Tag Archives: moederdag

Nieuwsronde: moederdag editie

Moederdag! Oorspronkelijk, in 1907, wilde de Amerikaanse activiste Ann Jarvis dit feest benutten om de emancipatie van vrouwen te bevorderen. Daarna raakte de revolutionaire betekenis van moederdag bedolven onder het roze suikergoed, chocolade in hartvorm, parfum en cadeausets met zeepjes. Maar er valt nog steeds genoeg feministisch nieuws te ontdekken:

  • Vaders doen één keer een kind in bad en kunnen gloriëren in een zee van complimenten, terwijl moeders het nooit goed genoeg kunnen doen. Doorbreek die complimentenkloof deze moederdag, luidt de oproep van de Canadese publicist Dave McGinn. Vaders mogen echt wel wat beter hun best doen voordat ze complimenten krijgen, en moeders zouden veel vaker welgemeende complimenten mogen krijgen. Ook voor en na moederdag.
  • Historica Gerda Lerner schreef een magistraal boek over de ontwikkeling van een feministisch bewustzijn. Zij ziet in het moederschap één van de vroegste bouwstenen voor vrouwenemancipatie. De gedeelde ervaring van zwangerschap, baren en de zorg voor kinderen verenigde vrouwen die door de samenleving verdeeld werden op basis van de sociale klasse waar hun echtgenoot toe behoorde. Het moederschap stelde vrouwen daarnaast ook in staat zichzelf autoriteit te geven. Wel kinderen opvoeden maar geen politiek stemrecht hebben? Ja doei! Onrecht! Wij vrouwen eisen!
  • Die stroming is er nog steeds. Lees bijvoorbeeld deze bundel vol artikelen over feministische organisaties die iets met/voor moeders doen, en vanuit die invalshoek alle vrouwen een stapje verder willen brengen. Of lees deze toespraak: ”We will take the mother from the private to the public sphere, and we will be heard. A mother’s place is in the revolution! As Angela Davis famously said, “I’m no longer accepting the things I cannot change – I’m changing the things I cannot accept
  • Er valt genoeg strijd te leveren, want de samenleving gebruikt het moederschap nog te vaak om vrouwen te discrimineren. Bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt. Wil je als vrouw je eigen inkomen verdienen, je identiteit als mens behouden, en op je eigen voorwaarden leven, dan moet je een sterke wil hebben. Dat ontdekte onder andere Sarah Sluimer, de seksismecorrespondent van De Correspondent. Maar het kán wel, als je bewust omgaat met consultatiebureau’s, goedbedoelende buren en familieleden, en het goede gesprek met de vader blijft voeren.
  • Wil je dit jaar ver weg blijven van de roze suikerhartjes? Cool mom picks zet de beste feministische cadeautjes voor moeders op een rij. Stuur je een kaartje, dan zijn er ook in die categorie geweldige feministische boodschappen die je moeder kan sturen.
  • Enneh, wist je dat moeders de motor zijn achter het schoolsucces van meiden? Het gaat dan vooral om betaald buitenshuis werkende moeders, die in de afgelopen decennia een steeds krachtiger rolmodel zijn geworden voor hun dochters. Tijdschrift Sociale Vraagstukken signaleert dat meisjes, geboren in 1980, bijna een jaar langer op school blijven dan meiden met een thuismoeder. Het effect is alleen zichtbaar bij moeders en dochters. Vaders hebben dat positieve effect niet op hun zonen.
Advertenties

De oorspronkelijke betekenis van moederdag

We worden op dit moment doodgegooid met reclames om moeder te verwennen met stereotiepe cadeautjes zoals bad- en doucheproducten, een bosje bloemen, of chocolaatjes. Maar wist je dat moederdag oorspronkelijk een politieke betekenis had? Sociale activisten wilden via het platform van moederschap de smenleving hervormen en de wereld veiliger en beter maken voor kinderen.

Ann Jarvis, de bedenkster van Moederdag.

Deze moederdag heette oorspronkelijk Moeder Werk dag en were in 1907 uitgeroepen door Ann Jarvis, een Amerikaanse moeder die twee kinderen verloor aan vermijdbare ziektes. In 1914 slaagde ze erin om Moederdag erkend te krijgen in de V.S., waarna het al snel een internationaal evenement werd.

Jarvis vond onder andere inspiratie bij Julia Ward Howe. Die schreef al in 1870 een Proclamatie voor Moederdag, inclusief een oproep om oorlogen te staken en te voorkomen dat moeders hun zonen kwijtraken aan zinloos geweld:

Moederdag verloor die politieke en sociale boodschap echter snel. Het werd een dag waarbij moeders voor een keertje niet hoefden te werken in de keuken of op het land. Na de tweede wereldoorlog kreeg de dag een steeds commerciëler karakter. De welvaart nam toe, de reclamesector rukte op, en voilà, we zijn waar we nu zijn: een situatie waarin winkels je bombarderen met oproepen om iets roze-gekleurds te kopen voor moeder.

Op die manier maakt het revolutionaire karakter van Moederdag plaats voor een versterking van de klassieke rollenpatronen. Dat hoeft u niet van mij aan te nemen, dat zeggen geleerde instanties zoals het Meertens Instituut:

Als meest sprekend symbool van het omgekeerde rolpatroon geldt wel het door de kinderen gemaakte ontbijt op bed. Daarna krijgt moeder het door de kleinere kinderen al lang tevoren op school gemaakte cadeautje en verder een bloemetje of een ander geschenk, bijvoorbeeld een zeepje of, met een financiële bijdrage van vader, een nieuw huishoudelijk apparaat. […] In deze vorm weerspiegelt het feest onmiskenbaar een traditionele opvatting van de moederrol, die echter zowel door de lagere scholen als door de commercie, met name de bloemisterij, levend wordt gehouden.

