Tag Archives: opvoeding

Emancipatiegolf in het land van kinderboeken

Diversiteit is goed voor ieder kind, betoogt Reza Kartosa-Wong in het Parool. Diversiteit in de literatuur is broodnodig in onze moderne samenleving, betoogt Sayonara Stutgard in diezelfde krant. Heeeej, Nederlandse boekenwereld, het wordt hoog tijd dat uitgevers, lezers en recensenten het werk van schrijfsters serieuzer nemen, stelde Corina Koolen vorig jaar, met de onderzoeksgegevens om dat standpunt te onderbouwen. Zelfs meisjes van 11 zetten tegenwoordig campagnes op om te pleiten voor meer diversiteit in kinderboeken. Het lijkt wel een golf….. Komt er eindelijk ruimte voor een bredere blik?

Er lijkt een emancipatiegolf op handen te zijn als het gaat om boeken en de verhalen die we lezen. Tot nu toe zaten we op een nogal eenzijdig dieet. Ouders namen hun toevlucht tot fora om andere ouders te vragen of er voor hun dochters alternatieven waren voor de vele jeugdboeken waarin jongetjes de hoofdrol spelen. Die komen er gelukkig steeds meer. Hadden meisjes in 1972 in tien procent van de verhalen een hoofdrol, in 2006 was dat gestegen naar veertig procent.

De omgeving van die heldin blijft echter opvallend jaren vijftig. De heldin heet zelden Fatima. Als er dieren in een verhaal voorkomen, blijken die meestal als mannelijk omschreven te zijn. En volwassenen met beroepen houden zich keurig aan klassieke rolpatronen. Lezers komen vooral mannen tegen, in mannenberoepen zoals politieagent. Komt er een keer een vrouw voor met een baan, dan is ze juf of verpleegkundige, constateert Zo Ook.

Op die manier voeden fantasieverhalen uit de kokers van auteurs een wereldbeeld waarbij vrouwen vooral steunen, zorgen, troosten en een mannelijke held helpen, in een wereld bevolkt door werkende mannen in rollen van autoriteit en met de mannelijke held als centrale punt.

Dit wereldbeeld heeft gevolgen voor beeldvorming in de echte wereld. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat kinderen van vijf ‘slim zijn’ nog zien als een kwaliteit van zowel jongens als meisjes. Rond hun zesde vindt een omslag plaats. Vanaf die leeftijd claimen jongens genialiteit voor zichzelf. Meisjes zwichten voor de sociale boodschappen die ze constant horen en vinden zichzelf juist niet slim meer. Zelfs als ze aantoonbaar beter zijn dan jongens, blijkt uit onderzoek van de universiteiten van Illinois (V.S.) en New South Wales (Australië).

Maar er is nog een ander, vervelend gevolg: als je als jongetje jezelf constant ziet als het centrum van alles, leer je af om je te verplaatsen in andere mensen en andere situaties, betoogt Kartosen-Wong. Juist (blanke) jongetjes zouden er als mens beter van worden als ze empathie ontwikkelen met meisjes, vrouwen, en kids uit andere culturen, door verhalen via hun standpunt te lezen. Hij ziet dat jongens daar gelukkig steeds meer kansen voor krijgen. Als leestips geeft hij onder andere:

  • Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes
  • Tori en het vervolg Trobi van de Amsterdamse kunstenaar Brian Elstak
  • Brown girl magic van de Vlaamse schrijfster Dalilla Hermans
  • Rocca en het geheime toverrecept van Sharid Alles
  • Cyrus & Farnaz over 7 grenzen van Mark van Waes (over kinderen die zijn gevlucht naar Europa)
  • Het lammetje dat een varken is van Amsterdammer Pim Lammers (Het eerste transgenderprentenboek)

Daarnaast krijgen boeken die verder kijken dan het witte jongetje, steeds meer waardering. Zo won Annet Schaap allerlei prijzen met Lampje. Het verhaal draait om de dochter van een vuurtorenwachter, die na een scheepsramp als dienstmeid aan de slag moet in het Zwarte Huis van een admiraal. In dat huis zou een monster wonen, maar of dat klopt is de vraag….

