Tag Archives: president

Vrouwen opgezadeld met vriendelijkheidstest

Senator Elizabeth Warren zette onlangs de eerste stap om zich voor de Democraten kandidaat te stellen voor het presidentschap van de V.S.  Prompt worden nu bij haar dezelfde patronen zichtbaar, als bij Hillary Clinton in 2016. De media en tegenstanders schilderden Clinton in 2016 af als een kille bitch. Mensen zouden liever stemmen op iemand zoals Warren. Díe was tenminste wel warm en aardig. Maar nu Warren aanstalten maakt voor de kandidatuur, schrijven de media dezelfde koppen voor Warren als ze in 2016 voor Clinton deden – wat dat betreft heeft de Amerikaanse journalistiek niets geleerd, signaleert een commentator in de Engelse krant The Guardian. Is ze wel vriendelijk genoeg?!?!?

Warren gold in 2016 nog als het vriendelijke alternatief voor Clinton. Het is de ironie ten top dat nét nu Warren concreet aanstalten maakt voor de kandidatuur, zij opeens ook te kil, naar en onecht zou zijn. Extra ironisch als het om precies dezelfde personen gaat – mensen die Warren destijds eerst ophemelden ten opzichte van Clinton, en haar nu opeens niet goed genoeg vinden. Journalist Ashton Pittman verzamelde in een Twitterdraad een hele reeks voorbeelden van mensen die deze ommezwaai maakten. Magazine McSweeney vat die houding samen in een satirisch artikel, waarin een fictieve kiezer uitlegt dat hij/zij/x helemaal geen hekel heeft aan vrouwelijke kandidaten – ”ik haatte alleen Hillary en heel toevallig begin ik nu Warren te haten”.

In het goed bestudeerde voorbeeld van Clinton zie je precies wanneer mensen haar aardig vonden, en wanneer niet. Zodra ze zelf macht wilde in de politiek, duikelde haar populariteit omlaag. Had ze de baan eenmaal, dan vonden mensen haar opeens weer prima:

Omgekeerd maakt het voor mannelijke politici weinig uit of ze wel of niet aardig zijn. Mannelijke kandidaten mogen boos worden, klagen, bot doen en ongezouten hun mening geven, zonder dat dit hun kandidatuur beschadigt. Pas als je overtuigend bewezen ernstige wetsovertredingen begaat en/of  ”genoeg” opheft veroorzaakt, bijvoorbeeld als je niet langer kunt ontkennen dat je je schuldig maakte aan seksueel misbruik, duikel je als man misschien van het podium af. De vriendelijkheidstest geldt alleen voor vrouwen, en o wee als ze zakt.

Het gaat om meer dan alleen krantenkoppen, anecdotes en analyses rond één kandidate. ‘Vrouwen in de politiek’ is tegenwoordig een serieus onderwerp voor wetenschappelijk onderzoek, en onafhankelijk van elkaar uitgevoerde analyses en studies wijzen allemaal in dezelfde richting. Wij mensen zijn seksistisch, bewust en/of onbewust. We hebben sterke overtuigingen hoe vrouwen moeten zijn, en op welke plekken ze wel en niet horen. Zolang vrouwen zich bescheiden opstellen en anderen dienen, is het ok, maar politiek is iets van, voor en door (blanke) mannen. Als daar een vrouw opduikt is de eerste, instinctieve reactie vaak ‘Kop dicht! Aaaaargh, weg met die heks!

Het is een houding met diepe, diepe wortels in de zogenaamde Westerse Beschaving. In het boek Vrouwen en Macht traceert historica Mary Beard die weerzin tegen vrouwen, die in het openbaar een rol willen spelen, terug tot aan de oude Grieken en Romeinen. Die wilden vrouwen ook het liefst meteen terug in hun hok meppen, zodra ze toespraken hielden of politiek actief werden.

