Tag Archives: Opzij

Seksisme alarm: moeder heeft het gedaan

In de categorie ‘volautomatisch’/onbewust seksisme deze keer een column van Sheila Sitalsing, nota bene gepubliceerd door maandblad Opzij. Zij reageert op een onderzoek van het CBS waaruit blijkt dat pubers al honderd procent doordrongen zijn van de Nederlandse norm op het gebied van huishouden en betaald werken. Het kostwinnersmodel heeft afgedaan. Het nieuwe ideaal voor heterostellen is het anderhalfverdienersmodel. In dat model heeft hij dé baan, en is zij hoofdverantwoordelijk voor huishouden en kinderen, met een baantje erbij ‘voor de extra’s’ of ‘om de kinderopvang te betalen‘.

De rubriek Seksisme Alarm bestaat omdat we openlijke vrouwenhaat makkelijk herkennen. ‘Wijven kunnen niet autoracen, ze horen in de keuken thuis’, da’s duidelijk en daar kun je makkelijk stelling tegen nemen, als je van mening bent dat vrouwen mensen zijn. In Nederland zijn we echter een stapje verder. Het seksisme gaat ondergronds, wordt impliciet, of krijgt een roze strik (het zogenaamde ‘welwillend seksisme’.) Of het gebeurt zo onbewust volautomatisch dat het niemand opvalt. Die voorbeelden, soms wat ouder van datum en soms recent, verzamel ik hier.

In dit seksisme alarm: het CBS onderzocht hoe jongeren over de verdeling van betaald en onbetaald werk denken. Ze moesten zich voorstellen dat ze later een relatie en een kind hadden, en hoe de situatie dan zou zijn. Dat leidde keurig tot een scenario waarbij híj minimaal vier dagen per week betaald buitenshuis werkt, en liefst fulltime. Zij heeft geen betaalde baan of verricht hooguit een dag of twee in de week betaald werk. Voor de rest zorgt zij onbetaald voor huishouden en kinderen.

Sitalsing signaleert in Opzij terecht dat jongeren blijkbaar al in een vroeg stadium weten hoe het volgens de omgeving hoort. De jongeren beschrijven een norm, en voegen zich daar naar.

So far, so good. Maar dan schrijft ze dit, met de vetgedrukte delen door mij toegevoegd:

In hoeverre dit de schuld is van Bart Smit, roze stofzuigers voor meisjes en scheikundedozen voor jongens valt buiten de opzet van dit onderzoek. Het CBS heeft wel iets anders onderzocht dat vermoedelijk nog bepalender is dan pratende babypoppen: kinderen nemen een voorbeeld aan hun ouders.  Moeders met kleine baantjes die het zorgen goeddeels voor hun rekening nemen en het geld verdienen goeddeels overlaten aan de man in huis geven aan hun dochters én hun zoons de boodschap mee dat dit oké is. Daarnaast zitten die moeders vermoedelijk de hele tijd de vaders die iets in het huishouden doen te bekritiseren te corrigeren. Want – en dit vind ik de zieligste uitkomst van het onderzoek – niemand, helemaal níemand van de ondervraagde jongeren denkt dat jongens beter zijn in stoffen, wc’s poetsen en koken dan meisjes. Je oogst wat je zaait.
In deze tekst gaat het om schuld. Wie heeft schuld. Het gaat om ‘je oogst wat je zaait’, een verwijzing naar een metafoor die onder andere in de Bijbel voorkomt. De ‘je’ in de zin over oogsten wat je zaait, is duidelijk degene die schuld heeft. Dat geeft een morele lading aan het geheel.
Wie is die ‘je’ die zaaide wat er geoogst wordt?  ”Kinderen nemen een voorbeeld aan hun ouders”, schrijft Sitalsing. Dat gaat meteen over in moeder. De moeder neemt het zorgwerk op zich. De moeder laat geld verdienen over aan de man. De moeder geeft dochters en zonen de boodschap mee dat de norm oké is. Zíj, de moeder, is degene die zaait. Zij, de moeder, heeft schuld, stelt Sitalsing impliciet.
Maar hoezo verandert ”ouders” opeens in alleen de moeder? Waar is de vader gebleven? Wat geeft hij zijn kinderen mee? Waar zijn de werkgevers die vrouwen naar huis sturen zodra ze aangeven dat ze zwanger zijn? Waar zijn alle familieleden, collega’s, vrienden en andere mensen die vrouwen onder zware sociale druk zetten om zich te schikken in dat anderhalf verdienersmodel? We lezen echter niks over de omgeving of de anderen. We lezen alleen dat de moeder vermoedelijk [= eigen invulling van Sitalsing, haar vermoeden] op vaders begint te vitten zodra die proberen iets in het huishouden te doen.
Zo dan mannen verleiden?
Sitalsing herhaalt hiermee een seksistische mythe, die vaak wordt ingezet om vrouwen met schuld beladen terug in hun hok te knuppelen. ‘Hoezo klagen dat mannen niks doen in het huishouden. Je maakt het er zelf naar, dus zeur niet.’ In werkelijkheid zie en lees je dat vrouwen tobben, elkaar om advies vragen wat te doen, en vanalles proberen om diplomatiek hun man te betrekken bij huishouden en gezin. Van mannen bekritiseren is alleen sprake in de zin van pleiten voor een herverdeling van betaald en onbetaald werk, omdat vrouwen overbelast worden als ze overal alleen voor staan.
Kortom, we hebben hier een prachtig staaltje volautomatisch seksisme te pakken. Wat er ook gaande is, wie er ook allemaal een aandeel in hebben, we letten alleen op moeder de vrouw. Zij is de schuldige. Foei, moeders! Beter je leven en wel nu meteen, anders groeit de volgende generatie ook op voor galg en rad en schiet het niet op met het feminisme.