Meer diversiteit nodig in het boekendieet van je kids? Platform Hebban stelde lijsten op voor kinderen in diverse leeftijdscategorieën. Zoals die met titels voor kinderen van drie tot zes jaar. Je kunt ook eens kijken bij de Feminist Aid Kit, met boeken voor peuters en kleuters die meiden en vrouwen meer te doen geven dan alleen het hulpje zijn van… De beer van Ursula van Rindert Kromhout en Sandra Klaassen, Koning en Koning van Linda de Haan en Stern Nijland, er zijn echt leuke boeken, als je goed zoekt. Dan kun je tegenwicht bieden aan de oude rolpatronen en wordt de kans groter dat je meiske van zes zich op die leeftijd nog steeds als even slim beschouwt als de jongens. Wie weet.

Ouders inventariseren het roze ghetto

Steeds meer ouders maken zich zorgen over de boodschappen die de samenleving afvuurt op hun kinderen. Sommigen brengen de constante stroom ‘jongens zijn zus, meisjes zijn zo’ boodschappen zelfs in kaart. Nadat de Duitse Marianne Grabrucker in de jaren tachtig een dagboek publiceerde met alle rolpatronen waar haar dochter aan werd blootgesteld, volgen nu Ros Ball en James Millar. Ze publiceerden The Gender Police: a Diary en schrokken van hun eigen observaties.

Het noteren van gebeurtenissen, observeren van de media en luisteren naar wat mensen zeggen maakt pijnlijk duidelijk dat we jongens als samenleving aanmoedigen, terwijl meisjes mooi moeten zijn, zorgen en dienen. Jongens mogen buiten ravotten, de wereld ontdekken, en krijgen uitnodiging na uitnodiging zich sterk te voelen, de competitie aan te gaan en succes te hebben als leider, wetenschapper, autoriteit.

Die boodschappen komen onder andere duidelijk naar voren in speelgoedwinkels en seksistische reclame zoals die van Jumbo en Nutrilon. In de wereld van Nutrilon mag de enige babymeisje later ballerina worden. Bij de Jumbo is boodschappen doen een taak die overgaat van moeder op dochter. Want zoon en manlief hebben wel wat beters te doen. Zoals sporten en gamen.

Waar jongens schade oplopen is in het afstraffen van alles wat naar vrouwelijkheid riekt. Jongens moeten het niet wagen in een roze tutu te lopen, en mogen geen al te heftige emoties tonen. Janken is iets voor meisjes, en je faalt als je een bal gooit als een meisje. Dat soort boodschappen leiden tot een mannelijkheid die niets kan hebben – één misstap en het mannelijk ego stort ineen. Slechts agressie en vrouwen domineren kunnen in zo’n situatie soelaas bieden.

Meisje gelijk stellen aan een belediging of een afstraffing toont ook aan dat het genderkeurslijf voor meisjes schadelijker is. Iets in hun aard is inferieur – als jongen en man wil je daar niets mee te maken hebben. Het beroemde ‘girl cooties’, waarbij meiden symbool staan voor alles wat de harmonie onder jongens en mannen verstoort en afbreuk doet aan wat er is.

Wat meisjes mogen staat in het teken van dienen, zorgen, altijd vriendelijk blijven, met een grote nadruk op mooi zijn (en je kop houden, want anders ben je niet meer lief). Ze moet al vroeg mama helpen met het huishouden, want dat is haar taak. Probeert een meisje haar leiderschapskwaliteiten uit, dan zeggen we meteen dat ze een bazige bitch is. In plaats daarvan moet ze relaties koesteren, een jongen aan de haak slaan en opgaan in haar gezin.

Meisjes staan bovendien bloot aan symbolische vernietiging. Ze zijn zelden de held van hun eigen verhaal, maar dienen hooguit als het ‘hulpje van de jongen’. Dan hebben ze nog geluk, want onder andere jeugdfilms hebben de neiging zich vooral op jongens te concentreren en meiden over te slaan. Meiden tellen niet mee, en dat is een schadelijk voor je gevoel van eigenwaarde.

