourself lining up with a troll’s views, it’s hard not to conclude that you need to reexamine your position. Plenty of people who joined #Mooreandme have expressed some surprise at how badly they’d misunderstood the allegations and what does and doesn’t constitute sexual abuse. This—drawing in and persuading outsiders—seems to me to be a fairly new phenomenon in internet activism.

Nadelen zijn er ook. Twitter leent zich niet voor het opnemen van veel achtergrondinformatie of documentatie. In die zin is het net een dorpscafé: iedereen kan zo meedoen en meepraten, maar niemand gaat met een naslagwerk aan tafel zitten. Het ligt aan de intellectuele bagage van de Twitteraars of misverstanden en misinformatie wel of niet rechtgezet kunnen worden. Gelukkig is er meestal genoeg collectieve kennis voorhanden om geruchten en idioterie zo snel mogelijk uit de wereld te helpen.