Tag Archives: Octavia Butler

Belangstelling groeit voor Octavia Butler’s vooruitziende blik

Octavia Butler schreef genuanceerde science fiction over racisme, seksisme, het milieu, de Ander. Nu, dankzij het oprukkende conservatieve populisme, krijgen deze vraagstukken een nieuwe urgentie. En neemt de belangstelling voor de ideeën van deze auteur toe. ‘Alles wat je aanraakt, verander je’, schreef Butler, en met die hoopvolle boodschap kunnen mensen wellicht verder in het tijdperk Trump (en bij ons Wilders? Of die seksistische Trump-sympathisant Thierry Baudet???)

De hernieuwde aandacht voor Butler uit zich op allerlei manieren. Non-profit organisatie Clock Shop organiseerde vorig jaar een evenement rondom de auteur. Onder de noemer Radio Imagination vonden het hele jaar door performances, filmavonden en literaire bijeenkomsten plaats.  Clock Shop zelf produceerde bovendien een reeks podcasts over haar leven en werk.

Daarnaast houdt de Huntington Library, trotse beheerder van Butler’s archief, vanaf april 2017 een tentoonstelling, zodat mensen haar brieven, schetsen, aantekeningen enz. met eigen ogen kunnen zien. Oktober vorig jaar nam een journalist uit Los Angeles bovendien het instagram-kanaal van de Huntington Library over om haar nalatenschap digitaal te ontginnen. En haar roman Kindred (geestverwant) werd bewerkt tot een literair stripboek, met een voorwoord van SF auteur Nnedi Okorafor. Recensenten noemen dit album essentieel leesvoer en een prima introductie tot haar werk.

Butler’s ideeën en inzichten krijgen op die manier de kans om breder bekend te raken bij een groter publiek. Een hoopvol teken, zeker in de V.S., waar blanken met een abonnement op Fox News een seksistische, racistische president kozen, die op dit moment allemaal racistische, seksistische mannen aanstelt die de rechten van vrouwen en niet-blanke mensen in willen perken.

Hoe kun je in zo’n verhard klimaat verder? Hoe navigeer je dit soort troebele wateren? Butler zelf kan een voorbeeld vormen, met haar pure wilskracht. Daarnaast biedt ze inzicht in situaties (kennis is macht). Ze snapte precies hoe conservatief populisme werkt en hoe ras, gender en sociale klasse op elkaar inwerken. Zo voorspelde ze Trump’s campagneslogan al in de jaren negentig. In Parable of the Talents staat een figuur op die, in een tijd van crisis, religieuze intolerantie en een toenemende hang naar isolationisme, campagne voert onder het uitroepen van ‘maak Amerika weer groot’.

Literair tijdschrift ZYZZYVA nam dit boek dan ook prompt op in een leeslijst voor het Trump tijdperk:

While Butler tackles the issues of white supremacy, misogyny, and exploitative capitalism that climax in a post-apocalyptic America, her real concern is the novel’s empathic protagonist. Lauren turns her burden into the foundation for a religious community based in empathy; in doing so, she lets us imagine what a society organized according to human need might look like.

Naast medemenselijkheid stelt Butler in haar verhalen een vorm van holistische spiritualiteit voor, samen met een politiek gebaseerd op ecologie en de gemeenschap, zoals collectieven en coöperaties. Ze plaatst zichzelf daarbij in een lange traditie van feministische utopieën en dystopieën, signaleert magazine FemSpec. Cruciaal daarbij is het vermogen van mensen om te kunnen veranderen:

Butler in the end opts for the pragmatic solution within her utopian vision, and with that speaks to concerns within feminist grassroots movements: With whom to ally? What compromises are acceptable, what is not open for negotiation? And above all, she addresses issues of agency and the potential to seize the moment and change the world around us, the promise of “All that you touch, you change.”

Dat kan op een negatieve manier zijn, maar ook op een positieve wijze. Butler laat zien hoe je aan de positieve kant uit kunt komen. Mensheid, doe er je voordeel mee.

PS.: In Nederland is alleen De Patroonmeester tweedehands verkrijgbaar, de rest van haar werk bleef zo te zien onvertaald in het Nederlands. Uitgeverijen…..?!?

Vrouwen breken door bij Nebula Awards

Vrouwen kaapten Nebula Awards weg in een aantal belangrijke categorieën. De jury eerde Jo Walton met de prijs voor de beste science fiction / fantasy roman van 2011, Among Others, en gaf een oeuvreprijs aan Connie Willis. Ook de prijs voor de beste Young Adult roman ging naar een vrouw, Delia Sherman. Octavia Butler ontving postuum een Solstice Award voor haar bijdragen aan het genre. Ook vorig jaar vielen veel schrijfsters in de prijzen. Het lijkt erop dat schrijfsters eindelijk doorbreken bij de Nebula Awards…

Jo Walton schreef het beste sf/fantasy boek van 2011.