Misschien om die nare realiteit te verhullen hebben we de prinsessendromen waar de commercie bol van staat. Je telt niet mee en bent inferieur, maar alles komt goed met magie en mooie jurken!!! Amy Shumer heeft daar het volgende over te zeggen:

De genderdagboeken van Grubrecker en het echtpaar Ball en Millar zijn belangrijk om in kaart te brengen hoe groot met name de druk op meisjes is, om zich te conformeren aan een onderdanige plek in de samenleving. Zo schreef Peggy Orenstein het boek Cinderella ate my Daughter nadat ze haar dochter voor het eerst naar school stuurde. Haar normaal gesproken zo levendige, actieve dochter veranderde door groepsdruk binnen een week in een in roze gehulde Disneyprinses. Daar maken ouders zich terecht zorgen over.

 

Vrouw en geniaal? Het wil er niet in

Onderzoek bewijst het: mensen kunnen de woorden ‘vrouw’ en ‘geniaal’ niet met elkaar combineren. Het klinkt te raar. Een geniaal mens is een blanke man. Hij beschikt van nature over zoveel talent, dat hij zonder enige moeite indrukwekkende prestaties neerzet. Hij is een soort Sherlock Holmes. Vrouwen kunnen hooguit een volhardende Hermione Granger zijn.

Maakt niet uit hoeveel diversiteitsprogramma’s je lanceert: als je dit soort stereotypes niet expliciet maakt, houd je vrouwen en mannen met een gekleurde huid feilloos buiten de deur. Het Amerikaanse onderzoek vond een direct verband tussen het aandeel vrouwen in bepaalde studierichtingen en ideeën over genialiteit. Als de heersende opvatting luidt dat hard werken resultaat oplevert, maken vrouwen een kans. Als de heersende opvatting luidt ‘je moet van nature talent hebben’, dan vallen vrouwen (en mannen met een gekleurde huid) af.

Deze opvatting over aangeboren talent, en wie van nature over dat talent beschikt, heeft ingrijpende gevolgen. Deze overtuiging betekent dat vrouwen in sommige vakgebieden minder welkom zijn. Een studie psychologie red je nog wel met hard werken, maar voor filosofie moet je briljant zijn, dus dááág vrouwen, denk maar niet dat je dit kunt. Het betekent dat ook de zogenaamd ‘rationele’ wetenschappers vrouwen discrimineren, dat seksisme ook de wetenschap niet vreemd is.

Het fenomeen ‘genie = man’ verklaart niet alleen het lage of juist wat hogere aandeel van vrouwen in bepaalde studierichtingen en vakgebieden. Deze opvatting doet z’n giftige werk ook op andere gebieden waar het draait om talent. Zoals muziek. Vrouwelijke artiesten merken keer op keer dat het niet uitmaakt wat ze doen en hoeveel ze doen. Zodra er een man bij hen in de buurt staat, gaan mannen en vrouwen er klakkeloos van uit dat de unieke popsongs van zijn hand zijn. Zij hielp hooguit een handje, of inspireerde hem.

Op die manier krijgen vrouwen geen eer van hun werk. Sterker: ze gaan aan zichzelf twijfelen. Nederland kende bijvoorbeeld tot voor kort de zogenaamde Huygens-beurs. Mannen en vrouwen vroegen ongeveer even vaak een beurs aan voor een periode studeren in het buitenland, totdat de slogan veranderde. In advertenties stond voortaan ‘Ben jij slim genoeg?’ Blanke mannen zeiden ‘ja’ en bleven beurzen aanvragen. Vrouwen twijfelden en zagen vaak af van deze enorme impuls voor hun academische loopbaan.

Wat te doen? De onderzoekers geven op basis van hun studie een paar handvaten. Kleine dingen kunnen al een groot verschil maken. Zo helpt het als studies waarvan nu impliciet wordt gezegd ‘daar moet je talent voor hebben en dan komt succes vanzelf’, openlijk aangeven hoe hard je moet werken. Het komt studenten niet aanwaaien. Iedereen moet zich inspannen om de stof te leren, tentamens te maken en eindscripties op te zetten en uit te voeren. Iedereen is Hermione.