Steeds meer vrouwen nemen geen genoegen met een tweederangs positie, ontwikkelen een feministisch bewustzijn, en willen voor zichzelf bepalen wie ze zijn, hoe ze zijn, wat ze willen. In de V.S. vormen de Republikeinen als het gaat om de politieke macht een sterke remmende factor, maar vanuit de Democratische partij winnen steeds meer vrouwen politieke posten. Pas gekozen congresleden zoals Alexandria Ocasio-Cortez, Sharice Davids, Ilhan Omar and Rashida Tlaib veranderen patronen, stellen seksisme aan de kaak en vullen macht op hun eigen manier in.

Hopelijk helpt dit Warren en andere vrouwelijke kandidaten, als de strijd om het presidentschap van de V.S. opnieuw begint.

Gender blijft probleem voor Clinton

Clinton stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen van de V.S. Volgens Amerikaanse media heeft ze geleerd van haar poging in 2008. Destijds probeerde haar campagne gender buiten de deur te houden. Die strategie leidde ertoe dat Clinton te mannelijk overkwam, terwijl het niet zorgde voor een vermindering van seksistische aanvallen. Deze keer gaat Clinton gender niet uit de weg. Integendeel, haar sekse en genderkwesties in het algemeen vormen de basis van haar campagne. Maar of het nu wel goed zal gaan….?

Sommige Amerikaanse media kondigen zelfs aan dat Clinton als een feministe campagne zal voeren. Wetende dat Republikeinen alle negatieve stereotypen over mannenhatende feministen van stal zullen halen, wil Clinton haar status als grootmoeder benutten:

by channeling them through her newest role: Grandma. “My granddaughter has just as much God-given potential as a boy who was born in that hospital on the same day,” she told a convention of female real estate executives in October.

Daarnaast verwachten insiders dat Clinton een punt gaat maken van het historische karakter van haar campagne. Vrouwen traden zelden op als hoofdkandidaat van hun eigen presidentscampagne. In 1872 probeerde Victoria Woodhull het bijvoorbeeld, maar ze kreeg nauwelijks stemmen. Wel veel hoon. In 1972 deed Shirley Chisholm een poging, maar ook die campagne faalde. Kortom, vrouwelijke kandidaten schitteren vooral door afwezigheid.

Obama lukte het om als eerste zwarte man president te worden. Zou Clinton als eerste blanke vrouw president kunnen worden? Goeie vraag. Misschien schrikt Clinton met haar genderfocus mannen af. Maar het gaat dieper. Veel Amerikanen zeggen dat ze voor gelijke rechten etc. zijn, maar vinden vrouwen eigenlijk inferieur. Kiezers en de media nemen vrouwelijke kandidaten ook veel kritischer de maat dan mannelijke kandidaten.

Daarbij komen vrouwen regelmatig terecht in scenario’s waarbij je niet kúnt winnen. Als je vriendelijk bent vinden mensen je een slappe leider, treed je assertief op dan ben je prompt een bitch. Zulke onmogelijke spagaten leiden tot overtuigingen dat vrouwelijke kandidaten tot mislukken gedoemd zijn. Seksistische verslaggeving doet daar nog een schepje bovenop, en klaar is uw doemscenario.

Clinton’s campagne leidde in 2008 tot talloze staaltjes walgelijk seksisme.

In Nederland besteden bladen als Intermediair aandacht aan dit soort ‘double bind’ situaties die de emancipatie van vrouwen in de weg staan. Het blad noemt de in Amerikaanse onderzoeken geschetste situaties herkenbaar. Zeker in de politiek zou ik daar aan toevoegen. Ons land heeft tot nu toe geen enkele vrouwelijke premier gehad. Mannelijke partijleiders vergeten hun vrouwelijke nummer twee bij formatiebesprekingen, en wie daar vragen over stelt krijgt te horen dat hij/zij zeurt.