Opzij gaat onzeker 2014 tegemoet

De Groene Amsterdammer ziet af van een overname van het feministische opinieblad Opzij. Het tijdschrift is daarmee, voor zover bekend, voorlopig terug bij af. Namelijk: in de etalage gezet door de Weekbladpers Groep. Die wil van een aantal magazines af. Naast Opzij staat ook J/M Jonge Ouders te koop. Vooral Voetbal International, het blad Psychologie en Happinez doen het goed. Die bladen wil de Weekbladpers wél houden, meldt de uitgeverij.

Dat Opzij op de schopstoel zit bleek in november 2013. Waarnemend hoofdredacteur Daphne van Paassen zag zich genoodzaakt te benadrukken dat het blad gewoon door gaat. Van Paassen wees op het oplagecijfer van ruim 67.000 exemplaren, het stabiele abonneebestand, en een revival van het feminisme. Dat alles geeft Opzij bestaansrecht. Alleen niet voldoende in de ogen van de uitgever.

De Zesde Clan heeft gemengde gevoelens bij de hele kwestie. Opzij was kritisch en deinsde niet terug voor harde woorden over de SGP, abortus, de loonkloof, het glazen plafond, enz. Na circa drie decennia hoofdredactrice Cisca Dresselhuys aan het roer, ontstond kritiek dat de formule van het blad sleets werd. Teveel problematiek, te weinig humor. Toevallig ook de gebruikelijke kritiek voor feminisme in het algemeen. Hoe dan ook, ,,hoogste tijd voor vers bloed”, vond De Volkskrant.

Dresselhuys nam uiteindelijk in 2008 afscheid. De nieuwe hoofdredactrice, Margriet van der Linden, riep echter andere kritiek op. Ze zou geen echte bladenmaakster zijn, stelde bladenmaker Rob van Vuuren in HP/De Tijd. Het heilige vuur en de visie ontbraken, signaleerde RADAR-hoofdredacteur José Rozenbroek. De koers begon te zwabberen en Opzij ging steeds meer lijken op andere damesbladen, aldus vakgenoten.

De Zesde Clan vermoedt dat meespeelde dat Van der Linden zó benauwd was voor verwijten van het type ‘zeuren’ of ‘humorloos’, dat ze in het andere uiterste verviel. Dus kreeg je opeens artikelen over de psychologie van het geven, en  werd ‘vrouwenpower’ vertaald in termen van hoge hakken en korte rokken. Het blad leek haar geschiedenis te zijn vergeten en waste regelmatig witter dan wit – oftewel, allochtonen leken niet te bestaan.

Kortom, kind? Badwater? Als gezwam over het ‘erotische kapitaal’ van vrouwen door moet gaan voor ‘de feministische opinie’, kun je beter zonder. Dat is echter een veel te hard oordeel. Want wat is het alternatief? Lagen er in Nederland maar zes verschillende feministische bladen in de schappen van iedere supermarkt. Dan had je wat te kiezen en kon je lekker afgeven op blad X, overstappen op blad Y, daarover klagen en dan Z uitproberen, om vervolgens te constateren dat X eigenlijk best goed was. Heerlijk, reuring in de tent! Diversiteit! Wrijving die glans maakt!