Ook opvoeders en schooladviseurs hebben een taak. Zolang die ouderwetse rolpatronen propageren, of meisjes ontmoedigen bij als ‘mannelijk’ gedefinieerde vakken zoals wiskunde, zetten ze vrouwen op achterstand. Want, ik zeg het wel vaker: vrouwen zijn mensen. Als sociale wezens reageren vrouwen op sociale druk en passen ze hun gedrag aan subtiele signalen vanuit de omgeving aan. De signalen voor mannen luiden nog steeds: ‘ga zo door, je kúnt het’. De signalen voor vrouwen luiden: ‘wij geloven niet dat je dit kunt. ‘Maakt niet uit dat je tienen haalt, je kunt het niet, het is te moeilijk, ga liever moederen’.

Meer weten en verder lezen? Vrouwen en Ambitie van Anna Fels is een eye-opener. Het boek maakt inzichtelijk wat vrouwen nodig hebben om wél op te bloeien. Een beetje geschiedenis: de eerste vrouwen aan de universiteit, in België en Nederland. En waar het Nederlandse onderwijs geteisterd wordt door Mars en Venus kwakdenken en angst voor de feminisering van het onderwijs, neemt het Belgische onderwijs gender serieus met campagnes zoals Weetewa… ge zijt mijn stereotype niet. Met veel aandacht voor gelijke kansen en het doorbreken van beperkende rolpatronen. Daar kunnen we in Nederland nog wat van leren.

Oh, en Twitter natuurlijk:  en #LegoAcademics. Soms overlappen ze elkaar en dan krijg je dit:

Nederland reageert positief op Lees Vrouwen 2015

ReadWomen2014 kreeg zoveel succes, dat Nederland niet achter kan blijven. In Nederland roept journalist Kirsten van Santen lezers op om mee te doen aan de actie #leesvrouwen2015. Meteen na haar oproep in de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden kwamen er zoveel positieve reacties binnen, dat deze beide media niet tot volgend jaar willen wachten. Vanaf deze zomer beginnen ze al met een campagne om de Nederlandse leesgewoonten op te schudden. Iedereen kan ook meedoen op Twitter, met hashtag #leesvrouwen2015.

ReadWomen2014 ontstond uit frustratie om de manier waarop de literaire wereld omgaat met schrijfsters. Jaar na jaar analyseert organisatie VIDA de boekenbijlagen van allerlei kranten, en de inhoud van literaire bladen. Dat leidt tot The Count, De Telling, met altijd weer als schokkend resultaat dat mannen het werk van mannen recenseren. Vrouwen komen er nauwelijks aan te pas. Met vertekende beelden van de werkelijkheid tot gevolg:

”the canon lets in the male writers, then says, ‘Look: that’s the great literature, see how it’s writing about the human condition!’, when in fact it’s only writing about the male condition.”

Die relatieve onzichtbaarheid van schrijfsters, die onbalans, moet doorbroken worden, vond schrijfster Joanna Walsh. Als de literaire bladen geen zin hebben in diversiteit, moet de actie maar van de lezers komen. Dus begon ze met haar campagne om bewust een jaar lang werk van vrouwen te lezen. Ze kreeg een enorme response op haar actie. Boekenwurmen gingen tellen en kwamen erachter hoeveel blanke mannelijke auteurs ze lazen. Nauwelijks vrouwen, nauwelijks stemmen uit andere culturen dan de Engelse of de Amerikaanse. Oeps…

In Nederland is dat net zo. Dat begint al vroeg, als je nog op school zit. Daar krijg je de literaire canon voorgeschoteld (vertaling: de ene na de andere roman van blanke mannelijke auteurs) en kom je terecht in een wereld die Hella S. Haasse lange tijd afschilderde als ‘een duffe briefromanschrijfster’. Wie met zo’n scholing actief wordt in de literaire wereld, zet die trend vrolijk door. Bijvoorbeeld in advertenties: zes titels promoten, waarvan geen eentje van een schrijfster.

Met als gevolg de Nederlandse variant van de VIDA telling, inclusief mannen die werk van mannen recenseren en schrijfsters niet zien staan, of hun werk op vreemde gronden afkraken – de patronen die Joanna Russ identificeerde, zijn nog steeds zeer actueel. Ook in Nederland blijft de eregalerij gesloten voor vrouwen.

