Tag Archives: online activisme

Gastbijdrage: De nieuwe feministen, deel 2

Deel 1 vind je hier.

Door Lonneke van der Ark

De speech van actrice Emma Watson op 22 september 2014, werd met groot applaus ontvangen bij de Verenigde Naties en ging binnen no time viraal. In haar toespraak benadrukt Watson dat mannen naar voren moeten stappen in de strijd tegen ongelijkheid.

Feministen wereldwijd leken even opgelucht adem te halen: nu een publiek figuur als Emma Watson – overal bewonderd en gewaardeerd – zo haar mening verkondigde, moest er wel wat gaan veranderen. ‘Ik weet alleen niet echt wat ik er van moet vinden,’ zegt Pajor. ‘Het is echt goed wat ze gedaan heeft, maar ik twijfel aan de campagne HeforShe. Ze heeft volkomen gelijk dat mannen ook bij het gesprek betrokken moeten worden, maar het stuit me tegen de borst dat ze zegt dat we het zonder mannen niet zouden kunnen. HeforShe geeft me het idee dat we als vrouwen alleen niet succesvol kunnen zijn. De reactie erop maakt echter wel meteen duidelijk dat we nog steeds in een patriarchale maatschappij leven.’

Na haar speech ontving Watson niet alleen gejuich, maar ook doodsbedreigingen. Hackers dreigden ook naaktfoto’s van de actrice te lekken, hoewel dat waarschijnlijk een bluf was: de foto’s zijn nooit naar buiten gebracht. ‘Dat is een typische, veelvoorkomende reactie,’ vertelt Pajor. ‘Een vrouw komt op voor haar rechten en spreekt zich erover uit en dan is er een groep mensen die vindt dat ze naar beneden moet worden gehaald. Alsof ze terug op haar plek moet worden gezet, zoals zij het zien.’

Van Amelsfort ziet vooral problemen in de manier waarop media over de speech berichtten. Na de toespraak schreef ze een uitgebreid stuk over de manier Watson na afloop door de media werd neergezet. ‘Ze reduceren vrouwen tot hun emoties en hun lijf. Emma Watson kan zelfs de VN toespreken, maar dat maakt niet uit. Haar emoties en mogelijke naaktfoto’s zijn veel belangrijker.’

‘En het verkeerd rubriceren en marginaliseren van berichtgeving over vrouwen, ook zo’n structureel fenomeen,’ gaat ze verder. ‘Waarschijnlijk omdat Watson een actrice is, stond het nieuws over haar speech meestal in rubrieken van het type Entertainment. Of, nog erger: ‘Achterklap’. Op die manier krijgt de berichtgeving een lage status – haar speech is slechts vermaak, niet serieus, niet politiek. Terwijl het bijna niet politieker en scherper kan, wat ze zei.’

Invloed van sociale media

Zowel Pajor als Van Amelsfort werkt vanuit een sociale bloggersomgeving; de eerste via Tumblr, de ander via WordPress. Dat internet en sociale media een steeds grotere rol spelen in het verspreiden van het feministisch gedachtegoed, zien ze allebei.

‘Het neemt een steeds belangrijkere plek in als middel om informatie te delen, standpunten te bepalen en aan agendavorming te doen,’ zegt Van Amelsfort. ‘Onder andere Twitter en Facebook worden steeds belangrijker voor feministisch activisme. Internet levert een nieuw strijdtoneel op.’

Pajor ziet dat de kracht van sociale media steeds sterker wordt. ‘Tijdens de rellen in Ferguson zei een woordvoerder van de politie dat hij baalde van sociale media, omdat daar allerlei verschillende standpunten te lezen waren. Ik dacht toen: mooi, dat moeten we juist hebben!’

Het uitlokken van een reactie ziet Van Amelsfort als een overwinning. ‘Feminisme wekt altijd weerstand op. Dat type kritiek moeten we omarmen: als mensen feministen eng vinden, doen we het goed. Dan morrelen we aan de status quo, stellen we privileges aan de kaak en vragen we mannen om hun verantwoordelijkheid te nemen.’