Helaas kennen we die situatie niet. We hebben in Nederland, als het gaat om algemeen verkrijgbare mainstream bladen, alleen Opzij. Dat legt een enorme druk op het blad. Opzij moet in haar eentje aan alle eisen voldoen, alle groepen bedienen, dé stem van dé feministen zijn. Dat is een onmogelijke eis. Het blad zal altijd, hoe dan ook, kritiek krijgen. Met daarbovenop nog de kritiek die ‘het’ feminisme standaard over zich heen krijgt.

Een matige Opzij is echter vele malen beter dan het macho blanke mannen dieet van de andere mainstream opiniebladen zoals HP/De Tijd, Vrij Nederland en Elsevier. Waar feminisme een vies woord is, vrouwenhaters – juist ook van het vrouwelijk geslacht – de kolommen mogen vullen, en hatelijke stereotypen over mannen en vrouwen welig tieren. Een medialandschap waar zogenaamd neutrale wetenschapstijdschriften volop ruimte geven aan neuroseksisme, en Libelle en Margriet ideaalplaatjes presenteren waar vrouwen later ernstige schade door oplopen.

Nederland bevindt zich nog steeds in een stenen tijdperk. We hebben Opzij ontzettend hard nodig om enig tegenwicht te bieden aan de conservatieve mentaliteit van Libelle en Margriet, en de intuïtieve baarmoederverering van zoiets als Happinez. Ook al heeft de Zesde Clan zeer gemengde gevoelens, we willen Opzij dus niet kwijt. Je kunt bakken kritiek over dat blad uitstorten, maar a. probeer zelf in deze tijden maar eens een rendabel tijdschrift te maken, b. feminisme krijgt altijd bakken kritiek over zich heen, c. van Libelle en Margriet sterven je hersenen af en d. voor andere opiniebladen bestaan vrouwen alleen als lustobject, geminachte Ander of moeder.

Vrouwen verdienen beter. Daarom hoopt De Zesde Clan dat zich snel een andere overnamekandidaat aanbiedt. Of dat Opzij manieren vindt om zelfstandig verder te gaan. Het tijdschrift gaat een onzeker 2014 tegemoet. Maar wie weet kan Nederland één van de weinige algemeen verkrijgbare feministische bladen alsnog behouden voor de ‘gewone’ markt.

BONUS. Voor bladen die een selectere doelgroep bedienen: neem eens een kijkje bij Tijdschrift Lover,  Zij aan Zij, of Raffia, een uitgaven van de Radboud Universiteit Nijmegen.

De gereedschapskist: ‘click bait’

Belachelijk!!! Weer een opruiend stuk met opmerkingen als ‘ga toch breien’, termen zoals ‘achterhoedefeminisme’, en stellingen als ‘vrouwen brengen nu eenmaal liever meer tijd bij hun kinderen door’. De neiging is groot, zeer groot, om dit op te vatten als ongenuanceerd, provocerend, onnodig gemakkelijk roepen. En om een al even felle reactie te tikken, met een doorwrochte analyse van de complexe, ingewikkelde realiteit, waar dit soort makkelijke praat te gemakkelijk overheen stapt. Dat, hooggeachte lezer van dit weblog, is een typisch voorbeeld van click bait.

Je kunt mensen ook naar je site lokken door plaatjes van schattige kittens te publiceren. Waarom doet HP De Tijd dat niet?

Click bait staat voor een webartikel met een onderwerp dat vast en zeker controverses veroorzaakt, zodat lezers door zullen klikken en meer op de site zullen lezen. Als je de term iets breder opvat, kun je het zien als een artikel als lokmiddel om zoveel mogelijk lezers te trekken. Het ‘click bait’ artikel is vaak het type ‘van dik hout zaagt men planken’. De verleiding is groot om in dezelfde sfeer te reageren. Zodoende draagt het fenomeen click bait bij aan ongenuanceerde discussies, waarbij al snel verruwing optreedt.