Deze structurele discriminatie leidt tot eenzijdige boekenkasten en een stereotiep beeld van romans van vrouwen. Iets waar mensen zich pas bewust van worden, als ze er op letten:

Anke Meijer trof in haar boekenkast overwegend mannelijke schrijvers aan. ,,Zou het leuk zijn om vooral vrouwenboeken te lezen?”, reageert ze. ,,Gaan ze veel over liefdesrelaties? Wordt de emotionele kant van de personen vooral beschreven? Of valt het reuze mee en zijn het goed geschreven boeken?”

Dat soort fenomenen. Read Women 2014 leidde en leidt tot bewustwording. Tot het actief opzoeken van andere stemmen, die je ogen en je hart openen voor de realiteit en de verbeeldingskracht van driekwart van de wereld. Mensen ontdekten opnieuw dat lezen geweldig is. Boeken geven inspiratie, plezier, troost. Verhalen laten je huiveren, of ontroeren je, of geven je nieuwe inzichten. Volg het live op Twitter, via #readwomen2014.

Wat zou het fijn zijn als de Nederlandse campagne hetzelfde effect krijgt. En lezers op het spoor zet van auteurs waar ze anders nooit aan zouden denken. Hopelijk wordt Lees Vrouwen 2015 net zo’n succes als Read Women 2014.

Tot slot:

In de tussentijd vraagt de redactie lezers om te blijven reageren, vooral op de wijze waarop boekhandels, critici en media in Nederland met vrouwenboeken omgaan. Bij voorkeur per mail onder vermelding van #leesvrouwen2015: cultuur@lc.nl of kunst@dvhn.nl

PvdA verliest vrouwelijke kamerleden

Ruim twee maanden na Désirée Bonis stapt nu ook Myrthe Hilkens op als kamerlid van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Traditionele media zoals de NOS deden het vertrek af met een kort zakelijk berichtje. Het valt te hopen dat de fractie binnenskamers goed gaat nadenken wat hier gebeurt. Want als vrouwen vertrekken, is dat soms een teken dat een organisatie haar idealen verkwanselt. Vrouwen protesteren in zo’n geval eerder dan mannen.

Myrthe Hilkens kan haar idealen niet meer kwijt bij de PvdA.

Vrouwen stappen eerder op dan mannen als hun ethische en morele waarden averij lopen, blijkt uit onderzoek. Het verschil wordt niet veroorzaakt door de aard of de natuur van de vrouw. Wél speelt de opvoeding een rol, meent onder andere psychologe Carol Gilligan. In landen zoals Nederland, met een strikte scheiding tussen roze en blauw, betekent de opvoeding dat meisjes soms andere normen en waarden meekrijgen dan hun broertjes. Met andere resultaten tot gevolg, zoals een grotere gevoeligheid voor ethische kwesties en idealen.

Daarnaast krijgen vrouwen simpelweg minder ruimte dan mannen. Samenlevingen oordelen bijvoorbeeld veel hardvochtiger over vrouwen die zich misdragen, dan over mannen. De sociale druk om je goed te gedragen, leidt tot een grotere alertheid voor ethiek en correct handelen.

De redenen die Bonis en Hilkens opgaven voor hun vertrek, lijken te sporen met die grotere gevoeligheid voor ethische kwesties en correct handelen. Bonis gaf aan dat ze vertrok uit onvrede met het buitenlandbeleid van de coalitie. In het NRC publiceerde ze kort geleden een opiniestuk waarin ze dit indirect nader uitlegde. De VVD bepaalde het buitenlandbeleid, en de PvdA liet dat toe, schrijft ze. Haar vertrek had, met andere woorden, te maken met morele overtuigingen. De PvdA sloot voor Bonis onacceptabele compromissen, en sloeg de verkeerde weg in.

Hilkens houdt het op het vagere ‘De manier waarop ik invulling wil geven aan mijn idealen strookt helaas niet met de wijze waarop ik politiek kan bedrijven’, en gebruikt het werkwoord kiezen om aan te geven dat ze daarom elders haar heil zoekt. Hoe diplomatiek geformuleerd ook, deze verklaring wijst opnieuw op morele oordelen. Op idealen, en de manier waarop ze die idealen bij de PvdA geen aanvaardbare vorm kan geven.

