Tag Archives: mishandeling

De Gereedschapskist: ”infrastructuur van onaantastbaarheid”

Handige term om bij de hand te houden in tijden van agressie tegen vrouwen, #metoo en personen zoals casting-poortwachter Job Gosschalk: infrastructuur van onaantastbaarheid. De term slaat op het stelsel van normen, waarden, machtsverhoudingen en praktijken binnen bedrijven en organisaties, die ervoor zorgen dat rotte appels jarenlang wegkomen met wangedrag jegens vrouwen.

Die infrastructuur bevat een aantal elementen: een cultuur waarin iedereen wéét dat er iets mis is, maar waar iedereen wegkijkt als mensen vrouwen behandelen als dingen. Een cultuur waarin bazen weten dat ze kunnen doen wat ze willen en omstanders vrouwen niet serieus nemen als die bezwaar maken tegen wangedrag. Een context waarbij afdelingen HR niet in staat zijn adequaat bij te sturen, of verkeerd reageren als een vrouw stappen wil ondernemen. Waar organisaties hun rotte appel de hand boven het hoofd houden omdat hij het geld binnen brengt, té belangrijk is, zorgt voor hoge kijkcijfers. Waarin anderen zijn loopbaan en reputatie belangrijker vinden dan dan de loopbanen en reputaties van zijn slachtoffers. Een cultuur van zwijgen.

Die infrastructuur hebben we ook in Nederland. Zo deed een assistent van Gosschalk een boekje open over de omstandigheden waarin deze man jarenlang acteurs seksueel kon belagen onder het mom van ‘auditie doen’. Ook in Nederland hebben we een cultuur van slachtoffers niet geloven. Zo gaf 43 procent van de mannelijke deelnemers aan een opinieonderzoek van EenVandaag te kennen dat vrouwen overdrijven als het gaat om de schandalen rond #metoo. Handige overtuiging, als je als man een groot maatschappelijk probleem weg wil wuiven en op geen enkele manier kritisch naar jezelf wil kijken. Zo houd je de problematiek in stand.

Daders krijgen in zo’n infrastructuur kans na kans om slachtoffers te maken of, als ze tegen de lamp liepen, opnieuw ergens aan de slag te komen (of te blijven). Mel Gibson kon zijn vrouw mishandelen en antisemitische taal uitslaan, maag mag nu gewoon weer prijzen ophalen in Hollywood alsof er niks is gebeurd. En de leiding van de New York Times besloot journalist Glenn Thrush aan te houden als medewerker, na gefundeerde beschuldigingen van seksuele intimidatie door meerdere vrouwen. Dit tot groot verdriet van journalistes, die de boodschap van wat zij dachten dat ook hun krant was, luid en duidelijk ontvingen: voor de krant is Thrush belangrijker dan zij.

Zo’n term als ‘infrastructuur van onaantastbaarheid’ is handig om nieuwe voorbeelden direct te herkennen. Je ziet de werking van die infrastructuur bijvoorbeeld in de manier waarop iemand als CDA-er Camiel Eurlings jarenlang aan kan blijven bij sportorganisatie NOC*NSF. Zoals dagblad AD uitlegt, was de organisatie bereid de mishandeling van zijn toenmalige partner te bestempelen tot een privékwestie en niet van invloed te laten zijn op zijn lidmaatschap. Vervolgens zit Eurlings daar als lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) en automatisch ook als bestuurslid van de  NOC*NSF. Lekker ingenesteld. Hoe kun je hem nog weg krijgen? Het AD:

NOC*NSF kan alleen in een ‘goed gesprek’ vragen of Eurlings in vredesnaam wil vertrekken, als dat de eindconclusie is. Het oud-IOC-lid, dat niet met naam genoemd wil worden: ,,Op juridische gronden kun je niets doen, in zo’n geval moet je met elkaar om tafel gaan.’’

Maar dat is dan een aan tafel gaan in de wetenschap dat Eurlings kan blijven zitten, als hij besluit zich niks aan te trekken van alle kritiek en hij zijn status als paria voor lief neemt. Lijkt me super onverstandig als hij dat doet, maar het kan en het NOC*NSF staat erbij en kijkt er noodgedwongen naar.

