Tag Archives: Pussy Riot

Mythes veranderen als de samenleving verandert, en omgekeerd: een Oresteia voor 2014

Niets is voor de eeuwigheid onveranderlijk in steen uitgehouwen. Dat laat het Noord Nederlands Toneel (NNT) zien in een geheel vernieuwde versie van de Griekse klassieker De Oresteia. Regisseur Gerardjan Rijnders weigerde het verhaal te laten eindigen met de bevestiging van een orde waarin mannen en mannelijke normen zegevieren. Hij geeft vrouwen het laatste woord.

Het oorspronkelijke drama vertelt in drie afleveringen het verhaal van een koning, die zijn dochter offert ten behoeve van een oorlog / een gunstige wind voor zijn vloot. Zijn vrouw, Klytaimnestra, wacht jaren op zijn terugkeer, zodat ze samen met haar nieuwe geliefde wraak kan nemen. Dat lukt. Ze vermoordt haar echtgenoot, tevens moordenaar van haar dochter. Een andere dochter, Elektra, wil daarna op haar beurt wraak. Onder haar invloed vermoordt haar broer Orestes Klytaimnestra. Furiën achtervolgen Orestes: zij willen wraak voor de moord op de moeder.

Uiteindelijk zorgt de godin Athene voor het herstel van de orde. Die orde geeft echter voorrang aan mannen. Hun opvattingen over rechtvaardigheid krijgen voorrang boven wat vrouwen rechtvaardig vinden. Moord op een moeder is minder erg dan moord op een vader. Orestes is wel schuldig, maar wordt niet gestraft. De boze furiën, die Klytaimnestra wilden wreken, trekken zich gehoorzaam terug. Het stuk geeft zo op symbolische wijze weer hoe een mannelijk rechtssysteem wordt gevestigd.

Anno 2014 gaat dat steeds meer wringen. Daarom voegde Rijnders een vierde deel toe aan de originele trilogie. In zijn versie van de Oresteia maken vrouwen niet lijdzaam plaats voor een door mannen gedomineerde orde. Het stuk is dan wel vernoemd naar Orestes, maar Rijnders legt de nadruk op de persoon van Klytaimnestra. Zoals het NNT meldt:

In de bewerking van Rijnders voeren ‘de kinderen van de nacht’ oppositie tegen een wereld in ontbinding. Het zijn de anarchisten, de kunstenaars en vrouwen zoals de Pussy Riots, de Madonna’s, de Sinead O’Connors die ons scherp houden, die vragen blijven stellen over de wereld waarin we leven.

Waar anderen fluisteren, daar verheft Klytaimnestra haar stem en protesteert tegen de gang van zaken:

Deze manier van omgaan met klassieke mythen is zeer belangrijk. Vrouwen hadden eeuwenlang geen stem. De helft van de wereldbevolking kreeg de status van de griezelige Ander, de inferieure, gemankeerde man, het wezen dat alleen enig bestaansrecht had zolang ze maagd bleef of als een gehoorzame moeder haar man diende en het huishouden deed. Bewerkingen zoals die van Rijnders maken duidelijk dat er ook andere zienswijzen bestaan. Dat je kritische vragen kunt stellen. En dat mythes een product zijn van menselijke culturen. Ze kunnen veranderen, en daarmee verander je de cultuur. Of omgekeerd: de samenleving verandert, en daardoor kun je ook de mythe veranderen.

De Oresteia gaat in premiere op 23 februari, in Groningen. Daarna gaat het NNT op tournee langs steden zoals Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Eindhoven. Gaat dat zien….

Geweldloos protest levert twee jaar cel op

Tegen Poetin zijn en in een kerk een vreedzaam protest houden om dat duidelijk te maken? Twee jaar cel. Het overkwam Maria Alyokhina, Nadezhda Tolokonnikova en Yekaterina Samutsevich, leden van de feministische punkband Pussy Riot. Het Russische OM had drie jaar geëist. De punkvrouwen moeten boeten omdat ze volgens de overheid schuldig zijn aan ‘hooliganisme gemotiveerd door religieuze haat’.  Onder andere de Raad van Kerken en Amnesty International zijn het daar niet mee eens.

De drie bandleden.

De Nederlandse Raad van Kerken sloeg meteen terug. Wat deden de vrouwen namelijk? Ze droegen een anti Poetin gebed voor in een kerk en trokken kleding uit. De Raad van Kerken vraagt zich af hoe lichtgeraakt je als gelovige moet zijn om daar een zodanig zwaar punt van te willen maken, dat mensen twee jaar cel moeten krijgen. De organisatie verwijst leden door naar een petitie om voor de vrijlating van de vrouwen te pleiten, en publiceerde de tekst van het gedicht. Want:

In tegenspraak tot christelijke barmhartigheid en mededogen staat de Russisch Orthodoxe kerk erop dat de vrouwen streng gestraft worden, en de overheid voert die taak met de grootste ijver uit, gebruikmakend van het hele arsenaal aan strafwetgeving dat Rusland inmiddels rijk is. […] Christenen sluiten zich aan bij de critici, die Pussy Riot als slachtoffer zien van een al te recalcitrant optredend Poetin-regime. Vanuit het belang van de mensenrechten hebben ze een petitie opgezet die ze adresseren aan de Wereldraad, waarin ze om support vragen voor de drie jonge vrouwen.

Amnesty International Duitsland veroordeelde de celstraf eveneens. Volgens de mensenrechtenorganisatie voldoen de drie leden van de punkband aan alle definities van politieke gevangenen. Ook deze organisatie roept op tot actie.

Wie wil kan met één muisklik protesteren. Via een petitie kun je pleiten voor hun vrijlating. Human Rights First zette meteen na de uitspraak een petitie op internet om de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, op te roepen haar aanstaande staatsbezoek aan Rusland te combineren met protest tegen het opsluiten van drie leden van Pussy Riot.

In Nederland blijft het vooralsnog rustig – lauwe boel hier – maar in België gaan mensen zaterdag de straat op om te demonstreren tegen de ontwikkelingen in Rusland. Mensen kunnen in Brussel verzamelen voor de Russische ambassade en voor vrijlating pleiten. UPDATE: Lowlands gaat tijdens dit meerdaagse popfestival handtekeningen inzamelen en daarna aanbieden bij de Russische ambassade in Nederland. Goeie actie!

Enfin. Omdat de drie vrouwen het niet meer hardop mogen zeggen, volgen hier hun woorden. Hoort zegt het voort:

PUNKMOLEBEN – VIRGIN MARY PUT PUTIN AWAY

 (chorus)

O Virgin Mother of God, put Putin away
Put Putin away,put Putin away
(end chorus)

Black robe, golden epaulettes
All parishioners crawl to bow
The phantom of liberty is in heaven
Gay-pride sent to Siberia in chains

The head of the KGB, their chief saint,
Leads protesters to prison under escort
In order not to offend His Holiness
Women must give birth and love

Shit, shit, the Lord’s shit!
Shit, shit, the Lord’s shit!

(chorus)
O Virgin Mother of God, become a feminist
Become a feminist, become a feminist
(end chorus)

TheChurch’s praise of rotten dictators
The cross-bearer procession of black limousines
A teacher-preacher will meet you at school
Go to class – bring him money!

Patriarch Gundyaev believes in Putin
Bitch, better believe in God instead
The belt of the Virgin can’t replace mass-meetings
Mary, Mother of God, is with us in protest!

(Chorus)
O Virgin Mother of God, put Putin away
Put Putin away,put Putin away
(end chorus)