Nog niet perfect

Hoewel het feminisme de goede kant op gaat, zegt Pajor nog veel problemen te zien binnen de stroming. ‘We moeten ons echt richten op alle problemen die we voor ons hebben en niets afdoen als onbelangrijk. Daarbij moet je heel goed bekijken waar een individu of een groep zich druk om maakt. Bijvoorbeeld door te bepalen hoe iets invloed heeft op vrouwen van verschillende culturen.’

Hierbij wijst ze onder meer op de ongelijkheid in het salaris van mannen en vrouwen. Een blanke vrouw in de VS verdient 77 cent op de dollar die een man verdient, maar een zwarte vrouw zit daar nog verder onder. ‘Als we anderen niet binnenlaten en de problemen vanuit verschillende standpunten bekijken, zullen we nooit succes boeken.’

Van Amelsfort sluit zich daarbij aan: ‘Blanke, goed opgeleide feministes zouden zich meer bewust moeten worden van hun privileges ten opzichte van vrouwen met een getinte huidskleur. Dit kunnen ze onder andere laten zien door veel meer te doen met intersectionaliteit, door huidskleur mee te nemen in analyses en vrouwen bewust uit te nodigen en ruimte geven om hun verhaal te doen. Het zijn nu nog te vaak gescheiden werelden. Ik snap het wel, die huiver om kritisch naar jezelf te kijken. Feministen opereren in een guur en vijandig klimaat en veel mensen zijn er als de kippen bij om te zeggen ‘zie je wel, rare feministen, ze deugen zelf niet’. Dus het ligt gevoelig om je eigen vuile was buiten te hangen. Dat zie je bij bijna alle gemarginaliseerde groepen, dus ook feministen. Wij zijn net mensen…’

Vrouwen winnen bij de Hugo Awards

Veel vrouwelijke winnaars bij de Hugo Awards, een onderscheiding in het genre science fiction en fantasy. Ann Leckie won de prijs voor beste sf roman met Ancillary JusticeSofia Samatar won de debuutprijs, Mary Robinette Kowal won met haar verhaal The Lady Astronaut of Mars, Ginjer Buchanan en Ellen Datlow wonnen prijzen voor de beste eindredactie, en Julie Dillon en Sarah Webb wonnen prijzen in de creatieve/kunstzinnige categorieën.

Beste science fiction boek van het jaar…

Dat Ann Leckie de prijs voor beste roman in de wacht sleepte, kwam voor commentatoren ietwat onverwachts. De gehele Wheels of Time serie stond op de rol, en algemeen dachten mensen dat die gigant de rest van de concurrentie zou verbrijzelen. Het originele, verfrissende boek van Leckie veroverde echter de meeste lezersharten.

Kameron Hurley verdient een speciale vermelding. Ze won tweemaal. Ze sleepte de hoofdprijs binnen in de categorie ‘fan fiction’, en in de categorie secundaire literatuur voor haar studie ‘We Have Always Fought: Challenging the Women, Cattle and Slaves Narrative‘. In dit boek geeft ze schrijfadvies en tips om je werk te publiceren. Ze gaat ook in op manieren om versleten cliche’s en seksistische valkuilen te vermijden in sf en fantasyverhalen. (Want laten we eerlijk zijn, sf  doet te vaak vrolijk mee met seksistische clichés in verhalen, de enorme weerzin tegen romantiek in sf boeken komt érgens vandaan, en dan zwijgen we nog over de marketing.)

Hurley’s boek is in die zin een vervolg op en uitbreiding van haar online activisme om het genre sf vriendelijker voor vrouwen te maken. Waarbij ze krachtige taal niet schuwt:

I have dealt with people actually trying to silence me from the moment I posted my first blog post in 2004. And because of that, I find myself deeply offended to hear you equating some folks saying, “You know, maybe my industry magazine should be a little more respectful of all of its members, not just the dudes,” that you say you’re targeted by some massive witchhunt meant to emasculate a bunch of dudes who are used to everyone agreeing with them in every way imaginable. […] For once in your privileged life, listen. Listen. Because if I punched you, and you said “Gosh, that really hurt” and I said, “YOU ARE FUCKING CENSORING ME YOU FUCKING COMMUNIST” you’d think I was insane.

Mooi dat de organisatie van de Hugo Awards dit streven naar diversiteit ondersteunt en erkent dat vrouwen evenveel recht hebben op een plekje onder de SF zon.