Wat uiteindelijk zal helpen om deze infrastructuur te doorbreken is schaamte. Zoals Kwame Appiah uitlegt in zijn boek de Erecode kunnen sociale praktijken zeer snel veranderen, zodra mensen op het gebied van status en aanzien sociale schade oplopen door hun acties. Als voorbeeld noemt Appiah duelleren. Eerst was het voor mannen uit de elite normaal om geschillen uit te vechten in een duel. Maar opeens deed niemand dat meer. De reden? De samenleving begon duellerende edelen te zien als dwaze losers, idioten. Een duel was niet eervol meer. Binnen een paar jaar was het hele fenomeen verdwenen.

Dat kan ook gebeuren met de mannen die vrouwen behandelen als dingen die moeten doen wat ze willen. Wees niet ‘die vent’. ”Echte mannen” behandelen vrouwen als mensen. Wil je je mannelijkheid bewijzen? Dan doe je dat door je maten aan te spreken als ze vrouwen op straat naroepen, vrouwen in een kroeg in hun billen knijpen, vrouwen oneerbare voorstellen doen in het kopieerhok enzovoorts. Dat doe je door vrouwen te geloven als ze vertellen over hun ervaringen met seksuele agressie en intimidatie en te doen wat je kunt om het tij te keren.

We hebben nog een lange tijd te gaan. Eurlings krijgt na zijn ”excuses” vol eufemistische kronkels weliswaar bakken kritiek maar of hij zich daardoor aangemoedigd voelt ”vrijwillig” op te stappen? De druk op hem neemt toe, maar of dat genoeg is… Of neem de situatie rond rapper Boef/Sofiane Boussaadia. Die laat zich regelmatig laatdunkend uit over vrouwen. Rond oud en nieuw ging hij weer op die toer. Hij kreeg hulp van enkele vrouwen toen hij met zijn auto strandde en maakte hen daarna als dank in een openbare video tot twee keer toe uit voor hoeren. Hij is nog steeds van harte welkom bij festivals zoals Noorderslag en Paaspop, alleen een paar DJ’s boycotten zijn platen nu. Boef kan in principe lekker door, vrouwen moeten niet zeuren.

Kortom, de infrastructuur van onaantastbaarheid. Maar zoals gezegd: niets is onmogelijk en onder grote druk kunnen veranderingen opeens heel snel gaan. (UPDATE: Eurlings, in 2013 nog door koning Willem Alexander voorgedragen, vertrok inmiddels onder zeer grote sociale druk bij het NOC*NSF. Hoera! En rapper Boef is alsnog niet meer welkom bij Paaspop). Dat de sociale omwenteling rond zich misdragende mannen maar snel moge komen.

Tot die tijd, TOEGIFT:

Advertenties

Relatie uitmaken is soms levensgevaarlijk

En weer kon een man het niet verkroppen dat zijn relatie met een vrouw spaak liep, dus moest zij dood. Deze keer was het een 25-jarige politie in opleiding die besloot zijn ex-vriendin eerst te bedreigen, en daarna neer te schieten omdat ze niet meer met hem wilde omgaan. In het openbaar, een supermarkt in Almelo. Soms is het voor een vrouw letterlijk levensgevaarlijk als het uitgaat met haar vriend.

Het is een bekend patroon. Het loopt mis met een relatie, man pikt het niet, man gaat over tot geweld. Alleen al dit jaar haalden zulke mannen verschillende keren de kranten. Binnen tien minuten vond de Zesde Clan dit hele rijtje moordpartijen uit 2011:

  • Willem L. bracht in de Zeeuwse plaats Breskens zijn ex om het leven. Eerder had hij haar al mishandeld en bedreigd. ,,Na zijn daad bracht L. hun kinderen weg en gaf zich aan bij de politie”, meldt onder andere het AD.
  • De 28-jarige Fred B. begon aan een lange reeks misdaden nadat het mis liep met zijn relatie. Hij stak het huis van zijn ex-vriendin in brand, brak haar auto open, mishandelde en bedreigde haar. Hij breidde die misdaden uit naar haar ouders en vermoordde het echtpaar uiteindelijk. Fred B. wist in eerste instantie te ontsnappen, maar een arrestatieteam wist hem uiteindelijk op te pakken.
  • Dit jaar ging het ook mis in Baflo, Groningen. Een doorgedraaide man vermoordde zijn ex-vriendin, sloeg op de vlucht en doodde daarna ook nog een agent die hem in wilde rekenen.
  • Begin maart hield de politie in Hoogezand een 45-jarige man uit Dronten aan. De man meldde zichzelf omdat hij zijn ex ‘iets had aangedaan’. Wat heet, ze was dood.
  • Ook in Brabant ging het mis. Een 47-jarige man stak daar zijn ex neer. Later diezelfde dag overleed zij aan haar verwondingen.
  • Een 29-jarige man ging in april dit jaar door het lint in Rotterdam. Hij schoot zijn 27 jarige ex-vriendin dood en pleegde daarna zelfmoord.
  • Een 20-jarige man uit Den Haag vermoordde eerst zijn 18-jarige ex in Leiderdorp en pleegde daarna zelfmoord.

