Tag Archives: NASA

Televisie, film en theater: stapje vooruit, stapje achteruit…

Emancipatie is een zaak van de lange adem. Stapje vooruit, stapje achteruit. Dat geldt ook voor visuele kunsten zoals film, televisie en theater. Neem een serie zoals Doctor Who: de hoofdpersoon is een onsterfelijke alien die iedere menselijke vorm aan kan nemen. De fantasie van de makers bleef echter 53 jaar en twaalf Doctors lang stagneren op de vorm van een blanke man. Pas de dertiende Doctor wordt een vrouw: Jodi Whittaker. Eindelijk. Feest! Maar in reactie op dat nieuws publiceerde de Engelse roddelpers meteen naaktfoto’s van de actrice en kregen fans op internet een publiekelijke zenuwinzinking.

De nieuwe Doctor Who is een vrouw….

De structurele discriminatie van alles wat niet blank en mannelijk is, komt behalve in dit soort anekdotes ook steeds terug in onderzoeken. Zo analyseerde de Amerikaanse vakbond Equity alle theaterproducties van 2013 tot 2015. Bij Broadway-stukken, de producties met de hoogste status, krijgen vrouwen en mensen met een gekleurde huid veel minder werk in het theater dan blanke mannen. Vaak kwamen vrouwen niet verder dan 35% van alle rollen op het toneel. Achter de schermen kwam het percentage uit op 37% stagemanagers. Heb je een gekleurde huid, dan hield het nagenoeg op. Slechts vijf (5) van de 226 stage managers had een gekleurde huid. Deze groep kreeg ook slechts 11% van de grote rollen op het toneel.

De dominante positie van blanke mannen komt ook terug in televisieseries. Amerikaanse zenders presenteerden het aanbod voor het seizoen 2017-2018. Vakblad Variety zag meteen dat het wemelde van de shows met blanke mannen in de hoofdrol. Vrouwen kregen bij de 39 nieuwe series 35% van de hoofdrollen, terwijl het wemelt van de actrices en vrouwen de helft van de bevolking uit maken.

Aan de aanbod kant ligt het niet. Eén oorzaak van de achterstand van vrouwen ligt bij de mensen die personeel aannemen. Vaak zijn dat mannen, en vaak kiezen zij voor mannen die ze kennen. Zo koos Chris Carter, de grote man achter de X-files en andere series, voor de X-files doorstart alleen mannelijke schrijvers. Drie daarvan hebben nooit eerder scripts geschreven, maar Carter kent en vertrouwt hen. Zo werkte een van de mannen jarenlang voor hem als zijn persoonlijke assistent. Hij opereert bovendien in een traditie van vrouwen uitsluiten. Weblog Nerdist becijferde dat bij de tot nu toe 202 episodes van de serie, twee X-files films en de reboot van zes afleveringen alles bij elkaar slechts negen keer een schrijfster betrokken was.

Mannen maken de dienst uit bij de serie, en de eenzame schrijfsters merkten dat aan alles:

When you’re in an environment that isn’t like a team-environment, more of a ‘survival-of-the-fittest’ environment, it’s a real challenge … On the day-to-day, you are always feeling like your job is at risk.” All of the women enlisted to write for The X-Files were relatively new in comparison to the male writers who were hired, according to Newton. Each female writer left after only one year working there — “[some] probably happily, and some probably hoping to come back, but [were] not invited back,” said Newton.

Toch komt er gelukkig ook steeds meer goed nieuws. De organisatie die voor de Oscars stemt, nam 774 nieuwe leden op. Van die instromers is 39% vrouw. Dat zorgt er voor dat het totale aandeel vrouwen in totaal op 28% uit komt. Bovendien heeft 30% een gekleurde huid. Die instroom van niet-blanke leden zorgt ervoor dat hun aandeel stijgt van 11 naar 13%. Vooruitgang! 