Het voorbeeld uit de inleiding komt van één van de bijdragen aan een special over het feminisme van tijdschrift HP/De Tijd. Oh? Dit blad deinst er niet voor terug om zangeres Anouk te omschrijven als een rockbitch die haar publiek tart door concerten af te zeggen. Of zich te verdiepen in de kwestie waarom meisjes hun borsten op internet tonen. Het tijdschrift weet het wel: ,,wat wil een onzeker veertienjarig meisje nou liever dan een beetje aandacht van die zestienjarige ‘hunk’? (o ja, en meisjes zijn kwetsbaar, en kunnen daardoor gemakkelijk gemanipuleerd worden).

Gezien die mentaliteit wekt het geen verbazing dat het blad zich bij het themanummer over feminisme vooral verlekkerd buigt over de seksueel getinte ophef rondom ‘powerfeministe’ Heleen Mees, inclusief een getekend portret met diep decolleté op de voorpagina, want borsten verkopen. Verder huurt het blad mensen in om het feminisme weg te zetten als een achterhaald achterhoedegevecht. Het zou pas nieuws zijn als HP De Tijd wél genuanceerd zou schrijven over vrouwen, laat staan het feminisme.

Dit soort click bait, al dan niet in digitale vorm, plaatst kritische denkers voor een ongemakkelijk dilemma. Webmagazine Salon besteedde daar onlangs aandacht aan, naar aanleiding van het zoveelste stuk waarin iemand vrouwen maant niet teveel alcohol te drinken, want anders worden ze verkracht. Wat moet je hier mee? Het probleem:

It’s natural to dismiss Yoffe’s piece and others of its ilk as click bait, but these pieces continue to get published because they satisfy the cultural narrative that victims are ultimately responsible for their own violation. It’s well and good to suggest that predators should avoid predation, that rapists should just stop raping, but no one wants to hear this brand of genuine common sense that places the culpability for sexual violence where it actually belongs.

Zo ook hier. Dit soort artikelen over achterhaald feminisme en kijk, hier heb je een voorbeeld van een verdwaasde feministe, verschijnen in bladen als HP De Tijd omdat ze voldoen aan het culturele sprookje van een volledig geëmancipeerde samenleving, met gelijke kansen voor iedereen. Als je wilt, kom je er wel. Dus als je er niet komt, wilde je niet. Er bestaat geen probleem – of het moet zijn dat Heleen Mees raar doet en haar ex stalkt, zie je wel, rare feministen, hahaha – en dús is ook het bestaan van een feministische beweging onbegrijpelijk en irritant en kampt maandblad Opzij met weglopende lezers die liever door de Linda bladeren.

Het feminisme functioneert in dit verhaal als het steentje in de schoen. Lastig, pijnlijk, vervelend, weg ermee! Prompt volgen de termen en bijvoeglijke naamwoorden zoals huilfeminisme, achterhoedefeminsme, agressieve feministen, en kijk, een enquete waaruit blijkt dat vrouwen dolgelukkig zijn met hun leven. Wie zijn die kanselpreeksters dan, om met hun opgeheven vingertje gelukkige vrouwen ongeluk aan te praten? Nou? Nou???

Nou, omdat internet vol staat met wetenschappelijke onderzoeken die structureel seksisme aantonen. Omdat internet keer op keer analyses maakt van psychologische mechanismen, zoals minachting van het vrouwelijke en de zelfhaat die vrouwen daardoor kunnen ontwikkelen, die haaks staan op ongenunaceerd geblaat van het type zie je wel, vrouwen willen zelf niet. De situatie ligt veel, veel ingewikkelder dan HP De Tijd ons wil laten geloven.

Die wetenschap vinden veel mensen bedreigend, want we geloven in een rechtvaardige wereld. Alles wat niet in dat rooskleurige plaatje past, moet weg. Feministen voorop. Uiteindelijk komt het neer op het aloude liedje: hou je kop.

Tsja, dat is nou net wat niet gaat gebeuren. Dus het ongemak zal nog lang voortduren. Sorry, mensen.

Modern seksisme valt moeilijk te bevechten

The Good Girls Revolt, net uit in de Verenigde Staten, laat zien dat betaald buitenshuis werkende vrouwen betere arbeidsomstandigheden aantreffen dan in de jaren zeventig. Leve de vooruitgang. Paradoxaal genoeg is het volgens auteur Lynn Povich juist vanwege die positieve ontwikkeling tegenwoordig moeilijker voor vrouwen om zich te verzetten tegen discriminatie. Want anno 2012 is seksisme zooo passé, dat komt niet meer voor. Denken we. Met als gevolg dat we niet weten wat ons overkomt, als we stuiten op de vele manieren waarop subtieler seksisme vrouwen ondermijnt en terug in hun hok duwt.