Behalve de invloed van commercie en versterking van rollenpatronen, hebben dit soort dagen ook een psychologische functie. Neem bijvoorbeeld secretaressedag. Secretaresses moeten, net als moeders in het gezin, de spil zijn op kantoor. Ze moeten dienen, regelen, flexibel zijn, voldoen aan de behoeften van anderen, en niet zeuren als de baas iets wil wat strikt genomen niet tot je contractuele taak behoort.

Dat kan frustratie of zelfs woede opleveren. Maar geen nood, 1 dag per jaar krijg je een vorm van erkenning, zodat je je de andere 364 dagen per jaar weer braaf in je lot schikt:

Like Mother’s Day cards suggest that families would fall apart without mothers to do EVERYTHING, Secretary’s Day cards suggest that an office would be helpless without its administrative assistants. The holiday is meaningful, of course, only because (like with mothers) we take-for-granted and devalue what adminstrative assistants do every day.  In that sense, the holiday is disingenous and actually exposes that which it claims to resolve.

Denk niet dat je je vrijblijvend kunt onttrekken aan moederdag. Je MOET bloemen geven, anders vinden andere mensen je een hork.

Misschien kun je Moederdag beter aangrijpen om een eerlijk gesprek te voeren over de verdeling van betaald en onbetaald werk, in en buiten het huis. Misschien moeten mannen stoppen met ‘meehelpen’ in het huishouden, en in plaats daarvan echte verantwoordelijkheid nemen, voor taken die ze vervolgens ook echt oppakken. Instrumenten om dat gesprek te voeren: de Shared Parenting Test en de Housework Equality Scale. Beiden Engelstalig, maar ik ken geen Nederlandse varianten hiervan. Tips welkom.

Tot slot: in plaats van mam een tijdschriftenabonnement te geven, kun je beter een vredesorganisatie steunen of in haar naam een donatie geven aan goede doelen zoals het Liliane Fonds, voor hulp aan gehandicapte kinderen in ontwikkelingslanden. Dan geef je toch een cadeau, maar eer je het oorspronkelijke karakter van moederdag. Veel plezier!

Zeg het op moederdag met actie en geld

Moederdag? Leuk! Bloemetje, doosje bonbons, dank je wel mam. Zo. Klaar. Kunnen we de andere 364 dagen weer als vanzelfsprekend gebruik maken van de gratis dienstverlening. Maar wat als je het dit jaar eens helemaal anders deed? Laat dat bloemetje maar zitten. Doe iets! Mogelijkheden te over om het verschil te maken:

Edna Adan stak al haar spaargeld in een ziekenhuis voor aanstaande moeders.

  • Doneer aan het Edna Adan University Hospital in Hargeisa, Somaliland. Eén op de tien vrouwen sterft vanwege complicaties bij de zwangerschap. Landgenote Adan kon dat niet aanzien. Na een succesvolle carrière stopte ze al haar spaargeld in de bouw van een ziekenhuis voor aanstaande moeders. Vrouwen kunnen hier veilig bevallen en bijkomen. Het ziekenhuis leidt daarnaast verloskundigen en artsen op om betere zorg aan zwangere vrouwen te verlenen.
  • Het Jeugdcultuurfonds wijst erop dat in Nederland circa 311.000 kinderen in armoede leven. Als moeder van zo’n gezin zou je je kind op schoolreisje willen sturen, maar helaas, geen geld. Je zou je kind nieuwe kleren willen geven, maar helaas, geen geld. Of in staat willen stellen toneel- of muziekles te krijgen. Helaas, geen geld. Het Jeugdcultuurfonds zamelt geld in om deze kinderen meer kansen te geven. Jij kunt ook bijdragen.
  • Tot en met 16 mei 2011 houdt de beroepsvereniging van verloskundigen de zogenaamde Moedernachten. Met allerlei activiteiten besteedt de organisatie aandacht aan één van de doelen van de Verenigde Naties: de moedersterfte met driekwart terugbrengen. In heel Nederland vinden acties en bijeenkomsten plaats.
  • Het Elisabethfonds helpt minder valide alleenstaande moeders in Suriname.  Het fonds helpt in acute noodsituaties, maar werkt ook op de langere termijn om vrouwen in staat te stellen zo zelfstandig mogelijk te leven en voor hun kind te zorgen. Denk aan hulp bij het vinden van goede huisvesting en medische hulpverlening. Maar ook schoolgeld betalen zodat kinderen zich kunnen ontwikkelen, en het oprichten van een tehuis voor kinderen. Giften zijn aftrekbaar van de belastingen.
  • Geef aan Mama Cash. Dit fonds geeft financiële ondersteuning aan vrouwenorganisaties wereldwijd. Deze organisaties zetten zich in om de positie van vrouwen en moeders te verbeteren. Naast geld geven kun je je ook laten sponseren. Heb je toezeggingen ter waarde van 300 euro of meer, dan kun je op 10 juli meedoen aan een Heldenrace in het Amsterdamse bos. Het parcours is zes kilometer en je mag zelf weten hoe je die afstand aflegt: rennend, wandelend, in een rolstoel, op stelten, kruipend, wat jij wilt. Een soortgelijk evenement in Parijs leverde drie ton op. Dan maak je écht het verschil.

Moederdag? Zeg het met acties en geld 😉