Bovendien beloont het publiek diversiteit en grote rollen voor vrouwen. Films met een vrouw in de hoofdrol halen bijvoorbeeld meer omzet. Zo liep Wonder Woman blockbuster The Mummy onder de voet – Tom Cruise was nergens in de strijd om de gunst van de bioscoopganger. Mensen omarmden Hidden Figures, een biografische film over de zwarte vrouwelijke wiskundigen van NASA. De musical Wicked staat inmiddels tweede op de lijst van meest succesvolle Broadway producties ooit. Daarnaast nam Netflix de categorie ‘sterke vrouwelijke personages’ op in het rubriceringssysteem, zodat kijkers makkelijker een serie vinden waarin vrouwen duidelijk hoor-en zichtbaar zijn. Kortom, succes, vooruitgang, meer kansen voor vrouwen. Super!

Hidden Figures: wiskunde op leven en dood

Een goed verhaal. 67 nominaties en 27 onderscheidingen daadwerkelijk in de wacht gesleept. En een geschiedenis die een lang verborgen gebleven rol van vrouwen eindelijk zichtbaar maakt. Wat wil een mens nog meer? Hidden Figures, een film over de zwarte vrouwelijke wetenschappers van NASA die reizen rond de maan mogelijk maakten, was dé feministische verrassing van 2016. Eindelijk ook te zien in Nederland, vanaf 9 maart.

Eén van de (ironische) definities van feminisme luidt: de overtuiging dat vrouwen mensen zijn. In het V.S. van de jaren dertig golden zwarte vrouwen niet als mensen. Ze hadden weinig burgerrechten en leden onder een systeem van Apartheid – aparte toiletten, aparte scholen, achter in de bus zitten, enzovoorts. De wetenschap in gaan en bijvoorbeeld ingenieur worden? Ondenkbaar.

Toch deden zich hier en daar mogelijkheden voor. Nieuwe takken van wetenschap waren nog niet helemaal dichtgetimmerd voor en door blanke mannen, dus vrouwen hadden een kans. Wat ook hielp was dat de V.S. betrokken raakte bij de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog, zodat er meer werknemers nodig waren. Onder andere NASA besloot vrouwen aan te nemen voor hun ruimteprogramma. Met als voordeel dat ze die vrouwen niet zoveel hoefden te betalen als mannen.

Onderbetaald en ondergewaardeerd gingen vrouwen aan de slag in ondergewaardeerde, nieuwe onderdelen van de wetenschap. Ze kregen bijvoorbeeld banen als ‘computer‘: rekenwonders. Onder hen Katherine Johnson, Dorothy Vaughan en Mary Jackson. Ze programmeerden de eerste computersystemen van IBM en berekenden uit het hoofd banen om de aarde en van de aarde naar de maan. Het was wiskunde op leven en dood. Fouten zouden resulteren in uit elkaar spattende raketten en dode astronauten.

Deze vrouwen deden pionierswerk. Samen met andere computers, bijvoorbeeld werkzaam bij de universiteit van Harvard, stonden ze aan de basis van de ruimtewetenschap, maakten de ontwikkeling van machinale computers mogelijk, en zorgden ervoor dat de eerste Amerikaanse blanke man de ruimte in kon. Hoe het afliep laat zich echter raden: geen standbeelden, geen vuistdikke boekwerken over hun heroïsche bijdrage, en zodra de apparaten status kregen en ICT een goed betaald beroep werd, zorgden machtsverhoudingen en sociale normen ervoor dat mannen gingen domineren en opeens gelden als dé norm in de ICT-sector:

male programmers wanted to elevate their job out of the “women’s work” category. They created professional associations and discouraged the hiring of women. Ads began to connect women staffers with error and inefficiency. They instituted math puzzle tests for hiring purposes that gave men who had taken math classes an advantage, and personality tests that purported to find the ideal “programming type.

