Tag Archives: Noorwegen

Quotum doorbreekt hegemonie van mannen aan de top

Quota doorbreken de hegemonie van mannen aan de top. Dat blijkt uit een nieuwe studie naar de effecten van wetgeving in Noorwegen. Sinds 2003 moeten beursgenoteerde bedrijven hier verplicht 40% vrouwen in de top hebben. Dat is gelukt, zonder dat bedrijven ten onder gingen. Bovendien krijgen vrouwelijke topbazen tegenwoordig bijna hetzelfde salaris als hun mannelijke collega’s – op dit niveau nam de loonkloof tussen de seksen af.

Een vrouwenquotum op zich is niet genoeg om een patriarchale cultuur te doorbreken. Maar het is een begin.

 

Toen Noorwegen een vrouwenquotum invoerde, riepen tegenstanders moord en brand met hetzelfde soort argumenten waar ook Nederlandse angsthazen zich van bedienen. Bedrijven zouden failliet gaan! Bedrijven zouden nooit zoveel vrouwen kunnen vinden! Talentvolle mannen zouden het nakijken hebben terwijl duffe excuus-Truzen met minder ervaring en minder competenties hun plek innamen! Noorwegen zou ten onder gaan!

De studie houdt het kort als het gaat om dit soort argumenten:

We show that these concerns were not relevant in practice.

Daar kunnen mensen het mee doen.

Daarnaast bleek dat het quotum psychologische effecten had, met name op vrouwelijke studenten:

A qualitative survey we performed in the Fall 2013 at the Norwegian School of Economics suggest that female (and male) students are well aware of the reform and many of them expect to professionally benefit from it in terms of future earnings and likelihood of holding a top executive position.

Oftewel, vrouwen kregen hoop. Banen in de top van het bedrijfsleven zijn opeens geen onhaalbare droom meer. Veertig procent van de plekken gereserveerd voor vrouwen betekent dat wie hard studeert en werkt, eindelijk een reële kans heeft om tezijnertijd een topfunctie te veroveren. Dat perspectief doet iets met een mens. Het bevordert de ambitie.

Dat wil niet zeggen dat een quotum alle problemen op de arbeidsmarkt oplost. Diversiteit en een kleinere loonkloof aan de top betekenen niet dat de gewone man en vrouw baat hebben bij de veranderingen. Die zogenaamde ‘trickle down‘ effecten worden wel vaker aangevoerd in economische theorieën, maar blijken steeds afwezig. Er is meer nodig dan een vrouwenquotum voor de top.

Bijvoorbeeld sterke vakbonden, want die organisaties blijken de meeste positieve effecten te hebben op de positie van vrouwen uit álle sociale en economische klassen. Maar ook een omslag in de mentaliteit van mensen. Zo wijst onderzoek uit dat vrouwen en mensen met een niet-blanke huidskleur diversiteitsbeleid het beste over kunnen laten aan blanke mannen:

Hekman added: “People are perceived as selfish when they advocate for someone who looks like them, unless they’re a white man.” So, what, if a woman hires a white man, it’s because he is the best person for the job, but if she hires another woman, it’s just because she wants someone to borrow tampons from? This probably isn’t new information to anyone who is a woman and/or a minority, but it’s always a bit jarring to see your suspicions confirmed.

Ondertussen wil het gebrek aan effect op ‘lagere rangen’ niet zeggen dat het Noorse beleid dús gefaald zou hebben. Een quotum is een begin, niks meer maar ook niks minder:

Quotas, instead, serve to bring gender equality to one specific area: positions of power. We can never say we live in a country rid of patriarchy while women hold less than a quarter of all political offices, 5 percent of CEO positions and less than 15 percent of executive officer positions, and less than 17 percent of board seats. And change isn’t coming voluntarily.