Met het huidige politieke klimaat in Nederland ziet het er niet naar uit dat hier snel verandering in komt. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen. Ik laat graag ervaringsdeskundige Pauline van Viegen aan het woord:

Zolang kandidaatstellingscommissies zich beklagen over het beperkte aantal (geschikte) vrouwen dat zich meldt en vervolgens enkel de moeite nemen om “uit de groslijst enkele acceptabele vrouwspersonen op te diepen”, om vervolgens een lijst te presenteren waar voornamelijk mannen op staan, moeten we vooral niet verbaasd zijn wanneer er zich een volgende keer wederom nauwelijks vrouwen melden. Men wekt immers de indruk dat politiek een mannenaangelegenheid is, waar voor vrouwen weinig ruimte is.

Zal het in de V.S. anno 2015 en 2016 beter gaan dan in Nederland? We zullen ’t zien…

Brazilië accepteert eerste vrouwelijke president

Dilma Roussef begon het nieuwe jaar goed. In de jaren zeventig zat ze nog drie jaar in de cel vanwege haar verzet tegen het toenmalige militaire regime, maar deze week legde ze de eed af om als eerste vrouw president van Brazilië te worden. Zowel na haar verkiezing door de bevolking, als tijdens haar beëdiging, beloofde Rousseff werk te maken van de rechten van vrouwen. Zij is daarmee één van de weinige presidenten die gender expliciet opneemt in haar regeringsplannen: ,,Ik wil dat ouders hun dochter kunnen vertellen: yes, a woman can”.

Dilma Rousseff, eerste vrouwelijke president van Brazilië.

Nieuwe franse regering wast nog witter

Een al maanden geleden aangekondigde reorganisatie van de Franse regering vond eindelijk doorgang. Wat blijkt volgens The Guardian nu de stofwolken op zijn getrokken? De nieuwe regering is blanker en rechtser. Met name allochtone vrouwen verloren hun banen. Zo moest de Frans-Senegalese Rama Yade vertrekken als minister van Sport, evenals Fadéla Amara, minister voor de steden (urban policies).

Exit: Rama Yade. Ook andere allochtone ministers redden het niet.

De Franse president Sarkozy gooide zijn kabinet om in een poging de gunst van de kiezer te winnen. Die mag in 2012 weer naar de stembus en had het met het oude kabinet wel gehad. Opvallend is dat Nederlandse kranten wél de reorganisatie melden, maar geen oog lijken te hebben voor de kleurveranderingen in de nieuwe regering. Zo concentreert dagblad Trouw zich vooral op de nieuwkomers, en dat daar zoveel oude bekenden bij zitten. Onder hen oud-premier Alain Juppé. Over de allochtone ministers die het veld moesten ruimen geen woord.

De ontslaggolf onder allochtone vrouwelijke ministers maakt duidelijk dat het ging om symboolpolitiek, de excuustruus die stemmen moet trekken. Nu de regering niet populair meer is en Sarkozy zich zorgen maakt om de komende verkiezingen, kunnen ze als eersten weer het veld ruimen. Heel fijn. De enige troost is dat blanke vrouwen nog wel een plekje hebben in de nieuwe regering. Volgens de Guardian zijn 6 van de 15 ministers vrouw, en daarmee doet Frankrijk het heel wat beter dan Nederland.

Braziliaanse presidente maakt speerpunt van vrouwenrechten

Nederlandse kranten gaven terecht ruimte aan het nieuws dat Brazilië voor het eerst een vrouw als president heeft gekozen: Dilma Rousseff. Voor wat Rousseff wil moeten we echter uitwijken naar andere kranten, zoals de Guardian. Die krant ging in op haar overwinningstoespraak en daarin zegt de presidente overduidelijk: zonder gelijke rechten voor vrouwen is er geen democratie. Dus ik ga vechten voor hun rechten, zodat het straks de gewoonste zaak van de wereld is dat een vrouw president kan worden.

Dilma Rousseff viert haar overwinning.

Wauw! Verschillende commentatoren wijzen erop dat er nog nooit een president in Brazilië is geweest die gewoon hardop zegt: zonder gelijke rechten voor vrouwen geen democratie. Met andere woorden: het is geen geïsoleerd gezeur van een paar feminazi’s, maar een een politieke kwestie die het hart raakt van het functioneren van een moderne samenleving. Rousseff gaf in haar toespraak aan dat ze de mogelijkheden voor vrouwen wil vergroten. Braziliaansen moeten meer mogelijkheden krijgen om te leren, werken en te regeren. Er moet structurele aandacht komen voor wat vrouwen willen en kunnen.