Twee vrouwen die zo kort na elkaar een partij verlaten geeft te denken. De PvdA doet er goed aan om over te gaan tot zelfonderzoek. Hoe verhouden wij ons tot de VVD? Op welke manier gaan we om met onze partijprincipes en idealen? Hoe behouden we onze identiteit? Als de PvdA tot een eerlijk zelfonderzoek in staat is, maakt de fractie nog een kans. Kunnen ze dit niet opbrengen, dan zouden ze bij de eerstvolgende verkiezingen wel eens in het stof kunnen bijten. De tijd zal het leren.

Expoo leert ouders genderbewust opvoeden

Om beter om te gaan met stereotiepe verwachtingen en rolpatronen heeft documentatiecentrum Rosa in opdracht van het Belgische Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning (Expoo) een special gemaakt over genderbewust opvoeden. Aangeboren of aangeleerd? Het blijft een eeuwige discussie, maar vast staat dat de samenleving veel waarde hecht aan het etiket jongen of meisje, met bijbehorende waardeoordelen en rolpatronen. Dat heeft invloed op de opvoeding van kinderen, stelt Expoo.

Samen op kookles.

België timmert flink aan de weg. Eind vorig jaar lanceerde het land al Gender in de Klas. Dit project heeft tot doel mensen stil te laten staan bij hun onbewuste aannames en vooroordelen over jongens en meisjes. Als je weet wat je denkt, kun je vervolgens beter kijken naar de kwaliteiten van kinderen als individu.

Het project Genderbewust Opvoeden wil hetzelfde doen, maar dan thuis. Want het is lastig navigeren in een wereld vol dekbedden met raketten voor de jongens, en voor de meisjes een roze beker met het commando ‘lief’ erop. Bovendien zijn kinderen niet gek. Ze Ze willen hun ouders gehoorzamen en voldoen aan verwachtingen. Dus zijn ze erg alert op signalen die wijzen op goed gedrag. Zo doen meisjes al vroeg extra hun best om lief en zorgzaam te zijn.

Om tegenwicht te bieden aan dat keurslijf roept Expoo ouders op om te zorgen voor variatie in spelletjes en kinderen te stimuleren met al het speelgoed te spelen. Dat betekent ook: niet terugdeinzen of wegkijken als een jongen een pop oppakt. Vooral vaders vinden dat moeilijk, signaleert Expoo, en hun zonen pikken die afkeuring snel op. Het centrum roept ouders ook op de roze en blauwe scheiding in winkels te doorbreken en kinderen te stimuleren zelf kritisch na te denken over zaken zoals groepsdruk, wat hoort en niet hoort, en wat ze zelf willen.

Datzelfde advies geven ook deskundigen in een artikel van de Globe and Mail over genderneutrale opvoeding. Het gaat niet zozeer om de prinsessenjurk en de Transformerspoppetjes, als wel om de waarde die de omgeving daaraan hecht:

Parents and educators shouldn’t worry so much about which pronouns kids are using – they should focus instead on the ideas they represent. “Get into the child’s head more and explore [stereotypical notions] from the child’s perspective,” says Prof. Barnett, a senior scientist at the Women’s Studies Research Center at Brandeis University, from her home in Cambridge, Mass. “That’s where I think you can have some powerful effects. If a child says all doctors are men, for instance, ask them why they think that – and point out that it’s not true.”

De deskundigen doen in dit artikel ook praktische aanbevelingen. Zo adviseren ze spelletjes niet op basis van geslacht maar op basis van activiteit te organiseren. Het gaat dan niet meer om gender, maar om wie het leuk vindt om in de zandbak te spelen. Dat kunnen jongens én meisjes zijn, die dan samen kunnen spelen. Zo komen ze nader tot elkaar en beperk je de schade aangericht door waarde oordelen en een systeem van apartheid op basis van sekse.