Waarvan acte, getuige de manier waarop een hard quotum in Nederland vooralsnog onbespreekbaar blijft. Een quotum verandert namelijk wel degelijk de samenstelling van de top. Degenen die nu alle macht in handen hebben, weten dat. Vandaar dat ze zich met hand en tand verzetten, Noorwegen als een doemscenario zien, en hardnekkig steeds dezelfde mythes blijven herhalen – die allang weerlegd zijn – om géén quotum aan hun broek te krijgen. Noorwegen laat echter zien dat het kan, zonder nadelige effecten. Nederland, waar wacht je nog op?

Breivik geeft feminisme de schuld van alles

De Noorse misdadiger Breivik kan aansluiten in een rij vrouwenhatende moordenaars. In zijn ruim duizend pagina’s tellende boek geeft hij politiek correct feminisme de schuld van alles. Vrouwen omschrijft hij vooral in termen van verdorven wezens die mietjes maken van mannen. Het lot van de Europese beschaving hangt daarom af van Europese mannen die zich actief gaan verzetten tegen het politiek correcte feminisme, aldus Breivik.

Titelpagina van het manifest van Breivik

Jane Clare Jones analyseerde het manifest van Breivik vanuit het oogpunt van gender. Ze ontdekte dat volgens Breivik het oprukken van de islam en het falen van de multiculturele samenleving één en dezelfde oorzaak zouden hebben: politieke correctheid, en dan vooral een politiek correct feminisme. Het feminisme zorgt er volgens Breivik voor dat het huwelijk ten gronde gaat en dat de samenleving ten onder gaat. Met als graadmeter vooral de seksuele losbandigheid van vrouwen. Dat gaf de Islam een kans om op te rukken. Bovendien zou het feminisme ervoor zorgen dat mannen mietjes worden. In de samenvatting van Jones:

Breivik’s introduction is entirely given over to a half-baked history of political correctness, “no aspect” of which, he tells us, is “more prominent … than feminist ideology”. The PC-project is bent on “transforming a patriarchy into a matriarchy” and “intends to deny the intrinsic worth of native Christian European heterosexual males”. But more than that, it has succeeded. The “feminisation of European culture” has been underway since the 1830s, and by now, men have been reduced to an “emasculate[d] … touchy-feely subspecies”.

Dit laatste, de vervrouwelijking van de man, is het ergste wat Europa kon overkomen, maakt Breivik duidelijk in zijn manifest. De enige manier om de boel nog te redden is een terugkeer naar de meest conservatieve normen en waarden die je maar kunt bedenken, met een sterke nadruk op het controleren van de lichamen van vrouwen. Jones:

In his concern to save us from ourselves, Breivik wants to drag us back to the 50s, limiting access to reproductive technology and discouraging women from pursuing education beyond a bachelor’s degree. Alternatively, he suggests, we could “outsource breeding”, and pursue surrogacy in low-cost countries or the development of artificial wombs.

Terwijl vrouwen op die manier onmondige broedkippen worden, moeten mannen weer echte mannen worden. Dat uit zich door een viriele macho houding met een nadruk op dominantie, kracht, en zo ver mogelijk wegblijven van alles wat je zou kunnen zien als vrouwelijk (en dus week en verdorven).

Breivik is en blijft zelf verantwoordelijk voor zijn daden. Maar de man heeft dit gedachtengoed niet zomaar kunnen ontwikkelen. Er zitten echo’s in van meer mainstream ideeën, zoals ze uitgedragen worden door het Man Liberation Front op de Nederlandse televisie, en een lange rij gezaghebbende figuren die zich zorgen maken om de verdwijning van de ‘echte man’.  Ook zij hebben de neiging het vrouwelijke te verafschuwen en terug te vallen op de meest stereotiepe Mars en Venus denkbeelden om de wereld van de ondergang te redden. Zie onder andere hier, en hier, en hier, om maar een paar voorbeelden te noemen.