Soms overleven vrouwen het. Zo ging een man in mei dit jaar langs bij zijn ex in Mariahout en sloeg haar met een houten knuppel in elkaar. De politie kreeg een alarmsignaal en kon de man in de woning van de vrouw aanhouden voordat de schade onherstelbaar was.

Ook is soms bekend wat er gebeurde voordat de man in blinde woede ontstak. Zo veroordeelde de rechtbank van Arnhem dit jaar een man tot 8 jaar cel nadat hij zijn partner vermoordde. Hij sloeg zijn ex met een houten plank en wurgde haar nadat zij het wilde hebben over alimentatie voor hun zoon.

Wat precies de reden is dat het nu in Almelo zo misging wordt misschien later nog duidelijk. Tot nu toe is alleen bekend dat de man twee afscheidsbrieven schreef . Heel, heel triest. De Zesde Clan steekt een kaarsje op voor alle vrouwen die het leven lieten omdat hun ex hen het licht in de ogen niet gunde. Voor alle nabestaanden: gecondoleerd.

Wij lezen de Emancipatiemonitor zodat u dat niet hoeft te doen, deel 4: geweld

Geweld tegen vrouwen en mannen is zeer verschillend van karakter. Vrouwen hebben te maken met ernstigere vormen van geweld dan mannen. Vrouwen kennen in tweederde van de gevallen de dader, meestal een vriend of ex-vriend, terwijl bij mannen de dader in meer dan de helft van de gevallen een onbekende is. Mannen zijn vaker het slachtoffer op straat of in de horeca. Voor vrouwen is juist het eigen huis de gevaarlijkste plek, gevolgd door horecagelegenheden. Dat blijkt uit de Emancipatiemonitor 2010.

Vanwege die verschillen tussen aard van geweld en soort dader, pleit de Emancipatiemonitor ervoor dat de hulpverlening aan slachtoffers seksespecifiek blijft. Vrouwen hebben andere hulp en steun nodig dan mannen. Bovendien spelen bij vrouwen veel vaker machtsverschillen en afhankelijkheidsrelaties een rol. 

Dit speelt bij ‘gewoon’ geweld, maar zeker ook bij seksueel geweld. Deze vorm van agressie speelt bijna altijd tussen een vrouw en een bekende man – opnieuw: partner of ex-partner. Zo’n 3 procent van de vrouwen in Nederland is het slachtoffer van dit type geweld. Dit is waarschijnlijk een te laag percentage, omdat veel vrouwen uit angst en schaamte hun mond houden. Van de mannen is 0,5% slachtoffer van seksueel geweld, en ook dan is de dader meestal een man, bijvoorbeeld een familielid.

Je recht halen is lastig. Neem verkrachting. Volgens de Emancipatiemonitor kon justitie in 2009 690 verkrachtingszaken noteren. Daarvan kwamen er 315 voor de rechter. In 265 gevallen besloten rechtbanken niet verder te gaan op technische gronden. Dat zegt alleen iets over het kunnen produceren van overtuigend bewijs. Ligt dat te moeilijk dan stopt de juridische procedure vanwege technische gronden. Het is een frustrerende stand van zaken: vrouwen komen er bekaaid af in de rechtszaal, zoals advocate Agathe van Bon-Moors in 2007 aan de Gelderlander vertelde.

De Emancipatiemonitor onderzocht ook de opvattingen van mannen en vrouwen over geweld. Opvallende uitkomsten: maar liefst de helft van de mannen vindt dat bij mishandeling of seksueel geweld man én vrouw beide schuld hebben. Ook vindt 25% van de mannen dat vrouwen het als een compliment moeten beschouwen als een man hen in het voorbijgaan een tik op de bil geven. En 11% van de mannen blijkt nog steeds moeite te hebben met het feit dat als een vrouw nee zegt, ze ook nee bedoeld. Gezien die opvattingen is het niet zo vreemd dat bepaalde mannen menen dat zij hun vriendin of ex-vriendin rustig mogen mishandelen. Hopelijk laat de Emancipatiemonitor van 2012 een positiever beeld zien.