Meer adviezen nodig? Neem eens een kijkje bij dit dossier van Groei Mee, of bezoek de site van Pink Stinks, een organisatie van Engelse ouders en deskundigen die de invasie van de kleur roze in de levens van meisjes tegen probeert te gaan. Of lees dit persoonlijke verhaal van een moeder die opgroeide in een gezin waarvan de ouders hun stinkende best deden om ‘echte meisjes’ en ‘echte jongens’ af te leveren. Het persoonlijke is politiek!

De lezing van: Sarah B. Hrdy

Geen link naar een tekst deze keer, maar naar een videofilm op de site van de universiteit van Leiden. Daar hield professor Sarah B. Hrdy afgelopen november de Niko Tinbergenlezing 2010. De inleiding vindt nog plaats in het Nederlands, maar daarna wordt de voertaal Engels.

Hrdy maakte naam met boeken over het moederschap en de socialisatie van kinderen. Door inzichten uit de genetica, biologie en andere takken van wetenschap te combineren, weet ze keer op keer met verrassende stellingen te komen, die ze stelselmatig en deskundig van een solide onderbouwing voorziet. Lees onder andere eens Moederschap, een natuurlijke geschiedenis. Of haar nieuwste, een kind heeft vele moeders. Vanwege dit laatste boek nodigde de universiteit van Leiden haar uit en hield ze haar lezing.

Jongens zitten vast in agressief blauw ghetto

Wat gebeurt er als ouders hun zoon in het roze willen kleden? Webmagazine Salon.com publiceert het verhaal van Nathan Hegedus, die er vaker dan hem lief is achter komt dat het gezin achter loopt met de was. En dat dan een roze kledingstuk de enige schone broek is die hij zijn zoon kan aantrekken. Starende blikken en geschokte reacties van omstanders zijn zijn deel. Een jongen? In het roze? Dat kan niet, dat is een kleur voor meisjes!

Slegs vir jongens.

Tegenwoordig komt er steeds meer verzet tegen de pogingen van de consumentenindustrie om meisjes op te sluiten in een roze ghetto, vol hartjes, glitters en franje. Hier en daar beginnen ouders het agressief roze gekleurde speelgoed te boycotten, zoals onder andere de New York Times signaleert. En The Guardian merkt fijntjes op dat de code rond 1900 precies omgekeerd was: blauw was voor meisjes, en roze voor jongens. Pas in de laatste zestig jaar veranderde dat radicaal en overspoelden fabrikanten de markt met roze gekleurde spullen voor meisjes en vrouwen.

Dit marketingfenomeen kreeg zelfs een naam: Pink it and shrink it. Kleur het roze en maak het kleiner, dan willen de vrouwtjes er wel aan. Of het nou gaat om poppen of auto’s en computers. De site Lemondrop levert een vernietigend commentaar op de huidige stand van zaken, die verder gaat dan roze gekleurde spullen:

 In a male-dominated industry, designers who can’t seem to relate to female buyers continue to rely on stereotypes. Or worse, they don’t seem to consult women at all. Take, for example, Apple’s latest offering — the iPad. Within hours of its announcement, posts about the “iTampon” flooded Twitter. “Naturally, women were going to associate the word ‘pad’ with menstruation because we have heard the word over and over for years — period,” says Stephanie Holland, executive creative director of the advertising agency Holland+Holland.

Maar die roze apartheid en de stereotype benadering van de seksen sluit  jongens net zo goed op in een hokje, constateert Hegedus:

What about the flip side of that gender apartheid, that boys are shunted into blue and trucks and trains? We do not perceive them as the victims — likely because masculine traits are traditionally perceived as more active and positives — but they are limited nonetheless.

Want voor jongens ziet de markt er niet veel beter uit. In Nederland kwam dit jaar een nieuw tijdschrift op de markt. Het is gericht op jongens van 7 tot 13 jaar, schrijft vooral over speelgoed, en heeft als titel Stoer. Op de voorpagina staat een mannelijk Mangafiguurtje in een strijdbare pose. En iedereen die een speelgoedwinkel in loopt ziet die boodschap herhaalt: ridderpakken, he-man actiefiguren, videospelletjes over racen en oorlog. Als jongen moet je sportief zijn, en vechten, en gek zijn op snelle auto’s en glimmende speelgoedzwaarden.