Breivik snoof deze tijdgeest op, ging ermee aan de haal en brouwde er een eigen mengsel van. Toen hij eenmaal aan het moorden sloeg, verklaren ooggetuigen dat hij als eerste de mooiste meisjes neerschoot. Ook dat lijkt de Zesde Clan geen toeval. Het pas geheel in de vrouwvijandige denkbeelden van deze moordenaar.

UPDATE: na het schrijven van deze post kwam de Zesde Clan deze analyse tegen van wetenschapper Michael Kimmel. Hij doet al jaren onderzoek naar extreem rechts en ook hij schrijf dat je extreem rechts niet kunt begrijpen als je gender negeert. Ideeeën over het mannelijke en het vrouwelijke liggen aan de basis van het gedachtengoed van zulke radicale mensen. De ‘echte man’ (lees: blank, christelijk) moet van de ondergang gered worden, en dat betekent dat onder andere dat feministen de vijand zijn:

Breivik associates feminism with liberal, multicultural societies.  He claims that feminism has been responsible for a gender inversion in which, whether in the media or the military, we see the “inferiority of the male and the superiority of the female.”  As a result of this widespread inversion, the “man of today” is “expected to be a touchy-feely subspecies who bows to the radical feminist agenda.”

Quotasysteem Noorwegen boekt groot succes

Dankzij een quotum van veertig procent vrouwen in raden van bestuur is het glazen plafond in Noorwegen eindelijk gesneuveld. Uit nieuwe onderzoeken en cijfers blijken vrouwen nu 42% van de top uit te maken . Een doorbraak, want in de periode 1993-2003 kwam het bedrijfsleven niet verder dan een stijging van 3 naar 7 procent, schrijft Agnes Bolsö in The Guardian: ,,Lawmakers who are committed to gender equality should take note of this.”

De stand van zaken in 2008.

Bolsö is één van de wetenschappers die betrokken is bij onderzoeken naar het effect van het Noorse vrouwenquotum van veertig procent. Dit percentage geldt voor de grotere, beursgenoteerde bedrijven. Het is volgens Bolsö erg lastig om een directe link te leggen tussen de samenstelling van de top en de economische resultaten van de onderneming. Bedrijven die het goed deden, bleven het goed doen. Bedrijven die er slecht voor stonden zijn een beetje beter gaan presteren sinds er meer vrouwen in de raad van commissarissen zitten.

Het effect van voldoende vrouwen is wel duidelijk merkbaar in de werkcultuur. Breed blijkt dat die cultuur professionaliseert, met onder andere beter voorbereide en strakker geleide vergaderingen, die tegelijkertijd in een wat plezierigere sfeer verlopen dan vroeger. Nu vrouwen bovendien in raden van bestuur zitten, doen ze ook ervaring op om op termijn door te stromen naar de uitvoerende topmanagers functies (chief executives), verwacht Bolsö.

De werkcultuur is ook op een andere manier veranderd. Nog geen twintig jaar geleden merkten vaders weinig van de geboorte van een kind. Ze werkten gewoon door. Nu zou het bijna een schande zijn als een man zo omgaat met baby en gezin, merken diverse Noorse vaders op in een reporage van The Guardian. Dankzij een gulle ouderschapsverlof regeling kunnen vaders nu drie tot vier maanden vrij nemen. Zo kunnen ze net als vrouwen een band opbouwen met de baby en voor het huishouden zorgen.

Enfin, terug naar de topvrouwen. Vorig jaar, in juni 2010, publiceerde de Friedrich Ebert Stichting een eerdere evaluatie van de quotumregeling. Die richtte zich vooral op de totstandkoming van het quotumsysteem en gaf aanbevelingen hoe andere landen eenzelfde soort beleid zouden kunnen opzetten. Die onderzoekers gaven zeven belangrijke voorwaarden aan voor succes, waarin op de derde plaats stond: zonder sancties werkt het niet. Vertegenwoordigers van Noorwegen hebben dit inmiddels ook aan de Europese Unie laten weten.