De rol van de zwarte wetenschapsters bleef alleen bekend in een klein kringetje NASA-medewerkers en geschiedkundige specialisten. De rest van de samenleving vergat hen. Voor de actrices die de rollen van Katherine Johnson, Dorothy Vaughan en Mary Jackson kregen, ging zodoende een wereld open toen ze het op ware feiten gebaseerde script ontvingen. Zwarte vrouwen? Die de wetenschap voor altijd veranderden? Aan de basis stonden van de computerrevolutie? Waarom had niemand hen dat ooit verteld? De ontdekking van deze verborgen geschiedenis hakte erin, onder andere bij Janelle Monae:

they were mystified by how little they knew. […]Monae dropped all her other projects to become part of this film once she learned the story was real. “I had a plethora of feelings I went through — one being shock,” she said. “I had no clue who Mary Jackson was, or Katherine Johnson or Dorothy Vaughan or any of the ‘colored computers’ who worked at NASA during that era. I had no idea who these women were. So I made it a personal responsibility to stop what I was doing and portray Ms. Mary Jackson. I didn’t want any other girl, any other American, to not know about this history.”

Hidden Figures zorgt voor een meeslepend verhaal, maar neemt daarbij geen blad voor de mond als het gaat om racisme en seksisme. Zo mochten vrouwen geen vergaderingen bijwonen rondom de lancering van de eerste bemande raket. Daar was geen protocol voor. En moesten de vrouwen naar het kleurlingentoilet, helemaal aan de andere kant van het NASA-terrein.

De Groene Amsterdammer noemt de film een voorbeeld van cinematografische rechtstelling: ”wat lang verzwegen werd – de rol van de zwarte vrouwen – wordt nu uitgeschreeuwd op de meest krachtige manier denkbaar, namelijk via de populaire verbeelding”, schrijft het magazine.

Dat blijft niet zonder gevolgen. Zo produceert Lego een reeks poppetjes van vrouwelijke wetenschapsters, waaronder een aantal heldinnen van Hidden Figures. Aanleiding vormt een jaarlijkse wedstrijd, waarbij mensen ideeën bij Lego aan kunnen dragen. Een tot twee plannen per jaar krijgen genoeg handen op elkaar om werkelijkheid te worden, Waaronder het voorstel om deze vrouwen te eren met een Lego-set. Meisjes kunnen straks hun fantasie gebruiken en spannende missies bedenken voor deze pioniersters.

Enfin, vanaf 9 maart in de bioscoop. Komt dat zien:

 a whole generation of girls are going to see how their foremothers were vital to the Space Race. I can’t wait to see what they do now.

Nieuwsronde

Waar vrouwen ter wereld ook politiek actief zijn, een ding weet je zeker: ze krijgen seksistische opmerkingen naar hun hoofd geslingerd over hun seksualiteit, kleding, kapsel en nare karakter. Zonder enige moeite kon The Guardian een top tien samenstellen met tenenkrommende minachting voor politici. Ondertussen bestaat het nieuwe klasje astronauten dat namens NASA de ruimte in gaat, voor het eerst in de geschiedenis voor de helft uit vrouwen. Dat en meer in deze nieuwsronde.