Hedy d’Ancona verwoordde het mooi in een interview in het meest recente nummer van tijdschrift Opzij. Waarom worden vrouwen niet kwaad, vroeg ze zich af. De sociale revolutie bleef achterwegen, vrouwen schipperen nog steeds tussen betaald werk en onbetaalde zorg, en bij scheiding of andere narigheid lopen vrouwen een groot risico om tot armoede te vervallen.

Povich geeft een deel van het antwoord. In theorie zou sekse niet meer uit moeten maken. Vrouwen mogen studeren, een eigen inkomen verdienen, vrijuit over straat lopen (- tenzij ze de heer Broertjes als burgemeester treffen, dan krijgt een vijftienjarig slachtoffer van geweld te horen dat ze midden in de nacht niet door Hilversum had moeten lopen, zijn eigen dochter zou dat ook niet mogen, wat deed dat meisje daar. Bijna logisch dat mannen je been breken, eigen schuld, dikke bult.)

Groot is de schok als je denkt dat alles mag en kan, om vervolgens te merken dat je als vrouw minder snel vooruit komt, minder salaris ontvangt, en op de een of andere manier faalt. Eigen schuld, dikke bult, denken vrouwen dan opnieuw. Blijkbaar deden ze iets verkeerds, blijkbaar waren ze niet duidelijk, blijkbaar hebben mannen toch meer kwaliteit dan vrouwen, anders mochten ze wel meepraten in de formatie onderhandelingen, of meeregeren met Rutte, en werden ze wel wat vaker hoogleraar.

Good Girls Revolt gaat in op deze kwesties aan de hand van ontwikkelingen bij Newsweek. Vrouwen begonnen vanaf de jaren zestig bij dit Amerikaanse blad te werken, maar ze merkten al snel dat hun sekse een hindernis vormde:

Lynn Povich, a 47-year journalism veteran who started as a secretary in the Paris bureau of Newsweek magazine in 1965, tells the story of 46 women with degrees from top schools who got tired of a system that relegated them to jobs checking facts and clipping newspaper stories, while men with similar credentials got the bylines and big salaries.

Als ze lieten merken dit niet leuk te vinden, kregen ze te horen dat vrouwen eenvoudigweg niet journalistiek konden schrijven. Hun opleiding, ambitie, en wensen deden er niet toe. Schrijven was voorbehouden aan de mannen, want die waren ervoor geboren en vrouwen niet. Punt.

Punt? Nou nee. In die omstandigheden is het onrecht duidelijk, en kun je concreet aan de slag met een herkenbare ‘vijand’. In 1970 stapten de vrouwen naar de rechter. Verschillende keren zelfs. Totdat Newsweek banen als verslaggever en senior editor openstelde voor vrouwen. Met de rechtszaken dwongen vrouwen af dat eenderde van de journalisten vrouw moest zijn, en eenderde van de feiten onderzoekers mannen, om te laten zien dat deze taak op geen enkele manier ‘typisch vrouwenwerk’ was.

Sindsdien is het echter minder zichtbaar geworden wat vrouwen tegenhoudt om vrijuit door te stromen. Dat aspect is van groot belang, want wie het verleden niet kent, is gedoemd in herhaling te vervallen:

…there has been a drastic shift in the way that women approach their careers since Povich’s generation: These young women grew up thinking they could do anything in the workforce, and when they encounter sexism, they don’t know what it is or what to do. Bennett, for one, didn’t even think of herself as a feminist until she encountered discrimination herself. That’s common enough in my generation of college students and 20-somethings, I think. We tend to blame ourselves before turning on the system. We are so used to being equal that we wouldn’t know sexism if it subtly dismissed our work at every chance. For Povich, this is frustrating. She hopes books like hers serve as a corrective. The kind of history she’s telling is “not discussed enough with our daughters and our daughters’ daughters,” she told me.

En ook dat is logisch. Probeer je het wel, dan vliegen de verwijten en beschuldigingen je om de oren. Slachtoffergedrag, foei! Zeur niet zo! Bah, daar heb je die zure mannenhaters weer! Of nee, kille carrière bitches die geen enkel respect hebben voor nobele huisvrouwen. Dat is de stok.