Laten we nou net in Nederland gekozen hebben voor een beleid zonder sancties. Bedrijven die de norm van dertig procent niet halen, moeten alleen in het jaarverslag uitleggen waarom het niet lukte meer diversiteit te krijgen in de top. Dat is alles. Je kunt van tevoren al zien aankomen dat het in Nederland op die manier niks gaat worden.

De Zesde Clan wil zich wel aan een voorspelling wagen. Als verklaring voor het mislukken van de quotumregeling zullen ondernemingen kiezen uit het volgende, veelgebruikte menu: a. de vrouwen wilden zelf niet, danwel ‘Nederlandse vrouwen zijn niet ambitieus. Of het duo ‘er waren onvoldoende vrouwen met de benodigde kwaliteiten’, danwel ‘ze waren er misschien wel, maar wij konden ze niet vinden’. Met daarna de klacht dat het systeem sowieso oneerlijk is omdat nu gekwalificeerde mannen aan de kant staan, boehoehoe, laten we maar snel afstappen van het hele idee van quota.

De Noorse delegatie in gesprek met Bondskanselier Angela Merkel over quota voor vrouwen. Foto: EU Observer.

De Zesde Clan kijkt daarom met een schuin oog naar de Europese Unie. Daar zijn ze de blanke mannelijke monocultuur in de top goed zat, en houden ze haarscherp in de gaten wat er onder andere in Noorwegen gebeurt. De EU Observer schreef in maart dit jaar al het volgende daarover:

In Norway, the voluntary system did not work because “male members of the selecting committees always found people from their own networks, usually men as well,” Aasrud said. EU justice commissioner Viviane Reding earlier this month challenged all EU publicly listed companies to sign up to a voluntary pledge to increase the presence of women on their boards to 30 percent by 2015 and 40 percent by 2020. If no action is taken within a year, she suggested, the commission may come up with binding rules.

Als de EU Nederland dwingt een effectief beleid met sancties te voeren, wil het misschien eindelijk lukken. De resultaten vanuit Noorwegen zijn in ieder geval veelbelovend en hoopgevend.

Nieuwsronde

Nederlandse vrouwen steeds hoger opgeleid, Saudische vrouwen in verzet, en een hilarisch stukje wat de keuze voor een model auto zegt over de seksuele voorkeuren van vrouwen. Kortom: een rondje nieuws.

  • Nederlandse vrouwen studeren zich suf, en dat heeft effect. De Volkskrant meldt dat van alle heterostelletjes de vrouw in één op de vier gevallen een hogere opleiding heeft dan haar partner.
  • Dat Noorwegen zo’n enorm welvarend land is, komt doordat vrouwen gewoon blijven werken als ze een kind krijgen, meldt de New York Times. Verslaggeefster Katrin Bennhold reisde door het land, sprak met politici, vakbonden en ‘gewone Noren’, en nam het verplichte quotum van 40% vrouwen in raden van besturen mee. Interessante reportage.
  • Wat er ook gebeurt met de rechtszaak tegen voormalig IMF-topman Strauss-Kahn, zijn arrestatie heeft er in ieder geval voor gezorgd dat Frankrijk tegenwoordig praat over seksuele intimidatie. Volgens de BBC lieten vrouwen op het werk voorheen veel over zich heen gaan omdat ze dachten dat er niets aan te doen viel. Steeds meer vrouwen plaatsen echter vraagtekens bij de grijpgrage cultuur, die kan uitmonden in seksuele intimidatie en andere ellende. Het debat zorgt ook voor een nieuwe opleving van het Franse feminisme. Met name de groep La Barbe  kijgt veel publiciteit.
  • Wat willen vrouwen eigenlijk op het gebied van relaties en seks? En wat zegt hun keuze voor een automerk over hun voorkeuren? The Globe and Mail heeft het hele verhaal. Rij je bijvoorbeeld in een Honda Civic? Dan zeg je eigenlijk: “I’m looking for a guy who won’t treat visiting my family as if it was an appointment to have his wisdom teeth removed. Do you still have your own hair? Bonus.”
  • Auto rijden? Niet in Saudi Arabië. Ondanks de vervolging door de politie nemen vrouwen echter toch plaats achter het stuur. Steeds meer vrouwen protesteren ook tegen de strenge regels die voorschrijven dat ze bijna niets kunnen doen of mogen in het openbaar toestemming van een man. Eén hoogopgeleide Saudi-Arabische stapte zelfs naar de rechter om onderhet juk van mannelijkke familieleden te komen. Ze hoopt dat meer landgenotes haar voorbeeld zullen volgen.
  • Tot slot: de instroom van vrouwen in de Britse politiek begint langzaam zichtbaar te worden in het publieke debat, schrijft Jackie Ashley in The Guardian. De algemene politieke koers veranderde bijvoorbeeld toen afgevaardigden van alle politieke partijen begonnen te protesteren tegen veranderingen in het pensioenstelsel, omdat de ingreep buitenproportioneel negatieve effecten op oudere vrouwen zou hebben.