Daar gaat aan gepaard dat je helaas ook moet kijken naar wat vrouwen nog steeds tegenhoudt en inperkt. Het Braziliaanse rijtje klinkt erg bekend. Net als elders op de wereld zijn vrouwen meer dan mannen hun leven niet zeker. Huiselijk geweld is een ware plaag, die speciale wetgeving vergde. Desondanks sterven volgens de krant Het belang van Limburg nog steeds tien vrouwen per dag. Abortus is uit den boze, zelfs in gevallen van incest of verkrachting. Vrouwen in de favela’s, de sloppenwijken in Braziliaanse steden, hebben daarnaast ook nog eens te kampen met het geweld tussen bendes. Onder andere Amnesty International wijst daarop. Mannen schieten elkaar dood en voor zover ze zelf niet geraakt worden door een verdwaalde kogel moeten de vrouwen zonder enige steun of voorzieningen maar zien hoe ze hun gezinnen in leven houden.

Brazilië heeft daarnaast een conservatief klimaat, waarbij de kerken een belangrijke rol spelen. Zo vond de katholieke kerk dat een 9-jarig meisje best een zwangerschap kon voldragen, want het leven is immers heilig. Verder moeten vrouwen zich vooral wijden aan huishouden en gezin, en geen gekke dingen willen zoals president van Brazilië worden. Worden ze toch actief buitenshuis, dan hebben ze volgens vakbond La Ruta meer dan mannen te maken met seksuele intimidatie, minder loon voor gelijkwaardig werk, en minder kansen op promotie. Ook blijven veel vrouwen steken in de informele economie, waar ze werken onder slechte omstandigheden.

Kortom, als Rousseff per 1 januari 2011 aan de slag gaat, ligt het werk voor het oprapen. Want vrouwenrechten hebben tot nu toe niet de aandacht gekregen die ze verdienen. Goed dat dit eindelijk gaat veranderen.

VN Vrouwen krijgt gezicht van Chileense ex-presidente

Michelle Bachelet, voormalig president van Chili, komt aan het hoofd van VN Vrouwen. Dat maakte de secretaris generaal van de VN, Bang Ki-moon, vandaag bekend. VN Vrouwen bundelt verschillende organisaties binnen de Verenigde Naties. Die bundeling van krachten moet leiden tot een effectiever beleid om gendervraagstukken en de positie van vrouwen wereldwijd hoog op de agenda te krijgen.

Michelle Bachelet.

De VN stemde in juli unaniem voor de totstandkoming van deze nieuwe organisatie. En met de benoeming van Bachelet krijgt VN Vrouwen nu een leider. Persbureau IPS vroeg vorig jaar aan Chileense vrouwen wat zij van hun president vonden. De vrouwen toonden zich toen gematigd positief. Onder het militaire regime van Pinochet moesten vrouwen zien te overleven onder zwaar conservatieve omstandigheden. Daaropvolgende burgerpresidenten hadden geen aandacht voor vrouwen. Maar met de verkiezing van Bachelet veranderde dat. IPS meldt:

“Het meest positieve is dat nog nooit een regering het thema van de gelijkheid en niet-discriminatie van vrouwen zo ernstig nam”, zegt sociologe Teresa Valdés, coördinator van de organisatie Observatorium voor Gender en Gelijkheid. “Dat blijkt uit de s teun en de voortdurende vermelding en zichtbaarheid van het thema door de president zelf. Men heeft er een prioriteit aan gegeven die we nog niet eerder gezien hadden.”