Daarnaast heb je ook de strooppot. Vrouwenbladen zoals Libelle en Margriet schrijven in hun kolommen iets te vaak en iets te nadrukkelijk dat moeders die zich voornamelijk bezighouden met kind en keuken de juiste keuze maakten, zij zijn degene die zich bezighouden met de dingen die er echt toe doen. Een andere variant vind je in spirituele bladen zoals Happinez. Daar krijgen vrouwen ook allerlei complimenten. Dat ze vanwege hun baarmoeder zo fijn één met de natuur zijn, scheppende vermogens hebben. Daar moeten ze dan maar dik tevreden mee zijn.

Tussen stok en strooppot is het lastig manoeuvreren. Je moet wel heel zeker van je zaak zijn wil je in zo’n vijandig klimaat een standpunt innemen wat neerkomt op dat wat d’Ancona aangaf, namelijk dat we er nog lang niet zijn. Het roze en blauwe keurslijf knelt nog steeds, maar het is onduidelijk geworden bij wie je moet zijn om de veters losser te trekken. Dat brengt Povich prachtig in kaart.

Opzij laakt gelatenheid rond opmars SGP

Opzij hoofdredactrice Margriet van der Linden maakt zich zorgen om de toenemende invloed van blanke mannenbroederspartij SGP. In twee Twitterberichten schreef ze vandaag: ‘”Alleen fin. orde op zaken is niet genoeg. We kunnen ons niet neerleggen bij de vergaande wetgeving op gebied v abortus en euthanasie.” 1/2 was getekend, Kees van der Staaij. Wij maken ons zorgen om de sleutelpositie van de SGP. En de gelatenheid daaromtrent. 2/2 #opzij

De Zesde Clan verwacht nu dat het eerstvolgende nummer van Opzij gaat proberen verandering te brengen in die lauwe reactie. Want beelden van een congres waar alleen mannenbroeders aan meedoen, zijn blijkbaar niet genoeg. Net zo min als berichten dat driekwart van de mannelijke SGP-‘politici’ vinden dat ze wat terug moeten krijgen voor hun gedoogsteun aan het huidige kabinet. Kom maar op met de scherpe politieke analyse, inschatting van het effect van de SGP op de Haagse politiek, en de rol van premier Rutte, die de laatste tijd heerlijk tegen Van der Staaij en consorten aanschurkt om zijn coalitie in leven te houden.

Want als het aan de SGP ligt, worden vrouwen weer onderdanig aan hun man en raken ze de controle kwijt over wat er met hun lijf en leven gebeurt. Hoe meer publiciteit we daaraan geven, hoe eerder mensen wakker worden en denken ‘heeeeeej, wacht eens even…’

De gereedschapskist: de patriarchale deal

Vrouwen willen vooruit komen. Maar ze bevinden zich in een seksistisch systeem, waarin je sociale straf krijgt als je niet voldoet aan het verwachtingspatroon voor echte vrouwen. Dus, wat kun je doen om ondanks je foute sekse toch iets te bereiken en je een beetje prettig te voelen? Een patriarchale deal sluiten!

Website Sociological Images omschrijft deze strategie als volgt:

A patriarchal bargain is a decision to accept gender rules that disadvantage women in exchange for whatever power one can wrest from the system. It is an individual strategy designed to manipulate the system to one’s best advantage, but one that leaves the system itself intact.

Hoe werkt dat? Laten we een veel gebruikte vorm van patriarchale deal gebruiken om deze techniek in beeld te brengen. Vaak uit de deal zich in ‘je conformeren aan het schoonheidsideaal’ om vooruit te komen in de wereld. Echte vrouwen hechten namelijk aan hun uiterlijk. En slimme vrouwen maken gebruik van hun uiterlijk om vooruit te komen.

Onder andere Serena Williams maakte dit type deal. Ze kleedt zich vrouwelijk, zelfs een beetje sexy, en krijgt in ruil hiervoor meer publiciteit en meer fanmail. Deze strategie zorgt ervoor dat ze wegkomt met het feit dat ze zich eigenlijk niet als een echte vrouw gedraagt. Ze traint uren per dag, zet inzicht, moed en doorzettingsvermogen in om tegenstanders van het tennisveld te slaan, en viert haar overwinningen – bijna alsof ze een man is. Haar sex appeal benadrukken wordt onder die omstandigheden bittere noodzaak:

selling one’s own sex appeal is more or less required for any female athlete who wants to reach the pinnacle of her career without being called a “dog” and a “dyke” at every turn.