Raad van bestuur heeft drie of meer vrouwen nodig

Wil een bedrijf kunnen profiteren van vrouwelijk talent, dan heeft een raad van bestuur drie of meer vrouwen nodig. Minder dan drie heeft geen zin omdat de vrouwen dan zo’n minderheid zijn, dat zij zich automatisch moeten voegen naar de dominante cultuur in de organisatie. Dat blijkt uit Noors onderzoek.

Raad van bestuur van een voetbalclub. Met zo'n samenstelling blijft alles bij het oude en kun je vernieuwing wel vergeten.

Noorwegen heeft inmiddels een quotum ingesteld. Beursgenoteerde ondernemingen moeten voor minstens 40% uit vrouwen bestaan. Zo niet dan volgen sancties, tot opheffing van het bedrijf aan toe. De Noorse onderzoeker Morten Huse zocht samen met twee collega’s van de universiteit van Rome uit welk effect de aanwezigheid van vrouwen heeft. Het team analyseerde daarvoor de situatie aan de top van 317 bedrijven in de jaren 2005 en 2006, voordat de regering het quotum invoerde. Gemiddeld hadden de onderzochte ondernemingen een bestuur van zeven leden.

Wat bleek? In raden met geen, een of twee vrouwen bleef alles bij het oude. Zodra echter de derde vrouw zitting nam in het bestuur, volgde een omslag. Opeens begonnen de bedrijven met drie of meer vrouwen in de top opvallende vernieuwingen door te voeren. De Belgische krant De Standaard citeerde Huse:

Kennelijk wordt de bijdrage van slechts een of twee vrouwen niet meteen zichtbaar in het beleid, zegt Huse in een persmededeling van zijn onderzoeksinstelling. ‘Waar vrouwen zo sterk in de minderheid zijn, passen ze zich aan aan de heersende bedrijfscultuur, en maken ze het verschil niet. Pas als hun minderheid steviger proporties begint aan te nemen, komen ze voor hun mening uit en blijven ze daarbij. Pas dan wordt hun bijdrage aan het bestuur zichtbaar.’

De uitkomsten van het onderzoek zijn aan de ene kant belangrijk, omdat duidelijk wordt wat het effect is van meer vrouwen in een bestuur op het reilen en zeilen van ondernemingen. Hopelijk helpt dit bedrijven zich over hun weerzin heen te zetten en vrouwen op waarde te schatten.

Aan de andere kant is het niet verrassend. De uitkomst laat namelijk zien dat je verandering krijgt bij ongeveer 30 tot 40% vrouwen. Dat komt keurig overeen met de algemene wetenschap dat mensen iemand niet meer zien als een minderheid, zodra de leden van die groep eindelijk 30% van het totaal uitmaken. Ze kunnen dan ook de dominante cultuur beïnvloeden. Om die reden geeft Talent naar de Top bedrijven die zich vrijwillig aansluiten ook de opdracht 30% vrouwen op hoge posities te plaatsen. Minder heeft geen zin.