Bachelet pakte onder andere het pensioensysteem aan en zorgde ervoor dat oude vrouwen het financieel wat breder kregen. Ook zorgde ze voor nieuwe wetgeving, waardoor huishoudelijk personeel een betere rechtspositie kreeg en bazen hun winkelpersoneel voldoende rust moesten geven. Ook kwam er voor het eerst structurele aandacht voor huiselijk geweld, met campagnes om Chilenen bewust te maken van deze problematiek.

Dat vrouwenorganisaties gematigd positief zijn, komt vooral door alles wat er nog is blijven liggen. Het Chileense familierecht is zwaar in het voordeel van mannen ingericht, en baas in eigen buik is een slogan waar Chilenen nog nooit van gehoord hebben. Het is aan de huidige president om hier mee verder te gaan. Bachelet kan in ieder geval aan de slag bij de VN. Ze zal het druk genoeg krijgen.

Mevrouw de president op televisie

De Amerikaanse serie 24 dendert sinds gisteren weer over de Nederlandse televisies, in het achtste en laatste seizoen. De VPRO-gids greep de gelegenheid aan om een leuk stukje te schrijven over vrouwelijke presidenten in series. Want sinds seizoen 7 speelt actrice Cherry Jones de rol van president Taylor, en daarmee is zij een van de weinige vrouwen in televisieland die deze positie bereikt heeft.

De auteur van het VPRO artikel, Nick Boers, heeft uitgezocht dat Patty Duke in 1985 de eerste was die in een televisieserie president mocht zijn. Het ging om de komische serie Hail to the Chief, met als doorlopende grap de pogingen van Duke om werk en gezin te combineren. Het was geen commercieel succes: na zeven afleveringen stopte de serie. Seizoen 2005-2006 bood pas weer de volgende presidenten. Dat waren Geena Davis in de serie Commander in Chief, en Patricia Wettig als president  in Prison Break. En nu dus Cherry Jones in 24.

Het valt Boers op dat de makers van de programma’s het in 2005 nog niet aandurfden een vrouw op een normale manier aan de macht te laten komen. Het personage van Wettig zorgt er zelf voor dat ze aan de macht komt, door als vice-president de zittende president te vergiftigen. Bij Davis verloopt de machtswisseling iets minder negatief: de zittende president krijgt eenvoudigweg een hartaanval, en Davis volgt ‘m na veel aarzelingen op. Vervolgens is een terugkerend thema dat ze moet bewijzen dat ze de baan aankan.

Geena Davis is Commander in Chief.

In dat opzicht is 24 al veel genereuzer: Jones komt in seizoen zeven na gewonnen verkiezingen aan de macht, als een echte democratisch gekozen volksvertegenwoordiger, en regeert in seizoen acht vrolijk verder. Ze is dus geen eendagsvlieg en haar bewind wordt geaccepteerd. Maar wat de serie met de ene hand geeft, pakt ze weer met de andere hand af. Want serie zeven liet Jones aan alle kanten voelen dat je als vrouw moet kiezen: gezin of carrière.

Zo wordt mevrouw de president gechanteerd en geeft zich in het Witte Huis over aan de vijand om het leven van haar dochter te sparen. Dat leidt tot vernederende scenes, waarbij ze geslagen wordt door een terrorist en gered moet worden door de Held van het verhaal. Tot slot verliest ze het respect van haar man omdat ze diezelfde dochter naar de gevangenis moet sturen. Het alternatief was om als staatshoofd de wet te breken. Het is incasseren en incasseren, en ze blijft eenzaam en alleen achter.

Taylor is daarmee een duidelijk voorbeeld van President Target. Volgens de site TV tropes overkomt dit type president vanalles, en bestaat zo’n personage alleen zodat de actieheld van de film of serie uiteindelijk de vraag kan beantwoorden: ‘ben jij mans genoeg om de president te redden?’ In het 24-universum is dat natuurlijk een open deur. Jack Bauer redt de wereld én de president in één moeite door.

Het is even afwachten hoe het pesonage van Taylor zich dit seizoen zal ontwikkelen. Blijft ze president Target, of mag ze doorgroeien naar een stereotype waarbij ze wat meer initiatief kan tonen. We gaan het zien.