Omdat dit allemaal zo kil en cynisch klinkt, spreken veel mensen in Nederland en daarbuiten liever van vrouwen die hun erotische kapitaal benutten. Dat komt veel hipper over. Niemand dwingt haar! Ze wil er zelf leuk uitzien! Girl Power!! Zodoende kan zelfs een feministisch maandblad als Opzij een in rode stof gehulde boezem op de voorpagina zetten, zonder dat iemand zich afvraagt wat hier niet klopt:

Vrouwen krijgen het erotisch kapitaal verhaal op een zilveren schaal gepresenteerd met een rode strik erom heen, een verkooppraatje van het type: je kunt er zelf voor kiezen, het zorgt ervoor dat je je mooier en sterker voelt en meer bereikt in je werk, blij blij blij. Opzij roept vrouwen expliciet op dit soort voorbeelden te volgen:

Daarom roept Opzij vrouwen op om op donderdag 9 februari hun vrouwelijke kant te benadrukken. Dat kan door je hoogste hakken aan te trekken, maar ook door alleen je lippen te stiften of een hooggesloten knalrode blouse aan te trekken. Maak er een foto van en upload die op onze website. Meedoen aan de actie kan tot 29 februari.

Ondertussen is het echter een en al nauwe rokken en hoge hakken. Knalrode blouse, lippenstift, je hoogste hakken aantrekken, dat lijkt precies op vrouwelijkheid zoals gedefinieerd door de populaire cultuur, en daarin draait alles nog steeds om wat mannen aantrekkelijk vinden. Nou, dan gaan de alarmbellen af bij de Zesde Clan. Als het klinkt als seksisme, eruit ziet als seksisme, dan is het hoogstwaarschijnlijk seksisme. Want laten we het eens omkeren. Krijgen mannen een oproep om hun erotische kapitaal in te zetten om hun leven een boost te geven? De Zesde Clan is deze riedel voor mannen nog niet tegen gekomen.

Deze vorm van patriarchale deal cq aanhangen van de ‘erotisch kapitaal-strategie’ bevestigt een onderdrukkend schoonheidsideaal voor vrouwen. Niet alleen kost het veel tijd en geld om aan die normen te voldoen, en vernielen vrouwen hun kuitspieren met de hoge hakken die Opzij aanbeveelt, maar het zadelt hen ook nog eens op met een tweede baan naast hun gewone werk. Zo schreef een Britse topchef in haar autobiografie:

…she finds herself thinking about the “second job” she has been holding down while working in male-dominated kitchens, “that of constantly, vigilantly figuring out and calibrating my place in that kitchen with those guys to make a space for myself that was bearable and viable”, she writes. “Should I wear pink clogs or black steel-toe work shoes? Lipstick or chapstick? Work double hard, double fast, double strong, or keep pace with the average Joe? Swear like a line cook or giggle like a girl? Meanwhile, the parsley needs to be chopped, and the veal chops seared off. There is, still, the work itself to do.”

Er bestaat een beroemd citaat over filmster en danseres Ginger Roberts. Tuurlijk was haar partner Fred Astaire goed, maar vergeet niet dat Ginger Roberts alles deed wat hij ook deed, alleen dan achteruit dansend en op hoge hakken. Blijkbaar is er ruim honderd jaar na de geboorte van Roberts nog steeds niks veranderd. Vrouwen moeten nog steeds op hoge hakken achteruit dansen om een boost aan het systeem te ontfutselen. Bah, bah en nog eens bah.

Opzij lanceert quotum clicklijn

Tijdschrift Opzij besteedt al maanden aandacht aan het tekort aan vrouwen op hoge functies. Een hard quotum wil bijna niemand, maar wat dan wel? Daarom lanceerde het magazine de Quotumclicklijn. Iedereen kan hier melden wat er goed en fout gaat binnen de eigen brache of binnen het eigen bedrijf.

Opzij wil via de clicklijn zoveel mogelijk informatie verzamelen over alle denkbare projecten en initiatieven op dit gebied:

Daarom nodigen we iedereen uit, bedrijven, politici, werkgevers en werknemers om ervaringen met ons te delen. Zodat er een bruisende site ontstaat met de do’s en don’ts voor het bevorderen van een evenredige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen aan de top. In het novembernummer van Opzij analyseren we alle input en komen we met aanbevelingen. Want niets doen, vindt Opzij geen optie.