Tag Archives: ministers

Nieuwe franse regering wast nog witter

Een al maanden geleden aangekondigde reorganisatie van de Franse regering vond eindelijk doorgang. Wat blijkt volgens The Guardian nu de stofwolken op zijn getrokken? De nieuwe regering is blanker en rechtser. Met name allochtone vrouwen verloren hun banen. Zo moest de Frans-Senegalese Rama Yade vertrekken als minister van Sport, evenals Fadéla Amara, minister voor de steden (urban policies).

Exit: Rama Yade. Ook andere allochtone ministers redden het niet.

De Franse president Sarkozy gooide zijn kabinet om in een poging de gunst van de kiezer te winnen. Die mag in 2012 weer naar de stembus en had het met het oude kabinet wel gehad. Opvallend is dat Nederlandse kranten wél de reorganisatie melden, maar geen oog lijken te hebben voor de kleurveranderingen in de nieuwe regering. Zo concentreert dagblad Trouw zich vooral op de nieuwkomers, en dat daar zoveel oude bekenden bij zitten. Onder hen oud-premier Alain Juppé. Over de allochtone ministers die het veld moesten ruimen geen woord.

De ontslaggolf onder allochtone vrouwelijke ministers maakt duidelijk dat het ging om symboolpolitiek, de excuustruus die stemmen moet trekken. Nu de regering niet populair meer is en Sarkozy zich zorgen maakt om de komende verkiezingen, kunnen ze als eersten weer het veld ruimen. Heel fijn. De enige troost is dat blanke vrouwen nog wel een plekje hebben in de nieuwe regering. Volgens de Guardian zijn 6 van de 15 ministers vrouw, en daarmee doet Frankrijk het heel wat beter dan Nederland.

Debat over mannenkabinet zwelt aan

Voortuitgang! Dertig jaar geleden had niemand opgekeken van een uit voornamelijk blanke mannen bestaande regering. Maar Nederland leeft niet meer in de jaren vijftig, en steeds meer mensen, mannen en vrouwen, schrijven en debatteren over de ontstane situatie. Dat er een regering kan komen met drie vrouwelijke ministers envoor de rest louter oudere blanke mannen valt slecht. Dat roept om een herlezing van het werk van feministe Joke Smit .

Het vorige kabinet.

Natuurlijk waren er relschoppers die betoogden dat het maar goed ook was, weinig vrouwen aan de macht. Want het zijn zulke onstabiele wezens, met hun mysterieuze hormoonschommelingen, dat meer vrouwen al snel zou leiden tot minder stabiliteit. Maar direct daarna volgden de opiniestukken en kritiek. Alsof mannen zoveel stabiliteit brengen, schamperde Anneke van Doorne-Huiskes in Trouw. Diezelfde krant signaleert bezorgd dat Nederland afglijdt in de wereldranglijst van landen waar mannen en vrouwen een gelijkwaardige positie innemen. ‘En dan is de samenstelling van het huidige kabinet nog niet eens meegenomen. De vrouwenemanicpatie in Nederland stokt, concludeert de krant.

De Volkskrant heeft Evelien Tonkens, en die veegt de vloer aan met het belegen mannenkabinet van Rutte. Ze maakt ook korte metten met de lieden die de keuzes van Rutte rechtvaardigen door een paar vrouwen op te noemen wiens politieke bestaan niet zo succesvol was:

”Rutte maakt een bewuste keuze voor oude vertrouwde bekenden. Rutte zoekt het avontuur niet in de ploeg, stelt ook deze krant. Ron Meerhof heeft daar zelfs begrip voor en somt vrouwelijke bewindslieden op met wie het slecht afliep (Ten eerste, 12 oktober). Alsof je zo’n lijstje niet voor mannen zou kunnen maken. Tegenover elke De Faria staat een Heinsbroek.”

Bovendien komt er nu al kritiek op de keuze voor bepaalde mannen in het kabinet. Zo eist de SP opheldering over de benoeming van Ben Knapen als staatssecretaris. Knapen zat eerder in de raad van bestuur die PCM Uitgevers volgens onderzoek van de ondernemerskamer naar de rand van de afgrond leidde. Vervolgens streek hij volgens Emile Roemer een vertrekbonus op van 1,5 miljoen euro. En dat is dan volgens Rutte de beste kandidaat en een voorbeeld van kwaliteit? 

Dan zijn daar nog de internetpolls. Zoals die van het AD. Deze krant koos voor een stelling: ‘er komen te weinig vrouwen in het kabinet’. 42% (5970 kiezers) was het met die stelling eens en 58% (8083) oneens. Dat houdt elkaar aardig in evenwicht en levert weer voer voor verdere discussies en debatten.

Het leuke bij dit alles is, dat verschillende opiniemakers de naam Joke Smit laten vallen. Deze voorvechtster van meer mogelijkheden voor vrouwen schreef in 1972 al over vrouwen en kwaliteit, en dat kwaliteit bijna nooit aan ‘vrouw’ wordt gekoppeld. Dat Rutte zegt te kiezen voor de beste kandidaten, en alleen met oudere mannen op de proppen komt, valt op.