Deze vier vrouwen gaan via de NASA op ruimtemissie

  • Kapsels! Jurken! Mannen die niet met je willen debatteren want je bent niemand! En als je bewust geen kinderen hebt gekregen, moet je helemaal opzouten. Dat en meer kregen politici naar hun hoofd geslingerd in landen als Engeland, Australië, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Frankrijk, Chili…. Noem maar op. De Engelse krant The Guardian stelde een top tien van seksistische incidenten samen, die allemaal wijzen op een patroon: de vrouw als geminachte Ander die niets te zoeken heeft in de politiek, en terug de keuken in moet.
  • Tijdschrift Opzij vraagt om reacties. Alledaags seksisme meegemaakt? Laat het weten en meld je ervaringen bij dit blad. Opzij publiceert een deel van de reacties in het septembernummer. Dat wordt namelijk een special over seksisme. Als voorbeeld noemt het magazine onder andere de roze klusvrouwen in de campagne Stoerebouwers.nl, of ”die goeie ouwe Hema die in de folder vindt dat meisjes met taartjes spelen en jongens met knikkers.”
  • Ondertussen goed nieuws over internettrollen. Terwijl feministen zich met reële problemen bezig houden, zoals de hardnekkige loonkloof, zijn er mensen die niets anders doen dan hun werk volgen om deze feministen te vertellen hoe naar, dom en vervelend ze wel niet zijn. Voor mensen die feministen haten, lezen deze internettrollen ontzettend veel feministische teksten. Ironie!
  • Ondertussen heeft al die haat helaas ook een negatief effect. Zo kwamen meiden van 16, 17 en 18 jaar erachter dat alleen al praten over feminisme leidt tot bedreigingen van hun mannelijke leeftijdsgenoten. De school greep in, alleen niet zoals je zou verwachten. In plaats van de haat aan te pakken, adviseerden ze de meisjes om in te binden.
  • Gyneacologe Diana Greene Foster kwam erachter dat er nauwelijks goed onderzoek bestaat om te kijken wat er gebeurt met vrouwen die tegen hun wil moeder worden. Amerikaanse vrouwen die een ongewenste zwangerschap niet konden afbreken, blijken op allerlei manieren schade te lijden. Zo zijn ze financieel veel slechter af dan vrouwen die nog net op tijd een abortus kregen. Ook hebben ze meer gezondheidsklachten.
  • Tegenover iedere Mars en Venusdenker staat gelukkig ook iemand die beseft dat mannen en vrouwen van de aarde afkomstig zijn, deal with it. Tijdschrift Lover neemt het neurobiologische gedachtengoed kritisch onder de loep en prikt heel wat mythes door.
  • Seksisme hield Russische vrouwen uit de ruimte, meldt de Belgische krant De Morgen. De uitspraak komt van ex-kosmonaute Jelena Dobrokvasjina, ter gelegenheid van het feit dat vijftig jaar geleden de eerste vrouw eindelijk het heelal mocht verkennen. Dobrokvasjina zelf werd wel geselecteerd, maar mocht niet mee op ruimtemissies.
  • In de Verenigde Staten gaat het een stuk beter. De nieuwste lichting astronauten bestaat voor de helft uit vrouwen. NASA selecteerde vier vrouwen en vier mannen uit een groep van zesduizend sollicitanten.
  • Verkrachting goedpraten? Iedereen kan het leren. Na weer nieuwe schandalen in de V.S. kon Salon zeer eenvoudig een handleiding maken met vijf eenvoudige stappen. Iedereen die deze tactieken gebruikt, wéét nu dat hij/zij aan de foute kant van de mensenrechten lijn zit.
  • Elders ferme taal tegen seksisme. Wen er maar aan dat vrouwen in het leger dienen, of ga weg, aldus David Morrison, hoofd van het Austeralische leger. Geestelijk leider de Dalai Lama sluit niet uit dat een vrouw hem kan opvolgen, en in Spanje opende een fototentoonstelling over de tweede feministische golf.

Brein achter ontdekking nieuw leven is een vrouw

Kranten stonden de afgelopen dagen bol van een unieke vondst. In een giftig meer in Californië ontdekte NASA een bacterie. Dat organisme zou daar volgens de gangbare wetenschap helemaal niet mogen voorkomen. De bacterie zet alle theoriën over leven en het ontstaan daarvan op z’n kop. En het mooie van het verhaal: het brein achter deze enorme ontdekking is een vrouwelijke wetenschapper, Felisa Wolfe-Simon.

Felisa Wolfe-Simon, onderzoekster van NASA.

Website Jezebel schetst een portret van dit genie:

Wolfe-Simon, an Astrobiology/Exobiology fellow at NASA, is insanely accomplished by anyone’s standards. She did a double degree program in Biology/Chemistry and Oboe Performance at Oberlin, graduating with a total of two degrees in 2000, and then finished her Ph.D. in oceanography at Rutgers by 2006. (Science-minded folk can feel free to decode her dissertation, which was about “the evolution and selection of the powerful metalloenzyme antioxidant superoxide dismutase and its biogeochemical evolution in phytoplankton.”)
Oh, en ze heeft een populaire pagina op Facebook en kan heel goed basgitaar spelen.