Het onderzoek van Morten Huse en zijn collega’s Mariateresa Torchia en Andrea Calabrò is gepubliceerd in het Journal of Business Ethics. Vorig jaar publiceerde dit blad ook de resultaten van een andere studie, dit keer naar het effect van vrouwen bij grote Amerikaanse bedrijven. De uitkomst was: hoe meer vrouwen in banen waar je besluiten neemt, des te vaker vertoonden ondernemingen sociaal gedrag. Denk aan maatschappelijk ondernemen, doneren aan liefdadigheidsinstellingen, goed met je medewerkers omgaan etc.

Noorse bestuursvrouwen nemen meer personeel aan

Noorse bedrijven die verplicht veertig procent vrouwen in hun besturen moesten opnemen, maakten gemiddeld drie procent minder winst. Dit kwam doordat bedrijven met meer vrouwen aan het roer,  meer mensen in dienst namen,  vooral in lager betaalde functies. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Virginia.

Onderzoekers Amalia Miller en David Matsa onderzochten de situatie in Noorwegen, omdat hier de afgelopen jaren een interessant experiment ontstond. Een groep van 600 beursgenoteerde bedrijven werd bij wet verplicht om veertig procent vrouwen op te nemen in hun raden van bestuur. BV’s vielen buiten deze wet, en elders in Scandinavië gelden dit soort quato ook niet. Dus de Noorweegse bedrijven leverden een mooie gelegenheid op om te kijken wat het effect is van een diverser bestuur, in vergelijking met bedrijven waar geen quotum gold.

Miller en Matsa speculeren over de verklaringen van de uitkomst iets minder winst en veel meer personeelskosten. Ze zien drie mogelijkheden. Eén: de vrouwelijke managers zijn minder ervaren dan de mannelijke, en presteren daardoor iets minder goed. Twee: meer personeel is juist op de langere termijn goed voor de winstgevendheid van het bedrijf. Vrouwen hebben daar oog voor omdat ze geduldiger zijn dan mannen. Of drie: vrouwen werken vanuit een ander normen en waardenstelsel. Ze kijken verder dan alleen de pure winst voor de aandeelhouder, maar letten ook op het welzijn van de werknemers.

Miller en Matsa willen graag meer onderzoek doen naar het effect van vrouwelijke leiders. Want zoals gezegd: onervarenheid, meer geduld, of andere normen en waarden dan mannen, het zijn allemaal speculaties. Bij gebrek aan harde cijfers is onduidelijk waardoor de Noorse quotumbedrijven meer personeelskosten maken.

Een ander hard effect is wel al meetbaar. De Noorse regering voerde het quotum in, omdat minister van economische zaken Ansgar Gabrielsen het gesloten mannenbolwerk compleet zat was. In de bedrijven die onder de nieuwe wet vielen, nam het aantal vrouwen flink toe. Maar zoals gezegd vielen BV’s buiten het quotum. En wat blijkt? In BV’s is het percentage vrouwen in het bestuur op geen enkele manier toegenomen.

Hoewel er best wat aan te merken valt op het quotum, besluit de Zesde Clan dit verhaal graag met een verwijzing naar een SER bulletin van januari 2008. Het bulletin interviewde onder andere de Noorse hoogleraar Morten Huse. Hij zei het volgende:

Kandidaten komen in de praktijk nu eenmaal doorgaans uit het netwerk van de CEO en andere topbestuurders”, aldus hoogleraar Morten Huse. “Ik geloof niet dat ik houd van onze wet. Maar het aantal vrouwen nam pas toe toen de wet kwam.”

 

Ondertussen, in Nederland...