Hegedus maakt zich hier zorgen over. Als ouder wil hij graag dat zijn zoon later betekenisvolle relaties kan onderhouden met andere mensen, effectief kan optreden in sociale situaties, en zicht heeft op zijn emoties. Allemaal ideeen die meteen angsten oproepen: voordat je het weet word je zoon afgeschilderd als een overgevoelige homo. En dat is erg, want jongens zijn mensen. Zelfs de EU maakt zich zorgen over deze situatie en nam twee jaar geleden een resolutie aan om meer onderzoek te doen naar het effect van dit soort genderspecifieke marketing, die meisjes afschildert als toekomstige huisvrouwen en jongens als emotieloze vechtjassen.

Wat kunnen mensen doen tegenover die stortvloed aan stereotypen? Er zijn gelukkig wel positieve ontwikkelingen. Genderneutrale kleding rukt op, merkt webmagazine Slate, en het helpt ook dat populaire Hollywoodsterren als Angelina Jolie het goede voorbeeld geven door hun kinderen te kleden zoals ze zelf willen. En in Zweden protesteerde een groep 13-jarige schoolkinderen  tegen de sexistische catalogus van speelgoedgigant Toys R Us. Dit leidde zelfs tot een officiële reprimande tegen het bedrijf, wegens discriminatie. Kijk, dat geeft hoop.

De Graaf promoveert op seksuele opvoeding van jongeren

Hoe kun je als ouder je zoon of dochter zo goed mogelijk opvoeden op het gebied van seksualiteit? Hanneke de Graaf onderzocht het en promoveert op 31 augustus 2010 bij de Universiteit Utrecht met de resultaten van haar onderzoek. Haar voordracht begint om 16.15 uur in het Academiegebouw aan het Domplein in Utrecht.

De Graaf ondervroeg 2600 jongeren in de leeftijd van12 tot 25 jaar, analyseerde tientallen wetenschappelijke publicaties en voerde nieuwe analyses uit van bestaand onderzoek. Ze concludeert dat ouders die hun kind steunen en weten wat hun kinderen doen en met wie, erop kunnen vertrouwen dat hun kind de juiste beslissingen zal nemen, ook op seksueel gebied.

Moeders kunnen gerust buitenshuis werken

Vrouwen die net bevallen zijn van een baby, kunnen daarna met een gerust hart weer buitenshuis gaan werken. De voordelen van werk, zoals een hoger inkomen en een tevreden vrouw, wegen ruimschoots op tegen de nadelen. Dat concluderen onderzoekers van de Columbia University of Social Work in New York. De Amerikanen publiceerden hun bevindingen bij de Society for Research in Child Development. De site van dit instituut werkt op dit moment niet, maar onder andere in de Engelse krant The Guardian staat een artikel over dit onderzoek.

Probleem?

Het gaat dus over moeders. Net als de talloze vorige studies. Die gaven tot nu toe aan dat werkende moeders zelf meer stress ondervonden, of dat hun kinderen zich trager ontwikkelden. Volgens onderzoekster Jane Waldfogel hadden eerdere studies echter een zeer kunstmatig uitgangspunt. De studies richtten zich op één beperkt onderwerp, en stelden de vraag ‘wat gebeurt er als verder alles hetzelfde blijft’. Volgens Waldfogel een vreemd uitgangspunt, want juist als je een kind krijgt verandert de hele situatie thuis en in je leven op een fundamentele manier. Niets blijft hetzelfde.

Het huidige onderzoek keek veel breder, hield rekening met de revolutie die een kind in huis veroorzaakt, en nam een veel grotere groep onder de loep. Een team onderzoekers volgde langere tijd duizend kinderen tot zeven jaar. Als een moeder in het eerste jaar na de bevalling aan het werk ging, had dat positieve gevolgen voor haar welzijn en haar financiële positie. Met dat hogere inkomen konden de vrouwen beter voor hun baby zorgen.

Goed nieuws dus voor moeders: ze kunnen zonder schuldgevoelens met een gerust hart door in hun betaalde baan. Nu heb ik nog één vraag: en vaders dan?

Geen probleem.