Science Fiction lijkt een bovengemiddeld vriendelijke plek voor vrouwelijke auteurs. Vorig jaar waren vijf van de zes winnaars schrijfsters:

In the past, the Nebula Awards have been dominated by male authors. However, this year the number of nominations written by woman are astonishing, and I am so happy. It’s a start. The Nebulas are voted on by the membership of the Science Fiction and Fantasy Writers of America. I am a member, and have been for many years; all that time, I’ve been watching, and waiting for change, and trying to help that change along by voting for women’s works when I thought they were the best (which, because of my tastes, I often did). I nominate works by women every year. I vote, every year, for my choices, even if I’m sure they’ll never win. This is the first year when I’ve felt truly represented.

Als het gaat om de hoofdprijs ziet het beeld er nog beter uit. Voor de derde keer in vier jaar tijd won een schrijfster de prijs voor de beste roman van het jaar. Voor Jo Walton was het Connie Willis. Met Black Out en All Clear schreef ze de beste roman van 2010. Daar weer voor was het Ursula leGuin die met haar roman Powers het beste boek van 2008 afleverde. Alleen Paolo Bacigalupi wist er tussen te komen in de jaargang 2009.

Dat vrouwen – eindelijk – op waarde geschat worden, in ieder geval in het sf en fantasy genre, valt op:

It is so splendid when excellent people are recognized for their excellence! It’s delightful that Octavia Butler won a posthumous Solstice Award and that Connie Willis was given the Damon Knight Grand Master Award. And! I am personally over the moon that Jo Walton’s Among Others won the 2011 Nebula. I loved this book so very much and if I haven’t already forced it into your hands, you are to imagine me doing it now: this is a geek feminist coming-of-age novel, and it is full of wonders.

Bitch Magazine eert schrijfster Octavia Butler

Science fiction als genre heeft een slechte naam, en dat is jammer want ook hier vind je literaire pareltjes. Zoals de boeken van Octavia E. Butler. Bitch Magazine publiceerde deze week een bespreking van haar werk  die precies aangeeft wat het effect kan zijn van Butler lezen. En in de commentaren discussiëren geïnteresseerde lezers vrolijk verder. Heerlijk, bibliofielen onder elkaar.

De Zesde Clan grijpt ieder excuus aan om het werk van vrouwelijke sf auteurs te promoten. Zoals Octavia Butler.

Kern van het verhaal is dat Butler, zoals alle goede science fiction schrijvers, eigenlijk niet over iets buitenaards schrijft maar over iets waar wijzelf, als mensen, mee worstelen. Vraagstukken zoals: hoe ga je om met het andere, het vreemde? Als je bepaalde maatschappelijke problemen of situaties uitvergroot of doortrekt, waar kom je dan op uit? Wat vind je daarvan? Wat houdt het hebben van een eigen identiteit in?

Wat Butler bijzonder maakt is dat zij één van de eersten was die een ander geluid kon laten horen. Ze schreef veel over buitenstaanders, de ander, geïsoleerde eenlingen, omdat zij precies wist wat die positie inhield. Ze groeide op in een tijd dat zwarte vrouwen meestal als dienstmeisje in het huis van blanken werkten. Een tijd waarin science fiction het genre bij uitstek was van blanke mannen die rumoerige verhalen schreven over veroveringen en ruimtegevechten. Totdat ze in de jaren zeventig haar stem verhief en zelf het woord nam. Ze wordt in de Verenigde Staten alom gezien als een pionier die het voor andere vrouwen mogelijk maakte ook de pen ter hand te nemen. En wie weet, science fiction te schrijven.

Enfin, lees het liefdevolle portret in Bitch Magazine. En ga daarna lekker lezen. Helaas is maar één boek van haar in het Nederlands vertaald: Patroonmeester. De rest is alleen in het Engels beschikbaar. Meer goede science fiction vrouwen lezen? Probeer naast grootheden als Ursula leGuin en Margaret Atwood eens zoiemand als Susanna Clarke, Elizabeth Moon, Catherine Asaro of Nicola Griffith. Allevier wonnen ze de Nebula Award, dus met de kwaliteit zit het prima.

Science Fiction met sterke vrouwen in de hoofdrol

Dat gedoe met gillende halfnaakte vrouwen in de armen van slijmerige Mars monsters hebben we wel gehad. Tegenwoordig schrijven steeds meer auteurs science fiction boeken met sterke vrouwelijke personages, die in het verhaal een rol van betekenis danwel de hoofdrol spelen. Lastig te vinden? Niet met de lijst van Cybermage. Van cyborg pilote tot hogepriesteres, ze staan er allemaal op. Een boek kiezen of een vrouwvriendelijke auteur vinden wordt zo een peuleschil. Enjoy!

Octavia Butler is één van de auteurs die verhalen schreef met sterke vrouwen in belangrijke rollen.