Toch maar weer eens het werk van Joke Smit herlezen, bedenkt Tonkens in De Volkskrant. Want dat blijkt anno 2010 nog net zo hard nodig als in 1972. En gelijk ook maar eens even nadenken over de plek van allochtonen in dit debat. Want díe discussie is nog niet op gang gekomen, terwijl zowel de dames als de heren waarover nu gesproken wordt  lelieblank zijn.

Vrouwen rukken op in Nederlandse politiek, maar niet als ministers

Vrouwen maken na de afgelopen verkiezingen bijna 41% uit van het parlement. Met 62 vrouwen in de tweede kamer doen ze het zelfs beter dan na de verkiezingen van 2003 en 2006. Het Instituut voor Publiek en Politiek constateert dat Nederland nu in de top zeven staat van landen met de meeste vrouwelijke parlementariërs. Daaronder vallen onder andere Cuba, IJsland en Rwanda. Ook voor allochtonen wordt de komende regeerperiode een goede tijd: hun percentage steeg van 8 naar  11,3%.

Het klinkt allemaal prachtig. Maar het is gunstig dat er zoveel vrouwen in de tweede kamer zitten, want zo komt er hopelijk nog een beetje tegengas voor een voornamelijk blanke en mannelijke ministersploeg. Het rijtje foto’s op de site van RTL laat dit mooi zien. In de media worden deze heren stuk voor stuk beschreven als ‘een vertrouweling van Rutte’, zoals Uri Rosenthal en Hans Hillen. De enige vrouw die dit ere etiket krijgt, is Edith Schippers, die minister van volksgezondheid wordt.

In de media klinkt steeds opnieuw dat Rutte veilige keuzes en bewezen ervaring wil.  Het is een visie op de ideale kandidaat die zich blijkbaar slecht laat verenigen met vrouwen en allochtonen. Dit is helaas absoluut niet uniek. Macht, leiderschap, betrouwbaarheid, het zijn begrippen die traditioneel gekoppeld zijn aan een mannelijke identiteit. Management Team adviseerde vrouwen die ‘vrouwelijk gedrag’ vertonen en naar de top willen, dat ze misschien maar beter hun eigen bedrijf op kunnen richten.

Zelfs in stem en taalgebruik is alles gericht op de man: mensen vinden een lagere stem prettiger en betrouwbaarder klinken, en van mannen wordt het geaccepteerd dat zij zich krachtig uiten, terwijl vrouwen afkeuring ondervinden. Maar typisch vrouwelijk taalgebruik helpt ook niet, signaleert cultureel antropologe Marijke Naezer:

”Kenmerken van typisch vrouwelijk taalgebruik worden bovendien gekoppeld aan persoonlijke eigenschappen die, met name op de werkvloer, niet als positief worden beoordeeld. Het taalgebruik en -gedrag van vrouwen (zachte stem, vragende intonatie, modale constructies, verkleinwoorden, etcetera) wordt geassocieerd met eigenschappen als onzekerheid, gebrek aan autoriteit en gebrek aan daadkracht; precies de eigenschappen die een ‘goede’ manager juist wél zou hebben (Powel e.a., 2002). Ook in sollicitatiegesprekken worden kandidaten met mannelijk taalgedrag eerder uitverkoren: mannelijk taalgedrag is de norm voor selectie (Bogaers, 1996).”
 
Kortom, het is gezien dit traditionele wereldbeeld niet zo vreemd dat vrouwen vaak het nakijken hebben als het gaat om de toppostities waar je er écht toe gaat doen: ‘men’ vindt het veiliger en vertrouwder als daar een man zit. Jammer dat Rutte en zijn adviseurs anno 2010 geen aandacht hebben voor dit soort onbewuste vooroordelen en gevoelens, en niet of nauwelijks kansen geven aan vrouwen en allochtonen.

Bewezen kwaliteit en veilige keuzes = mannen?

Bewezen kwaliteit. Geen verrassingen. Veilige keuzes. Dat waren woorden die steeds terugkwamen als het ging om de selectie voor ministers, of het nou ging om het RTL4 journaal of de berichtgeving in de Volkskrant. En wat blijkt? Gezien de namenlijst van beoogde ministers worden die begrippen vooral geassocieerd met blanke mannen, de incrowd van het old boys network.

Het is tot nu toe een treurig makend lijstje. Bij de officiele kandidaatstellingen regent het mannennamen. Piet Donner, Ivo Opstelten, Henk Knaap, Maxine Verhagen, de ene man na de andere. En als de vrouwen aan bod komen is bijvoorbeeld de Volkskrant er als de kippen bij om bij Melanie Schultz van Haegen uitgebreid te memoreren aan het feit dat de oppositie een keer het vertrouwen in haar dreigde op te zeggen. Maar bij een man, Piet Donner, geen woord. Het blijft bij een korte zin dat hij het veld moest ruimen na de Schipholbrand. Verder niks, terwijl de man zoveel moties van wantrouwen om zijn oren kreeg dat ze bijna niet meer te tellen zijn.

Kortom, het is tot nu toe voornamelijk een mannenkabinet, volgend op een formatieproces waarbij je de vrouwen met een lantaarntje moet zoeken, volgend op de roep om een kabinet met zwaargewichten. En dat begrip, net als ‘vakmanschap’ en ‘bewezen kwaliteit’ slaat blijkbaar nauwelijks op vrouwen. De heren worden bedankt.